حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۹

2026-06-06T12:09:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:31ی.jpg\|جایگزین=برنامه ریزی ماهیانه\|بندانگشتی\|برنامه ریزی ماهیانه]]'''<big>برنامه‌ریزی</big>'''؛ فرآیندی برای تعادل در رشد و رسیدن به اهداف فردی و اجتماعی.		[[پرونده:31ی.jpg\|جایگزین=برنامه ریزی ماهیانه\|بندانگشتی\|برنامه ریزی ماهیانه]]'''<big>مهارت برنامه‌ریزی</big>'''؛ فرآیندی برای تعادل در رشد و رسیدن به اهداف فردی و اجتماعی.

	برنامه‌ریزی برای هر فردی که به دنبال تحقق اهداف خود در زندگی است، ضرورت دارد. برنامه‌ریزی نه‌تنها یک ویژگی خوب بلکه ضمانت رسیدن به همۀ ویژگی‌های خوب انسان و شکوفایی استعدادهای او است. به عبارت دیگر هر فردی به مقدار برنامه‌ریزی خود و تقیّد و استقامت در عمل به برنامه‌ریزی، دارای ویژگی‌های خوب است.		برنامه‌ریزی برای هر فردی که به دنبال تحقق اهداف خود در زندگی است، ضرورت دارد. برنامه‌ریزی نه‌تنها یک ویژگی خوب بلکه ضمانت رسیدن به همۀ ویژگی‌های خوب انسان و شکوفایی استعدادهای او است. به عبارت دیگر هر فردی به مقدار برنامه‌ریزی خود و تقیّد و استقامت در عمل به برنامه‌ریزی، دارای ویژگی‌های خوب است.

حمید فرهمندی راد: صفحه‌ای تازه حاوی «برنامه ریزی ماهیانه'''برنامه‌ریزی'''؛ فرآیندی برای تعادل در رشد و رسیدن به اهداف فردی و اجتماعی. برنامه‌ریزی برای هر فردی که به دنبال تحقق اهداف خود در زندگی است، ضرورت دارد. برنامه‌...» ایجاد کرد

2026-05-24T08:11:44Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=برنامه ریزی ماهیانه|بندانگشتی|برنامه ریزی ماهیانه'''<big>برنامه‌ریزی</big>'''؛ فرآیندی برای تعادل در رشد و رسیدن به اهداف فردی و اجتماعی. برنامه‌ریزی برای هر فردی که به دنبال تحقق اهداف خود در زندگی است، ضرورت دارد. برنامه‌...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:31ی.jpg|جایگزین=برنامه ریزی ماهیانه|بندانگشتی|برنامه ریزی ماهیانه]]'''<big>برنامه‌ریزی</big>'''؛ فرآیندی برای تعادل در رشد و رسیدن به اهداف فردی و اجتماعی.

برنامه‌ریزی برای هر فردی که به دنبال تحقق اهداف خود در زندگی است، ضرورت دارد. برنامه‌ریزی نه‌تنها یک ویژگی خوب بلکه ضمانت رسیدن به همۀ ویژگی‌های خوب انسان و شکوفایی استعدادهای او است. به عبارت دیگر هر فردی به مقدار برنامه‌ریزی خود و تقیّد و استقامت در عمل به برنامه‌ریزی، دارای ویژگی‌های خوب است.

==مفهوم‌‍‌‌شناسی==

برنامه‌ریزی فرآیند رسیدن به اهداف است. این فرآیند شامل تعیین اهداف، طراحی وضعیت مطلوب آینده، تصمیم‌گیری و طرح‌ریزی برای رسیدن به اهداف است.<ref>نوری، «برنامه‌ریزی»، 1392ش، ص20.</ref> بعضی محققان واژۀ «تدبیر» در روایات را واجد عناصر اصلی برنامه‌ریزی و با آن هم معنا دانسته‌اند.<ref> یزدانی و نجفی هزار جریبی، «اهمیت زمان و مدیریت آن از دیدگاه امام علی»، 1393ش، ص169.</ref>

