پوشاک دوران صفویان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۴۱

2026-04-11T10:41:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۴:		خط ۴:
	\| image_alt =دوران صفویان		\| image_alt =دوران صفویان
	\| فایل پادکست =پوشاک دوران صفویان.ogg		\| فایل پادکست =پوشاک دوران صفویان.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =10/2
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =22-01-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۹

2026-04-11T09:29:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:4309756.jpg\|~~جایگزین~~=~~دوران صفویان\|بندانگشتی\|~~نمایش پوشش دوران صفویان در سریال مستوران]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =پرونده:4309756.jpg
			\| زیرنویس تصویر =نمایش پوشش دوران صفویان در سریال مستوران
			\| image_alt =دوران صفویان
			\| فایل پادکست =پوشاک دوران صفویان.ogg
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
			[[\|جایگزین=\|بندانگشتی\|]]
	'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.		'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.

حمید گلزار در ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۱۸

2026-02-19T13:18:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۸
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	==منابع==		==منابع==
			{{آغاز منابع}}
	*آقا حسین شیرازی، ابوالقاسم، پوشاك زنان از آغاز تا امروز، تهران، واستا فراهانی، ١٣٩٢ش.		*آقا حسین شیرازی، ابوالقاسم، پوشاك زنان از آغاز تا امروز، تهران، واستا فراهانی، ١٣٩٢ش.
	*اولئاریوس، آدام، سفرنامه آدام اولئاریوس، ترجمه حسین کردبچه، تهران، کتاب برای همه، ۱۳۶۹ش.		*اولئاریوس، آدام، سفرنامه آدام اولئاریوس، ترجمه حسین کردبچه، تهران، کتاب برای همه، ۱۳۶۹ش.
خط ۸۰:		خط ۸۲:
	*ولي قوجق، منصور و مهرپویا، حسین، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، پژوهش هنر، دوره 7، شماره 13، ١٣٩۶ش.		*ولي قوجق، منصور و مهرپویا، حسین، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، پژوهش هنر، دوره 7، شماره 13، ١٣٩۶ش.
	*یارشاطر، احسان، پوشاک در ایران زمین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.		*یارشاطر، احسان، پوشاک در ایران زمین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.
			{{پایان منابع}}

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T10:07:37Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	*ولي قوجق، منصور و مهرپویا، حسین، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، پژوهش هنر، دوره 7، شماره 13، ١٣٩۶ش.		*ولي قوجق، منصور و مهرپویا، حسین، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، پژوهش هنر، دوره 7، شماره 13، ١٣٩۶ش.
	*یارشاطر، احسان، پوشاک در ایران زمین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.		*یارشاطر، احسان، پوشاک در ایران زمین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.
	~~[[رده: ویکی‌رز]]~~

imported>سلیمانی در ۱۷ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۱۸

2025-08-08T10:18:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:4309756.jpg\|جایگزین=دوران صفویان\|بندانگشتی\|نمایش پوشش دوران صفویان در سریال مستوران]]
	'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.		'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.

