https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%82نفاق - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T11:45:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%82&diff=44435&oldid=prevمحمدحسن عباسی: صفحهای تازه حاوی «'''<big>نفاق</big>'''، دورویی و ناسازگاری ظاهر و باطن.<br> نفاق از ریشه «نَفَق» بهمعنی راه زیرزمینی گرفته شده<ref>مکارم، جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، 1374ش، ص214.</ref> و در لغت بهمعنای پوشاندن کفر و آشکار کردن ایمان<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%8...» ایجاد کرد2026-05-10T12:02:06Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''<big>نفاق</big>'''، دورویی و ناسازگاری ظاهر و باطن.<br> نفاق از ریشه «نَفَق» بهمعنی راه زیرزمینی گرفته شده<ref>مکارم، جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، 1374ش، ص214.</ref> و در لغت بهمعنای پوشاندن کفر و آشکار کردن <a href="/wiki/%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86" title="ایمان">ایمان</a><ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%8...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''<big>نفاق</big>'''، دورویی و ناسازگاری ظاهر و باطن.<br><br />
نفاق از ریشه «نَفَق» بهمعنی راه زیرزمینی گرفته شده<ref>مکارم، جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، 1374ش، ص214.</ref> و در لغت بهمعنای پوشاندن کفر و آشکار کردن [[ایمان]]<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%82-2 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ نفاق.]</ref> یا مخالفت ظاهر با باطن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ منافق.]</ref> واژه نفاق در اصطلاح نیز بهمعنای دوستیِ ظاهری و دشمنیِ باطنی است<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/634 نراقی، معراج السعاده، ص634.]</ref> به این صورت که در ظاهر خود را دوستدار دیگران نشان دهد اما در باطن با آنها دشمنی کند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_31155/%d8%b4%d8%b1%d8%ad_%da%86%d9%87%d9%84_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b9%db%8c%d9%86_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_/%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_9_%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%82#page155 امام خمینی، چهل حدیث، ص155.]</ref> چنین کسی را که به زبان، اظهار ایمان میکند اما در قلب خود کفر میورزد، «منافق» میگویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ منافق.]</ref> <br><br />
واژۀ نفاق و مشتقات آن 37 مرتبه در [[قرآن]] بهکار رفته و سورهای از قرآن «منافقون» نامیده شده تا بیانگر اهمیت این مسأله در [[اسلام]] باشد. قرآن، نفاق را از کفر شدیدتر<ref>مکارم، الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، 1421ق، ج3، ص504.</ref> و جایگاه منافقان را پایینترین طبقات و در قعر جهنم معرفی میکند.<ref>سوره نساء، آیه 145.</ref> پیامبر خدا نیز گفته است کسی که با برادران [[مسلمان]] خود رفتار و گفتاری دوگانه داشته باشد، در قیامت با دو زبان آتشین محشور میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/343 کلینی، الکافی، کتاب الإیمان و الکفر، باب ذیاللسانین، ج2، ص343.]</ref> همچنین منافق و دورو را بدترین بندگان خدا در قیامت دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11008/75/204 مجلسی، بحار الأنوار، ج75، ص204، ح6.]</ref> <br />
==انواع نفاق==<br />
از آیات [[قرآن]]<ref>سوره بقره، آیه 264؛ سوره نساء، آیه 38 و 142؛ سوره أنفال، آیه 47.</ref> و نیز از سخنان [[پیامبر اکرم|پیامبر]]<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/343 کلینی، الکافی، کتاب الإیمان و الکفر، باب ذیاللسانین، ج2، ص343.]</ref> چنین بر میآید که نفاق دو گونه است: یا در گفتار است، یعنی منافق به زبان حامی و طرفدار کسی یا عقیدهای است اما در قلب خود، با آن مخالف بوده و به آن باور ندارد؛ یا در رفتار است، یعنی در ظاهر، رفتار و کردارش موافق با کسی یا اعتقادی باشد اما در باطن مخالف آن است.<br />
<br />
==ویژگیهای نفاق== <br />
[[قرآن]] صفات بارز منافقان را دروغگویی<ref>سوره منافقون، آیه 1.</ref> ، سوگند [[دروغ]]<ref>سوره منافقون، آیه 2.</ref> ، [[سوءظن]]، عدم انعطاف در برابر سخن حق<ref>سوره منافقون، آیه 4.</ref> ، چربزبانی، آراستگی ظاهری<ref>سوره منافقون، آیه 4.</ref> ، [[تمسخر]]<ref>سوره منافقون، آیه 4.</ref> ، آلودگی به گناه<ref>سوره منافقون، آیه 6.</ref> ، خودبزرگبینی<ref>سوره منافقون، آیه 8.</ref> و تحقیر دیگران<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص164.</ref> دانسته است. روایات نیز پنهانکاری، بدخواهی و منفعتطلبی را از ویژگیهای منافقان معرفی کردهاند.<ref>مصباح یزدی، «اخلاق اسلامی».</ref><br />
<br />
