عبدالله زکی: صفحه‌ای تازه حاوی «حمید سپیدنام مشهور به مستر تیستر متولد منچستره «انگلستان» فود ولاگر '''ولاگر؛''' تولیدکنندۀ محتوای ویدئویی در فضای مجازی با هدف اثرگذ...» ایجاد کرد

2026-05-13T07:34:21Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=حمید سپیدنام-مستر تیستر - فود ولاگر|بندانگشتی|حمید سپیدنام مشهور به مستر تیستر متولد منچستره «انگلستان» فود ولاگر <big>'''ولاگر؛'''</big> تولیدکنندۀ محتوای ویدئویی در فضای مجازی با هدف اثرگذ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:4117584 110 0 765 719 1920x0 80 0 0 86c22202bf71ffa0cb55adcdb3f2dc46.jpg|جایگزین=حمید سپیدنام-مستر تیستر - فود ولاگر|بندانگشتی|حمید سپیدنام مشهور به مستر تیستر متولد منچستره «انگلستان» فود ولاگر]]
<big>'''ولاگر؛'''</big> تولیدکنندۀ محتوای ویدئویی در فضای مجازی با هدف اثرگذاری بر مخاطب.

ولاگرها، با استفاده از تجربه بلاگرها و پیشرفت فن‌آوری تولید و پخش محتوای ویدئویی، امروزه نیرویی اثرگذار در صنعت مد و زیبایی، تناسب اندام، تغذیه و بهداشت، اثاثیه و دکوراسیون منزل، سفر، روزمرگی و سبک‌ زندگی به‌شمار می‌آیند. ولاگرهای ایرانی علاوه بر کسب درآمد و گسترش روابط اجتماعی، گاهی موجب ترویج هویت بیگانه، مصرف‌گرایی و بی‌توجهی به هنجارهای اسلامی ـ ایرانی می‌شوند.
==مفهوم‌شناسی ==
ولاگ (Vlog)، کوتاه‌شده Video log، عبارت است از وب‌سایت شخصی یا یک حساب در یک رسانه اجتماعی که فرد یا افراد، زندگی‌، اندیشه، دیدگاه‌ها و علایق خود را به‌صورت ویدئو در آن قرار می‌دهند.<ref>Chandler and Munday, A Dictionary of social media, 2016, vlog; Oxford Dictionary, 2020, vlog.</ref> به فردی که ولاگ را ایجاد و حفظ می‌کند ولاگر گفته می‌شود.<ref>[https://www.dictionary.com/browse/vlogger "vlogger", dictionary website.]</ref> ولاگرها همانند سلبریتی‌ها از طریق ویدئو با مخاطبان ارتباط برقرار می‌کنند، اما تمامی مسؤلیت‌های ایده‌پردازی، تصویربرداری، اجرا و تدوین را نیز به‌عهده دارند.<ref>فریدونی، تاثیر ولاگ‌ها بر قصد خرید سفر گردشگران، 1400ش، ص28.</ref> همچنین بر خلاف بلاگر که محتوا را بر پایة متن تولید می‌کند، ولاگر بر پایه ویدئو به تولید محتوا می‌پردازد.<ref>[https://aligholizadeh.com/what-is-a-vlog/#_Vlog__Blog «ولاگ و بلاگ چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟»، وب‌سایت علی‌ قلی‌زداه].</ref>

