https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AAنجابت - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T10:18:50Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA&diff=45604&oldid=prevعبدالله اخلاقی: صفحهای تازه حاوی «'''<big>نجابت</big>'''؛ پاکسرشتی و اهتمام به زیست بزرگوارانه. نجابت، بهعنوان یک فضیلت در برخی فرهنگها یک پدیدۀ نژادی و مربوط به یک طبقۀ خاص اجتماعی تلقی شده است؛ اما در سبک زندگی مؤمنانه، نجابت میتواند اکتسابی باشد. ==مفهومشناسی== نجابت بهم...» ایجاد کرد2026-05-14T14:50:00Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''<big>نجابت</big>'''؛ پاکسرشتی و اهتمام به زیست بزرگوارانه. نجابت، بهعنوان یک فضیلت در برخی فرهنگها یک پدیدۀ نژادی و مربوط به یک طبقۀ خاص اجتماعی تلقی شده است؛ اما در سبک زندگی مؤمنانه، نجابت میتواند اکتسابی باشد. ==مفهومشناسی== نجابت بهم...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''<big>نجابت</big>'''؛ پاکسرشتی و اهتمام به زیست بزرگوارانه.<br />
<br />
نجابت، بهعنوان یک فضیلت در برخی فرهنگها یک پدیدۀ نژادی و مربوط به یک طبقۀ خاص اجتماعی تلقی شده است؛ اما در سبک زندگی مؤمنانه، نجابت میتواند اکتسابی باشد.<br />
==مفهومشناسی==<br />
نجابت بهمعنی گرامیبودن، از خانوادۀ خوب بودن و نیکوگوهری،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، ذیل واژۀ نجابت، وبسایت واژهیاب.]</ref> در اصطلاح به انسانِ اصیل و پاکنژاد و دارای حیا و پاکدامنی، گفته میشود.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA?q=%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ نجابت، وبسایت واژهیاب].</ref><br />
==حقیقت نجابت== <br />
برخی، نجابت را یک پدیدۀ ارثی و مساوی با اصیلزادگى میدانند و معتقدند همانند ساختار فیزیکی، انسانها نجابت را نيز از [[پدر]] و [[نقش مادری|مادر]]، به ارث ميبرند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰۳.</ref> در هجونامۀ منسوب به [[فردوسی]] در خصوص تلازم فرومایگی و فروزادگی چنین آمده است: <ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/hajvname پرهیزکاری، «هجونامۀ منتسب به فردوسی»، وبسایت گنجور.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|درختی که تلخ است وی را سرشت | گرش برنشانی به باغ بهشت}}<br />
{{ب|ور از جوی خلدش به هنگام آب | به بیخ انگبین ریزی و شیر ناب}}<br />
{{ب|سرانجام گوهر به کار آورد | همان میوۀ تلخ بار آورد}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
دستۀ ديگرى معتقدند، سجایا و رذائل اخلاقی نتيجۀ تناسب آموزش و پرورش با ساختمان مغز افراد و تأثیر محیط است؛ اما در ادوار گذشته، چون نظام آموزش در دسترس عموم مردم نبوده، آنها بينش درخور زندگى بهینه در جامعه را نداشته و نجابت، منحصر به طبقات خاص اجتماعی بوده است.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰۳.</ref> برخی دیگر با وجود پذیرش اثرگذاری ژن در ساختار معنوى انسانها، تدبیر نهایی را بهدست کردگار هستی میدانند که گاهى زیبایی ظاهری و معنوى را در یک فرد، جمع مىکند. <ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳19.</ref> <br />