خط ۷:		خط ۸:
	==پوشاک زنان==		==پوشاک زنان==
	به‌طور کلی، پوشش بانوان در این دوره شامل پیراهن، قمیص یا قبا بوده که روی پیراهن می‌پوشیدند، جلیقه، کلیجه، کمربند، دستکش، شلوار، مقنعه، چادر، لچک و پوشش پا از دیگر اجزای پوشش بانوان در دورۀ صفویه بوده است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/433329/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%86% تقوی و موسوی، «بررسی حضور اجتماعی زنان و سیرتحول پوشش در نگاره‌های عصر صفوی»، 1392ش، ص89.]</ref>		به‌طور کلی، پوشش بانوان در این دوره شامل پیراهن، قمیص یا قبا بوده که روی پیراهن می‌پوشیدند، جلیقه، کلیجه، کمربند، دستکش، شلوار، مقنعه، چادر، لچک و پوشش پا از دیگر اجزای پوشش بانوان در دورۀ صفویه بوده است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/433329/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%86% تقوی و موسوی، «بررسی حضور اجتماعی زنان و سیرتحول پوشش در نگاره‌های عصر صفوی»، 1392ش، ص89.]</ref>
	==پوشش سر==		==پوشش سر==
			[[پرونده:4309752.jpg\|جایگزین=زنان عصر صفوی\|بندانگشتی\|پوشش زنان در عصر صفوی (سریال مستوران)]]
	با توجه به ارزش‌های حاکم بر جامعه در دورۀ صفوی، پوشش سر بیشتر از دیگر اجزای پوشش مورد توجه قرار داشته است.<ref> [https://journals.iau.ir/article_675950.html راونجی، «بررسی تاریخی مختصات پوشاک در عصر»، 1399ش، ص116.]</ref> پوشش سر زنان صفویه شامل اجزای ذیل است:		با توجه به ارزش‌های حاکم بر جامعه در دورۀ صفوی، پوشش سر بیشتر از دیگر اجزای پوشش مورد توجه قرار داشته است.<ref> [https://journals.iau.ir/article_675950.html راونجی، «بررسی تاریخی مختصات پوشاک در عصر»، 1399ش، ص116.]</ref> پوشش سر زنان صفویه شامل اجزای ذیل است:
	*چادر؛ در این دوره زنان با چادر سفید تمام اندام خود را می‌پوشاندند.<ref> شاردن، سفرنامه شوالیه شاردن، ۱۳۷۴ش، ص۸۰۵.</ref> چادر زنان در این دوره دو نوع بوده است‌؛ یک نوع آن به کیسه شباهت داشت و در بالا گره می‌خورد و گونه دوم آن چادری توری بود که به دو طرف پیشانی متصل می‌شد.<ref> یارشاطر، پوشاک در ایران زمین، 1382ش، ص208.</ref>		*چادر؛ در این دوره زنان با چادر سفید تمام اندام خود را می‌پوشاندند.<ref> شاردن، سفرنامه شوالیه شاردن، ۱۳۷۴ش، ص۸۰۵.</ref> چادر زنان در این دوره دو نوع بوده است‌؛ یک نوع آن به کیسه شباهت داشت و در بالا گره می‌خورد و گونه دوم آن چادری توری بود که به دو طرف پیشانی متصل می‌شد.<ref> یارشاطر، پوشاک در ایران زمین، 1382ش، ص208.</ref>