برنامه‌ریزی با توجه به مدت زمان در نظر گرفته‌شده به کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تقسیم می‌شود.<ref> اخوت، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، 1390ش، ص182.</ref> همچنین بعضی برنامه‌ها مانند نماز همیشگی بوده و بعضی برنامه‌ها نیز شناور است. بعضی برنامه‌ها نیز گرچه در فهرست کارها نبوده، اما ناگهانی اتفاق می‌افتد.<ref> اخوت، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، 1390ش، ص174.</ref>
بعضی برنامه‌ریزی را به دو دستۀ منابع‌محور و ماموریت‌گرا تقسیم کرده‌اند. در برنامه‌ریزی منابع‌محور، اول کارهای خوب فهرست شده و از میان آنها اهدافی انتخاب شده و سپس برای رسیدن به آن طرح‌ریزی می‌شود. اما در برنامه‌ریزی ماموریت‌گرا، اهداف با توجه به تکلیف و مأموریتی که فرد برای خود تعریف می‌کند انتخاب شده و برای رسیدن به آن طرح‌ریزی می‌شود.<ref> فلاح‌ شیروانی، «برنامه‌ریزی مأموریت‌گرا و برنامه‌ریزی منابع‌محور»، وب‌سایت مدرسه شهیدین.</ref>

==فواید برنامه‌ریزی==

ایجاد تمرکز و [[اعتماد به نفس]] بیشتر، معنابخشی به کار،<ref> رحمانی و باقی نصرآبادی، مدیر موفق، 1386ش، ص32.</ref> ایجاد حس [[مسئولیت‌پذیری]] و تعهد مؤثر،<ref> افتخار صعادی و دیگران، «اثربخشی مدیریت زمان بر تعهد به مدرسه و خلاقیت دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهر اهواز»، 1401ش، ص181.</ref> تقویت خلاقیت مدیران و کارمندان سازمان، جلوگیری از اهمال‌کاری دانش‌آموزان و بهبود عملکرد تحصیلی آنها،<ref>ناعمی و کوشکی، «تأثیرآموزش مدیریت زمان بر خلاقیت و مؤلفه‌های آن در دانش‌آموزان ابتدایی»، 1397ش، ص8. </ref> از فواید برنامه‌ریزی از سوی محققان بیان شده است.

در روایات جلوگیری از لغزش<ref> آمدي، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، 1366ش، ص354. </ref> و پشيمانى،<ref> مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج74، ص238. </ref> جلوگیری از تنگدستى، افزایش دارایی اندک و سامان‌یافتن زندگى<ref>آمدي، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، 1366ش، ص354. </ref> به‌عنوان فواید برای برنامه‌ریزی بیان شده است.

==مؤلفه‌های برنامه‌ریزی==
===هدف‌گذاری===
هدف‌گذاری علاوه بر تأثیر انگیزشی مانع پراکنده‌کاری، باعث صرفه‌جویی در وقت و رمز موفقیت است.<ref> یزدانی و نجفی هزار جریبی، «اهمیت زمان و مدیریت آن از دیدگاه امام علی»، 1393ش، ص171.</ref> [[امام علی]] پراکنده‌کاری را مانع پیروزی دانسته است.<ref>مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج75، ص38. </ref>

===پیش‌بینی و آینده‌نگری===

برنامه‌ريزى معطوف به آينده بوده،<ref>دلیر، اصول و روش‌های برنامه‌ریزی اجتماعی، 1388ش، ص11.</ref> از این‌رو لازم است شرایط و نیازهای آینده پیش‌بینی شده و برای آن برنامه‌ریزی شود.<ref> کریمی و جهانیان، «برنامه‌ریزی در مدیریت اسلامی»، 1398ش، ص134-135.</ref>