در فرهنگ اسلامی، نجابت یک کمال اختیاری برای انسان تلقی میشود<ref>طالقانى، كاشف الاسرار، 1373ش، ج2، ص423-424.</ref> که سنگبنای آن پاکیزگی از گناه <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص141.</ref> و دوری جستن از اموری است كه سبب خوارى انسان در دنیا و یا آخرت میشود.<ref>آقاجمال خوانسارى، شرح غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج3، ص77.</ref> از این منظر، انسانهای نجیب، افرادى هستند كه تربيت دينى آنها كامل شده و با رفتار خود، مربى جامعه شدهاند.<ref>ابنبابويه، خصال، 1377ش، ج2، ص105.</ref><br />
<br />
==نجابت در فرهنگهای مختلف==<br />
[[پرونده:نجابت (4).jpg|جایگزین=فرمانده سامورایی-سامورایی|بندانگشتی|فرمانده عالی رتبه سامورایی؛ اواسط قرن نوزدهم]]<br />
[[پرونده:نجابت (2).jpg|جایگزین=نازیسم-ارتش نازی-ارتش هیتلر|بندانگشتی|ارتش نازی]]<br />
ايرانيان باستان، نجابت را ارثی میدانستند و حاکمان، روحانیان و مقامات لشکری و کشوری را از میان خاندانهای شناختهشده برای این مسئولیتها برمیگزیدند. در دورۀ ساسانیان حتى زمینداران و اربابان دهستانها را از نسل خاندان پادشاهی و حاکمان گذشته، مىپنداشتند. <ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰۴.</ref> در هندوستان، جامعه به چهار کاست شامل برهمن (روحانیان و دانشوران)، کشتر (فرمانروایان و جنگآوران)، ویش (بازرگانان و کشاورزان) و سودرا (خدمتگزاران) دستهبندی شده و افراد خارج از این چهار طبقه را نجس میدانستند.<ref>اوپانیشاد، ج1، ص27-29.</ref> نجیبزادگان هندی با القاب راجه، راجپوت و مهاراجه مشخص میشدند<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰۴.</ref> در چين و ژاپن نیز مردم امپراطوران خود را فرزندان آسمان و زادۀ آفتاب ميدانستند. <ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰5.</ref> در طبقۀ بعدی معروفترین نجیبزادگان، نظامیها و ساموراییها بودند که به آنان بوشی/بوکه هم گفته میشد. آنها افرادی بسیار با هوش و با فرهنگ از گروههای بسیار حرفهای جنگجو، و دارای جایگاه اجتماعی و قدرت اقتصادی بالا بودند که نقش مهمی در تاریخ، فرهنگ، ادبیات و هنر ژاپن ایفا کردهاند. آنها از ترکیب اصول سه دین: شینتویسم، بودیسم و کنفوسیانیسم، آموزههایی با عنوان «بوشیدو» استخراج کرده بودند که عبارت بود از: کنترل نفس، وفاداری به ارباب، آبرومندی، صداقت، ادب، خیرخواهی، شجاعت، درستکاری، احترام به پدر، مادر و اجداد، کوچکشماری زندگی مادی، خونسردی در برابر حوادث و عشق به میهن.<ref>[https://saednews.com/.post/rsm-samoraii «هر آنچه که درباره رسم سامورایی نمیدانید!»، وبسایت ساعد نیوز.] </ref> اعراب جاهلي و قوم ژرمن، از همۀ اقوام دیگر بيشتر به اصیلزادگى معتقد بودهاند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳18.</ref> خشنترین شکل نژادپرستی در طول تاریخ بشر، در نازیسم ظاهر شد و تبعیض بین عرب و عجم در دوران بنیامیه، نژادپرستانه بود. در اروپا، فقرا نجیب حساب نمیشدند و فرزندانشان نیز نجیبزاده نبودند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/885824/%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA شایگان، «نژادپرستی چیست؟»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران.] </ref> جامعۀ انگلیس از نظر اجتماعی به پادشاهان، نجیبزادگان و مردان آزاد تقسیم میشد و مردم پادشاهان را جانشینان خداوند میپنداشتند.