سمیرا پورحسن زنگنه: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مهدی باکری،''' شهردار و فرمانده نظامی در دوران دفاع مقدس. مهدی باکری در 30 فروردین 1333ش در خانواده‌ای مذهبی در میاندوآب (استان آذربایجان غربی) به‌دنیا آمد. مادر وی اقدس و پدرش فیض‌الله نام داشت.امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص3. در ک...» ایجاد کرد

2026-04-25T14:31:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''مهدی باکری،'''</big> شهردار و فرمانده نظامی در دوران دفاع مقدس. مهدی باکری در 30 فروردین 1333ش در خانواده‌ای مذهبی در میاندوآب (استان آذربایجان غربی) به‌دنیا آمد. مادر وی اقدس و پدرش فیض‌الله نام داشت.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص3.</ref> در ک...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''مهدی باکری،'''</big> شهردار و فرمانده نظامی در دوران دفاع مقدس.

مهدی باکری در 30 [[فروردین]] 1333ش در خانواده‌ای مذهبی در میاندوآب (استان آذربایجان غربی) به‌دنیا آمد. مادر وی اقدس و پدرش فیض‌الله نام داشت.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص3.</ref> در کودکی مادر خود را از دست داد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در [[ارومیه]] به اتمام رساند. در دوران متوسطه همزمان با شهادت برادرش، علی، وارد فعالیت‌های سیاسی شد. پس از دیپلم، تحصیلات خود را در دانشگاه [[تبریز]] در رشتۀ مهندسی مکانیک ادامه داد و به یکی از دانشجویان مبارز این دانشگاه تبدیل شد.<ref>[https://www.daneshchi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%B1%DB%8C/ «آشنایی با زندگی شهید مهدی باکری و خاطرات و خصوصیات ایشان»، وب‌سایت دانشچی.]</ref> مهدی باکری در مهر ۱۳۵۹ش با صفیه مدرس ازدواج کرد. [[مهریه]] همسر او، یک قبضه کلت کمری و یک جلد [[قرآن]] کریم بود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/25/860380/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF «همسرانه‌های شهید مهدی باکری؛ از کلت کمری که مهریه‌ ازدواج شد تا حسرت دیدار پیکر شهید»، خبرگزاری تسنیم، 1394ش.]</ref>

==فعالیت‌های مبارزاتی قبل از انقلاب==
مهدی باکری، منشأ تشکل دانشجویی بود.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص39.</ref> او دانشجویی درس‌خوان، یاور دانشجویان، پُرشور و واقف به اوضاع زمان بود. او و دوستانش نقش مهمی در قیام‌های 15 [[خرداد]] سال‌های 1354ش و 1355ش در [[تبریز]] داشتند.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص40.</ref> در دانشگاه او را فردی آرام می‌شناختند و هیچ‌کس نمی‌دانست که در خفا همه را سازماندهی و نهضت دانشگاهی [[تبریز]] را هدایت می‌کند.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص41.</ref> پس از دانشگاه، در سال 1356ش برای خدمت سربازی به [[تهران]] رفت؛ اما در بحبوحۀ انقلاب به فرمان [[امام خمینی]] از پادگان گریخت و به [[ارومیه]] برگشت و در زندگی مخفیانۀ خود، سازماندهی نیروهای جوان را تا پیروزی انقلاب شروع کرد.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص4.</ref> مطالعۀ کتاب «ولایت فقیه» نوشتۀ آیت‌الله خمینی، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت او داشت.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص3.</ref>

==فعالیت‌های بعد از انقلاب==

*حفاظت از [[امام خمینی]]، هنگام ورود او به [[ایران]] با طراحی خودروی ضدگلوله<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص48-49</ref>؛

*نقش فعال در تشکیل [[سپاه پاسداران]] و سازماندهی آن؛

*مربی تاکتیک و آموزش خمپاره‌انداز در پادگان مالک‌اشتر [[ارومیه]]<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص50</ref>؛

*فرماندهی آزادسازی پیرانشهر<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص58-62.</ref>، مهاباد<ref> مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص66-69.</ref>، سلماس تا اُشنَویه<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص88-96.</ref>؛

