پوشاک دوران پهلوی اول - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علی شاهرودی: +رده:پوشاک در ایران، +رده:ایران پهلوی، +رده:مطالعات فرهنگی ایران، +رده:تهاجم فرهنگی در ایران (هات‌کت)، ابرابزار

2026-05-17T03:34:36Z

+رده:پوشاک در ایران، +رده:ایران پهلوی، +رده:مطالعات فرهنگی ایران، +رده:تهاجم فرهنگی در ایران (هات‌کت)، ابرابزار

حمید فاضل: /* قانون متحدالشکل کردن لباس مردان */

2026-01-29T10:25:44Z

قانون متحدالشکل کردن لباس مردان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۵۵
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	پوشش مردان در اوایل دوره پهلوی مشابه دوره قاجار بود و تنوع آن منعکس‌کننده تفاوت‌های اقوام، مناطق و طبقات اجتماعی بود. بازاریان عمدتاً [[عمامه]] شیرشکری یا [[دستار]] می‌پوشیدند، کارکنان دولت کلاه بدون لبه و شاهزادگان یا کسانی که با [[اروپا]] در ارتباط بودند، [[کلاه سیلندر]] استفاده می‌کردند. لباس‌های سنتی مانند [[قبا]]، [[شال]]، [[عبا]]، [[لباده]] و [[پوستین]] بخش اصلی تن‌پوش مردان را تشکیل می‌داد. در سال ۱۳۰۱ش مجلس قانونی تصویب کرد که کارمندان دولت و خدمات شهری باید لباس دوخت ایران بپوشند و این شامل کارکنان نظامی نیز شد. با گذشت زمان، کت و شلوار و شلوار اروپایی میان شهرنشینان رواج یافت. در [[۴ مهر]] ۱۳۰۷ش کابینه تصمیم گرفت تمام مردان ایرانی به سبک غربی لباس بپوشند و تن‌پوش‌های سنتی جای خود را به کت و شلوار، شلوار و کمربند اروپایی و [[کفش چرمی]] دادند. اجرای قانون از [[فروردین]] ۱۳۰۸ش در [[شهر\|شهرها]] و یک سال بعد در [[روستا\|روستاها]] آغاز شد.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص78.]</ref>		پوشش مردان در اوایل دوره پهلوی مشابه دوره قاجار بود و تنوع آن منعکس‌کننده تفاوت‌های اقوام، مناطق و طبقات اجتماعی بود. بازاریان عمدتاً [[عمامه]] شیرشکری یا [[دستار]] می‌پوشیدند، کارکنان دولت کلاه بدون لبه و شاهزادگان یا کسانی که با [[اروپا]] در ارتباط بودند، [[کلاه سیلندر]] استفاده می‌کردند. لباس‌های سنتی مانند [[قبا]]، [[شال]]، [[عبا]]، [[لباده]] و [[پوستین]] بخش اصلی تن‌پوش مردان را تشکیل می‌داد. در سال ۱۳۰۱ش مجلس قانونی تصویب کرد که کارمندان دولت و خدمات شهری باید لباس دوخت ایران بپوشند و این شامل کارکنان نظامی نیز شد. با گذشت زمان، کت و شلوار و شلوار اروپایی میان شهرنشینان رواج یافت. در [[۴ مهر]] ۱۳۰۷ش کابینه تصمیم گرفت تمام مردان ایرانی به سبک غربی لباس بپوشند و تن‌پوش‌های سنتی جای خود را به کت و شلوار، شلوار و کمربند اروپایی و [[کفش چرمی]] دادند. اجرای قانون از [[فروردین]] ۱۳۰۸ش در [[شهر\|شهرها]] و یک سال بعد در [[روستا\|روستاها]] آغاز شد.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص78.]</ref>

	«قانون متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخل مملکت» در [[۱۴ دی]] ۱۳۰۷ش به تصویب رسید؛ اما زمینه‌های اجرای آن به‌صورت تدریجی و در بسترهای مختلف آغاز شده بود.<ref>اتابکی، تجدد آمرانه، 1385ش، ص196.</ref>		«قانون متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخل مملکت» در [[۶ دی]] ۱۳۰۷ش به تصویب رسید؛ اما زمینه‌های اجرای آن به‌صورت تدریجی و در بسترهای مختلف آغاز شده بود.<ref>اتابکی، تجدد آمرانه، 1385ش، ص196.</ref>