<ref>. [https://dorantv.net/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84/%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/p212910/ اسدزاده، «نسب آنگلوساکسون از کجا میآید؟»، وبسایت دوران.]</ref> القابی مانند پرنس، دوك، لرد، شريف، سرانگليس، ماركى، كنت و وىكنت، بارن، شواليه، مسيودوى، گراف و فنهاى كه امروز هم در اين كشورها متداول است، بقایای فرهنگ اصیلزادگى در قرون وسطى است.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳۰۴.</ref> احساس خودبرتربینی در میان قوم [[پروتکلهای یهود|یهود]]، شدیدتر از هر قوم و آیین دیگر است، و همین باور آنها را تبدیل به یک قوم منزوی و جامعهگریز کرده است.<ref>ایروانی، «ریشههای تاریخی و آثار تربیتی اعتقاد بهبرگزیدگی در آئین یهود»، 1383ش، ص177.</ref> <br />
==نجابت در فرهنگ اسلامی==<br />
به باور [[مسلمانان]] نجیب به کسی گفته میشود، كه از ريشۀ پاك و پرفضيلت برخاسته و خللی در حلالزادگی او نباشد <ref>خلجى، اسرار خاموشان، 1383ش، ج2، ص69.</ref> و با لحاظ این ویژگی، فرقی میان نژادهای گوناگون وجود ندارد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1384ش، ج۳، ص۳2۰.</ref> به گفتۀ قرآن همۀ انسانها از یک مرد و زن آفریده شده<ref>سورۀ حجرات، آیۀ 13.</ref> و همگی در گرو کردار خود هستند. <ref>سورۀ مدثر، آیۀ 38.</ref> مولوى نیز در همین چارچوب، بر این باور است که «هر که را خوی نکو باشد برست».<ref>مولوی بلخی، مثنوی معنوی، 1925م، دفتر دوم، بخش 21.</ref> در فرهنگ اسلامی، انسانها از بدگمانی، بدبينی و بدگویی همدیگر، پرهیز داده شدهاند، اما، به آنها توصیه شده که برای ازدواج در نجابت شریک زندگی خود تحقيق و آن را از میان انسانهای پاکدامن انتخاب كنند تا یک نسل نجیب از خود برجا گذارند.<ref>صدر، تفسير سوره حجرات، 1379ش، ص238.</ref> در کنار این اصالت دودمانی، بخشی از نجابت، اکتسابی است که با پاکدامنی،<ref>[https://pilehpub.com/bookmag/%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%86/ «نجابت جنسی زن»، وبسایت نشر پیله.]</ref> تعدیل [[مدیریت خشم|خشم]] و شهوت<ref>فيض كاشانى، راه روشن، 1372ش، ج5، ص35.</ref> و بردباری بهدست میآید.<ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج3، ص369.</ref> <br />
==ویژگیهای انسان نجیب در فرهنگ اسلامی==<br />
در آموزههای اسلامی انسانهای نجیب به سجایای اخلاقی گرایش و از رذائل اخلاقی پرهیزی آمیخته با حياء دارند.<ref>نصيرالدين طوسى، اخلاق ناصرى، 1413ق، ص182 و 236.</ref> آنها زمامدار خویشتناند و از هوسهای زودگذر و خواهشهای حقیرکنندۀ نفسانی پرهیز دارند.<ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج4، ص88.</ref> انسانهای نجیب [[عزت نفس]]،<ref>انصاريان، عرفان اسلامى (شرح مصباح الشريعة)، 1386ش، ج9، ص137.</ref> چهرۀ دلربا و قلب مهربان دارند.<ref>سجاسى، فرائد السلوك، 1368ش، ص91؛ آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص192.</ref> وفاداری، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج2، ص10.</ref> پرهیز از پیمانشکنی،<ref>مكارم شيرازى، اخلاق در قرآن، 1377ش، ج3، ص360.</ref> خضوع در برابر پروردگار، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص113.