==تاریخچه==
===الف) تاریخچه ولاگرها در جهان===
آغاز ولاگ (Vlog) به ویدئویی بر می‌گردد که آدام کنترس<ref>Adam Kontras</ref> در دوم ژانویه 2000م از جریان سفر در اوهایو و لس‌آنجلس در وبلاگ شخصی خود ارسال کرد تا [[خانواده]] و دوستان تجربیات و ماجراهای سفر او را دنبال کنند.<ref>kaminsky, Naked Lens, 2010, p 37.</ref> آدریان مایلز<ref>Adrian Miles</ref> محقق دانشگاه برگن<ref>University of Bergen</ref> نروژ در همان سال، ویدئویی همراه با ایده‌های اولیه خود راجع به تولید ولاگ در بلاگ خود ارسال کرد و اصطلاح وگ (Vog) را به کار برد. در 2002م لوک باومن<ref>Luuk Bouwman</ref> با کاربرد اصطلاح «ولاگ»، خاطرات ویدئویی از سفرهای بعد از دانشگاه خود را منتشر کرد. استیو گارفیلد،<ref>Steve Garfiled</ref> فیلمساز، در 2004م نخستین ولاگ را ایجاد و 2004م را «سال ولاگ» نامید.<ref>[https://danchez.com/history-of-vlogging/ Sanchez, History of Vlogging, the First Vlogger, & How Vlogging Evolved, danchez website.]</ref> با راه‌اندازی یوتیوب در 2005م،‌ و تسهیل بارگذاری و تماشای ویدیو در اینترنت، آمارها در 2006م به 100 میلیون بازدید و 65 هزار بارگذاری ویدئو در روز رسید.<ref>Kaminsky, Naked Lens, 2010, p 38.</ref> با گسترش تلفن همراه هوشمند، فرصت ولاگر شدن برای هر فرد علاقمند به تولید ویدئو و تماشای آن، فراهم شد. با ارتقای سطح کیفی داستان‌سرایی، زوایای دید دوربین، ویرایش‌های پیشرفته، دوربین‌های بدون آیینه و میکروفون شاتگان،<ref>[https://danchez.com/history-of-vlogging/ Sanchez, History of Vlogging, the First Vlogger, & How Vlogging Evolved, danchez website.]</ref> امروزه محبوبیت ولاگ به روند جهانی تبدیل شده و هر کس با داشتن حداقل یک تلفن همراه هوشمند می‌تواند در موضوعات مختلف، ویدئویی تهیه کرده و پست کند.<ref>کوزجان، 2019؛ به نقل از: فریدونی، تاثیر ولاگ‌ها بر قصد خرید سفر گردشگران، 1400ش، ص26-27.</ref>
[[پرونده:Farshadsilentss.jpg|جایگزین=فرشاد دهقانی- فرشاد سایلنت - یوتیوبر ایرانی|بندانگشتی|فرشاد دهقانی مشهور به فرشاد سایلنت ، یوتیوبر پرطرفدار و موفق ایرانی ]]

===ب) تاریخچه ولاگرها در ایران===
نخستین‌ ولاگرهای ایرانی، [[استریمر|استریمرهایی]] بودند که از جریان بازی خود، ویدئویی زنده یا ضبط‌شده در [[یوتیوب]] و آپارات قرار می‌دادند. پس از همه‌گیری کرونا، ولاگ‌ساختن (ولاگینگ)، فرصت‌ گسترده‌ای در عرصه‌های مختلف اقتصاد، آموزش، سرگرمی و ارتباطات فراهم کرد.<ref>[https://b.fdrs.ir/1ye ضیایی، «استریم چیست و چگونه استریم کنیم؟ از صفر تا صد»، وب‌لاگ فرادرس.]</ref>امروزه ولاگر‌های ایرانی در پلتفرم‌های مختلف به‌خصوص اینستاگرام و آپارات بیشترین حضور را داشته و در موضوعات مختلف، محتوا تولید می‌کنند.<ref>[http://ircud.ir/ctsyvt «موضوع اصلی صفحات بیش از پانصد هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام»،‌ وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور.]</ref>

