https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86_%28%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87%29ملاممدجان (ترانه) - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-08T07:02:42Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86_(%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87)&diff=49973&oldid=prevحمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ ملاممدجان را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ملاممدجان (ترانه) منتقل کرد2026-06-03T10:03:02Z<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="ملاممدجان (صفحه وجود ندارد)">ملاممدجان</a> را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86_(%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87)" title="ملاممدجان (ترانه)">ملاممدجان (ترانه)</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۳۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>حمید گلزارhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86_(%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87)&diff=44309&oldid=prevحبیب الله نجفی: صفحهای تازه حاوی «<big>'''ملا ممدجان،'''</big> ترانۀ قدیمی و مشهور در افغانستان. مُلّا مَمَدجان (ملا<nowiki/>محمدجان)، ترانۀ فولکلوریک و مشهور افغانستانی است که داستان عاشقانهای را روایت میکند. این ترانه در دورۀ تیموریان در شهر هرات ساخته و اجرا شده است و تاک...» ایجاد کرد2026-05-10T10:45:40Z<p>صفحهای تازه حاوی «<big>'''ملا ممدجان،'''</big> ترانۀ قدیمی و مشهور در افغانستان. مُلّا مَمَدجان (<a href="/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7" title="ملا">ملا</a><nowiki/>محمدجان)، ترانۀ فولکلوریک و مشهور افغانستانی است که داستان عاشقانهای را روایت میکند. این <a href="/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87" title="ترانه">ترانه</a> در دورۀ <a href="/wiki/%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="تیموریان">تیموریان</a> در شهر <a href="/wiki/%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA" title="هرات">هرات</a> ساخته و اجرا شده است و تاک...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><big>'''ملا ممدجان،'''</big> ترانۀ قدیمی و مشهور در افغانستان.<br />
<br />
مُلّا مَمَدجان ([[ملا]]<nowiki/>محمدجان)، ترانۀ فولکلوریک و مشهور افغانستانی است که داستان عاشقانهای را روایت میکند. این [[ترانه]] در دورۀ [[تیموریان]] در شهر [[هرات]] ساخته و اجرا شده است و تاکنون خوانندگان زیادی، آن را در افغانستان و ایران بازخوانی و اجرا کردهاند.<br />
==معرفی==<br />
موضوع ترانه، داستانی عاشقانه است؛ پسری جوان، بهنام محمدجان که شاگرد [[مکتبخانه در افغانستان|مکتبخانه]] یا [[مدرسههای اهل سنت در افغانستان|مدرسۀ دینی]] گوهرشاد در هرات بوده و دختری بهنام عایشه، ناخواسته یکدیگر را میبینند و عاشق همدیگر میشوند. محمدجان، به [[خواستگاری]] عایشه میرود اما [[خانواده|خانوادۀ]] [[دختر]]، به او جواب رد میدهد. مدتها میگذرد و این دو جوان عاشق، در تب دوری همدیگر میسوزند و مینالند. عایشه در روزهایی که کاروان [[زیارت در فرهنگ شیعه|زیارتی]] از هرات به «[[مزارشریف|مزارشریف»]] در حال حرکت بوده، این بیت را میخواند: «بیا که بریم به مزار ملا ممدجان/ سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان». «[[امیر علیشیر نوایی|امیرعلی شیرنوایی]]»، وزیر «سلطانحسین بایقرا» با شنیدن این [[ترانه]] از ماجرامطلع میشود. با تلاش این وزیر، خانوادۀ دختر به ازدواج ملا محمدجان و عایشه رضایت میدهند. بهدستور وزیر، بیتهای دیگری بر سرودۀ عایشه، اضافه و این ترانه کامل میشود.<ref>[https://shahrestanadab.com/Content/ID/10488/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF--%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA%DB%8C عصمتی، «ترانه ملا ممدجان چگونه ساخته شد؟»، وبسایت شهرستان ادب.]</ref><br />