در آموزه‌های [[دین]] توصیه‌ شده برنامه‌ریزی در دنیا به‌گونه‌ای باشد که گویا زندگانی ابدی بوده<ref>مجلسي‌، روضة المتقين في شرح من لا يحضره الفقيه، 1406ق، ج6، ص403. </ref> و همچنین مسئولیت کارها به دوراندیش‌ترین افراد سپرده شود.<ref> مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج33، ص605. </ref> توصیۀ دانشمندان دینی این است که انسان مؤمن برنامه‌ریزی پنجاه ساله برای خود داشته باشد.<ref>خامنه‌ای، «بیانات در اجتماع مردم بجنورد»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ خامنه‌ای. </ref>

===شفافیت===
برنامه لازم است از نظر کمی و کیفی دقیق و خالی از ابهام و کلی‌گویی باشد.<ref> کریمی و جهانیان، «برنامه‌ریزی در مدیریت اسلامی»، 1398ش، ص135.</ref>

===اعتدال===

کمال انسان در این است که به همۀ استعدادهای خود توجه کرده و آن را در یک وضع متعادل رشد دهد.<ref> مطهری، انسان کامل، 1390ش، ص33.</ref> از این‌رو در برنامه‌ریزی لازم است تمام نیازها و ابعاد جسمی و روحی انسان لحاظ شده تا از تک‌بُعدی بودن خارج شود.<ref> اخوت، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، 1390ش، ص164.</ref> اصلی‌ترین هدف در زندگی انسان قرب به پروردگار بوده، از این‌رو لازم است برنامه‌ریزی به‌گونه‌ای باشد که به هدف و معنای زندگی یعنی [[ایمان]] به پروردگار<ref> مطهری، هدف زندگی، 1391ش، ص99.</ref> برساند.<ref> مهدوی نور، «برنامه حرکت انسان برای نیل به معنای زندگی با رویکرد سبک زندگی قرآنی»، 1398ش، ص9.</ref>
همچنین لازم است در برنامه‌ریزی به [[تفریح]]، استراحت، علم‌آموزی، کار، [[خانواده|خانواده‌]]، ارتباط با جامعه، [[ورزش]] و معنویات توجه شود.<ref> اخوت، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، 1390ش، ص165.</ref> [[امام موسی بن جعفر|امام کاظم]] نیز در روایتی قراردادن چهار وقت برای مناجات با پرودگار، تحصیل معاش، دیدار با دوستان و لذات حلال را لازم شمرده است.<ref> مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج75، ص321. </ref>

===استمرار===

برنامه‌ریزی نیازمند فعالیت مستمر است.<ref> کریمی و جهانیان، «برنامه‌ریزی در مدیریت اسلامی»، 1398ش، ص136.</ref> در روایات نسبت به مداومت بر یک برنامه تأکید بسیار شده و [[امام جعفر بن محمد|امام صادق]] در روایتی حداقل مداومت را یک‌سال دانسته است.<ref> كليني، الكافي،1407 ق، ج2، ص82. </ref>

===فرصت‌گرایی===

برنامه‌ریزی مستلزم استفاده از فرصت‌ها است.<ref>یزدانی و نجفی هزار جریبی، «اهمیت زمان و مدیریت آن از دیدگاه امام علی»، 1393ش، ص171.</ref> امام علی از دست‌دادن فرصت را موجب غصه دانسته است.<ref> مجلسي، بحار الأنوار، ج68، ص217. </ref> معنای استفاده از فرصت‌ها این نیست که منتظر بماند تا فراغ بال پیدا کند زیرا دانشمندان گفته‌اند چنین زمانی را خداوند خلق نکرده،<ref> .شهید ثانی، منیۀ المرید، 1427ق، ص113.</ref> بلکه منظور این است که از نعمت عمر و تندرستی، عافیت و امکانات به‌خوبی استفاده کند.<ref> صدوق، الخصال، 1362ش، ج1، ص239. </ref> افراد موفق کسانی بوده‌اند که از همۀ دقایق زندگی خود بهره برده‌اند، چنان‌که بعضی دانشمندان در خاطرات خود گفته‌اند که حتی از فرصت‌هایی مانند ایستادن در صف و یا سوار اتومبیل ‌شدن برای مطالعه استفاده کرده‌اند.<ref>خامنه‌ای، «چگونه به کتاب‌خوانی عادت کنیم؟»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌ خامنه‌ای. </ref>