سعید مقدم: /* جایگاه اجتماعی با توجه به رنگ البسه */

2025-03-18T06:19:10Z

جایگاه اجتماعی با توجه به رنگ البسه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۴۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	*شاه و شاهزادگان؛ شخصیت‌های درباری لباس‌های فاخر و مجللی بر تن می‌کردند؛ تا خود را نسبت به افراد دیگر جامعه، متمایز نشان دهند<ref> نبی‌لو و دادخواه، «بررسی و تحلیل شخصیت‌های‌اجتماعی گلستان سعدی»، 1394ش، ص2059.</ref> در لباس آنها بیشتر از رنگ‌های طلایی، سبز، قرمز، آبی و صورتی استفاده می‌شد. رنگ طلایی نماد شهرت، آبرو و نشان دادن دارایی است.<ref> [https://civilica.com/doc/1004689/certificate/print/ دادور و پورکاظمی، «پاپوش ایرانیان در نگاره‌های دوران ایلخانی و صفوی»، 1388ش، ص39-40.]</ref> ردای مورد استفاده در این طبقه از جامعه، از ‌جنس پنبه یا ابریشم ساده یا زربفت و در رنگ‌های روشن بوده است. طرح‌های روی ردا، پاپوش، کمربند و حتی دکمه‌های طلایی، آنها را از طبقات دیگر متمایز می‌کرد.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص131.]</ref>		*شاه و شاهزادگان؛ شخصیت‌های درباری لباس‌های فاخر و مجللی بر تن می‌کردند؛ تا خود را نسبت به افراد دیگر جامعه، متمایز نشان دهند<ref> نبی‌لو و دادخواه، «بررسی و تحلیل شخصیت‌های‌اجتماعی گلستان سعدی»، 1394ش، ص2059.</ref> در لباس آنها بیشتر از رنگ‌های طلایی، سبز، قرمز، آبی و صورتی استفاده می‌شد. رنگ طلایی نماد شهرت، آبرو و نشان دادن دارایی است.<ref> [https://civilica.com/doc/1004689/certificate/print/ دادور و پورکاظمی، «پاپوش ایرانیان در نگاره‌های دوران ایلخانی و صفوی»، 1388ش، ص39-40.]</ref> ردای مورد استفاده در این طبقه از جامعه، از ‌جنس پنبه یا ابریشم ساده یا زربفت و در رنگ‌های روشن بوده است. طرح‌های روی ردا، پاپوش، کمربند و حتی دکمه‌های طلایی، آنها را از طبقات دیگر متمایز می‌کرد.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص131.]</ref>
	*پهلوانان و اساطیر؛ با توجه به نگاره‌های تبریز و تصاویری که از رستم و سهراب در صحنه‌های متعدد نمایان شده است، تن‌پوش آنها شامل کلاه‌خود، زره و بازوبند به رنگ طلایی بوده که نقوش تشعیر (نقوش بسیار ریز از گیاه، پرنده و درخت) و تجریدی ‌(انتزاعی) داشت. با توجه به اینکه پلنگ را نماد قدرت می‌دانستند، در لباس رستم از پوست پلنگ به رنگ طلایی و با خطوط مشکی استفاده می‌کردند؛ لباس زیرین آن دارای رنگ آبی تیره بوده که نماد قدرت و کمال بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص132.]</ref>		*پهلوانان و اساطیر؛ با توجه به نگاره‌های تبریز و تصاویری که از رستم و سهراب در صحنه‌های متعدد نمایان شده است، تن‌پوش آنها شامل کلاه‌خود، زره و بازوبند به رنگ طلایی بوده که نقوش تشعیر (نقوش بسیار ریز از گیاه، پرنده و درخت) و تجریدی ‌(انتزاعی) داشت. با توجه به اینکه پلنگ را نماد قدرت می‌دانستند، در لباس رستم از پوست پلنگ به رنگ طلایی و با خطوط مشکی استفاده می‌کردند؛ لباس زیرین آن دارای رنگ آبی تیره بوده که نماد قدرت و کمال بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص132.]</ref>
	*خدمه و ملازمان؛ لباس کنیزان در این دوره به رنگ نارنجی بوده و از این رنگ در پوشش خادم مرد، کمتر استفاده شده است و برای ملازمان با جنسیت مرد، بیشتر از رنگ‌های آبی، ~~سبز،~~ بنفش و آبی روشن و سفید استفاده می‌شده است. گاهی در لباس کنیزان، رنگ قرمز نیز دیده ‌شده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136.]</ref>		*خدمه و ملازمان؛ لباس کنیزان در این دوره به رنگ نارنجی بوده و از این رنگ در پوشش خادم مرد، کمتر استفاده شده است و برای ملازمان با جنسیت مرد، بیشتر از رنگ‌های آبی، [[سبز (رنگ)\|سبز]]، بنفش و آبی روشن و سفید استفاده می‌شده است. گاهی در لباس کنیزان، رنگ قرمز نیز دیده ‌شده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136.]</ref>
	*کارگران؛ این طبقه از مردم، بیشتر از رنگ‌های سردی همچون سبز مایل به آبی، بنفش، قهوه‌ای، آبی و سفید در لباس خود استفاده می‌کردند و پوشش آنها ساده، یک‌رنگ و بدون نقش بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136.]</ref>		*کارگران؛ این طبقه از مردم، بیشتر از رنگ‌های سردی همچون سبز مایل به آبی، بنفش، قهوه‌ای، آبی و سفید در لباس خود استفاده می‌کردند و پوشش آنها ساده، یک‌رنگ و بدون نقش بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136.]</ref>
	*سربازان و جنگجویان؛ لباس گروهی از سربازان به رنگ قرمز بوده است که خشم و قدرت آنها را می‌نمایاند. علاوه بر آن از رنگ آبی تیره نیز استفاده می‌کردند که نماد قدرت و جدیت بود. زره‌پوش و کلاه سربازان نیز به رنگ طلایی بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136-137.]</ref>		*سربازان و جنگجویان؛ لباس گروهی از سربازان به رنگ قرمز بوده است که خشم و قدرت آنها را می‌نمایاند. علاوه بر آن از رنگ آبی تیره نیز استفاده می‌کردند که نماد قدرت و جدیت بود. زره‌پوش و کلاه سربازان نیز به رنگ طلایی بوده است.<ref> [https://civilica.com/doc/993109/ محبی و دیگران، «بررسی رابطه جایگاه اجتماعی و انتخاب رنگ البسه در نگاره‌های دوره صفویه»، 1397ش، ص136-137.]</ref>