	* '''نهادهای نظامی''': رضاشاه پوشیدن [[یونیفرم نظامی]] به تقلید از نظامیان اروپایی<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص82.]</ref> را نماد [[نظم]] و [[مدرنیته]] می‌دانست.<ref>عاقلی، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، 1371ش، ص237 و 238.</ref> [[قانون خدمت سربازی]] (۱۳۰۴ش) پوشیدن یونیفرم را برای سربازان اجباری کرد. طراحی این لباس‌ها با شانه‌های اپل‌دار، یقه‌های ایستاده و شلوارهای عمودین‌وار، باعث القای هیبت و حالت کشیده در اندام می‌شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص83 و 84.]</ref>		* '''نهادهای نظامی''': رضاشاه پوشیدن [[یونیفرم نظامی]] به تقلید از نظامیان اروپایی<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص82.]</ref> را نماد [[نظم]] و [[مدرنیته]] می‌دانست.<ref>عاقلی، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، 1371ش، ص237 و 238.</ref> [[قانون خدمت سربازی]] (۱۳۰۴ش) پوشیدن یونیفرم را برای سربازان اجباری کرد. طراحی این لباس‌ها با شانه‌های اپل‌دار، یقه‌های ایستاده و شلوارهای عمودین‌وار، باعث القای هیبت و حالت کشیده در اندام می‌شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص83 و 84.]</ref>

حسین صبوری در ۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۳۷

2025-12-28T06:37:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =گروهی از زنان در دوره پهلوی اول		\| زیرنویس تصویر =گروهی از زنان در دوره پهلوی اول
	\|image_alt=گروهی از زنان در دوره پهلوی اول		\|image_alt=گروهی از زنان در دوره پهلوی اول
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =پوشاک دوران پهلوی اول.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =3/87
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =07-10-1404
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =
	\| عنوان اصلی =		\| عنوان اصلی =

حسین صبوری در ۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۳۷

2025-12-28T06:37:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:~~پوشاک دوران پهلوی.png\|~~جایگزین~~=گروهی از زنان در دوره پهلوی اول\|~~بندانگشتی\|~~گروهی از زنان در دوره پهلوی اول]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =پوشاک دوران پهلوی.png
			\| زیرنویس تصویر =گروهی از زنان در دوره پهلوی اول
			\|image_alt=گروهی از زنان در دوره پهلوی اول
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =
			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =
			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	'''{{درشت\|پوشاک دوران پهلوی اول؛}}''' تن‌پوش مردان و زنان در دوره حکومت رضاخان.		'''{{درشت\|پوشاک دوران پهلوی اول؛}}''' تن‌پوش مردان و زنان در دوره حکومت رضاخان.

