https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%81_%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%DB%8Cواصف باختری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T13:09:15Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%81_%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%DB%8C&diff=45906&oldid=prevحبیب الله نجفی: صفحهای تازه حاوی «'''{{درشت|واصف باختری}}'''؛ نویسنده، شاعر، ادیب و اندیشمند بلندآوازهٔ افغانستان. واصف باختری، از شعرای نامی فارسیزبان افغانستان و پژوهشگر دقیق ادبیات افغانستان است. تسلط به زبانهای دیگر پای او را به ادبیات جهان باز کرد و آثار زیادی از او در ق...» ایجاد کرد2026-05-16T07:31:52Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''{{درشت|واصف باختری}}'''؛ نویسنده، شاعر، ادیب و اندیشمند بلندآوازهٔ افغانستان. واصف باختری، از شعرای نامی فارسیزبان افغانستان و پژوهشگر دقیق ادبیات افغانستان است. تسلط به زبانهای دیگر پای او را به ادبیات جهان باز کرد و آثار زیادی از او در ق...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''{{درشت|واصف باختری}}'''؛ نویسنده، شاعر، ادیب و اندیشمند بلندآوازهٔ افغانستان.<br />
<br />
واصف باختری، از شعرای نامی فارسیزبان افغانستان و پژوهشگر دقیق ادبیات افغانستان است. تسلط به زبانهای دیگر پای او را به ادبیات جهان باز کرد و آثار زیادی از او در قالب کتاب و مقالات متعدد بر جای مانده است.<br />
<br />
== تولد و کودکی ==<br />
واصف باختری در ۲۴ حوت (اسفند) ۱۳۲۱ش، در مزارشریف زاده شد. او دوران کودکی و نوجوانی را در مزارشریف و [[کابل]] سپری<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref> و در پنجسالگی در اثر مراقبتهای پدر، حفظ قرآن کریم را آغاز کرد.<ref>طغیانی، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، 1395ش، ص145.</ref> واصف در دهسالگی، اولین قصیدهٔ خود را سرود و به چاپ رساند.<ref>[http://www.partawnaderi.com/Naqhd%20wa%20PazjoheshaiAdabi/Panjerahai%20Roo%20Bah%20Roo/3.html نادری، «روبهرو با واصف باختری»، وبسایت پرتو نادری.]</ref><br />
<br />
== جوانی و تحصیلات ==<br />
واصف باختری در ۱۳۴۱ش، از لیسهٔ باختر مزارشریف دیپلم گرفت. او در ۱۳۴۵ش، به اخذ لیسانس زبان و ادبیات از دانشگاه کابل موفق شد و در همان سال در بخش ریاست تألیف و ترجمه در دانشکدهٔ دری کار خود را شروع کرد.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref> باختری در ۱۳۵۳ش، برای گذراندن تحصیلات عالی عازم آمریکا شد و در ۱۳۵۵ش، مدرک فوقلیسانس را از دانشگاه کلمبیا در رشتهٔ فلسفه و دکترا را در رشتهٔ تعلیم و تربیت به دست آورد<ref>طغیانی، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، 1395ش، ص145.</ref> و دوباره به افغانستان برگشت و تا ۱۳۵۷ش، کار قبلی خود را در بخش تألیف و ترجمه ادامه داد.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref><br />
<br />
== اهمیت و جایگاه ==<br />
باختری در تحول و گسترش شعر، بهویژ شعر نو، در افغانستان اثرگذار بوده و شعر سپید و نیمایی با واصف باختری در افغانستان به کمال رسیده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> تصویرسازی و محتوای خلاقانهٔ شعر او محصول فکر نوآورانه و احساسات شاعرانهٔ او است بهگونهای که او را در زمرهٔ شاعران صاحبسبک قرار داده است.<ref>طغیانی، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، 1395ش، ص145.</ref> باختری از زبان کنایه و طنز در پردازش موضوعات اجتماعی بهره گرفته است.<ref>طغیانی، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، 1395ش، ص145.</ref><br />
<br />
== زندان و آزادی ==<br />
