پیش‌نویس:تاب‌آوری اقتصادی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

رضا عسکری: ابرابزار

2026-06-07T11:30:21Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

امان الله فصیحی: /* مفهوم‌شناسی */

2026-06-07T07:32:23Z

مفهوم‌شناسی

نمایش تغییرات

زهرا فاضل: /* منابع */

2026-06-03T12:15:25Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۵
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	==منابع==		==منابع==
	* ابونوری، اسمعیل و لاجوردی، حسن، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، اقتصاد و الگوسازی، دورۀ 7، شمارۀ 28، 1395ش.		* ابونوری، اسمعیل و لاجوردی، حسن، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، اقتصاد و الگوسازی، دورۀ 7، شمارۀ 28، 1395ش.
	* «اقتصاد مقاومتی اهرمی برای تاب‌آوری در برابر تهدیدات خارجی است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1405ش.
	* «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1405ش.		* «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1405ش.
			* «اقتصاد مقاومتی؛ راهبرد عبور از جنگ اقتصادی»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 10 خرداد 1405ش.
			* «اقتصاد مقاومتی، نیاز و ضرورت امروز و فردای کشور»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 17 مهر 1396ش.
	* «الزامات توسعۀ اقتصادی در شرایط پساجنگ؛ از تاب‌آوری تا مشارکت مردمی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 23 اردیبهشت 1405ش.		* «الزامات توسعۀ اقتصادی در شرایط پساجنگ؛ از تاب‌آوری تا مشارکت مردمی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 23 اردیبهشت 1405ش.
	* «پویش راویان سنگر اقتصاد نقش کارفرمایان در تاب‌آوری اقتصادی کشور را روایت می‌کند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1405ش.
	* «تأثیر اقتصاد دانش‌بنیان بر تاب‌آوری اقتصاد ایران»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1404ش.		* «تأثیر اقتصاد دانش‌بنیان بر تاب‌آوری اقتصاد ایران»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1404ش.
	* «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1404ش.		* «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1404ش.
			* «تعریف اقتصاد مقاومتی، اقتصاد تاب‌آور و پایداری اقتصادی»، وب‌سایت مسیر اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 2 آبان 1395ش.
	* «تعریف تاب‌آوری اقتصادی»، وب‌سایت دانشگاه حکیم سبزواری، تاریخ درج مطلب: 30 در 1403ش.		* «تعریف تاب‌آوری اقتصادی»، وب‌سایت دانشگاه حکیم سبزواری، تاریخ درج مطلب: 30 در 1403ش.
	* «خلیج فارس در کانون معادلات حمل‌ونقل جهانی/ تاب‌آوری اقتصاد دریامحور با مدیریت در تنگۀ هرمز»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 16 اردیبهشت 1405ش.		* «خلیج فارس در کانون معادلات حمل‌ونقل جهانی/ تاب‌آوری اقتصاد دریامحور با مدیریت در تنگۀ هرمز»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 16 اردیبهشت 1405ش.
خط ۹۷:		خط ۹۸:
	* شاکری بستان‌آباد، رضا و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، دورل 13، شمارۀ 4، 1400ش.		* شاکری بستان‌آباد، رضا و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، دورل 13، شمارۀ 4، 1400ش.
	* «صرفه‌جویی کلید تاب‌آوری در جنگ اقتصادی؛ همراهی مردم شرط اصلی موفقیت است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1405ش.		* «صرفه‌جویی کلید تاب‌آوری در جنگ اقتصادی؛ همراهی مردم شرط اصلی موفقیت است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1405ش.
	* «ضرورت نقش مردم در تاب‌آوری اقتصادی پس از بحران‌ها/ جایگاه مردم باید بازتعریف شود»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 19 تیر 1404ش.
	* غفاری‌فرد، محمد و دیگران، «تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و عوامل مؤثر بر آن: رویکردی بر حفظ امنیت اقتصادی»، سیاست‌ها و تحقیقات اقتصادی، دورۀ 1، شمارۀ 2، 1401ش.		* غفاری‌فرد، محمد و دیگران، «تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و عوامل مؤثر بر آن: رویکردی بر حفظ امنیت اقتصادی»، سیاست‌ها و تحقیقات اقتصادی، دورۀ 1، شمارۀ 2، 1401ش.
	* محمدی، تیمور و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، مطالعات راهبردی بسیج، سال 20، شمارۀ 75، 1396ش.
	* «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1405ش.		* «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1405ش.
	* «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد، تاریخ درج مطلب: 13 اردیبهشت 1405ش.		* «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد، تاریخ درج مطلب: 13 اردیبهشت 1405ش.
	* «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 21 اردیبهشت 1405ش.		* «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 21 اردیبهشت 1405ش.