سعید مقدم: /* پوشش مردان */

2025-03-18T06:18:44Z

پوشش مردان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	*پیراهن؛ اندازه پیراهن‌ها در این دوره به‌گونه‌ای بود که تا روی زانو می‌رسید. مردان در این دوره دو پیراهن بر تن می‌کردند.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص419.</ref>		*پیراهن؛ اندازه پیراهن‌ها در این دوره به‌گونه‌ای بود که تا روی زانو می‌رسید. مردان در این دوره دو پیراهن بر تن می‌کردند.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص419.</ref>
	*قبا؛ در ادامه همان قبای دوران گذشته بوده و این لایه از لباس، بسیار مهم بوده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1978925/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d9%85%d8%ae%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%aa-%d9%be%d9%88%d8%b4%d8%a7%da%a9-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b5%d8%b1-%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c مهدی راونجی، «بررسی تاریخی مختصات پوشاک در عصر صفوی»، 1399ش، ص118.]</ref>		*قبا؛ در ادامه همان قبای دوران گذشته بوده و این لایه از لباس، بسیار مهم بوده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1978925/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d9%85%d8%ae%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%aa-%d9%be%d9%88%d8%b4%d8%a7%da%a9-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b5%d8%b1-%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c مهدی راونجی، «بررسی تاریخی مختصات پوشاک در عصر صفوی»، 1399ش، ص118.]</ref>
	*ردا؛ همان قبا است با این تفاوت که آستین آن بلندتر بوده و دست‌ها پنهان می‌شد. روی قبا شال یا کمربند می‌بستند؛ ولی روی ردا شال و کمربند بسته نمی‌شد.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص427.</ref>		*ردا؛ همان قبا است با این تفاوت که آستین آن بلندتر بوده و دست‌ها پنهان می‌شد. روی [[قبا]] شال یا کمربند می‌بستند؛ ولی روی ردا شال و کمربند بسته نمی‌شد.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص427.</ref>
	*عبا؛ تن‌پوش بلند و گشادی که معمولاً از جنس نخ یا پشم بود و دو سوراخ در دو طرف آن برای بیرون آمدن دست‌ها قرار داشت.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص429.</ref>		*عبا؛ تن‌پوش بلند و گشادی که معمولاً از جنس نخ یا پشم بود و دو سوراخ در دو طرف آن برای بیرون آمدن دست‌ها قرار داشت.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص429.</ref>
	*کردی یا کاتبی یا کادبی؛ تن‌پوشی نیم‌تنه‌ای بود که با توجه به فصل، با آستین یا بدون آستین استفاده می‌شد.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص432.</ref>		*کردی یا کاتبی یا کادبی؛ تن‌پوشی نیم‌تنه‌ای بود که با توجه به فصل، با آستین یا بدون آستین استفاده می‌شد.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص432.</ref>

