https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8Cموسیقی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T11:46:09Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=50249&oldid=prevامان الله فصیحی: /* اندیشمندان برجستهٔ موسیقی */2026-06-05T05:19:49Z<p><span class="autocomment">اندیشمندان برجستهٔ موسیقی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشینهٔ توجه علمی و اندیشهای به موسیقی، به افلاطون و ارسطو بازمیگردد. اندیشمندان [[مسلمان]] نیز از سدههای نخست تاریخ اسلام به موسیقی توجه داشته و آثار گرانسنگی را برجای نهادهاند. برخی از چهرههای موسیقی جهان اسلام عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشینهٔ توجه علمی و اندیشهای به موسیقی، به افلاطون و ارسطو بازمیگردد. اندیشمندان [[مسلمان]] نیز از سدههای نخست تاریخ اسلام به موسیقی توجه داشته و آثار گرانسنگی را برجای نهادهاند. برخی از چهرههای موسیقی جهان اسلام عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </del>ابراهیم موصلی (۱۲۵–۱۸۸ق)، موسیقیدان برجستهای بوده که آفرینش نزدیک به ۹۰۰ اثر موسیقایی را به او نسبت دادهاند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>ابراهیم موصلی (۱۲۵–۱۸۸ق)، موسیقیدان برجستهای بوده که آفرینش نزدیک به ۹۰۰ اثر موسیقایی را به او نسبت دادهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </del>اسحاق موصلی (۱۵۰–۲۳۵ق)، از موسیقیدانهای برجستة دربار عباسیان و نویسندة کتاب «النغم و الایقاع» و مخترع یک گام بود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>اسحاق موصلی (۱۵۰–۲۳۵ق)، از موسیقیدانهای برجستة دربار عباسیان و نویسندة کتاب «النغم و الایقاع» و مخترع یک گام بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. </del>زریاب ابوالحسن بن نافع (م۲۳۲ق) ملقب به زریاب کبیر، بنیانگذار [[مدرسه]]ای در قرطبة اندلس و ترویج کننده موسیقی اسلامی ایرانی در اروپا است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>زریاب ابوالحسن بن نافع (م۲۳۲ق) ملقب به زریاب کبیر، بنیانگذار [[مدرسه]]ای در قرطبة اندلس و ترویج کننده موسیقی اسلامی ایرانی در اروپا است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴. </del>یعقوب بن اسحاق کندی (۱۸۵–۲۶۵ق) مشهور به فیلسوف عرب، او ۱۰ رساله دربارهٔ موسیقی از «رسالة فیاللحون و النغم» نوشته است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>یعقوب بن اسحاق کندی (۱۸۵–۲۶۵ق) مشهور به فیلسوف عرب، او ۱۰ رساله دربارهٔ موسیقی از «رسالة فیاللحون و النغم» نوشته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵. </del>ابونصر فارابی (۲۵۹–۳۳۹ق) مقلب به معلم ثانی، کتاب «الموسیقی الکبیر» او نخستین متن کامل و دقیق علمی است که سالهای متمادی در اروپا تدریس میشد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>ابونصر فارابی (۲۵۹–۳۳۹ق) مقلب به معلم ثانی، کتاب «الموسیقی الکبیر» او نخستین متن کامل و دقیق علمی است که سالهای متمادی در اروپا تدریس میشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۲. </del>ابوالفرج اصفهانی (۲۸۳–۳۵۶ق)، صاحب کتاب «الاغانی» بزگترین اثر ادبی و موسیقایی در تمدن اسلامی است که در ۲۵ جلد شامل ۷۰۰ گزارش، ۳۰ هزار بیت و ۱۲۰۰ زندگینامه از ادیبان، شاعران و موسیقیدانان است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>ابوالفرج اصفهانی (۲۸۳–۳۵۶ق)، صاحب کتاب «الاغانی» بزگترین اثر ادبی و موسیقایی در تمدن اسلامی است که در ۲۵ جلد شامل ۷۰۰ گزارش، ۳۰ هزار بیت و ۱۲۰۰ زندگینامه از ادیبان، شاعران و موسیقیدانان است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶. </del>احمد بن یوسف خوارزمی (م۳۷۰ق)، او سه کتاب از دانشنامهٔ معروف «مفاتیح العلوم» را به موسیقی اختصاص داده و در آن به شرح آلات موسیقی و قواعد آهنگ و ضرب پرداخته است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>احمد بن یوسف خوارزمی (م۳۷۰ق)، او سه کتاب از دانشنامهٔ معروف «مفاتیح العلوم» را به موسیقی اختصاص داده و در آن به شرح آلات موسیقی و قواعد آهنگ و ضرب پرداخته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷. </del>ابوعلی سینا (۳۷۰–۴۲۸ق)، او در کتابها و رسالههای متعددی به موسیقی پرداخته، اما اثر مهم او «دانشنامهٔ علایی» است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>ابوعلی سینا (۳۷۰–۴۲۸ق)، او در کتابها و رسالههای متعددی به موسیقی پرداخته، اما اثر مهم او «دانشنامهٔ علایی» است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸. </del>ابنزیله (م۴۴۰ق)، از شاگردان ابنسینا و مؤلف کتاب «الکافی فیالموسیقی» است. از مهمترین کارهای او پرداختن به جنبههای اخلاقی موسیقی است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>ابنزیله (م۴۴۰ق)، از شاگردان ابنسینا و مؤلف کتاب «الکافی فیالموسیقی» است. از مهمترین کارهای او پرداختن به جنبههای اخلاقی موسیقی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۹. </del>اخوان الصفا؛ در بخش پنجم رسائل اخوانالصفا به تحلیل نظری و مبانی عرفانی و معنوی موسیقی پرداختهاند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>اخوان الصفا؛ در بخش پنجم رسائل اخوانالصفا به تحلیل نظری و مبانی عرفانی و معنوی موسیقی پرداختهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰. </del>امام محمد غزالی (۴۵۰–۵۵۰ق)، «آداب السماع و الوجد» هشتمین بخش از «ربع عادات»، کتاب «احیاء علومالدین» به موسیقی اختصاص دارد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>امام محمد غزالی (۴۵۰–۵۵۰ق)، «آداب السماع و الوجد» هشتمین بخش از «ربع عادات»، کتاب «احیاء علومالدین» به موسیقی اختصاص دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۱. </del>شهابالدین سهروردی (۵۳۹–۶۳۲ق)، بابهای ۲۲ و ۲۵ کتاب «عوارف المعارف» را به موسیقی اختصاص داده است. از نظر او موسیقی بر سه گونهٔ حلال، حرام و شبههناک تقسیم میشود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>شهابالدین سهروردی (۵۳۹–۶۳۲ق)، بابهای ۲۲ و ۲۵ کتاب «عوارف المعارف» را به موسیقی اختصاص داده است. از نظر او موسیقی بر سه گونهٔ حلال، حرام و شبههناک تقسیم میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳. </del>صفیالدین ارموی (۶۱۳–۶۹۳ق)، او صاحب آثار متعدد از جمله کتاب «المیزان فیعلم الادوار و الاوزان» است. او مخترع دو ساز و گام مشهور ارموی است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>صفیالدین ارموی (۶۱۳–۶۹۳ق)، او صاحب آثار متعدد از جمله کتاب «المیزان فیعلم الادوار و الاوزان» است. او مخترع دو ساز و گام مشهور ارموی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴. </del>عبدالقادر مراغی (۷۵۴–۸۳۸ق)، شرحی بر کتاب ارموی نوشته و خود مؤلف کتاب معروف «جامع الالحان» است. از وی که در دوره تیموریان میزیسته، بهعنوان آخرین موسیقیدان برجسته نام بردهاند.