<br />
==متن ترانه==<br />
بیا که بریم به مزار ملا ممدجان<ref>[https://shahrestanadab.com/Content/ID/10488/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF--%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA%DB%8C عصمتی، «ترانه ملا ممدجان چگونه ساخته شد؟»، وبسایت شهرستان ادب.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|بیا که بریم به مزار ملا ممدجان| سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان}}<br />
{{ب|برو با یار بگو یار تو آمد|گل نرگس خریدار تو آمد}}<br />
{{ب|برو با یار بگو چشم تو روشن|همان یار وفادار تو آمد}}<br />
{{ب|بیا که بریم به مزار ملا ممدجان|سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان}}<br />
{{ب|بیا ای یار که مجنون تو هستم|خراب لعل میگون تو هستم}}<br />
{{ب|نمیبوسم لب پیمانۀ مَی|پرِیشان و جگرخون تو هستم}}<br />
{{ب|بیا که بریم به مزار ملا ممدجان|سیل گل لالهزار وا وا دلبر جان }}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
==ویژگی ترانه ملا ممدجان==<br />
سرایندۀ این ترانه، دختری است که آن را در وصف معشوق خود میسراید و در نهایت به او میرسد. داستان این ترانه، برخلاف اکثر داستانهای عاشقانه، از زبان یک زن، روایت شده است که در بیشتر فرهنگها تابو محسوب میشود.<ref>[http://avayetar.blogfa.com/post/98/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4- دانشور، «داستان ملا ممدجان و نغمۀ ماندگارش»، وبلاگ آوای تار.]</ref> <br />
==بازخوانی ترانه ملا ممدجان==<br />
دهها خواننده در افغانستان، ایران، هند، پاکستان و دیگر کشورهای جهان، این ترانه را بازخوانی کردهاند.<ref>[https://www.ettelaat.com/archives/263095#gsc.tab=0 فرازمند، «نیمنگاهی به ترانه ملا ممدجان»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات.]</ref> اجرای این ترانه، بیشتر با سازهای دوگانه، سهگانه، چهارگانه و گاهی با ارکستر بزرگ بوده است. در افغانستان این ترانه را چوپانها با «نِی» نیز اجرا میکنند که در نوع خود لطیفترین اجرا است.<ref>[https://www.ettelaat.com/archives/263095#gsc.tab=0 فرازمند، «نیمنگاهی به ترانه ملا ممدجان»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات.]</ref> <br />
<br />
در بازخوانیهای بعدی نیز محور این ترانه ابراز عشق و محبت به [[امام علی]] است و از حضرت علی بهعنوان [[شاه مردان]]، شیر خدا و حاجت روا، خواسته شده است تا برای رفع مشکلات، زدودن غم و اندوه، درمان درد، رسیدن عاشق به معشوق و قبولی [[نذر]]، [[دعا]] و مناجاتها نزد خداوند [[شفاعت]] نماید.<ref>«[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D معصومی، «بازخوانی ترانه بیا بریم به مزار در برنامه محفل + فیلم»، وبسایت خبرپو.]</ref><br />
<br />
==ملا ممدجان پراستقبالترین ترانۀ شرقی==<br />
«استاد ساربان»، از خوانندگان پاپ افغانستان، ترانۀ ملا ممدجان را در سال 1394ش در آمریکا اجر کرد که بهعنوان پراستقبالترین ترانه شرقی در غرب، بهثبت رسیده است.<ref>[https://www.ettelaat.com/archives/263095#gsc.tab=0 فرازمند، «نیمنگاهی به ترانه ملا ممدجان»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات.]</ref> <br />
==محبوبیت ترانه ملا ممدجان در ایران==<br />
ترانۀ ملا ممدجان، در ایران نیز محبوبیت دارد و خوانندگان زیادی از جمله، محمد اصفهانی و محمد اسماعیلی آن را بازخوانی کردهاند.<ref>[https://shahrestanadab.com/Content/ID/10488/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF--%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA%DB%8C عصمتی، «ترانه ملا ممدجان چگونه ساخته شد؟»، وبسایت شهرستان ادب.]</ref><br />