زهرا فاضل: /* مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی */

2026-06-03T12:11:26Z

مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۱
خط ۷۳:		خط ۷۳:

	==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==		==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==
	ظرفیت تاب‌آوری اقتصادی دارای سقف زمانی مشخصی ~~بوده~~ و در بلندمدت با ~~مرزهای فرسایش~~ مواجه می‌شود:		ظرفیت تاب‌آوری اقتصادی دارای سقف زمانی مشخصی است و در بلندمدت با محدودیت‌های فرساینده مواجه می‌شود:
	# وابستگی ساختاری ~~زنجیره~~ تأمین: ~~وابستگی زنجیرۀ~~ کشاورزی به ~~نهاده‌های دامی~~ و ~~غلات~~ وارداتی، سیستم را در برابر اخلال در مسیرهای ترانزیتی ~~و تحریم‌ها~~ آسیب‌پذیر نگه می‌دارد.		# وابستگی ساختاری زنجیرۀ تأمین: اتکای بخش‌های کلیدی مانند کشاورزی و صنعت به نهاده‌ها و مواد اولیۀ وارداتی، سیستم را در برابر اخلال در مسیرهای ترانزیتی آسیب‌پذیر نگه می‌دارد.
	# فرسودگی ~~زیرساخت‌های غیرنامی~~: ~~فرسودگی استهلاکی~~ نیروگاه‌ها و شبکه‌های توزیع به‌دلیل عدم تزریق سرمایه، سرعت ~~فروپاشی خدمات رفاهی~~ را در زمان تکانه‌های هم‌زمان ~~افزایش~~ می‌دهد.		# فرسودگی زیرساخت‌ها: استهلاک نیروگاه‌ها و شبکه‌های توزیع به‌دلیل عدم تزریق سرمایه، سرعت بازسازی سیستم را در زمان تکانه‌های هم‌زمان کاهش می‌دهد.
	# اثر تجمعی بحران‌ها: ~~طولانی شدن بحران و پیشی گرفتن گرانی~~ از ~~نرخ تورم ساختاری،~~ قدرت خرید دهک‌های وابسته به ~~دستمزد روزانه را مستهلک کرده~~ و سرمایۀ اجتماعی ~~و اعتماد عمومی را با مخاطره مواجه می‌سازد. وقوع شوک جدید پیش از بازیابی شوک قبلی (اثر تجمعی)، پایداری~~ سیستم ~~اقتصادی و روانی جامعه~~ را به‌صورت تصاعدی فرسوده ~~می‌کند؛ به‌همین دلیل،~~ پایداری کلان منوط به اصلاحات ساختاری درون‌زا ~~است~~.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6827558/%D8%B5%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A «صرفه‌جویی کلید تاب‌آوری در جنگ اقتصادی؛ همراهی مردم شرط اصلی موفقیت است»، خبرگزاری مهر؛] [https://www.hsu.ac.ir/resiliency/2025/01/19/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C/ «تعریف تاب‌آوری اقتصادی»، وب‌سایت دانشگاه حکیم سبزواری.]</ref>		# اثر تجمعی بحران‌ها: وقوع شوک‌های جدید پیش از بازیابی آثار تکانه‌های قبلی، قدرت خرید دهک‌های وابسته به درآمد ثابت و سرمایۀ اجتماعی سیستم را به‌صورت تصاعدی فرسوده می‌سازد. پایداری کلان اقتصادی در مواجهه با این محدودیت‌ها، منوط به اصلاحات ساختاری درون‌زا تبیین می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6827558/%D8%B5%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A «صرفه‌جویی کلید تاب‌آوری در جنگ اقتصادی؛ همراهی مردم شرط اصلی موفقیت است»، خبرگزاری مهر؛] [https://www.hsu.ac.ir/resiliency/2025/01/19/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C/ «تعریف تاب‌آوری اقتصادی»، وب‌سایت دانشگاه حکیم سبزواری.]</ref>

	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

زهرا فاضل: /* سطح خرد (تاب‌آوری بنگاهی، کسب‌وکارهای خصوصی و مسئولیت کارفرمایی) */

2026-06-03T12:10:27Z

سطح خرد (تاب‌آوری بنگاهی، کسب‌وکارهای خصوصی و مسئولیت کارفرمایی)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۰
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	===سطح میانی-شهری و پایداری فضاهای شهری===		===سطح میانی-شهری و پایداری فضاهای شهری===
	این مرتبه بر پایداری اقتصاد شهرهایی تمرکز دارد که ساختار تجاری متنوع و رقابتی دارند. مدیریت شهری با استفاده از ابزارهایی مانند ایجاد درآمدهای پایدار، تنوع‌بخشی به فعالیت‌های شهری و مدیریت یکپارچه مالی، توانایی ضربه‌گیری در برابر تکانه‌ها را ایجاد می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/2466870/ «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>		این مرتبه بر پایداری اقتصاد شهرهایی تمرکز دارد که ساختار تجاری متنوع و رقابتی دارند. مدیریت شهری با استفاده از ابزارهایی مانند ایجاد درآمدهای پایدار، تنوع‌بخشی به فعالیت‌های شهری و مدیریت یکپارچه مالی، توانایی ضربه‌گیری در برابر تکانه‌ها را ایجاد می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/2466870/ «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
	===سطح خرد ~~(تاب‌آوری بنگاهی، کسب‌وکارهای خصوصی و مسئولیت کارفرمایی)~~===		===سطح خرد===
	این سطح شامل پایداری بنگاه‌های تولیدی و واحدهای خانوار است. در بخش بنگاهی، استفاده از الگوهای نوین تأمین مالی، تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و حمایت از کسب‌وکارهای خرد و متوسط پایداری سیستم را ارتقا می‌دهد. در بخش خانوار نیز مدیریت بهینۀ مصرف، ارتقای سواد مالی و دیجیتال، تقویت شبکه‌های غیررسمی همیاری<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> و توسعۀ کسب‌وکارهای خانواده‌محور<ref> [https://titrsanat.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%BA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%DB%8C%DA%A9%DB%8C/ «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت.]</ref> به‌عنوان مکانیسم‌های جانشین برای مهار شوک‌های بازار و تثبیت معیشت عمل می‌کنند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/02/21/3586797?ref=shahrekhabar «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		این سطح شامل پایداری بنگاه‌های تولیدی و واحدهای خانوار است. در بخش بنگاهی، استفاده از الگوهای نوین تأمین مالی، تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و حمایت از کسب‌وکارهای خرد و متوسط پایداری سیستم را ارتقا می‌دهد. در بخش خانوار نیز مدیریت بهینۀ مصرف، ارتقای سواد مالی و دیجیتال، تقویت شبکه‌های غیررسمی همیاری<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> و توسعۀ کسب‌وکارهای خانواده‌محور<ref> [https://titrsanat.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%BA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%DB%8C%DA%A9%DB%8C/ «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت.]</ref> به‌عنوان مکانیسم‌های جانشین برای مهار شوک‌های بازار و تثبیت معیشت عمل می‌کنند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/02/21/3586797?ref=shahrekhabar «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