</ref> انصاف با مردم از ویژگیهای انسانهای نجیب است. <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص68.</ref> آنها آنچه را که براى خود نمیپسندند به دیگری نیز روا نمیدارند.<ref>نراقى، معراج السعادة، 1378ش، ص566.</ref> چشمپوشی از جفا و لغزش مردم، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج6، ص38-39.</ref> کمگویی، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص354</ref>راستگویی،<ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص264.</ref> وقار، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص199.</ref> گشادهدستی، <ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج5، ص291</ref> احسان و برخورد كریمانه با مردم،<ref>آقاجمال خوانسارى، شرح بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، 1366ش، ج1، ص54.</ref> رفتار محترمانه، شخصیت آرام و صبور، توکل بر خدا و پرهیز از دورویی و چاپلوسی، از ویژگیهای مردان و زنان نجیب است.<ref>[https://www.donyayeharaj.ir/%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «نجابت چیست؟ خصوصیات دختر نجیب کدام است؟»، وبسایت مجلۀ بانوان.]</ref> اهتمام به تربیت فرزندان و امور خانهدارى، احترام و سازگاری با شوهر، ملاحظۀ اقتصاد [[خانواده]] در امور خوراک و پوشاک، اهتمام به حفظ حجاب، پرهیز از آرايش برای جلب توجه دیگران و پرهیز از معاشرت بيش از ضرورت با مردان بیگانه، از ویژگیهای زنان نجیب است.<ref>صدر، استقامت، 1377ش، ص218-219.</ref> <br />
==آثار نجابت==<br />
جلب محبت انسانهای دیگر،<ref>ابنبابويه، بلوهر و بوذاسف، 1376ش، ص 124.</ref> شایستگی مجالست و رفاقت با انسانهای صالح، <ref>فيض كاشانى، ده رساله، 1371ش، ص211.</ref> امنیت روانی، <ref>صدر، استقامت، 1377ش، ص218.</ref> كاهش دشمنى با مردم، <ref>كانون نشر و ترويج فرهنگ اسلامى حسنات اصفهان، سيرى در سپهر اخلاق، 1389ش، ج2، ص58.</ref>حفظ نفس و هدایت جامعه در مسیر درست، ممانعت از آسیبپذیری افراد جامعه در برابر وسوسهها، <ref>[https://www.donyayeharaj.ir/%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «نجابت چیست؟ خصوصیات دختر نجیب کدام است؟»، وبسایت مجلۀ بانوان.]</ref> زندگى خوش و خرّم،<ref>مسترحمى، نصايح لقمان حكيم، 1381ش، ص287.</ref> پرورش فرزندان سالم، صالح و شایسته را از آثار نجابت برشمردهاند.<ref>بهشتى، تربيت از ديدگاه اسلام، 1360ش، ص123.</ref> <br />
<br />
==نجابت در دنیای امروز==<br />
[[پرونده:نجابت (3).jpg|جایگزین=اعتراضات علیه نژادپرستی|بندانگشتی|اعتراضات علیه نژادپرستی]]<br />
رشد ارزشهای دموکراتیک در جهان، اگرچه اشکال فیزیولوژیک و فرهنگی نژادپرستی را غیر قابل دفاع کرده است؛ اما همچنان تحقیر و بهرهکشی از رنگینپوستان در جهان دیده میشود. <ref>[https://www.asriran.com/fa/news/885824/%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA شایگان، «نژادپرستی چیست؟»، سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> همچنین توهم بهرهمندی از ژن برتر در میان برخی چهرهها و دولتمردان وجود دارد و بسیاری از «آقازاده»های دنیا فکر میکنند که از «ژن خوب» برخوردارند.<ref>[https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-20/585585-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D9%85%D8%AF%D8%B9%DB%8C-%DA%98%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A8 «پسر ترامپ مدعی ژن خوب»، پایگاه خبری برترینها.]</ref><br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