===اولویت‌بندی===

اولویت‌بندی از رموز مهم موفقيت بوده و لازمۀ آن قراردادن امور جزئى و غيرضرورى در آخرین مراتب فهرست برنامه‌ريزى است. کارهای اولویت‌دار به‌صورت جداگانه و نگاه انفرادی معلوم نمی‌شود بلکه با کل‌نگری و در یک مجموعه معلوم می‌شود.<ref> اقليدى نژاد، «رسالت‌های بایسته در مدیریت تبلیغ دینی»، 1381ش، ص96.</ref> در اولویت‌بندی علاوه‌بر اینکه فعالیت‌های در رأس، مشخص می‌شود، تمام ظرفیت‌های فرد در جهت رسیدن به اهداف قرار می‌گیرد.<ref> خامنه‌ای، «بيانات در دیدار مسئولان نظام»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌ خامنه‌ای. </ref>

===نظم و انضباط===

موفقیت در برنامه‌ریزی<ref> ترابی، «نظم نیاز عاطفی ماست/ اهمیت نظم و جایگاه تقسیم اوقات»، خبرگزاری مهر.</ref> و عامل تعهد انسان نسبت به اجرای آن در گرو نظم و انضباط است. بدون نظم، برنامه‌ریزی هدر رفته و تعهدات انسان شکسته می‌شود.<ref> جعفری، در محضر حکیم، 1394ش، ص132.</ref> برای انضباط در زندگی لازم است اوقات روز، ماه و سال تقسیم شده<ref> ترابی، «نظم نیاز عاطفی ماست/ اهمیت نظم و جایگاه تقسیم اوقات»، خبرگزاری مهر.</ref> و هنگام تدوین هر برنامه زمان مورد نیاز برای اجرای آن نیز برآورد شود.<ref> پناهی، آموزه‌های مدیریت رمز موفقیت، ۱۳۸۸ش، ص69.</ref> مدیریت زمان نقش اساسی را در برنامه‌ریزی و رسیدن به اهداف دارد.<ref> ناعمی و کوشکی، «تأثیرآموزش مدیریت زمان بر خلاقیت و مؤلفه‌های آن در دانش‌آموزان ابتدایی»، 1397ش، ص9. </ref>

===نظارت و ارزیابی===

نظارت و ارزیابی در فرایند برنامه‌ریزی بسیار مهم است، زیرا در صورت انحراف از برنامه، علاوه‌بر نرسیدن به اهداف، موجب اتلاف وقت و دیگر منابع می‌شود.<ref> عبادی و رضائی، «آسیب‌شناسی جایگاه نظارت و ارزیابی در برنامه‌ریزی توسعه»، 1397ش، ص2. </ref>

==راهکارهای برنامه‌ریزی==
[[پرونده:Photo 2025-04-28 21-57-59.jpg|جایگزین= دفتر برنامه ریزی درسی قلم چی|بندانگشتی|نمونه دفتر برنامه ریزی درسی قلم چی]]

===توجه به برنامه‌های اساسی در برنامه‌ریزی===

برنامه‌ها از جهت اهمیت به ضروری ‌و غیر ضروری تقسیم می‌شود. برنامه‌هایی که در رشد و کمال فرد تأثیر دارد ضروری بوده<ref> اخوت، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، 1390ش، ص177.</ref> و حتما باید به آن توجه داشت مانند کار، [[عبادت]] و تفریح.<ref> جلالی، مهارت‌ مدیریت زمان، 1392ش، ص34.</ref>

===توجه به توانایی‌های فردی===
هرکسی متناسب با توانایی‌های خود، برنامه‌ریزی متناسب با خود را داشته باشد.<ref> جلالی، مهارت‌ مدیریت زمان، 1392ش، ص40.</ref>

