https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8Cپرترهنگاری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T22:10:25Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=43697&oldid=prevزهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی2026-05-09T15:42:19Z<p>ایجاد لینک داخلی</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیشتر هنرمندان، ابتدا نقاشی صورت را تکمیل میکنند و سپس به باقی اجزا میپردازند. برخی از متخصصین پرترهنگاری توجه ویژهای به لباس و پوشش فرد دارند. موارد دیگری همچون علایق خانوادگی، مذهب، اخلاق، وضعیت اجتماعی و شاخصههای خانوادگی سوژه نیز میتواند در نقاشی پرتره به تصویر درآید.<ref>Aymar, The art of Portrait painting, 1967, p51, 129, 131, 280.</ref><br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیشتر هنرمندان، ابتدا نقاشی صورت را تکمیل میکنند و سپس به باقی اجزا میپردازند. برخی از متخصصین پرترهنگاری توجه ویژهای به لباس و پوشش فرد دارند. موارد دیگری همچون علایق خانوادگی، مذهب، اخلاق، وضعیت اجتماعی و شاخصههای خانوادگی سوژه نیز میتواند در نقاشی پرتره به تصویر درآید.<ref>Aymar, The art of Portrait painting, 1967, p51, 129, 131, 280.</ref><br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پسزمینهی کار پرتره میتواند به صورت تکرنگ (مثلا سیاه) باشد یا محتوایی ترسیم شود که نشاندهنده محیط اجتماعی و سرگرمی فرد باشد. گاهی، نقاش تصویر خودش را با بهکارگیری یک آینه که منتج به یک پرتره عکسی ـ آینهای میشود، رسم میکند. به این نوع نقاشی، نقاشی «سلفپرتره» میگویند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پسزمینهی کار پرتره میتواند به صورت تکرنگ (مثلا سیاه) باشد یا محتوایی ترسیم شود که نشاندهنده محیط اجتماعی و سرگرمی فرد باشد. گاهی، نقاش تصویر خودش را با بهکارگیری یک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آینه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که منتج به یک پرتره عکسی ـ آینهای میشود، رسم میکند. به این نوع نقاشی، نقاشی «سلفپرتره» میگویند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انواع پرتره==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انواع پرتره==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقاشی پرتره، انواع مختلفی دارد و به یک شکل طراحی نمیشود. در این شیوه نقاشی، زاویه چهرهها و چیدمان آنها متفاوت است. هر کدام از این چیدمانها، اندازه و زاویهها، مفهومی متفاوت در بر دارند. هنرمند با توجه به همه این عوامل، اندازه بوم، رنگ، زمینه کار و سایر موارد را در نظر میگیرد و تصمیمگیری میکند. انواع اصلی پرتره به این شرح است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقاشی پرتره، انواع مختلفی دارد و به یک شکل طراحی نمیشود. در این شیوه نقاشی، زاویه چهرهها و چیدمان آنها متفاوت است. هر کدام از این چیدمانها، اندازه و زاویهها، مفهومی متفاوت در بر دارند. هنرمند با توجه به همه این عوامل، اندازه بوم، رنگ، زمینه کار و سایر موارد را در نظر میگیرد و تصمیمگیری میکند. انواع اصلی پرتره به این شرح است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===بر اساس طول===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===بر اساس طول===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تمامقد؛''' در این نوع از پرترهنگاری، یک