امان الله فصیحی: /* مقاومت‌های اجتماعی در برابر تغییر پوشش */

2025-12-27T05:14:17Z

مقاومت‌های اجتماعی در برابر تغییر پوشش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۴۴
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	* '''[[واقعه مسجد گوهرشاد]]''': در واکنش به سیاست‌های تغییر پوشش و اجباری‌شدن کلاه‌شاپو، مردم [[مشهد]] در [[ماه تیر]] ۱۳۱۴ش، اجتماع اعتراض‌آمیزی در [[مسجد گوهرشاد]] برگزار کردند که با خشونت شدید نیروهای دولتی سرکوب شد و بر اساس گزارش‌ها صدها نفر کشته شدند.<ref>[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3265 «جنایات رضاشاه در مسجد گوهرشاد، 20 و 21 تیرماه 1314»، وب‌سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی.]</ref>		* '''[[واقعه مسجد گوهرشاد]]''': در واکنش به سیاست‌های تغییر پوشش و اجباری‌شدن کلاه‌شاپو، مردم [[مشهد]] در [[ماه تیر]] ۱۳۱۴ش، اجتماع اعتراض‌آمیزی در [[مسجد گوهرشاد]] برگزار کردند که با خشونت شدید نیروهای دولتی سرکوب شد و بر اساس گزارش‌ها صدها نفر کشته شدند.<ref>[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3265 «جنایات رضاشاه در مسجد گوهرشاد، 20 و 21 تیرماه 1314»، وب‌سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی.]</ref>
	* '''اعتراضات روحانیون''': علما با صدور بیانیه، نوشتن رساله و سخنرانی به مقابله با این قوانین پرداختند. بازداشت و تبعید عالمانی مانند آیت‌الله سید حسین قمی از پیامدهای آن بود.<ref name=":0">[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص113 و 117.]</ref>		* '''اعتراضات روحانیون''': علما با صدور بیانیه، نوشتن رساله و سخنرانی به مقابله با این قوانین پرداختند. بازداشت و تبعید عالمانی مانند آیت‌الله [[سید حسین قمی]] از پیامدهای آن بود.<ref name=":0">[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص113 و 117.]</ref>
	* '''مقاومت مردمی در شهرها و عشایر''': در شهرهایی مانند [[قم]]، [[شیراز]]، [[جهرم]] و میان [[عشایر]]، اعتراضات و درگیری‌های مسلحانه رخ داد. [[عشایر]] به‌ویژه در برابر کنار گذاشتن لباس‌های سنتی خود مقاومت سرسختانه‌ای نشان دادند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/514722/روزی-که-مردم-مجبور-شدند-لباس-متحدالشکل-بپوشند «روزی که مردم مجبور شدند لباس متحدالشکل بپوشند»، وب‌سایت مشرق.]</ref>		* '''مقاومت مردمی در شهرها و عشایر''': در شهرهایی مانند [[قم]]، [[شیراز]]، [[جهرم]] و میان [[عشایر]]، اعتراضات و درگیری‌های مسلحانه رخ داد. [[عشایر]] به‌ویژه در برابر کنار گذاشتن لباس‌های سنتی خود مقاومت سرسختانه‌ای نشان دادند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/514722/روزی-که-مردم-مجبور-شدند-لباس-متحدالشکل-بپوشند «روزی که مردم مجبور شدند لباس متحدالشکل بپوشند»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

علیرضا محمددوست در ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۳۰

2025-12-23T10:30:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۴:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:پوشاک دوران پهلوی.png\|جایگزین=گروهی از زنان در دوره پهلوی اول\|بندانگشتی\|گروهی از زنان در دوره پهلوی اول]]
	'''{{درشت\|پوشاک دوران پهلوی اول؛}}''' تن‌پوش مردان و زنان در دوره حکومت رضاخان.		'''{{درشت\|پوشاک دوران پهلوی اول؛}}''' تن‌پوش مردان و زنان در دوره حکومت رضاخان.

خط ۱۲:		خط ۱۳:

	== قانون متحدالشکل کردن لباس مردان ==		== قانون متحدالشکل کردن لباس مردان ==
			[[پرونده:پوشاک دوران پهلوی۱.jpg\|جایگزین=سند تصویب قانون لباس متحدالشکل\|بندانگشتی\|سند تصویب قانون لباس متحدالشکل]]
	پوشش مردان در اوایل دوره پهلوی مشابه دوره قاجار بود و تنوع آن منعکس‌کننده تفاوت‌های اقوام، مناطق و طبقات اجتماعی بود. بازاریان عمدتاً [[عمامه]] شیرشکری یا [[دستار]] می‌پوشیدند، کارکنان دولت کلاه بدون لبه و شاهزادگان یا کسانی که با [[اروپا]] در ارتباط بودند، [[کلاه سیلندر]] استفاده می‌کردند. لباس‌های سنتی مانند [[قبا]]، [[شال]]، [[عبا]]، [[لباده]] و [[پوستین]] بخش اصلی تن‌پوش مردان را تشکیل می‌داد. در سال ۱۳۰۱ش مجلس قانونی تصویب کرد که کارمندان دولت و خدمات شهری باید لباس دوخت ایران بپوشند و این شامل کارکنان نظامی نیز شد. با گذشت زمان، کت و شلوار و شلوار اروپایی میان شهرنشینان رواج یافت. در [[۴ مهر]] ۱۳۰۷ش کابینه تصمیم گرفت تمام مردان ایرانی به سبک غربی لباس بپوشند و تن‌پوش‌های سنتی جای خود را به کت و شلوار، شلوار و کمربند اروپایی و [[کفش چرمی]] دادند. اجرای قانون از [[فروردین]] ۱۳۰۸ش در [[شهر\|شهرها]] و یک سال بعد در [[روستا\|روستاها]] آغاز شد.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص78.]</ref>		پوشش مردان در اوایل دوره پهلوی مشابه دوره قاجار بود و تنوع آن منعکس‌کننده تفاوت‌های اقوام، مناطق و طبقات اجتماعی بود. بازاریان عمدتاً [[عمامه]] شیرشکری یا [[دستار]] می‌پوشیدند، کارکنان دولت کلاه بدون لبه و شاهزادگان یا کسانی که با [[اروپا]] در ارتباط بودند، [[کلاه سیلندر]] استفاده می‌کردند. لباس‌های سنتی مانند [[قبا]]، [[شال]]، [[عبا]]، [[لباده]] و [[پوستین]] بخش اصلی تن‌پوش مردان را تشکیل می‌داد. در سال ۱۳۰۱ش مجلس قانونی تصویب کرد که کارمندان دولت و خدمات شهری باید لباس دوخت ایران بپوشند و این شامل کارکنان نظامی نیز شد. با گذشت زمان، کت و شلوار و شلوار اروپایی میان شهرنشینان رواج یافت. در [[۴ مهر]] ۱۳۰۷ش کابینه تصمیم گرفت تمام مردان ایرانی به سبک غربی لباس بپوشند و تن‌پوش‌های سنتی جای خود را به کت و شلوار، شلوار و کمربند اروپایی و [[کفش چرمی]] دادند. اجرای قانون از [[فروردین]] ۱۳۰۸ش در [[شهر\|شهرها]] و یک سال بعد در [[روستا\|روستاها]] آغاز شد.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص78.]</ref>

خط ۱۷:		خط ۱۹:

	* '''نهادهای نظامی''': رضاشاه پوشیدن [[یونیفرم نظامی]] به تقلید از نظامیان اروپایی<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص82.]</ref> را نماد [[نظم]] و [[مدرنیته]] می‌دانست.<ref>عاقلی، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، 1371ش، ص237 و 238.</ref> [[قانون خدمت سربازی]] (۱۳۰۴ش) پوشیدن یونیفرم را برای سربازان اجباری کرد. طراحی این لباس‌ها با شانه‌های اپل‌دار، یقه‌های ایستاده و شلوارهای عمودین‌وار، باعث القای هیبت و حالت کشیده در اندام می‌شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص83 و 84.]</ref>		* '''نهادهای نظامی''': رضاشاه پوشیدن [[یونیفرم نظامی]] به تقلید از نظامیان اروپایی<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص82.]</ref> را نماد [[نظم]] و [[مدرنیته]] می‌دانست.<ref>عاقلی، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، 1371ش، ص237 و 238.</ref> [[قانون خدمت سربازی]] (۱۳۰۴ش) پوشیدن یونیفرم را برای سربازان اجباری کرد. طراحی این لباس‌ها با شانه‌های اپل‌دار، یقه‌های ایستاده و شلوارهای عمودین‌وار، باعث القای هیبت و حالت کشیده در اندام می‌شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص83 و 84.]</ref>
	* '''نهادهای آموزشی''': از سال ۱۳۰۶ش، [[دانش‌آموز\|دانش‌آموزان]] و [[معلم\|معلمان]] موظف به پوشیدن لباس متحدالشکل شدند. پوشاک [[پسر\|پسران]] شامل کت و شلوار و کلاه پهلوی (کلاه پوستی لبه‌دار) و [[دختر\|دختران]] شامل [[روپوش]] بلند و ساده‌ای به نام «اُرمک» بود.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص85 و 87.]</ref>		* [[پرونده:پوشاک دوران پهلوی۲.jpg\|جایگزین=رضاخان در میان دانشجویان ایرانی با لباس متحدالشکل\|بندانگشتی\|رضاخان در میان دانشجویان ایرانی با لباس متحدالشکل]]'''نهادهای آموزشی''': از سال ۱۳۰۶ش، [[دانش‌آموز\|دانش‌آموزان]] و [[معلم\|معلمان]] موظف به پوشیدن لباس متحدالشکل شدند. پوشاک [[پسر\|پسران]] شامل کت و شلوار و کلاه پهلوی (کلاه پوستی لبه‌دار) و [[دختر\|دختران]] شامل [[روپوش]] بلند و ساده‌ای به نام «اُرمک» بود.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص85 و 87.]</ref>
	* '''ادارات و کارمندان دولت''': این گروه، گسترده‌ترین جامعه هدف قانون بودند. [[لباس فرم]] رسمی شامل [[کلاه پهلوی]]، [[کت سرداری]]، پیراهن سفید، شلوار [[ماهوت]] مشکی، کفش یا پوتین و دستکش سفید بود.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=پوشاک%20در%20دوره%20پهلوی%20اول&basicscope=1 دانش‌مهر، «مطالعۀ تحولات فرهنگ پوشاک در دورۀ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، 1396ش، ص78.]</ref> کلاه‌پهلوی در دورهٔ رضاشاه از جنس پوست بوده که روی آن کمربندی تلفیقی از جنس [[چرم]] و [[یراق]] و [[نشان شیر و خورشید]] نصب شده بود. آستر کلاه و کمربند نیز از جنس ماهوت سیاه انتخاب می‌شدند.<ref>شریعت‌پناهی، اروپایی‌ها و لباس ایرانیان، 1372ش، ص264.</ref> رعایت‌نکردن قانون پوشش متحدالشکل، جریمه نقدی یا حبس در پی داشت.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص87-88.]</ref>		* '''ادارات و کارمندان دولت''': این گروه، گسترده‌ترین جامعه هدف قانون بودند. [[لباس فرم]] رسمی شامل [[کلاه پهلوی]]، [[کت سرداری]]، پیراهن سفید، شلوار [[ماهوت]] مشکی، کفش یا پوتین و دستکش سفید بود.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=پوشاک%20در%20دوره%20پهلوی%20اول&basicscope=1 دانش‌مهر، «مطالعۀ تحولات فرهنگ پوشاک در دورۀ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، 1396ش، ص78.]</ref> کلاه‌پهلوی در دورهٔ رضاشاه از جنس پوست بوده که روی آن کمربندی تلفیقی از جنس [[چرم]] و [[یراق]] و [[نشان شیر و خورشید]] نصب شده بود. آستر کلاه و کمربند نیز از جنس ماهوت سیاه انتخاب می‌شدند.<ref>شریعت‌پناهی، اروپایی‌ها و لباس ایرانیان، 1372ش، ص264.</ref> رعایت‌نکردن قانون پوشش متحدالشکل، جریمه نقدی یا حبس در پی داشت.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/index.php/article_95638_c44d49f8a267282b52a7d43dfb371163.pdf محمدی و سید احمدی زاویه، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، 1396ش، ص87-88.]</ref>

خط ۲۵:		خط ۲۷:

	== قانون کشف حجاب ==		== قانون کشف حجاب ==
			[[پرونده:پوشاک دوران پهلوی۳.jpg\|جایگزین=رضاخان در بازدید از یکی از مدارس دختران پس از کشف حجاب\|بندانگشتی\|رضاخان در بازدید از یکی از مدارس دختران پس از کشف حجاب]]
	در اوایل دورهٔ رضاشاه تقریباً تمام [[زنان ایرانی]] چادر بلند و سیاه‌رنگ، از جنس [[ابریشم]] یا نخ بر سر داشتند. بلندی این [[چادر]] تا روی زمین بود که زنان گاهی اوقات قسمتی از آن را همانند پیشبند دور کمر بسته و در جلو گره می‌زدند. برخی علاوه‌بر چادر از [[روبنده‌]] استفاده می‌کردند.<ref>هاکس، ایران افسانه و واقعیت (خاطرات سفر به ایران)، 1368ش، ص205.</ref> لباس زنان در روستاها نیز شامل [[چادر رنگی\|چادرهای رنگی]] و گلدار بود.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص134.]</ref>		در اوایل دورهٔ رضاشاه تقریباً تمام [[زنان ایرانی]] چادر بلند و سیاه‌رنگ، از جنس [[ابریشم]] یا نخ بر سر داشتند. بلندی این [[چادر]] تا روی زمین بود که زنان گاهی اوقات قسمتی از آن را همانند پیشبند دور کمر بسته و در جلو گره می‌زدند. برخی علاوه‌بر چادر از [[روبنده‌]] استفاده می‌کردند.<ref>هاکس، ایران افسانه و واقعیت (خاطرات سفر به ایران)، 1368ش، ص205.</ref> لباس زنان در روستاها نیز شامل [[چادر رنگی\|چادرهای رنگی]] و گلدار بود.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=مد%20و%20لباس%20در%20دوره%20پهلوی&basicscope=1 سوری، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورۀ پهلوی اول و دوم (1357-1304) ه‍.خ»، 1394ش، ص134.]</ref>