*حضور در جبهه‌های جنوب ایران، پس از برقراری امنیت نسبی آذربایجان و پاک‌سازی آن<ref> مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص200.</ref>؛

*حضور فعال و مؤثر در عملیات مهمی مانند فتح‌المبین، بیت‌المقدس یک، دو و سه، رمضان، مسلم بن عقیل، والفجر مقدماتی، والفجر یک، دو، سه و چهار، خیبر و بدر.<ref> [https://www.irna.ir/news/83714872/%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA «مهدی باکری روایت‌گر حدیث مقاومت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1398ش.]</ref>

==سِمت‌ها==

*شهردار [[ارومیه]]؛ هم‌زمان با خدمت در سپاه، نُه ماه شهردار [[ارومیه]] شد، دوران شهرداری وی را موفق‌ترین دوران شهرداری [[ارومیه]] گفته‌اند، به‌گونه‌ای که همۀ کارگران شهرداری، دلباختۀ وی بودند، سخن او، برای آنها حکم امریه داشت که با همۀ وجود انجام می‌دادند، خود مهدی نیز، در این دوران به اندازۀ کارگران کار می‌کرد.<ref>ملاقلی‌پور، مستند«ماه و خورشید»، قسمت 2.</ref>
*دادستان انقلاب [[ارومیه]]؛

*فرمانده عملیات [[سپاه پاسداران]] در [[ارومیه]]<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص50.</ref>؛

*معاونت تیپ نجف اشرف؛

*فرماندهی تیپ عاشورا.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص5.</ref>

==خصوصیات اخلاقی==
کم‌گویی، کم‌‌خوری و کم‌خوابی، سبک زندگی مهدی باکری را تشکیل می‌داد.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص39-40.</ref> به‌منظور خودسازی، با دوستش یک ژتون می‌گرفتند و یک غذا را دو نفره می‌خوردند، یک روز فقط نان می‌خورد و در حین روزه‌داری به کوه می‌رفت.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص42.</ref> زندگی سادۀ او با همسرش، زبانزد همۀ شهر بود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/25/860380/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF «همسرانه‌های شهید مهدی باکری؛ از کلت کمری که مهریه‌ ازدواج شد تا حسرت دیدار پیکر شهید»، خبرگزاری تسنیم، 1394ش.]</ref> از تکنیک مدیریت فعال و عمل‌گرا در استقرار ارزش‌ها، بهره می‌گرفت و به کارکنان و حمایت مؤثر از همکاران، توجه داشت. می‌کوشید کار را برای خدا انجام دهد.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص97.</ref> از حقوق خود برای نیازمندان خرج می‌کرد. اهل هیاهو و منیّت نبود و بسیار صبور، اهل فکر و تدبیر بود.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص190.</ref> هیچ‌گاه بی‌گدار به آب نمی‌زد و علمی رفتار می‌کرد. فردی کاملا آرام و دارای سعۀ‌ صدر بود.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص191.</ref> سازگاری یکی از ویژگی‌های اخلاق فرماندهی او بود و این ويژگی، او را سایر فرماندهان متمایز می‌کرد. دقت در عبادت، انس با [[قرآن]] و نماز اول وقت، برای او یک امر جدی بود. بسیار نکته‌سنج حرف می‌زد و هر کس با او هم‌صحبت می‌شد، اعتقاداتش بیشتر می‌شد.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص197.</ref>

==بزرگداشت و یادبود==
پس از شهادت، [[امام خمینی]] از او به‌عنوان « شهید اسلام» یاد کرد.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص7.</ref> همچنین آیت‌الله خامنه‌ای وی را «فرمانده زبدۀ نظامی» نامیده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=3663 خامنه‌ای، «شهید مهدی باکری»، 1392ش.]</ref> [[شهید محلاتی]] نیز او را مظهر غضب الهی بر دشمنان خدا دانسته است.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص105.</ref> محسن رضایی شجاعت مهدی باکری را بالاتر از برخی قهرمانان تاریخی معرفی کرده است.<ref>مظهر صفاری، فرمانده نجیب، 1397ش، ص104 و 198.</ref>
پیرامون‌ شخصیت و زندگی او آثار بسیاری تهیه شده است:

===کتاب‌ها===

*«فرمانده نجیب»؛

*«آقای شهردار»؛

*«شهید مهدی باکری»؛

*مجموعه کتاب‌های نیمۀ پنهان ماه با عنوان «مهدی باکری به روایت همسر شهید»؛

*«به مجنون گفتم زنده بمان؛ شهید مهدی باکری»؛

*مجموعۀ «يادگاران»؛ کتاب مهدي باکري.

