https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8Cهمیاری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T09:43:03Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=44968&oldid=prevمحمداسحاق عارفی: صفحهای تازه حاوی «<big>'''همیاری؛'''</big> یاریرسانی به همنوع جهت رفع نیازمندیهای مشترک. همیاری، از الزامات زندگی جمعی بشر است که با هدف رفع نیازهای مشترک و بهصورت خیرخواهانه انجام میشود. یاریرسانی به همنوع از فضایل اخلاقی است که در فرهنگ کهن ایرانیان، س...» ایجاد کرد2026-05-13T11:36:16Z<p>صفحهای تازه حاوی «<big>'''همیاری؛'''</big> یاریرسانی به همنوع جهت رفع نیازمندیهای مشترک. همیاری، از الزامات زندگی جمعی بشر است که با هدف رفع نیازهای مشترک و بهصورت خیرخواهانه انجام میشود. یاریرسانی به همنوع از فضایل اخلاقی است که در فرهنگ کهن ایرانیان، س...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><big>'''همیاری؛'''</big> یاریرسانی به همنوع جهت رفع نیازمندیهای مشترک. <br />
<br />
همیاری، از الزامات زندگی جمعی بشر است که با هدف رفع نیازهای مشترک و بهصورت خیرخواهانه انجام میشود. یاریرسانی به همنوع از فضایل اخلاقی است که در فرهنگ کهن ایرانیان، سنتی پسندیده شمرده شده و امروزه نیز زمینهها و مصادیق فراوانی در سبک [[زندگی]] ایرانی ـ اسلامی دارد.<br />
==مفهومشناسی==<br />
همیاری و کمک مردم به یکدیگر، شامل مجموعهای از روابط، کنشها و قواعد زندگی اجتماعی میشود که بر اساس مبادلۀ اجتماعی، نیاز و خیر جمعی، شکل میگیرد. این همکاریها در عرف اجتماعی حامل پیامها و نمادهای فرهنگی و اخلاقی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/333699/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 هاشمی، «تعاون؛ همیاری سنتی در فرهنگ مردم»، 1392ش، ص114.]</ref> در فرهنگ اسلامی بر همیاری در امور خیر و جلوگیری از امور نابهنجار تأکید شده است.<ref>[https://jmig.ntb.iau.ir/article%20683703.html بهروز مقدم، «تحلیل اخلاقی اصل تعاون بر نیکی و خیر در قرآن و روایات و انطباق آن با چگونگی همافزایی در فضای مجازی»، 1400ش، ص30.]</ref> <br />
==خاستگاه فطری و اجتماعی== <br />
انسان در زندگی اجتماعی بر اساس ضرورت، از برخی منافع و آزادیهای خود، چشم میپوشد تا از یاریگری دیگران بهره ببرد. اندیشمندان [[مسلمان]]، انسان را موجودی اجتماعی میدانند که زندگی بهینۀ خود را بر تعاون و [[همیاری]] استوار میسازد و در این چارچوب، توجه به نیازهای همنوعان و تلاش برای پاسخدادن به آن نیازها را از الزامات اخلاقی و تربیتی زندگی جمعی دانستهاند.<ref>[https://qjss.atu.ac.ir/article%2010881%204b83c52ff869c2e903be0dec5086f2db.pdf تقیزادۀ داوری، «بررسي آراء علامه طباطبائي در زمينۀ زيست اجتماعي انسان؛ همخواني يا ناهمخواني؟»، 1398ش، ص12.]</ref> آموزههای دینی و مذهبی نیز بر فطری بودن این رویکرد تأکید دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/861926/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8% فرهادی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، 1387ش، ص19.]</ref> <br />
==همیاری در فرهنگ اسلامی==<br />
در فرهنگ [[مسلمانان]]، همیاری جمعی در تحقق نیکیها و جلوگیری از گسترش بدیها بیانگر زندهبودن جامعه است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3760736/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9 دلشاد تهرانی، «نقش تعاون در همبستگی جامعه ایمانی/ اهمیت تعاون، تکافل و مواسات»، خبرگزاری مهر.]</ref> با همیاری، توانمندی افراد در جامعه چند برابر شده و منجر به صرفهجویی در زمان و نیروی آنان میشود. مهمترین وجه اهمیت همیاری، یاریرساندن به محرومان با قصد تقرب به خداوند و با نیت انساندوستانه است.<ref>[https://ala.ui.ac.ir/fa/ امین، «اقتصاد و فرهنگ یاریگریهای سنتی؛ بهسوی مدل بومی امورخیر یاریگرانه در ایران معاصر»، وبسایت پژوهشکدۀ مطالعات وقف و نیکوکاری.]</ref> <br />
==همیاری در سبک زندگی غربی==<br />