===شروع تدریجی===

در اول کار لازم است برنامه‌ریزی سبک بوده و به تدریج آن را بزرگ‌تر کند.<ref> جلالی، مهارت‌ مدیریت زمان، 1392ش، ص40.</ref>

===تهیۀ فهرست از کارهای پیش‌رو===

برنامه‌ریزی مستلزم عدم غفلت از خود و از توانایی‌ها و اهداف خود است. از این‌رو نوشتن اهداف و تهیۀ فهرستی از کارهای روزانه توصیه می‌شود.<ref> رحمانی و باقی نصرآبادی، مدیر موفق، 1386ش، ص159.</ref> قرآن یکی از وظایف پیامبر را تذکر و یادآوری به مؤمنان برشمرده و آن را برای مؤمنان سودمند دانسته است.<ref> سوره ذاریات، آیه 55.</ref>

===شروع از کارهای اولویت‌دار===

در کنار اهداف نوشته شده، درجۀ اولویت هرکدام تعیین شده و هر روز با انجام مهم‌ترین کارها شروع شود.<ref> رحمانی و باقی نصرآبادی، مدیر موفق، 1386ش، ص159.</ref>

==برنامه‌ریزی در فرهنگ خانواده‌های ایرانی==

لزوم برنامه‌ریزی در فرهنگ و ادبیات شفاهی ایرانیان نمودِ زیادی داشته که مواردی مانند «کار امروز را به فردا میفکن»، «جیک جیک مستانت بود یاد زمستونت بود»، «اگر خر می‌خواهی فکر کاه و جُوَش هم باش» نمونه‌هایی از آن است.<ref> رحمانی و باقی نصرآبادی، مدیر موفق، 1386ش، ص224.</ref> همچنین در سبک زندگی اسلامی خانواده‌های ایرانی، میان کار و خانواده تعادل وجود داشته و اعضای خانواده بخشی از وقت خود را برای حضور در [[خانه]] و کمک به یکدیگر برنامه‌ریزی می‌کنند.<ref> منطقی، «مدیریت خانواده و کار در سبک زندگی اسلامی»، 1394ش، ص93.</ref> همچنین والدین نقش مهمی در ایجاد مهارت [[مدیریت زمان]] در فرزندان دارند.<ref> بدری گرگری و دیگران، «پیش‌بینی مهارت‌های مدیریت زمان انجام تکالیف درسی بر اساس مدل کوپر در دانش‌آموزان دختر دورۀ متوسطۀ اول تبریز»، 1394ش، ص19.</ref>

از سوی دیگر، در فرهنگ و حکمت گذشتگان برای رسیدن به سعادت، علاوه‌بر رهنمودهای اخلاقی، تدبیر منزل و جامعه را نیز به نسل‌های آینده آموزش می‌دادند<ref> رسمی و دیگران، «تدبیر منزل در بهمن‌نامه»، 1398ش، ص112.</ref> که قابوس‌نامه، نصیحة الملوک، تحفة الملوک، [[اخلاق ناصری]] و بهمن‌نامه، از جمله موارد آن است.<ref> نورانی نژاد، «تدبیر منزل»، وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> در تدبیر منزل، برنامه‌ریزی، تنظیم و مدیریت امور منزل،<ref> سمر و دیگران، «تحول نهاد خانواده و مفهوم تدبیر منزل در جامعه شهری دوره مشروطه»، 1398ش، ص107. </ref> آینده‌نگری مالی، خرج هوشمندانه و برنامه‌ریزی برای جبران آن بیان شده است.<ref> آقائی، «درآمدی بر سنجشِ تدبیر منزل از قابوس نامه تا اخلاق ناصری»، 1402ش، ص72. </ref> همچنین نسبت به تشکیل [[خانواده]]، تهیۀ غذا و مایحتاج خانواده، فراهم‌کردن مسکن توصیه‌هایی شده و به تفاوت‌های فردی اعضای خانواده توجه داده تا متناسب با روحیات و خلقیات هرکدام، برای رسیدن به کمال و سعادت آنها برنامه‌ریزی شود.<ref> امیری خراسانی و دیگران، «تدبیر منزل در اخلاق ناصری و اخلاق جلالی»، 1396ش، ص17. </ref>