==اهمیت و موضوعات ولاگ==
ولاگ به‌عنوان یک‌ رسانه بصری، ظرفیت‌های برجسته‌ای در انتقال حالات چهره، لحن صدا و زبان بدن و همچنین روش‌های جدید، جذاب و متنوع را برای ارتباط با افراد، جذب و تأثیر بر آنها فراهم می‌کند.<ref>فریدونی، تاثیر ولاگ‌ها بر قصد خرید سفر گردشگران، 1400ش، ص28.</ref> ولاگرها با تکیه بر هنر، تجربه، تخصص و علاقه خود در موضوعات سفر، طبیعت، صنعت مد و زیبایی،‌ زندگی شخصی، موسیقی، [[ورزش]] و تناسب اندام، بهداشت و روزمرگی به تولید محتوا می‌پردازند.<ref> [https://rayamarketing.com/blog/Live-Streaming-Vlog رستمی، «ولاگ پخش‌زنده چه مزایا و معایبی دارد»، وب‌سایت رایا مارکتینگ]؛ [https://blog.sabavision.com/dm/cm/vlog-vlogger سلحشور، «ولاگ چیست و ولاگر کیست؟ تفاوت Vlog و Vlogger»، وبلاگ وی پدیا.]</ref>

==پلتفرم‌های ولاگ در ایران==
پلتفرم‌های ولاگ‌سازی به دو دسته تقسیم می‌شوند: پلتفرم اختصاصی مانند یوتیوب، آپارات و‌ تماشا<ref>[https://noornegar.com/blog/what-is-vlog/ بابایی، «ولاگ (Vlog) چیست و ولاگر کیست؟»، وبلاگ نورنگار.]</ref> و پلتفرم‌های عام همچون فیسبوک، اینستاگرام، تلگرام، روبیکا و ایتا و تمامی پلتفرم‌های که از محتوای ویدئویی پشتیبانی می‌کند.<ref>[https://blog.sabavision.com/dm/cm/vlog-vlogger سلحشور، «ولاگ چیست و ولاگر کیست؟ تفاوت Vlog و Vlogger»، وبلاگ وی پدیا.]</ref>

==ولاگر در ایران==
[[پرونده:7cfd5940-4938-11ef-9d12-d1ecbb0a8a72.jpg|جایگزین=سرنا امینی واینر- ولاگرایرانی - اینستاگرام - امین شهری|بندانگشتی|سرنا امینی واینر و ولاگرایرانی اینستاگرام همراه با همسرش امین شهری]]

===الف) جمعیت آماری===
'''اینستاگرام و تلگرام:''' مرکز پژوهشی بتا، تعداد کاربران اینستاگرام و تلگرام در 1400ش را به‌ترتیب 48 و 49 میلیون کاربر اعلام کرده است. از این تعداد، 7000 صفحه در اینستاگرام و 450 کانال در تلگرام بیش از 500 هزار دنبال کننده دارند که ولاگرها در اینستاگرام با 6 درصد، در جایگاه ششم پس از سلبریتی‌ها، طنزپردازان،‌ آموزش، تبلیغات و ورزش قرار دارد.<ref>[http://ircud.ir/ctsyvt «موضوع اصلی صفحات بیش از پانصد هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام»،‌ وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور.]</ref> محتوای کانال‌های پرمخاطب تلگرام را به‌ترتیب اخبار، ‌سرگرمی، اخبار ورزشی، سایر موضوعات،‌ موسیقی، اخبار اقتصادی، کسب و کار و سلامت تشکیل می‌دهند.<ref>[https://beta-co.ir/%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4-%d8%b4%d8%a8%da%a9%d9%87%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c-%db%b1%db%b4%db%b0%db%b0-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2-%d8%a8%d8%aa%d8%a7/ «گزارش شبکه‌های اجتماعی ۱۴۰۰ مرکز بتا منتشر شد»، مرکز بتا.]</ref> براساس بررسی روزنامه جام‌جم، 24 درصد قالب مطالب اینستاگرام و 7 درصد صورت مطالب تلگرام را ویدئو تشکیل می‌دهد.<ref>«ایرانی‌ها در فضای مجازی چه می‌کنند؟»، روزنامة جام جم، 31 مرداد 1402ش.</ref>