یاریگری در سبک زندگی غربی، تهی از انگیزههای معنوی است و به همین دلیل، مصرف درآمدهای مازاد ثروتمندان برای کمک به نیازمندان، در بسیاری از موارد با روشهای غیراخلاقی و ناسازگار با [[کرامت]] انسان، صورت میگیرد و پیامدهایی مانند تحقیر شخصیت نیازمندان و نهادینهشدن فقر در جامعه را نتیجه میدهد. در این رویکرد، برخورداری عادلانۀ جوامع از منابع و حذف فقر از جامعه، کمتر مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[https://ala.ui.ac.ir/fa/ امین، «اقتصاد و فرهنگ یاریگریهای سنتی؛ به سوی مدل بومی امورخیر یاریگرانه در ایران معاصر»، وبسایت پژوهشکدۀ مطالعات وقف و نیکوکاری.] </ref> بر اساس نتایج برخی از تحقیقات، بیشتر افراد در آمریکا به کمک کسانی میشتابند که احتمال بازگشت کمک آنان در آینده وجود داشته باشد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/239581/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D فرهادی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، 1387ش، ص18.]</ref> <br />
==همیاری در سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی==<br />
ایرانیان همواره در جهت رفع نیازهای همنوعان، کوشیدهاند. برخورد هوشیارانه و سازنده با دشواریها هنگام فقر اقتصادی، اوضاع نامساعد اقلیمی و تلاش برای بهرهمندی از مواهب طبیعت، موجب شکلگیری انواع یاریگریها در جامعۀ ایرانی شده است. مصادیق بسیاری از انواع یاریگری ایرانیان در حوزۀ آبیاری، کشتکاری، باغداری، صیادی و صنایع بومی همچنان وجود دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/239581/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D فرهادی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، 1387ش، ص14.]</ref> اهتمام ایرانیان به همیاری، برآمده از مفاهیم کار، تولید و قناعت در فرهنگ ایرانی است که با آموزههای [[دین]] اسلام، تقویت شده است.<ref>[https://ala.ui.ac.ir/fa/ امین، «اقتصاد و فرهنگ یاریگریهای سنتی؛ به سوی مدل بومی امورخیر یاریگرانه در ایران معاصر»، وبسایت پژوهشکدۀ مطالعات وقف و نیکوکاری.]</ref> در این چارچوب، بسیاری از انواع تعاون و همیاری ستودهشده در فرهنگ ایرانی، به امید تلافی صورت نمیگیرد و معمولا بدون چشمداشت به کمک متقابل همنوع، انجام میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/239581/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D فرهادی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، 1387ش، ص18.]</ref><br />
<br />
احسان هنری نیست به امید تلافی* نیکی به کسی کن که بهکار تو نیاید<br />
<br />
در آموزههای اسلام ضمن تأکید بر دیگریاری و سعی در رفع مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیازمندان، بر تعلّق اموال به جامعه، حق بهرهمندی همۀ افراد از ثروتهای طبیعی، برادری اسلامی و مشارکت فقرا در اموال اغنیا، تأکید شده است. گزارشهای گوناگون تاریخی از سبک زندگی امامان [[شیعه]] نیز بر اهتمام و تلاش آنها در جهت رفع نیازمندیهای مردم، اشاره دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/68967/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%A6%D9%85%D9%91%D9%87-%D8%A7%D8%B7%D9%87%D8 نوری، «تعاون و دیگریاری در سیرۀ اجتماعی ائمّه اطهار»، پرتال جامع علوم انسانی.]</ref> <br />
==همیاری در اشعار فارسی==<br />
همیاری در اشعار فارسی بازتاب گسترده پیدا کرده و شهرت جهانی دارد. برای مثال این شعر [[سعدی شیرازی|سعدی]] بر سر در سازمان ملل متحد در نیورک نقش بسته و در معرض دیدن جهان قرار دارد:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/golestan/gbab1/sh10 سعدی، گلستان، حکایت شمارۀ ۱۰، وبسایت گنجور.] </ref> <br />
<br />
بنیآدم اعضای یک پیکرند**که در آفرینش ز یک گوهرند<br />
<br />
چو عضوی به درد آورد روزگار**دگر عضوها را نماند قرار<br />
<br />
==مصادیق همیاری ایرانیان==<br />