==برنامه‌ریزی در آموزه‌های دین==

در آموزه‌های دینی نه‌تنها چاره‌اندیشی و برنامه‌ریزی با [[توکل]] و تقدیرات انسان کاملا سازگار انگاشته می‌شود، بلکه برنامه‌ریزی و تلاش برای معیشت موجب تقدیر نیکوتر و توکل حقیقی و توجه بیشتر به معاد بوده<ref> شیخ‌شعاعی، تدبیر معیشت در کتاب و سنت، 1398ش، ص83.</ref> و بلکه لازمۀ رسیدن به حقیقت ایمان دانسته شده است.<ref> مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج68، ص85. </ref>
بعضی روایات سودمندترین کار عاقلانه را تدبیر<ref> تميمي آمدي، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، 1366ش، ص354.</ref> و برنامه‌ریزی آینده‌نگرانه دانسته<ref> شیخ‌شعاعی، تدبیر معیشت در کتاب و سنت، 1398ش، ص41.</ref> و علاوه‌بر آن تدبیر و برنامه‌ریزی را به‌طور عملی آموزش می‌دادند.<ref> شیخ‌شعاعی، تدبیر معیشت در کتاب و سنت، 1398ش، ص43.</ref> برای مثال در بعضی روایات چگونگی برنامه‌ریزی مالی و توانایی برای فریضه [[حج]] را آموزش داده‌اند.<ref> كلينی، الکافی، 1430ق، ج8، ص247. </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*قرآن کریم.
*آقائی، زینب، «درآمدی بر سنجشِ تدبیر منزل از قابوس نامه تا اخلاق ناصری»، مجله پژوهشنامه اورمزد، شمارۀ 62، 1402ش.
*اخوت، احمدرضا، مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی، قم، کتاب فردا، چ1، 1390ش.
*افتخار صعادی، زهرا و دیگران، «اثربخشی مدیریت زمان بر تعهد به مدرسه و خلاقیت دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهر اهواز»، دو فصلنامه علمی جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، دورۀ 8، شمارۀ 1، 1401ش.
*اقليدى‌نژاد، علی، «رسالت‌های بایسته در مدیریت تبلیغ دینی»، مجله معرفت، شمارۀ 54، 1381ش.
*امیری خراسانی، احمد و دیگران، «تدبیر منزل در اخلاق ناصری و اخلاق جلالی»، مجله نثر پژوهی ادب فارسی، دورۀ 20، شمارۀ 42، 1396ش.
*بدری گرگری، رحیم و دیگران، «پیش‌بینی مهارت‌های مدیریت زمان انجام تکالیف درسی بر اساس مدل کوپر در دانش‌آموزان دختر دورۀ متوسطۀ اول تبریز»، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، دورۀ 3، شمارۀ 11، 1394ش.
*پناهی، حسن، آموزه‌های مدیریت رمز موفقیت، تبریز، احرار تبریز، چ۲، ۱۳۸۸ش.
*ترابی، «نظم نیاز عاطفی ماست»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳۱ تیر ۱۳۹۶ش.
*تمیمی آمِدی، عبدالواحد، تصنیف غرر الحکم، قم، مکتب الاعلام الاسلامی‌ ، چ1، 1366ش.
*جعفری، محمدتقی، در محضر حکیم، تهران، مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، چ10، 1394ش.
*جلالی، حمید، مهارت‌ مدیریت زمان، تهران، بین‌الملل، چ2، 1392ش.
*خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در اجتماع مردم بجنورد»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 19 مهر 1391ش.
*خامنه‌ای، سيدعلی، «بیانات در دیدار مسئولان نظام»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 15 فروردین 1402ش.