'''یوتیوب؛‌''' آمار دقیقی از ولاگرهای ایرانی در یوتیوب وجود ندارد، اما بر اساس سهم ترافیک اینترنت، یوتیوب 6.6 درصد را به خود اختصاص داده است.<ref>[https://karangweekly.ir/feik «گزارش دیجیتال ۲۰۲۳ دیتاریپورتال از اینترنت ایران نشان می‌دهد/ پینترست و اینستاگرام؛] [https://karangweekly.ir/feik محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی ایران»، وب‌سایت کارنگ.]</ref>

'''آپارات؛''' براساس گزارش سالیانه آپارات، بیش از 4800 ولاگر در موضوعات مختلف در بستر آپارات تولید محتوا می‌کنند که موضوعات مذهبی، کارتون، آموزشی،‌ گیم، تفریحی و موسیقی بیشترین بازدید را داشته‌اند.<ref>گزارش سالانة آپارات: تیر 1399ش تا تیر 1400ش، ص25، 26 و 41.</ref>

===ب) قوانین ولاگ===
به‌جز آپارات سایر پلتفرم‌ها تابع قوانین ایران عمل‌ نمی‌کنند،‌ اما قوانین انتشار محتوا در آپارات به‌صورت کلی شامل رعایت امنیت روانی، شخصیتی، اجتماعی و فرهنگی و رعایت حریم خصوصی است.<ref>[https://www.aparat.com/community-guideline «قوانین جامعه آپارات»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

===ج) برگزاری جشنواره‌های ولاگ‌سازی===
پلتفرم فیلیموی مدرسه، دو جشنواره ولاگ‌سازی در 1401ش<ref>[https://www.aparat.com/vlog1401 «جشنوارة ولاگ»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و 1402ش با موضوع یک روز درسی برای دانش‌آموزان برگزار کرده است.<ref>[https://blog.filimo.school/ent/make-a-vlog-and-get-a-prize/ دوریسا، «ولاگ بسازید، جایزه بگیرید!»، وبلاگ فیلیمو مدرسه.]</ref>

==تأثیرات اجتماعی-فرهنگی ولاگرها==
اثرپذیری افراد از ولاگر‌ها در دو بخش دسته‌بندی شده است:

'''الف) افراد خودکنترل و دارای سواد رسانه:''' این افراد به‌دلیل پیش‌زمینه مناسب فرهنگی در کاربری رسانه‌، بیشتر از ابعاد مثبت مانند محتواهای آموزشی و آگاهی‌بخشی، کتابخوانی، هنری، اطلاع‌رسانی، همدیگرپذیری اقوام و گروه‌های انسانی و حفاظت محیط زیست بهره می‌برند.<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام درباره اثرهای فرهنگی کاربری از اینستاگرام، 1401ش، ص532-536.</ref>

'''ب) افراد فاقد خودکنترلی و سواد رسانه:''' این‌گونه افراد به‌دلیل فقدان پیش‌زمینه مناسب کاربری رسانه، ولاگرها (به‌ویژه ولاگرهای اینستاگرام) را به‌عنوان الگو در ابعاد مختلف ارزش‌ها، هنجارها و رفتارهای اجتماعی و به‌صورت کلی سبک زندگی غربی قرار می‌دهند.

چشم انداز باتوجه به روند روبه پیشرفت و دسترسی‌پذیری بیشتر فناوری تولید و پخش ویدئو مانند گوشی‌های هوشمند،‌ رشد خرید اینترنتی، علاقمندی افراد به دنبال‌کردن داستان‌های افراد مورد اعتماد در موضوعات مختلف از جمله تجارت آنلاین و ظرفیت بالای ویدئو در معرفی محصولات، ولاگرها نقش پررنگ‌تری خواهند یافت.<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام درباره اثرهای فرهنگی کاربری از اینستاگرام، 1401ش، ص532-536.</ref>