<ref>بلخاری قهی، سرگذشت هنر در تمدن اسلامی، 1383ش، ص26-56؛ همایون، «موسیقی در ایران: فصلی فشرده از تاریخ موسیقی در ایران»، 1377ش، ص10.</ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{سخ}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>عبدالقادر مراغی (۷۵۴–۸۳۸ق)، شرحی بر کتاب ارموی نوشته و خود مؤلف کتاب معروف «جامع الالحان» است. از وی که در دوره تیموریان میزیسته، بهعنوان آخرین موسیقیدان برجسته نام بردهاند.<ref>بلخاری قهی، سرگذشت هنر در تمدن اسلامی، 1383ش، ص26-56؛ همایون، «موسیقی در ایران: فصلی فشرده از تاریخ موسیقی در ایران»، 1377ش، ص10.</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صاحبنظران دیگری چون ابوالوفا بوزجانی، [[ابوریحان بیرونی]]، عمر [[خیام]]، خواجه نصیرالدین طوسی و قطبالدین شیرازی نیز موسیقی را به صورت علمی مورد توجه قرار دادهاند.<ref>بلخاری قهی، سرگذشت هنر در تمدن اسلامی، 1383ش، ص56.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صاحبنظران دیگری چون ابوالوفا بوزجانی، [[ابوریحان بیرونی]]، عمر [[خیام]]، خواجه نصیرالدین طوسی و قطبالدین شیرازی نیز موسیقی را به صورت علمی مورد توجه قرار دادهاند.<ref>بلخاری قهی، سرگذشت هنر در تمدن اسلامی، 1383ش، ص56.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی زورخانهای؛ تنها [[ورزش]] در جهان که با موسیقی و همراه با اشعار حماسی، عرفانی و دینی و به صورت زنده اجرا میشود. موسیقی زورخانهای حاوی فرهنگ پهلوانی، آداب عیاری، قلندری و فتوت است.<ref>[https://irna.ir/xjMPtp «موسیقی زورخانهای؛ حافظ فرهنگ میرا و شفاهی ایرانی»، وبسایت ایرنا.]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی زورخانهای؛ تنها [[ورزش]] در جهان که با موسیقی و همراه با اشعار حماسی، عرفانی و دینی و به صورت زنده اجرا میشود. موسیقی زورخانهای حاوی فرهنگ پهلوانی، آداب عیاری، قلندری و فتوت است.<ref>[https://irna.ir/xjMPtp «موسیقی زورخانهای؛ حافظ فرهنگ میرا و شفاهی ایرانی»، وبسایت ایرنا.]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی جنگ؛ در هشت سال دفاع مقدس ایرانیان، موسیقی در قالبهای مختلف کلاسیک، سنتی، محلی و نوحهخوانی برای همدردی، تسلیت، تهییج و روحیهدهی حضور داشت. «کجایید ای شهیدان خدایی»، «ممد نبودی..»، «دایه دایه…» و «خجسته باد این پیروزی..»، برخی از موسیقیهای نوستالژیک دوران دفاع مقدس است.<ref>[http://fna.ir/1ra65u «نوستالژی موسیقی دفاع مقدس/ کربلا کربلا ما داریم میآییم»، خبرگزاری فارس.]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی جنگ؛ در هشت سال دفاع مقدس ایرانیان، موسیقی در قالبهای مختلف کلاسیک، سنتی، محلی و نوحهخوانی برای همدردی، تسلیت، تهییج و روحیهدهی حضور داشت. «کجایید ای شهیدان خدایی»، «ممد نبودی..»، «دایه دایه…» و «خجسته باد این پیروزی..»، برخی از موسیقیهای نوستالژیک دوران دفاع مقدس است.<ref>[http://fna.ir/1ra65u «نوستالژی موسیقی دفاع مقدس/ کربلا کربلا ما داریم میآییم»، خبرگزاری فارس.]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی عروسی و جشنها؛ انواع موسیقی شاد در مجالس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عروسی، </del>عقد، تولد و جشنهای ملی و مذهبی ایرانیان اجرا میشود.