سعید مقدم: /* پوشش مردان */

2025-03-18T06:18:29Z

پوشش مردان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۴۸
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	*تاج مردان؛ تاج مردان در دولت صفوی به‌شیوه قرن‌های اولیه اسلامی، شبیه سرپوشی بود که «حیدر»، رهبر شیعه صفویان، قبل از مرگ در سال ۱۴۸۸م از آن استفاده می‌کرد. تاج حیدری کلاهی با ۱۲ ترک، بدنه هموار و بزرگ، لبه باریک و بلند بود که با سرعت زیادی حامیان صفویه را به اسم قزلباش (سرخ کلاه) معروف کرد. ۱۲ ترک نماد وفاداری به تعالیم ۱۲ امام شیعیان و شکل عصار گلدسته، نماد قطب رهبر معنوی عبادت بود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/645474/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C فروزان تبار، «پارچه‌های صفوی»، 1382ش، ص111.]</ref>		*تاج مردان؛ تاج مردان در دولت صفوی به‌شیوه قرن‌های اولیه اسلامی، شبیه سرپوشی بود که «حیدر»، رهبر شیعه صفویان، قبل از مرگ در سال ۱۴۸۸م از آن استفاده می‌کرد. تاج حیدری کلاهی با ۱۲ ترک، بدنه هموار و بزرگ، لبه باریک و بلند بود که با سرعت زیادی حامیان صفویه را به اسم قزلباش (سرخ کلاه) معروف کرد. ۱۲ ترک نماد وفاداری به تعالیم ۱۲ امام شیعیان و شکل عصار گلدسته، نماد قطب رهبر معنوی عبادت بود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/645474/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C فروزان تبار، «پارچه‌های صفوی»، 1382ش، ص111.]</ref>
	*در دولت صفوی مردم بر اساس مراتب و شأن خود کلاهی ویژه داشتند. تاج حیدری، معروف‌ترین کلاه این دوره نشان ویژه قوللرها در جنگ بود. تاج حیدری بعد از حکومت شاه‌اسماعیل و شاه‌طهماسب، جنبه تشریفاتی پیدا کرد. شاه و درباریان تاج را با جواهرات زینت بخشیده و به‌شکل تاج طومار به سر می‌گذاشتند و دور آن دستاری سفید رنگ می‌بستند.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1650875581-10505-98-15.pdf نقوی و مراثی، «مطالعه تطبیقی کلاه مردان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوران صفوی با تأکید بر دیوارنگاره‌های کاخ چهلستون اصفهان»، 1391ش، ص1.]</ref> حفاری‌های باستان‌شناسی در منطقه رباط‌شریف، در سال ۱۹۷۰م نشان می‌دهد که تاج‌ها در اوایل قرن ۱۶ میلادی از جنس پنبه با روکش ابریشم و احتمالاً رنگ شده با رناس بوده است که اطراف آن عمامه‌ای سفید رنگ پیچیده شده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/645474/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C فروزان‌تبار، «پارچه‌های صفوی»، 1382ش، ص111.]</ref> پس از آن پادشاهان صفوی، تاج را با جقه استفاده می‌کردند. کلاه نظامی که تاج نامیده می‌شد، مخصوص نظامیان و مراسم و تشریفات خاص بود.<ref> دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله، 1348ش، ص146.</ref>		*در دولت صفوی مردم بر اساس مراتب و شأن خود کلاهی ویژه داشتند. تاج حیدری، معروف‌ترین کلاه این دوره نشان ویژه قوللرها در جنگ بود. تاج حیدری بعد از حکومت شاه‌اسماعیل و شاه‌طهماسب، جنبه تشریفاتی پیدا کرد. شاه و درباریان تاج را با جواهرات زینت بخشیده و به‌شکل تاج طومار به سر می‌گذاشتند و دور آن دستاری سفید رنگ می‌بستند.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1650875581-10505-98-15.pdf نقوی و مراثی، «مطالعه تطبیقی کلاه مردان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوران صفوی با تأکید بر دیوارنگاره‌های کاخ چهلستون اصفهان»، 1391ش، ص1.]</ref> حفاری‌های باستان‌شناسی در منطقه رباط‌شریف، در سال ۱۹۷۰م نشان می‌دهد که تاج‌ها در اوایل قرن ۱۶ میلادی از جنس پنبه با روکش ابریشم و احتمالاً رنگ شده با رناس بوده است که اطراف آن عمامه‌ای سفید رنگ پیچیده شده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/645474/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C فروزان‌تبار، «پارچه‌های صفوی»، 1382ش، ص111.]</ref> پس از آن پادشاهان صفوی، تاج را با جقه استفاده می‌کردند. کلاه نظامی که تاج نامیده می‌شد، مخصوص نظامیان و مراسم و تشریفات خاص بود.<ref> دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله، 1348ش، ص146.</ref>