==دلایل نفاق== <br />
عجز از دشمنی و مبارزه مستقیم، احساس حقارت درونی و دنیاپرستی شدید به عنوان سرچشمه های اصلی نفاق هستند.<ref>[https://makarem.ir/compilation/Reader.aspx?lid=0&mid=2835&catid=0&pid=61779 مکارم شیرازی، ناصر، مثالهای زیبای قرآن، پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 3 مرداد 1401ش.]</ref> می توان از ضعف نفس و توهمات بیجا نیز بهعنوان برخی از علل رفتارهای منافقانه نام برد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/636 نراقی، معراج السعاده، ص636.]</ref><br />
<br />
==درجات نفاق== <br />
نفاق را به چهار نوع دستهبندی کردهاند: نفاق در [[دین]] که شخص در باطن کافر است اما در ظاهر اظهار مسلمانی میکند. نفاق در اخلاق که فرد متخلق به اخلاق پسندیده نیست اما به آن تظاهر میکند. نفاق در اعمال صالحه که در حضور دیگران خود را پایبند نشان میدهد اما در خلوت نسبت به آن بیمبالات است. و نفاق در امور عادی و عرفی.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_115384/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8/%d8%b4%d8%b1%d8%ad_%da%86%d9%87%d9%84_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b9%db%8c%d9%86_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_/%d9%81%d8%b5%d9%84#page157 امام خمینی، چهل حدیث، ص157.]</ref><br />
<br />
==استثنائات نفاق==<br />
دو مورد را از شمول دایرۀ نفاق خارج کردهاند: اول، دوست بودن با دو نفر که با هم دشمن هستند<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/635 نراقی، معراج السعاده، ص635.]</ref> و دوم، تعریف و تمجید از کسی برای در امان ماندن از شر او.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/635 نراقی، معراج السعاده، ص 635-636.]</ref> [[پیامبر اکرم|پیامبر]] بدترین مردمان را کسی معرفی کرده است که او را به جهت در امان ماندن از شرش احترام کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11008/75/205 مجلسی، بحار الأنوار، ج75، ص205.]</ref> <br />
==علاج نفاق== <br />
تفکر در مفاسدی که بر نفاق و دورویی مترتب است و توجه به این مطلب که در این دنیا از چشم مردم میافتد و بیآبرو میشود و در آن دنیا اسرارش بر همگان عیان میگردد، میتواند راه چارهای برای زدودن نفاق از قلب آدمی باشد. همچنین مراقبت بر افکار و اعمال خود و برخلاف خواهش نفس اماره عمل نمودن، از دیگر راههای درمان بیماری نفاق است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_65801/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8/%d8%b4%d8%b1%d8%ad_%da%86%d9%87%d9%84_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b9%db%8c%d9%86_%d8%ad%d8%af%db%8c%d8%ab_/%d9%81%d8%b5%d9%84_%d8%af%d8%b1_%d8%a8%db%8c%d8%a7%d9%86_%d8%a8%d8%b9%d8%b6_%d8%a7%d9%82%d8%b3%d8%a7%d9%85_%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%82_%d8%a7%d8%b3%d8%aa#page159 امام خمینی، چهل حدیث، ص159.]</ref><br />
<br />
==حکم شرعی نفاق و منافق==<br />
از آنجا که منافق حقیقتاً [[مسلمان]] نیست، فقها در خواندن نماز میت برای منافقی که از دنیا میرود، اختلاف نظر دارند و فقیهانی هم که اجازه میدهند، معتقدند باید به چهار تکبیر اکتفا نمود و گفتن تکبیر پنجم را جایز نمیدانند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10088/12/47 نجفی، جواهرالکلام، بیروت، ج12، ص47]؛ [https://lib.eshia.ir/86671/1/129 علامه حلی، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامية، 1420ق، ج1، ص129].</ref> همچنین، در نماز میت، برای منافق از خدا طلب بخشش نمیشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10088/12/49 نجفی، جواهرالکلام، بیروت، ج12، ص49-51].</ref> <br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
* قرآن<br />
* امام خمینی، روحالله، چهل حدیث، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهارم، 1373ش.<br />
* دهخدا، لغتنامه، در سایت اینترنتی واژهیاب، تاریخ بازیابی: 22 مهر1400.<br />
* علامه حلی، حسین بن یوسف، تحریر الأحکام الشرعية، تصحیح ابراهیم بهادری، قم، مؤسسه امام صادق، 1420ق.<br />
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، چاپ علیاکبر غفاری، 1401ق.<br />
* مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.<br />
* مصباح یزدی، محمدتقی، «اخلاق اسلامی»، مجله معرفت، شماره 4، 1372ش.<br />
* مکارم شیرازی، ناصر، مثالهای زیبای قرآن، پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 3 مرداد 1401ش.<br />
* مکارم شیرازی، ناصر، الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، قم، مدرسه امام علی بن أبیطالب(ع)، 1421ق.<br />
* مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الإسلامیه، 1374ش.<br />
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1421ق.<br />
* نراقی، احمد، معراج السعاده، قم، هجرت، چاپ سوم، 1375ش.</div>محمدحسن عباسی