			==اقتصاد مقاومتی و تاب‌آوری اقتصادی==
			اقتصاد مقاومتی در ادبیات سیاست‌گذاری کلان نوعی مدل بهینه‌یابی مقید به‌شمار می‌رود. این الگوی جامع علاوه بر محدودیت‌های معمول، دو معیار ساختاری تاب‌آوری و پایداری اقتصادی را به‌صورت هم‌زمان در بر می‌گیرد. تاب‌آوری اقتصادی نشان‌دهندۀ ظرفیت سیستم برای دفع تکانه‌ها و تداوم رشد بوده و پایداری به سرعت بازگشت ساختار اقتصادی به تعادل اولیه پس از شوک اشاره دارد. از نظر روش‌شناسی، اقدامات مقاوم‌سازی کارکردی پیشگیرانه داشته و در شرایط عملکرد مطلوب سیستم آغاز می‌شوند. بر این اساس، رفع چالش‌های ساختاری و مزمن مانند ناترازی بانکی یا بیکاری، پیش‌زمینه و لازمۀ اولیۀ استقرار این الگو محسوب می‌شود و بخش اصلی آن به‌شمار نمی‌رود.<ref>[https://masireqtesad.ir/5535/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D9%88/ «تعریف اقتصاد مقاومتی، اقتصاد تاب‌آور و پایداری اقتصادی»، وب‌سایت مسیر اقتصاد.]</ref><br>

			تحقق عملیاتی این اهداف در مواجهه با جنگ‌های ترکیبی که با ایجاد ناامنی ذهنی، ثبات روان‌شناختی جامعه را هدف می‌گیرند،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/9092509 «اقتصاد مقاومتی؛ راهبرد عبور از جنگ اقتصادی»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> با مؤلفه‌های فرابخشی پیوند دارد. از یک سو، ثبات و امنیت پایدار با بازآرایی ساختار اجرایی دولت جهت خنثی‌سازی تحریم‌ها بستر لازم را برای ارتقای شاخص‌های تاب‌آوری فراهم می‌سازد<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/26/3564183/%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af-%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%88%d9%85%d8%aa%db%8c-%da%86%d8%a7%d8%b1%da%86%d9%88%d8%a8%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%db%8c%d8%b4-%d8%aa%d8%a7%d8%a «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و از سوی دیگر، انسجام اجتماعی از طریق مبارزه با فساد، توزیع عادلانۀ فرصت‌ها بر پایۀ شایستگی و آمایش سرزمینی، هزینۀ اجرای این اصلاحات ساختاری را کاهش می‌دهد؛ فرآیندی که انگیزۀ مشارکت عمومی را تقویت کرده و با هدایت سرمایه‌های خرد به مسیر تولید بومی و دانش‌بنیان، آسیب‌پذیری جامعه را در برابر تکانه‌ها مهار می‌کند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/9092509 «اقتصاد مقاومتی؛ راهبرد عبور از جنگ اقتصادی»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

	==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==		==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==

زهرا فاضل در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۵

2026-06-03T12:05:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۵
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	# دیپلماسی اقتصادی: ایجاد ثبات سیاسی، پیش‌بینی‌پذیری بازارهای داخلی و فعال‌سازی مکانیسم‌های تهاتر، توسعۀ صادرات غیرنفتی و پیمان‌های تجاری دو یا چندجانبه برای مهار اثر سرریزی تحریم‌ها و جذب سرمایه‌گذاری.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/26/3564183/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%A «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		# دیپلماسی اقتصادی: ایجاد ثبات سیاسی، پیش‌بینی‌پذیری بازارهای داخلی و فعال‌سازی مکانیسم‌های تهاتر، توسعۀ صادرات غیرنفتی و پیمان‌های تجاری دو یا چندجانبه برای مهار اثر سرریزی تحریم‌ها و جذب سرمایه‌گذاری.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/26/3564183/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%A «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