واصف باختری در ۱۳۵۷ش بهدنبال کودتای مارکسیستی و اشغال افغانستان توسط مزدوران شوروی، به زندان افتاد و یکسال بعد آزاد شد.<ref>[https://pajhwok.com/fa/2023/07/21/wasif-bakhtiri-the-famous-poet-writer-and-researcher-of-the-country-died-at-the-age-of-81/ «واصف باختری، شاعر، نویسنده و محقق مشهور کشور به عمر 81 سالگی درگذشت»، وبسایت آژانس خبری پژواک.]</ref> باختری پس از رهایی بهعنوان ویراستار کار خود را تا ۱۳۶۱ش، ادامه داد.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref><br />
<br />
== فعالیتهای ادبی و فرهنگی ==<br />
باختری از ۱۳۶۱ش تا ۱۳۷۴ش، در اتحادیهٔ نویسندگان افغانستان بهعنوان سردبیر و مدیرمسئول مجلهٔ ژوندون و منشی دارالانشاء اتحادیه مشغول بود و همزمان کار تدریس را نیز بهعهده داشت. این شاعر نامی، سالها عضویت هیئت رهبری کانون حکیم ناصرخسرو و عضویت شورای مرکزی انجمن فرهنگی خوشحالخان و همچنین عضویت گروه دبیران بنیاد فرهنگ افغانستان، نیز عضویت هیئترئیسهٔ اتحادیهٔ ژورنالیستان افغانستان را در کارنامهٔ خود دارد. در دوران ریاست او شش اجلاس حکیم ناصرخسرو و هفت عرس مولانا محمد جلالالدین بلخی، برگزار شده است.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref><br />
<br />
== شعر ==<br />
باختری از کودکی با آثار شاعران بزرگ مانند شاهنامهٔ [[فردوسی]]، دیوان [[ناصر خسرو|ناصرخسرو]] بلخی، قصاید عنصری، فرخی سیستانی، [[خاقانی]] و از معاصران [[اخوان ثالث]]، شاملو و نیما یوشج مأنوس بود و به باور پژوهشگران بر گسترهٔ ادب و زبان فارسی اثرگذار بوده است.<ref>[http://www.partawnaderi.com/Naqhd%20wa%20PazjoheshaiAdabi/Panjerahai%20Roo%20Bah%20Roo/3.html نادری، «روبهرو با واصف باختری»، وبسایت پرتو نادری.]</ref><br />
<br />
== مهاجرت ==<br />
واصف باختری در ۱۳۷۵ش، به پاکستان مهاجر شد و تا ۱۳۸۰ش در آنجا زندگی کرد. او در ۱۳۸۰ش بهآمریکا رفت و در ایالت کالیفرنیا مسکن گزید.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref><br />
<br />
== واصف باختری از منظر کارشناسان ==<br />
# محمدکاظم کاظمی، باختری را نیمای افغانستان میداند و معتقد است او شعر نیمایی را در افغانستان تثبیت کرده است. به نظر کاظمی، باختری از جهت اطلاعات وسیع در زمینهٔ ادبیات کهن، آگاهی از ادبیات جهان و از حیث اشعاری که سروده است و تربیت شاعران دیگر، دارای اهمیت است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> او [[مهاجرت]] باختری را به پاکستان و سپس به آمریکا به جهت دوری از محیط و مخاطبان فارسی، یک ضایعه میداند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref><br />
# علیرضا قزوه، باختری را دارای کارنامهٔ درخشان در غزل فارسی در طول چهار دهه میداند و معتقد است نام باختری در ادبیات فارسی همیشه با تحسین همراه است.<br />
# کمیل قزلباش، نویسنده و شاعر پاکستانی، باختری را شاعری با سبک بیدل، اما با فضای جدید میداند و به جهت چند بعدی بودن اشعار واصف، خستگی مخاطب را به دنبال ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref><br />
# به باور رضا اسماعیلی، واصف ادیب فاضل، پژوهشگر دقیق، شاعر کامل، ستارهٔ پرفروغ آسمان ادبیات افغانستان است که تکریم او، پاسداشت کرامت انسانی و آموزههای مفاهیم دینی و اسلامی است. او با اشاره به آثار مکتوب باختری، واصف را نماد آزادیخواهی، وطندوستی، اصالت و استقلالطلبی میداند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref><br />
# غلامرضا کافی استاد دانشگاه شیراز، باختری را شاعر نئوکلاسیک میداند که محتوای اشعار او بهدلیل موضوعات پایداری و مقاومت، متمایز از شاعران نئوکلاسیک است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402043119554/واصف-باختری-چه-کرد «واصف باختری چه کرد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref><br />
<br />