===مستند===
مستند «ماه و خورشید» به کارگردانی رسول ملاقلی‌پور، روایتی از دوران کودکی، ویژگی‌های اخلاقی و معرفتی شهیدان باکری (علی، مهدی و حمید) از زبان همسران، همرزمان و آشنایان ایشان است که در هفت قسمت تولید شده است.<ref>. دهقان‌پور و شهبازی، «مقالۀ ترویجی انسان در فیلم‌های مستند دفاع مقدس»، 1397ش، ص91.</ref>

===فیلم سینمایی===
فیلم «موقعیت مهدی» داستان زندگی، ازدواج و [[شهادت]] مهدی باکری به کارگردانی هادی حجازی‌فر در چهلمین جشنواره فیلم فجر در سال 1400ش اکران شد و مورد تحسین منتقدان و مخاطبان قرار گرفت و توانست در پنج بخش جایزه دریافت کند. هادی حجازی‌فر در نقش مهدی باکری، ژیلا شاهی در نقش همسر وی و وحید حجازی‌فر در نقش حمید باکری به بازی در این فیلم پرداخته‌اند.<ref>[https://gamefa.com/829672/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/ حسن زاده، «نقد و بررسی فیلم موقعیت مهدی، شاعرانه‌ای در دل جنگ»، وب‌سایت گیم‌فا، 1401ش.]</ref>

==شهادت==
در روزهای پایانی [[اسفند]] 1363ش، عملیات بدر آغاز شد و نیروهای لشکر عاشورا پلی نفررو بر دجله نصب کردند و ضربات مهلکی با آرپی‌جی، خمپاره60 و کلاش بر ارتش بعثی وارد کردند. در 25 اسفند، مهدی باکری با آرپی‌جی به دشمن حمله کرد و گلوله‌ای به سرش اصابت کرد و به‌شدت زخمی شد. هم‌رزمانش او را با قایق به عقب بردند و در میانۀ راه، موشکی به قایق اصابت کرد و پیکر زخمی‌اش به دریا پیوست.<ref>امیریان، آقای شهردار، 1393ش، ص7.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==

*«آشنایی با زندگی شهید مهدی باکری و خاطرات و خصوصیات ایشان»، وب‌سایت دانشچی، تاریخ بازدید: 20 تیر 1401ش.

*امیریان، داوود، آقای شهردار، تهران، سورۀ مهر، چاپ پانزدهم ،1393ش.

*«بخشی از وصیت‌نامه شهید باکری که منتشر نشد»، وب‌سایت نوید شاهد، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1397ش.

*حسن‌زاده، ماهان، «نقد و بررسی فیلم موقعیت مهدی، شاعرانه‌ای در دل جنگ»، وب‌سایت گیم‌فا، تاریخ درج مطلب: 30 اردیبهشت 1401ش.

*خامنه‌ای، علی، «شهید مهدی باکری»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، 25 آذر 1392ش.

*مظهر صفاری، مجید، فرمانده نجیب، تهران، صریر، چاپ دوم، 1397ش.

*ملاقلی‌پور، رسول، مستند «‌ماه و خورشید»، به کارگردانی رسول ملاقلی‌پور، 1370ش.

*«مهدی باکری روایت‌گر حدیث مقاومت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 اسفند 1398ش.

*«همسرانه‌های شهید مهدی باکری؛ از کلت کمری که مهریه‌ ازدواج شد تا حسرت دیدار پیکر شهید»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 25 شهریور 1394ش.

*دهقان‌پور، حمید و شهبازی، محمد، «مقالۀ ترویجی انسان در فیلم‌های مستند دفاع مقدس»، فصل‌نامه علمی دفاع مقدس، دوره 4، شمارۀ 4، زمستان 1397ش.

مهدی باکری - تاریخچهٔ نسخه‌ها