حمید گلزار: زدن لینک داخلی

2025-12-21T06:17:50Z

زدن لینک داخلی

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ پیش‌نویس:پوشاک دوران پهلوی اول را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به پوشاک دوران پهلوی اول منتقل کرد

2025-12-21T05:41:13Z

حمید گلزار صفحهٔ پیش‌نویس:پوشاک دوران پهلوی اول را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به پوشاک دوران پهلوی اول منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۳۰ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۱۱
(بدون تفاوت)

حمید فاضل در ۲۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۵۹

2025-12-20T16:59:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۲۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== منابع ==		== منابع ==
	{{آغاز منابع}}* اتابکی، تورج، تجدد آمرانه، ترجمهٔ مهدی حقیقت‌خواه، تهران، ققنوس، ۱۳۸۵ش.		{{آغاز منابع}}
			* اتابکی، تورج، تجدد آمرانه، ترجمهٔ مهدی حقیقت‌خواه، تهران، ققنوس، ۱۳۸۵ش.
	* «تحلیل و بررسی سیاست یکسان‌سازی لباس در دورهٔ پهلوی اول در سبزوار»، مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.		* «تحلیل و بررسی سیاست یکسان‌سازی لباس در دورهٔ پهلوی اول در سبزوار»، مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
	* دانش‌مهر، فروغ، «مطالعهٔ تحولات فرهنگ پوشاک در دورهٔ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه مازندران، شهریور ۱۳۹۶ش.		* دانش‌مهر، فروغ، «مطالعهٔ تحولات فرهنگ پوشاک در دورهٔ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه مازندران، شهریور ۱۳۹۶ش.