== درگذشت ==<br />
واصف باختری در سن ۸۱ سالگی، پس از یک دوره طولانی بیماری، در ۲۹ سرطان ([[تیر]]) ۱۴۰۲ش در ایالات متحده آمریکا درگذشت.<ref>[https://pajhwok.com/fa/2023/07/21/wasif-bakhtiri-the-famous-poet-writer-and-researcher-of-the-country-died-at-the-age-of-81/ «واصف باختری، شاعر، نویسنده و محقق مشهور کشور به عمر 81 سالگی درگذشت»، وبسایت آژانس خبری پژواک.]</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
از باختری بیش از بیست عنوان کتاب با موضوعات مختلف ادبی مانند شعر، ترجمهٔ اشعار از زبانهای دیگر، مقالات ادبی، فلسفی، اوزان کلاسیک، نیمایی و آزاد بر جای مانده است.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref> عناوین آثار شعری او عبارت است از: «و آفتاب نمیمیرد»، «از میعاد تا هرگز»، «از این آیینه بشکسته تاریخ»، «تا شهر پنجضلعی آزادی»، «دیباچهای در فرجام»، «در استوای فصل شکستن»، «مویههای اسفندیار گمشده»، «دروازههای بسته تقویم».<ref>[https://bukharamag.com/1402.05.26841.html «شب واصف باختری»، وبسایت مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا.]</ref><br />
<br />
== ترجمه ==<br />
واصف باختری به زبانهای انگلیسی، عربی، هندی و روسی، تسلط داشت<ref>طغیانی، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، 1395ش، ص145.</ref> و اشعاری زیادی را از انگلیسی به فارسی ترجمه کرده است و در عین حال تعدادی از اشعار خود او به زبانهای آلمانی، روسی، انگلیسی و چک، برگردان شده است.<ref>[https://www.wasefbakhtari.com/about-us/ «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری.]</ref><br />
<br />
== نمونهٔ شعر واصف باختری ==<br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|مباد بشکند ای رودها غرور شما|که این صحیفه شد آغاز با سطور شما}}<br />
<br />
{{ب|شبان تیرهٔ لبتشنگان بادیه را|شکوه صبح دمان میدهد حضور شما}}<br />
<br />
{{ب|هزار دشت شقایق، هزار چشمه نوش|بشارتیست ز آیندههای دور شما}}<br />
<br />
{{ب|چه شادمانه به کابوس مرگ میخندید|دو روی سکهٔ هستیست سوگوسور شما}}<br />
<br />
{{ب|شکیب زخمی مرغابیان ساحل را|توان بال عقابان دهد عبور شما}}<br />
<br />
{{ب|مباد خسته شود دستهای جاریتان|مباد تنگ شود سینهٔ صبور شما}}<br />
<br />
{{ب|مباد سایهٔ ابلیس سار و سوسهها|شبی گذر کند از کوچهٔ شعور شما}}<br />
<br />
{{ب|مباد تیرهٔ مردابیان تبیره زند|مباد بشکند ای رودها غرور شما}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<ref>[https://farasu.net/دو-غزل-از-استاد-باختری/ «دو غزل از استاد واصف باختری»، وبسایت فراسو.]</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
* «دو غزل از استاد واصف باختری»، وبسایت فراسو، تاریخ درج مطلب: ۱۵ ژوئن ۲۰۱۶م.<br />
* «زندگینامه»، وبسایت واصف باختری، تاریخ بازدید: ۲۰ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
* «شب واصف باختری»، وبسایت مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
* طغیانی، اسحاق و دیگران، «اندیشهٔ انتقادی و بیان آیرونیک در بیاننامهٔ وارثان زمین»، فصلنامهٔ نقد ادبی، شماره ۳۶، زمستان ۱۳۹۵ش.<br />
* نادری، پرتو، «روبهرو با واصف باختری»، وبسایت پرتو نادری، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۷۸ش.<br />
* «واصف باختری چه کرد؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ تیر ۱۴۰۲ش.<br />
* «واصف باختری، شاعر، نویسنده و محقق مشهور کشور به عمر ۸۱سالگی درگذشت»، وبسایت آژانس خبری پژواک، تاریخ درج مطلب: ۲۱ جولای ۲۰۲۳م.</div>حبیب الله نجفی