*آقاجمال خوانسارى، محمد، شرح غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم، تهران، دانشگاه تهران، 1366ش.<br />
*ابنبابويه، محمد بن على، بلوهر و بوذاسف، ترجمۀ محمدباقر مجلسی، تهران، اميركبير، 1376ش.<br />
*ابنبابويه، محمد بن على، خصال، ترجمۀ محمدباقر كمرهاى، تهران، كتابچى، 1377ش.<br />
*اسدزاده، مریم، «نسب آنگلوساکسون از کجا میآید؟»، وبسایت دوران، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1402ش.<br />
*انصاريان، حسين، عرفان اسلامى، قم، دارالعرفان، 1386ش.<br />
*اوپانیشاد، ترجمۀ محمد داراشکوه، جلال، تهران، علمی، 1381ش.<br />
*ایروانی، شهین، «ریشههای تاریخی و آثار تربیتی اعتقاد به برگزیدگی در آیین یهود»، مجلۀ روانشناسی و علم تربیتی، سال 34، شماره 1، 1383ش.<br />
*بهشتى، احمد، تربيت از ديدگاه اسلام، قم، پيام، 1360ش.<br />
*بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، تهران، دنیاى كتاب، بیتا.<br />
*پرهیزکاری، غلامرضا، «هجونامۀ منتسب به فردوسی»، وبسایت گنجور، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آذر ۱۳۹۷ش.<br />
*«پسر ترامپ مدعی ژن خوب»، پایگاه خبری برترینها، تاریخ درج مطلب: 30 مرداد 1396ش.<br />
*سجاسى، اسحاق بن ابراهيم، فرائد السلوك، تهران، پاژنگ، 1368ش.<br />
*شایگان، داریوش، «نژادپرستی چیست؟»، سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 20 فروردین 1402ش.<br />
*شبر، عبدالله، اخلاق، ترجمۀ محمدرضا جباران، قم، هجرت، 1378ش.<br />
*صدر، رضا، استقامت، قم، دفتر تبليغات اسلامى، 1377ش.<br />
*صدر، رضا، تفسير سوره حجرات، قم، دفتر تبليغات اسلامى، 1379ش.<br />
*طالقانى، نظرعلى، كاشف الاسرار، تهران، رسا، 1373ش.<br />
*فيض كاشانى، محمد، ترجمة الحقائق فی محاسن الاخلاق، ترجمۀ محمد کاشانی، تهران، مدرسه عالى شهيد مطهرى، 1387ش.<br />
*فيض كاشانى، محمد، ده رساله، اصفهان، مركز تحقيقات علمى و دينى امام اميرالمومنين على، 1371ش.<br />
*فيض كاشانى، محمد، راه روشن: ترجمه كتاب المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامی، 1372ش.<br />
*كانون نشر و ترويج فرهنگ اسلامى حسنات اصفهان، سيرى در سپهر اخلاق، قم، صحيفه خرد، 1389ش.<br />
*مكارم شيرازى، ناصر، اخلاق در قرآن، قم، مدرسة الإمام علي بن أبيطالب، 1377ش.<br />
*مسترحمى، هدايتالله، نصايح لقمان حكيم، تهران، اسلاميه، 1381ش.<br />
*مولوی بلخی، جلالالدین محمد، مثنوی معنوی، با تصحیح و اهتمام نیکلسون، هلند، بریل، 1925م.<br />
*«نجابت جنسی زن»، وبسایت نشر پیله، تاریخ درج مطلب: 1 اردیبهشت 1401ش.<br />
*«نجابت چیست؟ خصوصیات دختر نجیب کدام است؟»، وبسایت مجلۀ بانوان، تاریخ درج مطلب: 13 تیر 141ش.<br />
*نراقى، احمد، معراج السعادة، قم، هجرت، 1378ش.<br />
*نصيرالدين طوسى، محمد، اخلاق ناصرى، تهران، اسلاميه، 1413ق.<br />
*«هر آنچه که دربارۀ رسم سامورایی نمیدانید!»، ساعد نیوز، تاریخ درج مطلب: 14 دی 1401ش.</div>عبدالله اخلاقی