	==سطوح تحلیل و ساختارهای عملکردی ~~تاب‌آور<ref group="دیدگاه">دو اشکال قبلی در این قسمت هم وجود دارد:~~		==سطوح تحلیل و ساختارهای عملکردی==
			تاب‌آوری اقتصادی بر اساس اهداف کلان به دو دستۀ شوک‌محور برای مواجهۀ کوتاه‌مدت با رویدادهای ناگهانی و آینده‌محور برای حفظ رشد در درازمدت تفکیک می‌شود و عملکرد آن در سه سطح ارزیابی می‌شود:
	قلم فرسایی و لحن دستوری و تجویزی/ مطالب را کوتاه و فشرده بیاورید، واضحات را توضیح ندهید و عدم تکرار مطالب در کل مقاله مدنظر باشد/ توصیه و دستورالعمل نداشته باشید فقط گزارشگر باشید</ref>==		===سطح کلان===
	تاب‌آوری اقتصادی بر اساس اهداف ~~کلان،~~ به دو ~~زیرمجموعۀ~~ شوک‌محور (مواجهۀ کوتاه‌مدت با رویدادهای ناگهانی) و آینده‌محور (حفظ رشد ~~و پایداری~~ در درازمدت) تفکیک ~~شده~~ و ~~نیازمند هماهنگی میان سطوح زیر است~~:~~<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>~~		این لایه بر توسعۀ شاخص‌های انسانی شامل آموزش، مهارت‌آموزی جهت افزایش بهره‌وری عوامل تولید و خودکفایی در نیازهای حیاتی تمرکز دارد. از منظر آمایشی نیز تمرکززدایی جغرافیایی از زیرساخت‌ها، ضریب آسیب‌پذیری فیزیکی سیستم را کاهش می‌دهد.<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> در این سطح، پایداری بخش کشاورزی به‌دلیل تأمین امنیت غذایی نقشی استراتژیک دارد.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47 و ص55.]</ref>
	===سطح کلان ~~(توسعۀ شاخص‌های انسانی و آمایشی)~~===
	این لایه ~~متکی~~ بر توسعۀ ~~سواد و آموزش عالی جهت ایجاد بدنۀ کارشناسی بومی، ارتقای امید به زندگی، خودکفایی دارویی و~~ مهارت‌آموزی جهت افزایش بهره‌وری کل عوامل تولید ~~است~~. از منظر آمایشی نیز تمرکززدایی جغرافیایی از ~~زیرساخت‌های حیاتی،~~ ضریب آسیب‌پذیری فیزیکی سیستم را ~~مهار می‌کند~~.<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]~~</ref><ref group="دیدگاه">حسب تذکر دکتر فصیحی، در صورت امکان از منبعی غیر از سیلیویکا استناد دهید.</ref>~~
	~~# تاب‌آوری اقتصادی در بخش کشاورزی:<ref group="دیدگاه">موارد دیگری هم هست که فقط کشاورزی جدا شده است؟~~</ref> در این ~~میان،~~ بخش کشاورزی نقشی استراتژیک ~~در امنیت غذایی و تأمین درآمد~~ دارد. رکود شدید در این بخش نه‌تنها درآمد روستانشینان را نابود می‌کند بلکه به اختلالات اجتماعی نظیر مهاجرت بی‌رویۀ روستایی، افزایش زاغه‌نشینی و تشدید فقر می‌انجامد. بنابر پژوهش‌ها، تاب‌آوری بخش کشاورزی ایران در سال‌های اخیر کاهش یافته و تقویت آن جهت ایجاد ثبات اجتماعی ضروری است.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47 و ص55.]</ref>
	===سطح میانی-شهری و پایداری فضاهای شهری===		===سطح میانی-شهری و پایداری فضاهای شهری===
	~~تحقق حکمروایی خوب شهری، منوط به شکل‌گیری سیستم اقتصادی مختلط~~ و رقابتی ~~با مکانیسم قیمت‌های آزاد است~~. مدیریت شهری مکلف به ضربه‌گیری مالی بر لایه‌های کالبدی و غیرکالبدی از طریق پنج سیستم راهبردی است: مدیریت یکپارچۀ مالی شهر (فرماندهی واحد و مهار رانت)، تنوع عملکردی اقتصاد شهری (سبدسازی متنوع از ~~فعالیت‌ها)، درآمد پایدار شهری (تکیه بر~~ درآمدهای ~~غیرنوسانی به‌جای شهرفروشی)، محیط نوآوری فضاهای~~ شهری ~~(خلق ارزش‌افزوده از طریق فناوری)~~ و ~~باز بودن سیستم اقتصادی (تنظیم نرخ تبادلات بهینه جهت جذب سرمایه)~~.<ref>[https://civilica.com/doc/2466870/ «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>		این مرتبه بر پایداری اقتصاد شهرهایی تمرکز دارد که ساختار تجاری متنوع و رقابتی دارند. مدیریت شهری با استفاده از ابزارهایی مانند ایجاد درآمدهای پایدار، تنوع‌بخشی به فعالیت‌های شهری و مدیریت یکپارچه مالی، توانایی ضربه‌گیری در برابر تکانه‌ها را ایجاد می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/2466870/ «تدوین راهبردهای تاب‌آوری اقتصادی برای شهر ایرانی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
	===سطح خرد (تاب‌آوری بنگاهی، کسب‌وکارهای خصوصی و مسئولیت کارفرمایی)===		===سطح خرد (تاب‌آوری بنگاهی، کسب‌وکارهای خصوصی و مسئولیت کارفرمایی)===
	~~تاب‌آوری~~ بنگاه‌های تولیدی و ~~خدماتی~~ در ~~محیط‌های پرمخاطره بر چهار رکن استوار است:~~ الگوهای نوین تأمین مالی (مدل‌های مشارکتی و مدیریت هزینه‌های پنهان حقوقی)، واقعیت‌سنجی حوزۀ فعالیت (انطباق با زنجیرۀ ارزش بومی)، شتاب‌دهی صادرات و ~~تنوع بازار (کاهش وابستگی به نوسانات داخلی که در آن~~ حمایت از کسب‌وکارهای خرد و متوسط اهمیت بالاتری نسبت به بنگاه‌های بزرگ دارد)<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> و مسئولیت اجتماعی کارفرمایی (حفظ نیروی کار و تعهدات مالی در بحران جهت کنترل شوک‌های روانی بازار). مستندسازی این تجارب زیسته، فرآیند گذار «از روایت به سیاست» را ~~محقق ساخته و الگویی عملیاتی برای صیانت از ساختارهای تولیدی در آینده دست~~ می‌دهد.<ref> [https://www.irna.ir/news/86152226/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D9%82%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8% «پویش راویان سنگر اقتصاد نقش کارفرمایان در ~~تاب‌آوری اقتصادی کشور را روایت می‌کند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>~~		این سطح شامل پایداری بنگاه‌های تولیدی و واحدهای خانوار است. در بخش بنگاهی، استفاده از الگوهای نوین تأمین مالی، تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و حمایت از کسب‌وکارهای خرد و متوسط پایداری سیستم را ارتقا می‌دهد. در بخش خانوار نیز مدیریت بهینۀ مصرف، ارتقای سواد مالی و دیجیتال، تقویت شبکه‌های غیررسمی همیاری<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> و توسعۀ کسب‌وکارهای خانواده‌محور<ref> [https://titrsanat.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%BA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%DB%8C%DA%A9%DB%8C/ «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت.]</ref> به‌عنوان مکانیسم‌های جانشین برای مهار شوک‌های بازار و تثبیت معیشت عمل می‌کنند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/02/21/3586797?ref=shahrekhabar «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	~~===لایۀ~~ خانوار~~<ref group="دیدگاه">خارج از سه سطح بالاست؟</ref>===~~