<ref>[https://anthropologyandculture.com/موسیقی-و-جشن-در-فرهنگهای-ایرانی-برر/ فاطمی، «موسیقی و جشن در فرهنگهای ایرانی (بررسی نمونههایی از ایران،آسیای میانه، قفقاز و افغانستان)»، وبسایت انسانشناسی و فرهنگ.]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی عروسی و جشنها؛ انواع موسیقی شاد در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مراسم عروسی|</ins>مجالس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عروسی]]، </ins>عقد، تولد و جشنهای ملی و مذهبی ایرانیان اجرا میشود.<ref>[https://anthropologyandculture.com/موسیقی-و-جشن-در-فرهنگهای-ایرانی-برر/ فاطمی، «موسیقی و جشن در فرهنگهای ایرانی (بررسی نمونههایی از ایران،آسیای میانه، قفقاز و افغانستان)»، وبسایت انسانشناسی و فرهنگ.]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی سوگ؛ ایرانیان از موسیقی در مراسم خاکسپاری، ترحیم و سالگرد متوفیان نیز بهره میگیرند.<ref>[https://tarhimerfani.ir/گروه-سنتی-عرفانی-برای-مجالس-ترحیم/ «گروه سنتی عرفانی مجالس ترحیم»، وبسایت آوا و نوا.]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># موسیقی سوگ؛ ایرانیان از موسیقی در مراسم خاکسپاری، ترحیم و سالگرد متوفیان نیز بهره میگیرند.<ref>[https://tarhimerfani.ir/گروه-سنتی-عرفانی-برای-مجالس-ترحیم/ «گروه سنتی عرفانی مجالس ترحیم»، وبسایت آوا و نوا.]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [[لالایی]]؛ یکی از موسیقیهای دیرینة مردم ایران، لالاییهایی است که در کنار گهوارهٔ کودک توسط [[آغوش مادر|مادر]]، [[دایه]] یا [[پرستار]] خوانده میشود.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/news/1318/لالایی-چیست تاران، «لالایی چیست؟»، وبسایت دفتر انتشارات فناوری آموزش.]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [[لالایی]]؛ یکی از موسیقیهای دیرینة مردم ایران، لالاییهایی است که در کنار گهوارهٔ کودک توسط [[آغوش مادر|مادر]]، [[دایه]] یا [[پرستار]] خوانده میشود.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/news/1318/لالایی-چیست تاران، «لالایی چیست؟»، وبسایت دفتر انتشارات فناوری آموزش.]</ref></div></td></tr>
</table>امان الله فصیحیhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=50248&oldid=prevامان الله فصیحی: /* کارکردهای موسیقی */2026-06-05T05:15:42Z<p><span class="autocomment">کارکردهای موسیقی</span></p>
<a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=50248&oldid=44897">نمایش تغییرات</a>امان الله فصیحیhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=44897&oldid=prevعبدالله زکی: صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''موسیقی'''}} موسیقی؛ دانش و مهارت آوایی بیان احساسات و اندیشهها. علاقمندی به موسیقی و بهرهگیری از آن برای بازنمایی احساس و اندیشه، ریشه در میل فطری انسان به زیبایی دارد. موسیقی در طیفی از تعالی تا ابتذال، به عرصههای اجتماعی،...» ایجاد کرد2026-05-13T07:16:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''موسیقی'''}} موسیقی؛ دانش و مهارت آوایی بیان احساسات و اندیشهها. علاقمندی به موسیقی و بهرهگیری از آن برای بازنمایی احساس و اندیشه، ریشه در میل <a href="/wiki/%D9%81%D8%B7%D8%B1%D8%AA" title="فطرت">فطری</a> انسان به زیبایی دارد. موسیقی در طیفی از تعالی تا ابتذال، به عرصههای اجتماعی،...» ایجاد کرد</p>
<a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=44897">نمایش تغییرات</a>عبدالله زکی