<br />
==فیلم سینمایی ملا ممدجان==<br />
جمشید شیبانی، فیلم سینمایی «ملا ممدجان» را در 1350ش در ایران ساخت که روایت عاشقانۀ عایشه و محمدجان را به نمایش میگذارد.<ref>[https://www.manzoom.ir/title/tt6548307/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-1350 «ملا ممدجان»، وبسایت منظوم.]</ref><br />
<br />
==تئاتر ملا ممدجان==<br />
یک گروه از هنرمندان افغانستانی، تئاتر «بیا بریم به مزار» را بازآفرینی و در بهمن 1394ش در شهر [[تهران]] و قم روی صحنه بردند.<ref>[https://www.ettelaat.com/archives/263095#gsc.tab=0 فرازمند، «نیمنگاهی به ترانه ملا ممدجان»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات.]</ref> <br />
[[پرونده:ملام ممد جان.jpg|300px|thumb|left|اجرای آهنگ ملا ممدجان در عصر جدید توسط هنرمندان جوان افغانستانی]]<br />
<br />
==اجرا در برنامۀ عصرجدید و برنامه محفل==<br />
این ترانه، توسط هنرمندان جوان افغانستانی در پنجم [[فروردین]] 1401ش، در برنامۀ پربینندۀ «عصرجدید» در شبکۀ 3 سیمای جمهوری اسلامی ایران، اجرا شد و مورد استقبال قرار گرفت.<ref> [https://www.tehrannews.ir/news/725798/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «اجرای آهنگ خاطرهانگیز ملا ممدجان در عصرجدید»، تهران نیوز.]</ref><br />
<br />
همینطور این ترانه در ماه مبارک [[رمضان]] در اسفند 1403 توسط سیدجلال معصومی قاری بین المللی قرآن در برنامه محفل اجرا شد و مورد استقبال قرار گرفت.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D معصومی، «بازخوانی ترانه بیا بریم به مزار در برنامه محفل + فیلم»، وبسایت خبرپو.]</ref><br />
<br />
==راز شهرت و ماندگاری ترانه==<br />
ترانۀ ملا ممدجان، بهدلیل اینکه ماجرای عاشقانه را در پیوند با اعتقادات [[دین|دینی]] و [[آداب]] و رسوم [[جشن نوروز]] بیان میکند، ماندگار شده است؛ مرکز ولایت [[بلخ]] در شمال افغانستان، بهدلیل آرامگاه منسوب به حضرت علی معروف به [[روضه سخی]]، به «مزار شریف»، شهرت پیدا کرده است. در ایام [[جشن نوروز|نوروز]] که کوهها و دشتهای شمال افغانستان پر از گل لاله و شقایق میشود، مردم از سراسر افغانستان به [[زیارت در ادیان|زیارت]] مزار [[امام علی]] میروند و نوروز را در آنجا جشن میگیرند و [[میله گل سرخ]] را برپا میکنند.<ref>[https://rasekhoon.net/media/show/1553408/%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D9%85%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1 آهنگ مشهور افغانستانی ملا ممدجان با صدای سه خواننده مشهور»، وبسایت راسخون.]</ref> <br />
==پانوسش==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
*«آهنگ مشهور افغانستانی ملا ممدجان با صدای سه خواننده مشهور»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 2 آذر 1399ش.<br />
*«اجرای آهنگ خاطرهانگیز ملا ممدجان در عصرجدید»، تهران نیوز، تاریخ درج مطلب: 5 فروردین 1401ش.<br />
*دانشور، آوا، «داستان ملا ممدجان و نغمه ماندگارش»، وبلاگ آوای تار، تاریخ درج مطلب: 12 آبان 1395ش.<br />
*عصمتی، موسی، «ترانۀ ملا ممدجان چگونه ساخته شد؟»، وبسایت شهرستان ادب، تاریخ درج مطلب: 7 اردیبهشت 1397ش.<br />
*فرازمند، حسن، «جاودانگی یک ترانه افغانستانی»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات، تاریخ درج مطلب: 2 خرداد 1396ش.<br />
*فرازمند، حسن، «نیمنگاهی به ترانۀ ملا ممدجان»، وبسایت روزنامۀ اطلاعات، تاریخ درج مطلب: 19 بهمن 1395ش.<br />
*معصومی، سیدجلال، «بازخوانی ترانه بیا بریم به مزار در برنامه محفل + فیلم»، وبسایت خبرپو، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1403ش.<br />
*«ملا ممدجان»، وبسایت منظوم، تاریخ بازدید: 4 بهمن 1401ش.</div>حبیب الله نجفی