==عوامل جذابیت==

*'''کسب درآمد و شغل؛''' ولاگرها از طریق حمایتگر مالی، [[تبلیغات رسانه‌ای|تبلیغات]]، فروش و بازاریابی، کسب‌ درآمد می‌کنند.<ref> [https://vloggerpro.com/why-vlogging-is-so-popular/ . Azevedo, "7 Reasons Why Vlogging is So Popular", vlogger pro website.]</ref>
*'''رسانه بصری؛''' ارتباط تصویری با مخاطبین، محتوا را صمیمی‌تر و جذاب‌تر می‌کند.<ref>[https://www.hypotenuse.ai/blog/blogging-vs-vlogging Hazel, "Blogging vs Vlogging: Which Is Better for You?", Hypotenuse website.]</ref>
*'''بیان هویت؛''' ولاگ فضایی را فراهم می‌کند که افراد به ابراز هویت، بازسازی هویت و یا ارائه هویت انتخابی خود بپردازند.<ref>[https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/2769/2430 Griffith and Papacharissi, "Looking for you: An analysis of video blogs", 2009, First Momday website.]</ref>
*'''ابزار خودشیفتگی و کسب شهرت؛''' برخی از ولاگرها با تبلیغ و یا لاف‌زدن از مهارت‌ها و دستاورد‌های خود ضمن ابراز خودشیفتگی، به‌دنبال توجه مخاطبان و کسب شهرت و اعتبار هستند.<ref>[https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/2769/2430 Griffith and Papacharissi, "Looking for you: An analysis of video blogs", 2009, First Momday website.]</ref>
*'''آسانی تولید محتوا؛‌''' تولید محتوا در ولاگ به‌دلیل دسترسی افراد به تلفن‌های هوشمند بسیار ساده است.<ref>[https://vloggerpro.com/why-vlogging-is-so-popular/ Azevedo, "7 Reasons Why Vlogging is So Popular", vlogger pro website.]</ref>
*'''شکل‌دهی جمعیت همفکر و صمیمی؛''' تولید محتوای مستمر و جذاب در موضوعات مختلف، موجب شکل‌گیری افراد علاقه‌مند و همفکر راجع به آن موضوع می‌شود.<ref>[https://vloggerpro.com/why-vlogging-is-so-popular/ Azevedo, "7 Reasons Why Vlogging is So Popular", vlogger pro website.]</ref> ارتباط با دیگران، آموزش، آگاهی‌بخشی، کمک و راهنمایی و ثبت خاطرات، از دیگر جذابیت‌های ولاگ‌سازی است.<ref>[https://vloggerpro.com/why-vlogging-is-so-popular/ Azevedo, "7 Reasons Why Vlogging is So Popular", vlogger pro website]; [https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/2769/2430 Griffith and Papacharissi, "Looking for you: An analysis of video blogs", 2009, First Momday website.]</ref>