تعاون و همیاری، گسترۀ وسیعی دارد و محورهای اجتماعی، حقوقی و اخلاقى فراوانی را در بر میگیرد.<ref>[https://jmig.ntb.iau.ir/article%20683703.html بهروز مقدم، «تحلیل اخلاقی اصل تعاون بر نیکی و خیر در قرآن و روایات و انطباق آن با چگونگی همافزایی در فضای مجازی»، 1400، ص31.]</ref> لايروبی قنات، بنه، مال، وقف، وارۀ شیر و نان،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/239581/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D فرهادی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، 1387ش، ص52.]</ref> کمک به زلزلهزدگان، همکاری با سیلزدگان و تعاون برای مدرسهسازی، اعطای وامهای قرضالحسنه و بلاعوض، هدیهدادن، رفع غم از چهرۀ انسان دیگر، سیرابکردن همنوع، عیادت در وقت بیماری، کوشش برای صلح، خوشحالنمودن دیگران، امر بهمعروف و نهی از منکر، از مصادیق همیاری در سبک زندگی ایرانیان شمرده شده است.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86_(%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82)#%D8%B1%D9%81%D8%B9%20%D8%BA%D9%85%20%D8%A7%D8%B2%20%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%20%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%B1%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7 «تعاون»، ویکی فقه.]</ref> <br />
نیکی و تقوا، یاری همدیگر درکارهای که منافع دینی و دنیوی افراد و جامعه را تأمین میکند، تلاش در جهت رفع مشکلات همنوعان، خیرخواهى و برپا داشتن حق میان خود نیز از مصادیق تعاون است که در آموزههای دینی و فرهنگی جامعۀ ایرانی مورد توجه و تأکید قرار گرفته است.<ref>[https://jmig.ntb.iau.ir/article%20683703%20dd91e71a07a0e66a5fd7efcf7aa0a5c7.pdf هاشمی، «تعاون؛ همیاری سنتی در فرهنگ مردم»، 1392ش، ص130.]</ref> <br />
==بازتولید همیاری در فرهنگ شهری== <br />
همیاریها بیشتر در سبک زندگی سنتی جامعۀ ایرانی بروز و برجستگی داشته و با رواج شهرنشینی و تغییرات ساختاری جامعه، از قدرت و نفوذ آن کاسته شده است. به همین دلیل، سیاستگزاران فرهنگی بهدنبال آن هستند که فرهنگ یاریگری را بهعنوان یک ابزار کارآمد در زندگی جمعی، بازتولید کنند. فرهنگسازی دربارۀ نذورات روزآمد و اوقاف که همبستگی کاملی با اعتقادات و گرایشهای عاطفی مردم ایران دارد، یکی از ظرفیتهای مؤثر در گسترش همیاری است. همچنین حمایت از شکلگیری تعاونیهای کوچک اقتصادی نقش مؤثری در احیای فرهنگ یاریگری در جامعۀ شهری دارد.<ref>[https://ala.ui.ac.ir/fa/ امین، «اقتصاد و فرهنگ یاریگریهای سنتی؛ به سوی مدل بومی امورخیر یاریگرانه در ایران معاصر»، وبسایت پژوهشکدۀ مطالعات وقف و نیکوکاری.] </ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
* اختر محققی، مهدی، جامعهشناسی تعاون، تهران، مؤلف، 1385ش.<br />
* امین، محسن، «اقتصاد و فرهنگ یاریگریهای سنتی؛ بهسوی مدل بومی امور خیر یاریگرانه در ایران معاصر»، وبسایت پژوهشکدۀ مطالعات وقف و نیکوکاری، تاریخ بازدید: 8 مهر 1402ش.<br />
* بهروز مقدم، حمیده، «تحلیل اخلاقی اصل تعاون بر نیکی و خیر در قرآن و روایات و انطباق آن با چگونگی همافزایی در فضای مجازی»، فصلنامۀ رهیافتهای نوین مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، شمارۀ 1، بهار1400.<br />
* «تعاونی چیست؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 14 آذر 1394ش.<br />
* «تعاون»، ویکی فقه، تاریخ بازدید: 8 مهر 1402ش.<br />
* تقیزادۀ داوری، محمود، «بررسي آراء علامه طباطبائي در زمينۀ زيست اجتماعي انسان؛ همخواني يا ناهمخواني؟»، فصلنامۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، سال 26، شمارۀ 87، زمستان 1398ش.<br />
* دلشاد تهرانی، مصطفی، «نقش تعاون در همبستگی جامعه ایمانی/ اهمیت تعاون، تکافل و مواسات»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 14 مهر 1395ش. <br />
* رستمی، حمدالله، «نگرش کشورهای جهان به فرهنگ تعاون»، روزنامۀ اقتصادی تعادل، شمارۀ 2023، تاریخ درج مطلب: 19 مهر 1402ش.<br />
* سعدی، گلستان، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 مهر 1402ش.<br />
* فرهادی، مرتضی، «گونهشناسی یاریگریها و تعاونیهای سنتی در ایران»، پژوهشنامۀ علوم انسانی و اجتماعی (ویژهنامۀ پژوهشهای اجتماعی)»، 1387ش.<br />
* نوری، محمدموسی، «تعاون و دیگریاری در سیرۀ اجتماعی ائمّه اطهار»، پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 8 مهر 1402ش. <br />
* هاشمی، سید علیرضا، «تعاون؛ همیاری سنتی در فرهنگ مردم»، فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، شمارۀ 35، زمستان 1392ش.</div>محمداسحاق عارفی