*خامنه‌ای، سيدعلی، «چگونه به کتاب‌خوانی عادت کنیم؟»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 12 اردیبهشت 1389ش.
*دلیر، اسماعیل، اصول و روش‌های برنامه‌ریزی اجتماعی، تهران، پویندگان دانشگاه، چ1، 1388ش.
*رحمانی، جعفر و باقی نصرآبادی، علی، مدیر موفق، تهران، لوح محفوظ، چ۲، ۱۳۸۶ش.
*رسمی، عاتکه و دیگران، «تدبیر منزل در بهمن‌نامه»، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، دورۀ 11، شمارۀ 43، 1398ش.
*سمر، حسن و دیگران، «تحول نهاد خانواده و مفهوم تدبیر منزل در جامعه شهری دوره مشروطه»، مجله جستارهای تاریخی، دورۀ 10، شمارۀ 1، 1398ش.
*شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، منیۀ المرید، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چ6، 1427ق.
*شیخ‌شعاعی، محمدحسین، تدبیر معیشت در کتاب و سنت، تهران، پدیدار جهان، چ1، 1398ش.
*صدوق، محمد بن على‌، الخصال‌، قم، جامعه مدرسين‌، چ1، 1362ش.
*عبادی، محمدحسین و رضائی، محمدجواد، «آسیب‌شناسی جایگاه نظارت و ارزیابی در برنامه‌ریزی توسعه»، مجله سیاست‌های راهبردی و کلان، دورۀ6، شمارۀ21، 1397ش.
*فلاح‌ شیروانی، محمدرضا، «برنامه‌ریزی مأموریت‌گرا و برنامه‌ریزی منابع‌محور»، وب‌سایت مدرسه شهیدین، تاریخ درج مطلب: 14 اکتبر 2019م.
*کریمی، حسین و جهانیان، رمضان، «برنامه‌ریزی در مدیریت اسلامی»، مجله مطالعات علوم اسلامی انسانی، دورۀ 5، شمارۀ 19، 1398ش.
*کلینی، محمد بن يعقوب، کافی، تهران، دار الكتب الإسلامية، چ4، 1407ق.
*مجلسي‌، محمدتقى، روضة المتقين في شرح من لايحضره الفقيه، قم، مؤسسه فرهنگى اسلامى كوشانبور، چ2، 1406ق.
*مجلسي، محمدباقر، بحار الأنوار، لبنان، دارالاحیاء التراث، چ3، 1403ق.
*مطهری، مرتضی، انسان کامل، تهران، صدرا، چ50، 1390ش.
*مطهری، مرتضی، هدف زندگی، تهران، صدرا، چ15، 1391ش.
*مهدوی نور، سیدحاتم، «برنامه حرکت انسان برای نیل به معنای زندگی با رویکرد سبک زندگی قرآنی»، پژوهش‌نامه سبک زندگی، دورۀ 5، شمارۀ 2، 1398ش.
*منطقی، محسن، «مدیریت خانواده و کار در سبک زندگی اسلامی»، پژوهش‌نامه سبک زندگی، دورۀ 1، شمارۀ 1، 1394ش.
*ناعمی، علی‌محمد و کوشکی، فریبا، «تأثیر آموزش مدیریت زمان بر خلاقیت در دانش‌آموزان ابتدایی»، فصلنامۀ علمی پژوهشی ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دورۀ ۸، شمارۀ ۳، ۱۳۹۷ش.
*نورانی نژاد، حمیده، «تدبیر منزل»، وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1398ش.
*نوری، روح‌الله، «برنامه‌ریزی»، مجله مدیریت در اسلام، شمارۀ 19و20، 1392ش.
*یزدانی، امیرعباس و نجفی هزار جریبی، حبیب‌الله، «اهمیت زمان و مدیریت آن از دیدگاه امام علی علیه السلام» دانشنامه علوم قرآن و حدیث، دورۀ 1، شمارۀ 2، 1393ش.

مهارت برنامه‌ریزی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۹

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ برنامه‌ریزی را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به مهارت برنامه‌ریزی منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۹
(بدون تفاوت)