	*دستار یا عمامه مردان؛ دستار نوعی پارچه ظریف و ابریشمی با ملیله‌دوزی است. در تزیین دستار به‌جای ابریشم، بیشتر از طلا و نقره استفاده می‌کردند و به‌همین دلیل، سنگین وزن بود و اغلب بزرگان آن را با جواهر تزیین می‌کردند.<ref> پارسادوست، شاه عباس اول، پادشاهی با درس‌هایی که باید فرا گرفت، 1388ش، ص769.</ref> مندیل به کلاهی گفته می‌شود که قوالان و ساقیان به‌شکل آزاد و همراه با پارچه‌های راه‌راه و یا زربفت به سر می‌پیچیدند و مندیل روحانیان و حافظان، ساده و از جنس آق بانو بود.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1650875581-10505-98-15.pdf نقوی و مراثی، «مطالعه تطبیقی کلاه مردان در سفرنامه‌ها ونگاره‌های دوران صفوی با تأکید بر دیوارنگاره‌های کاخ چهلستون اصفهان»، 1391ش، ص1.]</ref> استفاده از عمامه برای مسیحیان جایز بود با اینکه در کشور ترکیه، نسبت به استفاده از رنگ سبز حساسیت نشان داده و سخت‌گیر بودند؛ ولی در دوره صفویه، رنگ سبز نه تنها برای عمامه بلکه برای کفش و لباس مورد استفاده نیز بود.<ref> دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله، 1348ش، ص72.</ref>		*[[دستار]] یا [[عمامه]] مردان؛ دستار نوعی پارچه ظریف و ابریشمی با ملیله‌دوزی است. در تزیین دستار به‌جای ابریشم، بیشتر از طلا و نقره استفاده می‌کردند و به‌همین دلیل، سنگین وزن بود و اغلب بزرگان آن را با جواهر تزیین می‌کردند.<ref> پارسادوست، شاه عباس اول، پادشاهی با درس‌هایی که باید فرا گرفت، 1388ش، ص769.</ref> مندیل به کلاهی گفته می‌شود که قوالان و ساقیان به‌شکل آزاد و همراه با پارچه‌های راه‌راه و یا زربفت به سر می‌پیچیدند و مندیل روحانیان و حافظان، ساده و از جنس آق بانو بود.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1650875581-10505-98-15.pdf نقوی و مراثی، «مطالعه تطبیقی کلاه مردان در سفرنامه‌ها ونگاره‌های دوران صفوی با تأکید بر دیوارنگاره‌های کاخ چهلستون اصفهان»، 1391ش، ص1.]</ref> استفاده از عمامه برای مسیحیان جایز بود با اینکه در کشور ترکیه، نسبت به استفاده از رنگ سبز حساسیت نشان داده و سخت‌گیر بودند؛ ولی در دوره صفویه، رنگ سبز نه تنها برای عمامه بلکه برای کفش و لباس مورد استفاده نیز بود.<ref> دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله، 1348ش، ص72.</ref>
	*کلاه مردان؛ مردان در فصل زمستان، زیر عمامه کلاهی که دارای آستر پوستی بود، به سر می‌گذاشتند که نوک تیز آن از میان عمامه بیرون می‌آمد و برای حفاظت از سرما استفاده می‌شد.<ref> [http://ensani.ir/file/download/article/1610185786-10116-30-6.pdf تقوی باغان، «بررسی انواع پوشش سر مردان و زنان در دوره صفوی»، 1399ش، ص69.]</ref>		*کلاه مردان؛ مردان در فصل زمستان، زیر عمامه کلاهی که دارای آستر پوستی بود، به سر می‌گذاشتند که نوک تیز آن از میان عمامه بیرون می‌آمد و برای حفاظت از سرما استفاده می‌شد.<ref> [http://ensani.ir/file/download/article/1610185786-10116-30-6.pdf تقوی باغان، «بررسی انواع پوشش سر مردان و زنان در دوره صفوی»، 1399ش، ص69.]</ref>
	*پیراهن؛ اندازه پیراهن‌ها در این دوره به‌گونه‌ای بود که تا روی زانو می‌رسید. مردان در این دوره دو پیراهن بر تن می‌کردند.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص419.</ref>		*پیراهن؛ اندازه پیراهن‌ها در این دوره به‌گونه‌ای بود که تا روی زانو می‌رسید. مردان در این دوره دو پیراهن بر تن می‌کردند.<ref> غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1387ش، ص419.</ref>