حمید فاضل: /* منابع */

2025-12-20T16:55:33Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۲۵
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	== منابع ==		== منابع ==
	{{آغاز منابع}}		{{آغاز منابع}}* اتابکی، تورج، تجدد آمرانه، ترجمهٔ مهدی حقیقت‌خواه، تهران، ققنوس، ۱۳۸۵ش.
	* اتابکی، تورج، تجدد آمرانه، ترجمهٔ مهدی حقیقت‌خواه، تهران، ققنوس، ۱۳۸۵ش.
	* «تحلیل و بررسی سیاست یکسان‌سازی لباس در دورهٔ پهلوی اول در سبزوار»، مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.		* «تحلیل و بررسی سیاست یکسان‌سازی لباس در دورهٔ پهلوی اول در سبزوار»، مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
	* حکمت، علی‌اصغر، رهاورد حکمت شرح مسافرت‌ها و سفرنامه‌های میرزا علی‌اصغر خان حکمت، به‌اهتمام سید محمد دبیر سیاقی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۷۹ش.
	* دانش‌مهر، فروغ، «مطالعهٔ تحولات فرهنگ پوشاک در دورهٔ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه مازندران، شهریور ۱۳۹۶ش.		* دانش‌مهر، فروغ، «مطالعهٔ تحولات فرهنگ پوشاک در دورهٔ پهلوی اول با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه مازندران، شهریور ۱۳۹۶ش.
	* سوری، زهرا، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورهٔ پهلوی اول و دوم (۱۳۵۷–۱۳۰۴) ه‍. خ»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ طراحی پارچه و لباس، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه علم و فرهنگ، شهریور ۱۳۹۴ش.		* سوری، زهرا، «عوامل تأثیرگذار بر تغییرات مد و لباس دورهٔ پهلوی اول و دوم (۱۳۵۷–۱۳۰۴) ه‍. خ»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ طراحی پارچه و لباس، دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه علم و فرهنگ، شهریور ۱۳۹۴ش.
خط ۵۲:		خط ۵۰:
	* ظریفیان صالح مکرم، رؤیا، «بررسی سیر تحول پوشاک در ایران از دورهٔ قاجار تا پایان دورهٔ پهلوی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، بهمن ۱۳۸۹ش.		* ظریفیان صالح مکرم، رؤیا، «بررسی سیر تحول پوشاک در ایران از دورهٔ قاجار تا پایان دورهٔ پهلوی»، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، رشتهٔ پژوهش هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، بهمن ۱۳۸۹ش.
	* عاقلی، باقر، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، تهران، جاویدان، ۱۳۷۱ش.		* عاقلی، باقر، تیمورتاش در صحنهٔ سیاست ایران، تهران، جاویدان، ۱۳۷۱ش.
	* عاقلی، باقر، رضاشاه و قشون متحدالشکل، تهران، نامک، ۱۳۷۷ش.
	* محمدی، منظر و سید احمدی زاویه، سیدسعید، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، ۱۳۹۶ش، فصلنامهٔ علمی تاریخ ایران، شمارهٔ ۳، زمستان ۱۳۹۶ش.		* محمدی، منظر و سید احمدی زاویه، سیدسعید، «لباس متحدالشکل: بازنمایی قدرت و مدرنیته (دوران پهلوی اول)»، ۱۳۹۶ش، فصلنامهٔ علمی تاریخ ایران، شمارهٔ ۳، زمستان ۱۳۹۶ش.
	* معظمی گودرزی، سودابه و دیگران، «مسائل مد و خودآرایی زنان در نشریهٔ اطلاعات بانوان (۱۳۳۶ تا ۱۳۴۰ش / ۱۹۷۵ تا ۱۹۶۱م)»، فصلنامهٔ علمی پژوهش‌های تاریخی، تابستان ۱۴۰۰ش.
	* مکی، حسین، تاریخ بیست سالهٔ ایران، انقراض قاجاریه و تشکیل سلسهٔ دیکتاتوری پهلوی، تهران، ایران، ۱۳۵۷ش.		* مکی، حسین، تاریخ بیست سالهٔ ایران، انقراض قاجاریه و تشکیل سلسهٔ دیکتاتوری پهلوی، تهران، ایران، ۱۳۵۷ش.
	* هاکس، مریت، ایران افسانه و واقعیت (خاطرات سفر به ایران)، گروه ترجمهٔ بنیاد پژوهش‌های اسلامی تهران، مشهد، آستان قدس، ۱۳۶۸ش.		* هاکس، مریت، ایران افسانه و واقعیت (خاطرات سفر به ایران)، گروه ترجمهٔ بنیاد پژوهش‌های اسلامی تهران، مشهد، آستان قدس، ۱۳۶۸ش.
	* هدایت، مهدی‌قلی، خاطرات و خطرات، تهران، زوار، ۱۳۴۴ش.
	* یاسینی، سیده راضیه، «سیاست‌های گفتمانی پوشاک زنان در ایران در دورهٔ پهلوی اول (آمرانه) و دوم (اشاعه‌گرایانه)»، فصلنامهٔ علمی مطالعات فرهنگ و ارتباطات، زمستان ۱۳۹۹ش.		* یاسینی، سیده راضیه، «سیاست‌های گفتمانی پوشاک زنان در ایران در دورهٔ پهلوی اول (آمرانه) و دوم (اشاعه‌گرایانه)»، فصلنامهٔ علمی مطالعات فرهنگ و ارتباطات، زمستان ۱۳۹۹ش.
	* «یکسان‌سازی لباس اتباع ایران در زمان رضاشاه پهلوی»، وب‌سایت مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۳۹۹ش.		* «یکسان‌سازی لباس اتباع ایران در زمان رضاشاه پهلوی»، وب‌سایت مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۳۹۹ش.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}