نقاشی تمامقد (از سر تا انگشتان پا) کشیده میشود. نقاش در این نوع نقاشی قصد دارد علاوهبر شخص، زمینه و محیط اطراف او را نمایش دهد. این سبک از پرترهنگاری در میان خانوادههای اشراف در قرنهای 17 و 18 بسیار محبوب بود. اشراف، با حالتهای ایستادن خود، طبقه اجتماعی خود را نشان میدادند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تمامقد؛''' در این نوع از پرترهنگاری، یک نقاشی تمامقد (از سر تا انگشتان پا) کشیده میشود. نقاش در این نوع نقاشی قصد دارد علاوهبر شخص، زمینه و محیط اطراف او را نمایش دهد. این سبک از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پرترهنگاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در میان خانوادههای اشراف در قرنهای 17 و 18 بسیار محبوب بود. اشراف، با حالتهای ایستادن خود، طبقه اجتماعی خود را نشان میدادند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''نیمتنه؛''' این سبک، نیمتنهی بالایی سوژه را نشان میدهد. پرتره نیمتنه، محبوبترین نوع پرترهنگاری است که در آن سوژه به حالت نشسته یا ایستاده قرار میگیرد. پسزمینه آن بهصورت تکرنگ و فاقد جزئیات است. در این سبک از پرتره، نقاش بر حالتهای چهره تمرکز دارد. نقاشی «مونالیزا»، معروفترین نوع نقاشی پرتره نیمتنه است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''نیمتنه؛''' این سبک، نیمتنهی بالایی سوژه را نشان میدهد. پرتره نیمتنه، محبوبترین نوع پرترهنگاری است که در آن سوژه به حالت نشسته یا ایستاده قرار میگیرد. پسزمینه آن بهصورت تکرنگ و فاقد جزئیات است. در این سبک از پرتره، نقاش بر حالتهای چهره تمرکز دارد. نقاشی «مونالیزا»، معروفترین نوع نقاشی پرتره نیمتنه است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''سهچهارم قد؛''' در این سبک، سه چهارم تنه شامل سر تا زانو بهتصویر کشیده میشود. این نوع از پرترهنگاری، در واقع، تلفیقی از نقاشی تمامقد و نیمتنه است که میتواند شامل نقاشی سوژه و مفاهیم پیرامون او باشد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''سهچهارم قد؛''' در این سبک، سه چهارم تنه شامل سر تا زانو بهتصویر کشیده میشود. این نوع از پرترهنگاری، در واقع، تلفیقی از نقاشی تمامقد و نیمتنه است که میتواند شامل نقاشی سوژه و مفاهیم پیرامون او باشد. </div></td></tr>
</table>زهرا غلامیhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=29856&oldid=prevزهرا فاضل: صفحهای تازه حاوی «<big>'''پرترهنگاری'''</big>؛ نقاشی تکچهره<br> پرتره محمدحسین شهریار از حسین اکبری نقاشی پرتره، همان نقاشی چهره است<ref> [https://www.vajehyab.com/moein/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87 معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه پرتره.]</ref> که معمولا برای مج...» ایجاد کرد2026-04-19T12:02:36Z<p>صفحهای تازه حاوی «<big>'''پرترهنگاری'''</big>؛ نقاشی تکچهره<br> <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:پرتره.jpg (صفحه وجود ندارد)">200px|thumb|left|پرتره محمدحسین شهریار از حسین اکبری</a> نقاشی پرتره، همان نقاشی چهره است<ref> [https://www.vajehyab.com/moein/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87 معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه پرتره.]</ref> که معمولا برای مج...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><big>'''پرترهنگاری'''</big>؛ نقاشی تکچهره<br><br />