سعید مقدم در ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۳۵

2025-01-19T05:35:27Z

نمایش تغییرات

سعید مقدم در ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۳۵

2025-01-19T05:35:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.		'''<big>پوشاک دوران صفویان</big>'''؛ پوشش مردم ایران در دوره صفویه.

	~~پوشاک صفویان به‌علت رونق صنعت نساجی~~ و ~~بهبود شرایط اقتصادی جامعه دارای~~ تنوع ~~زیادی~~ در ~~بخش~~ زنان و مردان ~~است~~.		دوره صفویه، عصر طلایی هنر و فرهنگ ایران، شاهد اوج زیبایی و تنوع در پوشاک بود. لباس زنان با چادرهای لطیف، مقنعه‌های رنگارنگ، و پیراهن‌های زربافت جلوه‌ای از هنر ایرانی را نمایان می‌کرد. مردان نیز با قباهای فاخر، تاج‌های حیدری، و شلوارهای گشاد، جایگاه اجتماعی خود را به نمایش می‌گذاشتند. پارچه‌های زربافت و طرح‌های سنتی در پوشاک اشراف و لباس‌های ساده‌تر در میان عموم، بازتابی از فرهنگ، هویت اجتماعی، و ذوق هنری این دوران بودند

	==منابع مطالعاتی پوشاک صفوی==		==منابع مطالعاتی پوشاک صفوی==
	پوشاک در دوران صفوی تداعی‌گر پوشاک دوره تیموری است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/395362/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9 جعفرپور و نوری مجیدی، «وضعیت پوشاک زنان در عصر صفوی با تکیه بر سفرنامه‌نویسان فرنگی»، 1385ش، ص٥١.]</ref> اطلاعات محدودی درباره پوشاک در دوران صفویه به‌علت فرسوده شدن ابریشم، سوزاندن پوشاک سلطنتی برای به‌دست‌آوردن طلا و نقره به‌ کار‌رفته در آن و از‌بین‌رفتن صندوق‌خانه دربار طی غارت اصفهان در سال ۱۱۳۵ق در دسترس قرار دارد. اطلاعات مربوط به پوشاک زنان در دورۀ صفویه از سفرنامه‌ها و آثار نگارگران در این دوره به دست آمده است.<ref> [https://www.virascience.com/paper/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8 ولي قوجق و مهرپویا، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، 1396ش، ص۱۱۱.]</ref>		پوشاک در دوران صفوی تداعی‌گر پوشاک دوره تیموری است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/395362/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9 جعفرپور و نوری مجیدی، «وضعیت پوشاک زنان در عصر صفوی با تکیه بر سفرنامه‌نویسان فرنگی»، 1385ش، ص٥١.]</ref> اطلاعات محدودی درباره پوشاک در دوران صفویه به‌علت فرسوده شدن ابریشم، سوزاندن پوشاک سلطنتی برای به‌دست‌آوردن طلا و نقره به‌ کار‌رفته در آن و از‌بین‌رفتن صندوق‌خانه دربار طی غارت اصفهان در سال ۱۱۳۵ق در دسترس قرار دارد. اطلاعات مربوط به پوشاک زنان در دورۀ صفویه از سفرنامه‌ها و آثار نگارگران در این دوره به دست آمده است.<ref> [https://www.virascience.com/paper/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8 ولي قوجق و مهرپویا، «مطالعه تطبیقی پوشش زنان در سفرنامه‌ها و نگاره‌های دوره صفوی»، 1396ش، ص۱۱۱.]</ref>