	در این الگو، خانواده از یک نهاد مصرف‌کننده به یک واحد تولیدی استراتژیک تغییر فاز می‌دهد و پنج محور در آن فعال می‌شود:
	# مدیریت ~~مصرف~~ و بهینه‌سازی رفتاری: این محور مستلزم تفکیک ساختاری نیاز از خواسته و تمایل به کالاهای باکیفیتِ اقتصادی بدون کاهش جدی کیفیت زندگی است؛ امری که در سطح کلان نیازمند جایگزینی مدیریت تقاضا به‌جای توسعۀ مداوم عرضه است.<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> شواهد رفتاری جامعۀ ایرانی (در طول جنگ 12 روزه) نشان داد که برخلاف الگوهای کلاسیک غربی که در زمان شوک دچار تقاضای هیجانی می‌شوند، جامعۀ ایرانی به سطحی از «عقلانیت مصرفی و خودکنترلی رفتاری» دست یافت. این تغییر رفتار شامل عبور از مصرف بیشتر به مصرف مؤثر و گرایش به مصرف جمعی و مسئولانه (اشتراک منابع در سطح محلات به‌جای انباشت فردی) بود که نوعی بازگشت به سنت‌های اقتصادی-اجتماعی ایرانی محسوب می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404041911642/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8 «ضرورت نقش مردم در تاب‌آوری اقتصادی پس از بحران‌ها/ جایگاه مردم باید بازتعریف شود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
	# شبکه‌های غیررسمی همیاری و سواد مالی: تقویت صندوق‌های قرض‌الحسنۀ فامیلی، خریدهای عمدۀ اشتراکی و سواد مالی، شوک‌های بازار را مهار کرده<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> و مانع از فروپاشی زنجیره‌های خرد توزیع می‌شود. در جریان تکانه‌ها، حضور داوطلبانه و کمک‌های مردمی به‌عنوان یک «مکانیسم جانشین توزیع اضطراری» عمل می‌کند. این شبکه‌های مردمی چابک در زمان کندی بوروکراسی رسمی، بازار را به‌طور فوری تثبیت نموده و از منظر اقتصاد رفتاری، با ایجاد ثبات روانی، مانع از حملات انتحاری نقدینگی به بازارها شدند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404041911642/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8 «ضرورت نقش مردم در تاب‌آوری اقتصادی پس از بحران‌ها/ جایگاه مردم باید بازتعریف شود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
	# اقتصاد دیجیتال و مخاطرات متقارن فناوری: در نظام‌های معیشتی مدرن، اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی از طریق ایجاد گسست عملیاتی، شکل‌گیری اقتصاد چندسرعته و فرسایش سرمایه‌های غیرمادی، تاب‌آوری خانوار را مخدوش می‌سازد؛<ref>[https://civilica.com/note/21524/ روشن‌ضمیر، «تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بی‌ثباتی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> با این حال، توسعۀ شتاب‌زده و فاقد تنظیم‌گریِ فناوری نیز مخاطرات متقارنی نظیر حملات سایبری، خطاهای الگوریتمی و تشدید سفته‌بازی دیجیتال را به‌همراه دارد. مواجهۀ پایدار با این چالش‌ها نیازمند ارتقای سواد دیجیتال در خانواده برای عبور از استقامت انفعالی به‌سوی مشارکت خلاقانه است. این امر در فاز بازسازی از طریق پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری جمعی در پروژه‌های محلی و شتاب‌دهی به «صنعت محله‌محور» نهادینه می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404041911642/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8 «ضرورت نقش مردم در تاب‌آوری اقتصادی پس از بحران‌ها/ جایگاه مردم باید بازتعریف شود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
	# توسعۀ کسب‌وکارهای خانواده‌محور و سرمایۀ هویتی: کسب‌وکارهای خانواده‌محور با اتکا به سرمایۀ هویتی (اعتماد و انتقال بین‌نسلی تجربه)، به‌عنوان اقتصاد خرد مولد مانع از گسست معیشتی در شرایط بحران می‌شوند. پویایی این بنگاه‌ها نیازمند حمایت حکمرانی در دو سطح است: سطح عملیاتی (تسهیل نهاده‌ها، ابزارهای مالی خرد و کاهش بوروکراسی بیمه‌ای) و سطح کلان (چارچوب‌های حقوقی شفاف برای انتقال مالکیت، مشوق‌های مالیاتی و حمایت از برندسازی).<ref> [https://titrsanat.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%BA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%DB%8C%DA%A9%DB%8C/ «مشاغل خانگی و تولید خانواده‎محور یکی از ستون‎های تاب‎آوری اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی هستند»، خبرگزاری تیتر صنعت.]</ref>
	# دکترین حمایتی-تثبیتی در برابر آزادسازی قیمت‌ها: پایداری معیشتی خانوار در شرایط بحران، با تداوم سیاست‌های حمایتی و تثبیت قیمت کالاهای اساسی گره خورده است. اصرار بر آزادسازی قیمت‌ها در زمان شوک‌های ساختاری، با دلاریزه‌شدن قیمت مواد اولیه در بورس کالا، تورم ارزی را به‌سرعت به بخش تولید و بازارهای پایه سرریز می‌کند. در این وضعیت، عقب‌نشینی از ابزارهای بازتوزیعی مانند یارانه‌ها منجر به گسست‌های سنگین اجتماعی و استهلاک تاب‌آوری جامعه می‌شود؛ در حالی‌که حفظ لایه‌های حمایتی، فرآیند صیانتی را سرعت می‌بخشد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/02/21/3586797?ref=shahrekhabar «یارانه؛ راز تاب‌آوری اقتصادی در دل تحریم و جنگ»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==		==مرزها و محدودیت‌های ساختاری تاب‌آوری اقتصادی==
	ظرفیت تاب‌آوری اقتصادی دارای سقف زمانی مشخصی بوده و در بلندمدت با مرزهای فرسایش مواجه می‌شود:		ظرفیت تاب‌آوری اقتصادی دارای سقف زمانی مشخصی بوده و در بلندمدت با مرزهای فرسایش مواجه می‌شود:

زهرا فاضل: /* اصلاحات نهادی، حکمرانی و دیپلماسی پایداری */

2026-06-03T11:59:29Z

اصلاحات نهادی، حکمرانی و دیپلماسی پایداری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۹
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	برای مهار این ریزش‌ها در افق‌های زمانی کوتاه‌مدت تا بلندمدت، تدابیر تنظیم‌گری مشخصی در ادبیات توسعه گزارش شده که بر پایداری اقتصادی تمرکز دارند.<ref>[https://isfahan.iqna.ir/fa/news/4351801/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%BE%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8% «الزامات توسعۀ اقتصادی در شرایط پساجنگ؛ از تاب‌آوری تا مشارکت مردمی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref> این تدابیر شامل مدیریت توزیع عادلانۀ منابع کلیدی، اجرای سیاست‌های جبرانی برای دهک‌های کم‌درآمد جهت صیانت از قدرت خرید جامعه، پایش الکترونیکی زنجیرۀ تأمین برای کنترل بازارهای موازی و بازآرایی بودجۀ عمومی با هدف کاهش وابستگی‌های لجستیکی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/771541-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد.]</ref> از منظر اقتصاد سیاسی، موازنه در گلوگاه‌های راهبردی ترانزیتی و انباشت تجربه‌های صیانتی در مواجهه با ابزارهای فشار خارجی، زمان بازیابی سیستم را کاهش داده و به‌عنوان ابزاری موازنه‌گر در جهت ارتقای سطح تاب‌آوری اقتصادی عمل می‌کند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1052914/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7 «خلیج فارس در کانون معادلات حمل‌ونقل جهانی/ تاب‌آوری اقتصاد دریامحور با مدیریت در تنگۀ هرمز»، خبرگزاری آنا.]</ref>		برای مهار این ریزش‌ها در افق‌های زمانی کوتاه‌مدت تا بلندمدت، تدابیر تنظیم‌گری مشخصی در ادبیات توسعه گزارش شده که بر پایداری اقتصادی تمرکز دارند.<ref>[https://isfahan.iqna.ir/fa/news/4351801/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%BE%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8% «الزامات توسعۀ اقتصادی در شرایط پساجنگ؛ از تاب‌آوری تا مشارکت مردمی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref> این تدابیر شامل مدیریت توزیع عادلانۀ منابع کلیدی، اجرای سیاست‌های جبرانی برای دهک‌های کم‌درآمد جهت صیانت از قدرت خرید جامعه، پایش الکترونیکی زنجیرۀ تأمین برای کنترل بازارهای موازی و بازآرایی بودجۀ عمومی با هدف کاهش وابستگی‌های لجستیکی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/771541-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد.]</ref> از منظر اقتصاد سیاسی، موازنه در گلوگاه‌های راهبردی ترانزیتی و انباشت تجربه‌های صیانتی در مواجهه با ابزارهای فشار خارجی، زمان بازیابی سیستم را کاهش داده و به‌عنوان ابزاری موازنه‌گر در جهت ارتقای سطح تاب‌آوری اقتصادی عمل می‌کند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1052914/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7 «خلیج فارس در کانون معادلات حمل‌ونقل جهانی/ تاب‌آوری اقتصاد دریامحور با مدیریت در تنگۀ هرمز»، خبرگزاری آنا.]</ref>