==تهدیدها و آسیب‌ها==
تهدیدها و آسیب‌های ولاگرها در سه بخش دسته‌بندی شده است: دستۀ نخست تهدیدات ارزشی است؛ مانند ترویج هویت غربی،‌ ترویج‌ هویت‌های حاشیه‌ای مانند فرهنگ فمینیستی و همجنس‌گرایی، ترویج فرهنگ لذت‌محور (لاکچری)، بی‌توجه به حیاء<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام؛ درباره اثرهای روانی کاربری از اینستاگرام، 1401ش،‌ ص532-535.</ref> و بهره نداشتن از آورده شناختی عمیق.<ref>[https://www.isna.isna.ir/xdNQqX «ولاگری؛ پدیده‌ای نو پس از بلاگری!»،‌ خبرگزاری ایسنا.]</ref> از دسته دوم به تهدیدات و آسیب‌های هنجاری تعبیر کرده‌اند؛ مانند مصرف‌گرایی، ایجاد حرص و ولع برای رسیدن به پول و زندگی اعیانی،‌ نمایش ویترینی زندگی و تشویق به تجربه همه چیز، کاهش حساسیت نسبت به خانواده، نگاه تحقیرآمیز و ابزاری نسبت به زنان،‌ الگو قرار دهی شاخ‌ها و اینفلوئنسرهای مجازی<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام؛ درباره اثرهای روانی کاربری از اینستاگرام، 1401ش،‌ ص532-535؛ «تأثیر بلاگرهای زن ایرانی بر فرهنگ و سبک زندگی»، مجلة رهنما؛ رصدگر هوشمند شبکه‌های اجتماعی، 1400ش، ص29.</ref> و فقدان قانون مشخص.<ref>[http://www.yjc.ir/00ZZoW «ایران، بهشت بلاگر‌های بی‌قانون»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> دسته سوم، آسیب‌ها هستند؛ مانند کاهش حساسیت نسبت به محتوای جنسی، خشونت، حریم خصوصی و مصرف مواد و مشروبات الکلی، رعایت‌نکردن پوشش اسلامی و ایرانی، پذیرش [[ازدواج سفید]]، تلاش برای بیشتر دیده‌شدن به هر قیمت، استفاده از کلمات غیرفارسی،<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام؛ درباره اثرهای روانی کاربری از اینستاگرام، 1401ش،‌ ص532-535؛ «تأثیر بلاگرهای زن ایرانی بر فرهنگ و سبک زندگی»، مجلة رهنما؛ رصدگر هوشمند شبکه‌های اجتماعی، 1400ش، ص29.</ref> سؤاستفاده از کودکان برای افزایش درآمد،<ref>قاسم‌زاده برکی و همکاران، «بررسی انگیزه‌های سوءاستفاده از کودکان، توسط مادران بلاگر و سلامت روانی فرزندان آنان در فضای مجازی»، 1399ش،‌ ص45.</ref> احساس حسرت برای طبقه متوسط به پایین و احساس پوچی برای طبقه متوسط به بالا،<ref>[https://vrgl.ir/75DWH معمار، «مصرف‌گرایی، هدیه اینفلوئنسرهای اینستاگرامی برای مردم»، وبلاگ ویرگول.]</ref> اعتیاد به ولاگ و پیامدها، وایرال شدن به شکل‌ ویروسی در میان نوجوانان، حضور بدون محدودیت نوجوانان و جوانان و قرار گرفتن در معرض فحش‌های رکیک،‌ تشویق به رفتار زشت و یا شکل‌گیری ارتباطات نا‌ أمن.<ref>«[https://www.isna.isna.ir/xdNQqX ولاگری؛ پدیده‌ای نو پس از بلاگری!»،‌ خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==راهکارها==
پژوهشگران عرصه‌ رسانه و حقوق، تصویب قانون جامع و مناسب<ref>[http://www.yjc.ir/00ZZoW «ایران، بهشت بلاگر‌های بی‌قانون»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و افزایش سواد رسانه‌ای را به عنوان دو راهکار مهم برای کاهش آسیب‌ها و پذیرش کورکورانه محتوای ولاگ‌ها پیشنهاد کرده اند.<ref>منطقی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام؛ درباره اثرهای روانی کاربری از اینستاگرام، 1401ش،‌ ص535.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*احمدی، شادی، تأثیر ولاگر به‌عنوان ابزاری مؤثر بر خرید آنلاین با در نظر گرفتن غنای رسانه‌های اجتماعی، پایان نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان، رشتة مدیریت، 1399ش.