[[پرونده:پرتره.jpg|200px|thumb|left|پرتره محمدحسین شهریار از حسین اکبری]]<br />
نقاشی پرتره، همان نقاشی چهره است<ref> [https://www.vajehyab.com/moein/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%87 معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه پرتره.]</ref> که معمولا برای مجسم کردن گونههای بشری بهکار برده میشود. نام دیگر این هنر را میتوان «نگارگری صورت» نیز نامید. نقاش، در این سبک از هنر نقاشی میتواند از واقعیات یا تخیلات خود بهره گرفته و ایده را طراحی کند. در گذشته، از این شیوه نگارگری، از طریق تشریح جزئیات و مفاهیم، برای ثبت خاطرات خانوادگی بهره میبردند. امروزه، تصویرگری هنوز هم توسط دولتها، مؤسسات، گروهها، کانونها و یا بهصورت انفرادی مورد استفاده است. <br />
==تکنیکهای پرترهنگاری==<br />
تکنیک اصلی در اجرای بدون نقص پرتره، داشتن اطلاعات در رابطه با آناتومی بشر است. تقارن و عدم تقارن اجزای بدن انسان در این شیوهی نقاشی بسیار حائز اهمیت است و هنرمندان ماهر با بهرهگیری از تفاوتهای چپ و راست بدن، آن را بازتولید میکنند.<ref>Aymar, The art of Portrait painting, 1967, p119. </ref> پرتره، در صورتی مقبول همگان قرار خواهد گرفت که هنرمند حتی به زیرساختهای قرارگیری استخوانهای بدن تسلط داشته باشد.<ref>Aymar, The art of Portrait painting, 1967, p129.</ref><br><br />
<br />
بیشتر هنرمندان، ابتدا نقاشی صورت را تکمیل میکنند و سپس به باقی اجزا میپردازند. برخی از متخصصین پرترهنگاری توجه ویژهای به لباس و پوشش فرد دارند. موارد دیگری همچون علایق خانوادگی، مذهب، اخلاق، وضعیت اجتماعی و شاخصههای خانوادگی سوژه نیز میتواند در نقاشی پرتره به تصویر درآید.<ref>Aymar, The art of Portrait painting, 1967, p51, 129, 131, 280.</ref><br><br />
<br />
پسزمینهی کار پرتره میتواند به صورت تکرنگ (مثلا سیاه) باشد یا محتوایی ترسیم شود که نشاندهنده محیط اجتماعی و سرگرمی فرد باشد. گاهی، نقاش تصویر خودش را با بهکارگیری یک آینه که منتج به یک پرتره عکسی ـ آینهای میشود، رسم میکند. به این نوع نقاشی، نقاشی «سلفپرتره» میگویند. <br />
==انواع پرتره==<br />
نقاشی پرتره، انواع مختلفی دارد و به یک شکل طراحی نمیشود. در این شیوه نقاشی، زاویه چهرهها و چیدمان آنها متفاوت است. هر کدام از این چیدمانها، اندازه و زاویهها، مفهومی متفاوت در بر دارند. هنرمند با توجه به همه این عوامل، اندازه بوم، رنگ، زمینه کار و سایر موارد را در نظر میگیرد و تصمیمگیری میکند. انواع اصلی پرتره به این شرح است:<br />
===بر اساس طول===<br />
# '''تمامقد؛''' در این نوع از پرترهنگاری، یک نقاشی تمامقد (از سر تا انگشتان پا) کشیده میشود. نقاش در این نوع نقاشی قصد دارد علاوهبر شخص، زمینه و محیط اطراف او را نمایش دهد. این سبک از پرترهنگاری در میان خانوادههای اشراف در قرنهای 17 و 18 بسیار محبوب بود. اشراف، با حالتهای ایستادن خود، طبقه اجتماعی خود را نشان میدادند. <br />
# '''نیمتنه؛''' این سبک، نیمتنهی بالایی سوژه را نشان میدهد. پرتره نیمتنه، محبوبترین نوع پرترهنگاری است که در آن سوژه به حالت نشسته یا ایستاده قرار میگیرد. پسزمینه آن بهصورت تکرنگ و فاقد جزئیات است. در این سبک از پرتره، نقاش بر حالتهای چهره تمرکز دارد. نقاشی «مونالیزا»، معروفترین نوع نقاشی پرتره نیمتنه است.<br />
# '''سهچهارم قد؛''' در این سبک، سه چهارم تنه شامل سر تا زانو بهتصویر کشیده میشود. این نوع از پرترهنگاری، در واقع، تلفیقی از نقاشی تمامقد و نیمتنه است که میتواند شامل نقاشی سوژه و مفاهیم پیرامون او باشد. <br />
# '''کیت-کت؛''' این نوع از پرتره، زیرمجموعهای از نقاشی نیمتنه است با این تفاوت که دستها را نیز نشان میدهد.<br />
# '''پرتره سر و شانه؛''' نسخه فشرده شدهای از نقاشی پرتره نیمتنه است که روی سر و شانه فرد تمرکز کرده و بیشتر شبیه به مجسمهها است. <br />
# '''مینیاتور پرتره''': تفاوت این نوع پرترهنگاری با پرتره معمولی فقط در سایز بوم آن است که در ابعادی بسیار کوچکتر کشیده میشوند. در گذشته، از این سبک از نقاشی، برای آویزهای گردنبند، حلقه و یا درپوش ساعت استفاده میکردند. میانگین اندازه مینیاتورها حدود 5 تا 7.5 سانتیمتر است.<br />
===بر اساس حالت سوژه===<br />
# '''نیمرخ'''؛ شبیه به عکسهای پرسنلی هستند که توسط پلیس گرفته میشود. در این سبک، تمرکز نقاش بر فاکتورهای فیزیکی سوژه از یک زاویه است. <br />
# '''تمامرخ'''؛ فارغ از سمت نگاه سوژه، پرترهای است که در بردارنده تمام چهره فرد باشد. تمرکز نقاش نیز بر جزئیات چهره است. <br />
# '''حالت چهره''': با رواج این سبک از پرترهنگاری، هنرمندان تلاش کردند مخفیترین احساسات انسانی را نیز به تصویر بکشند. احساسات ناب و طبیعی انسانها در نقاشی حالت چهره، بسیار مهم است. کوچکترین و بیاهمیتترین احساساتی آدمی (مانند خشم فروخورده یا پوزخند) نیز میتواند به خلق اثری چشمگیر تبدیل شود. <br />
# '''سهرخ''': حالتی بین نیمرخ و تمامرخ است. اکثر پرترههای نقاشان از چهره خودشان در همین حالت رسم شده است. <br />
===بر اساس تعداد افراد===<br />
# '''پرتره تکی'''؛ تصویری از یک فرد. <br />
# '''پرتره دوتایی'''؛ اضافه کردن یک نفر به پرتره فردی است که میتواند نشاندهنده تضاد و تشابه بین افراد، ارتباط بین آنها و مفاهیم گستردهتری از زندگی اجتماعی انسانها باشد. <br />
# '''خودنگاره'''؛ نسخه قدیمی از سلفیهای امروزی است. اهمیت این نوع پرتره زمانی است که برخی افراد بهدنبال تصاویری از خود هنرمندان بزرگ نقاشی هستند. <br />
# '''پرترههای گروهی'''؛ تصویری گروهی از افراد که میتواند بر فعالیت و یا فقط بر چهرهی آنها متمرکز باشد.<ref>[http://lilit.ir/35833/ «همه چیز درباره نقاشی پرتره»، وبسایت لیلیت، تاریخ بازدید: 3 آبان 1400ش.]</ref> <br />
==دلایل به وجود آمدن نقاشی پرتره==<br />
همواره مجموعهای از دلایل منتج به خلق آثاری میشوند که در گذر زمان تکمیلشده و توسعه مییابد. از جمله دلایل پیدایش و رواج پرترهنگاری را میتوان شبیهسازی، ثبت هویت اشخاص بهخصوص افراد معروف برای نسلهای آینده، خلق یادبود از اشخاص غایب، نشان دادن خصوصیات منحصر به فرد در برخی از افراد و تحلیل شخصیت و روانشناسی خصوصیات فردی آنها و بازنمایی چهره افراد دانست.<ref>[https://naghashi.art/portrait/ «اصول نقاشی پرتره»، وبسایت تصویرگران پویااندیش، تاریخ بازدید: 3 آبان 1400ش.] </ref> <br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
* «اصول نقاشی پرتره»، وبسایت تصویرگران پویااندیش، تاریخ بازدید: 3 آبان 1400ش. <br />
* معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، سایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 3 آبان 1400ش.<br />
* «همه چیز درباره نقاشی پرتره»، وبسایت لیلیت، تاریخ بازدید: 3 آبان 1400ش.<br />
* Gordon, C. Aymar, The art of Portrait painting, Chilton Book Co., Philadelphia, 1967.</div>زهرا فاضل