*«ایران، بهشت بلاگر‌های بی‌قانون»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 7 تیر 1402ش.
*«ایرانی‌ها در فضای مجازی چه می‌کنند؟»، روزنامة جام‌جم، شماره 6566،‌ تاریخ درج مطلب:31 مرداد 1402ش.
*بابایی، حسین، «ولاگ (Vlog) چیست و ولاگر کیست؟»، وبلاگ نورنگار، تاریخ درج مطلب: 23 مرداد 1400ش.
*«تأثیر بلاگرهای زن ایرانی بر فرهنگ و سبک زندگی»، مجلة رهنما؛ رصدگر هوشمند شبکه‌های اجتماعی، ویژه‌نامة، بولتن آماری-تحلیلی، شماره 12، 1400ش.
*«جشنوارة ولاگ»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 18 اردیبهشت 1403ش.
*دوریسا، «ولاگ بسازید، جایزه بگیرید!»، وبلاگ فیلیمو مدرسه،‌ تاریخ درج مطلب: 30 دی 1402ش.
*سلحشور، عاطفه، «ولاگ چیست و ولاگر کیست؟ تفاوت Vlog و Vlogger»، وبلاگ وی‌پدیا، تاریخ درج مطلب: 13 شهریور 1400ش.
*ضیایی، شایان، «استریم چیست و چگونه استریم کنیم؟ از صفر تا صد»، وب‌لاگ فرادرس، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1402ش.
*فریدونی، شهزاد، تاثیر ولاگ ها بر قصد خرید سفر گردشگران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران،‌ دانشگاه علامه طباطبایی،‌ 1400ش.
*قاسم‌زاده برکی، ‌سارا و همکاران، «بررسی انگیزه‌های سوء‌‌استفاده از کودکان، توسط مادران بلاگر و سلامت روانی فرزندان آنان در فضای مجازی»، فصلنامة پژوهش در سلامت روان‌شناختی،‌ دورة 14، شماره 2، 1399ش.
*«قوانین جامعة آپارات»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 22 اردیبهشت 1403ش.
*«گزارش دیجیتال ۲۰۲۳ دیتاریپورتال از اینترنت ایران نشان می‌دهد/ پینترست و اینستاگرام؛ محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی ایران»، وب‌سایت کارنگ،‌ تاریخ درج مطلب: 8 خرداد 1402ش.
*«گزارش شبکه‌های اجتماعی ۱۴۰۰ش مرکز بتا منتشر شد»، مرکز بتا،‌ تاریخ بازید: 20 اردیبهشت 1403ش.
*گزارش سالانة آپارات: تیر 1399ش تا تیر 1400ش، 1401ش.
*معمار، ساناز، «مصرف‌گرایی، هدیة اینفلوئنسرهای اینستاگرامی برای مردم»، وبلاگ ویرگول، تاریخ درج مطلب: 1396ش.
*منطقی، مرتضی، چند مصاحبه با جوانان کاربر اینستاگرام دربارة اثرهای فرهنگی کاربری از اینستاگرام، وب‌سایت شخصی مرتضی منطقی، 1401ش.
*«موضوع اصلی صفحات بیش از پانصد هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام»،‌ وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1401ش.
*«ولاگ و بلاگ چه تفاوت هایی با هم دارند؟»، وب‌سایت علی‌ قلی‌زداه، تاریخ درج مطلب: 2 مهر 1399ش.
*«ولاگری؛ پدیده‌ای نو پس از بلاگری!»،‌ خبرگزاری ایسنا،‌ تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1402ش.
*
*Azevedo, will, "7 Reasons Why Vlogging is So Popular", vloggerpro website, accessed on May 9, 2024.
*"blogger", dictionary website, accessed on May 3, 2024.
*Chandler and Munday, A Dictionary of Social Media, 2016, vlog.
*Griffith, M., & Papacharissi, Z. “Looking for you: An analysis of video blogs” First Monday, 15, 2009.
*Hazel, "Blogging vs Vlogging: Which Is Better for You?", Hypotenuse website, Dec 6, 2023.
*Kaminsky, Michael Sea, Naked Lens: Video Blogging & Video Journaling to Reclaim the YOU in YouTube, Winnipeg : Organik Media Press, 2010.
*Sanchez dan, "History of Vlogging, the First Vlogger, & How Vlogging Evolved", danchez website, accessed on May 7, 2024.

ولاگر - تاریخچهٔ نسخه‌ها