	==اصلاحات ~~نهادی، حکمرانی~~ و ~~دیپلماسی پایداری~~==		==اصلاحات نهادی و ساختار حاکمیتی==
	~~صیانت از~~ تاب‌آوری در لایۀ کلان، ~~مشروط به خروج از مدل‌های دولتی رانتی~~ و ~~تقویت بخش خصوصی واقعی~~ است.<ref>[https://www.journaldfrc.ir/article%20231484.html سعادت و دیگران، «تأثیر تاب‌آوری اقتصادی بر عملکرد تحریم‌های اقتصادی در اقتصاد ایران»، 1404ش، ص193-194.]</ref> ~~موفقیت این الگو بر چهار بستر کلان استوار است:~~		ارتقای تاب‌آوری اقتصادی در لایۀ کلان، با ویژگی‌های نهادی و ساختار حکمرانی نظام‌های اقتصادی پیوند دارد. موفقیت برنامه‌های صیانتی در این حوزه بر پایۀ بسترهای مشخصی گزارش شده است:<ref>[https://www.journaldfrc.ir/article%20231484.html سعادت و دیگران، «تأثیر تاب‌آوری اقتصادی بر عملکرد تحریم‌های اقتصادی در اقتصاد ایران»، 1404ش، ص193-194.]</ref>
	# حاکمیت قانون و استقلال نهادی: تضمین اجرای قوانین، ~~مبارزۀ~~ ساختاری با فساد و ~~ایجاد امنیت حقوقی؛ در کنار افزایش استقلال~~ بانک مرکزی جهت جلوگیری از تزریق شوک‌های ناشی از ناترازی بودجه به کل اقتصاد.		# حاکمیت قانون و استقلال نهادی: تضمین اجرای قوانین، کنترل ساختاری فساد و پایداری تصمیمات بانک مرکزی جهت جلوگیری از تزریق شوک‌های ناشی از ناترازی بودجه به کل اقتصاد.
	# ~~ارتقای~~ شاخص‌های حکمرانی و سرمایۀ اجتماعی ~~(وحدت ملی)~~: افزایش ~~مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌ها، تضمین حقوق شهروندی و~~ پاسخ‌گویی نهادها که ~~سرمایۀ اجتماعی را بازسازی کرده و هزینۀ اجتماعی~~ اجرای اصلاحات اقتصادی را کاهش ~~می‌دهد؛ در حالی‌که شکاف‌های اجتماعی کارایی برنامه‌ها را مخدوش می‌سازد~~.		# شاخص‌های حکمرانی و سرمایۀ اجتماعی: افزایش پاسخ‌گویی نهادها و مشارکت عمومی که هزینه‌های ساختاری اجرای اصلاحات اقتصادی را کاهش می‌دهد.
	# دیپلماسی اقتصادی ~~و جذب سرمایه‌گذاری خارجی~~: ~~سیستم‌های تاب‌آور با اعطای مشوق‌های قانونی~~ و ~~امنیت حقوقی، بسترهای مهار اثر سرریزی تحریم‌ها را فراهم می‌سازند. در شرایط انسداد مالی، دیپلماسی فعال بر~~ مکانیسم‌های تهاتر، صادرات غیرنفتی و پیمان‌های تجاری ~~دوجانبه متمرکز می‌شود.~~		# دیپلماسی اقتصادی: ایجاد ثبات سیاسی، پیش‌بینی‌پذیری بازارهای داخلی و فعال‌سازی مکانیسم‌های تهاتر، توسعۀ صادرات غیرنفتی و پیمان‌های تجاری دو یا چندجانبه برای مهار اثر سرریزی تحریم‌ها و جذب سرمایه‌گذاری.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/26/3564183/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%A «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	~~# پیوستگی امنیت ملی~~ و پایداری اقتصادی: ثبات سیاسی و پیش‌بینی‌پذیری، پیش‌شرط رونق تولید داخلی است و در مقابل، تقویت توان داخلی (از طریق تنوع در درآمدها و توسعۀ اقتصاد دانش‌بنیان) وابستگی‌های آسیب‌زا را کاهش داده و امنیت ملی را ارتقا می‌دهد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/26/3564183/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%A «اقتصاد مقاومتی چارچوبی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	==سطوح تحلیل و ساختارهای عملکردی تاب‌آور<ref group="دیدگاه">دو اشکال قبلی در این قسمت هم وجود دارد:		==سطوح تحلیل و ساختارهای عملکردی تاب‌آور<ref group="دیدگاه">دو اشکال قبلی در این قسمت هم وجود دارد:

زهرا فاضل در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۷

2026-06-03T11:57:57Z

@@ خط ۴۷: / خط ۴۷: @@
 شواهد تجربی نشان می‌دهند که توسعۀ اقتصاد دانش‌بنیان، تجارت چندجانبه و جذب سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان متغیرهای پیشران، سطح تاب‌آوری اقتصادی را ارتقا می‌دهند؛ در حالی‌که تورم ساختاری مزمن و بزرگ شدن بدنۀ دولت (افزایش هزینه‌های جاری غیرمولد) به‌عنوان متغیرهای فرساینده، پایداری سیستم را مخدوش می‌سازند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/966574/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8% «تأثیر اقتصاد دانش‌بنیان بر تاب‌آوری اقتصاد ایران»، خبرگزاری آنا.]</ref>
-==تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بحران<ref group="دیدگاه">کل این بخش قلم فرسایی و مطالب تکراری و بعضا غیرضرور دارد. در یک یا نهایتا دو بند مطلب را فشرده و مختصر گزارش کنید.
+==تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بحران==
+بروز بحران‌های حاد مانند تحریم، جنگ یا همه‌گیری، ساختار نظام اقتصادی را با تکانه‌های خارجی شامل منازعات نظامی، بحران‌های مالی بین‌المللی و نوسانات بازار انرژی یا تکانه‌های داخلی مانند حوادث طبیعی و حملات سایبری مواجه می‌سازد.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/439639/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5% محمدی و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، 1396ش، ص97.]</ref>  در اقتصادهای متکی بر منابع طبیعی، این تکانه‌ها به‌دلیل پدیدۀ بیماری هلندی و وابستگی بودجه به درآمدهای صادراتی، به سرعت به بخش‌های واقعی سرریزی می‌کنند؛ این در حالی است که اقتصادهای متنوع با ثبات نهادی، پایداری بالاتری در حفظ زنجیرۀ تأمین و مهار رکود تورمی نشان می‌دهند.<ref>[https://jepr.uok.ac.ir/article%2062602.html غفاری‌فرد و دیگران، «تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و عوامل مؤثر بر آن: رویکردی بر حفظ امنیت اقتصادی»، 1401ش، ص89-91.]</ref>  در فاز مواجهه با این اختلالات، بخش صنعت نیز با چالش‌هایی نظیر ناترازی انرژی، کاهش نقدینگی بنگاه‌ها، نوسانات ارزی و افت تقاضای کل روبرو می‌شود که فرآیند پایداری سیستم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/771541-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد.] </ref><br>
-===استراتژی‌های ابزاری و صیانتی در افق‌های سه‌گانۀ زمانی<ref group="دیدگاه">نسبت این بخش و مطالبش با بخش ابزارهای صیانتی و تنظیم‌گری در زمان بحران چیست؟ تکرار است گویا.</ref>===
+برای مهار این ریزش‌ها در افق‌های زمانی کوتاه‌مدت تا بلندمدت، تدابیر تنظیم‌گری مشخصی در ادبیات توسعه گزارش شده که بر پایداری اقتصادی تمرکز دارند.<ref>[https://isfahan.iqna.ir/fa/news/4351801/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%BE%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8% «الزامات توسعۀ اقتصادی در شرایط پساجنگ؛ از تاب‌آوری تا مشارکت مردمی»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>  این تدابیر شامل مدیریت توزیع عادلانۀ منابع کلیدی، اجرای سیاست‌های جبرانی برای دهک‌های کم‌درآمد جهت صیانت از قدرت خرید جامعه، پایش الکترونیکی زنجیرۀ تأمین برای کنترل بازارهای موازی و بازآرایی بودجۀ عمومی با هدف کاهش وابستگی‌های لجستیکی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/771541-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «هشدار روزنامۀ اطلاعات نسبت به گرانی‌ها/ مردم تاب‌آوری بالایی دارند اما اگر دیر بجنبید تاب‌آوری آنان تمام می‌شود»، خبرگزاری اعتماد.]</ref>  از منظر اقتصاد سیاسی، موازنه در گلوگاه‌های راهبردی ترانزیتی و انباشت تجربه‌های صیانتی در مواجهه با ابزارهای فشار خارجی، زمان بازیابی سیستم را کاهش داده و به‌عنوان ابزاری موازنه‌گر در جهت ارتقای سطح تاب‌آوری اقتصادی عمل می‌کند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1052914/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7 «خلیج فارس در کانون معادلات حمل‌ونقل جهانی/ تاب‌آوری اقتصاد دریامحور با مدیریت در تنگۀ هرمز»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 ==اصلاحات نهادی، حکمرانی و دیپلماسی پایداری==
 صیانت از تاب‌آوری در لایۀ کلان، مشروط به خروج از مدل‌های دولتی رانتی و تقویت بخش خصوصی واقعی است.<ref>[https://www.journaldfrc.ir/article%20231484.html سعادت و دیگران، «تأثیر تاب‌آوری اقتصادی بر عملکرد تحریم‌های اقتصادی در اقتصاد ایران»، 1404ش، ص193-194.]</ref>  موفقیت این الگو بر چهار بستر کلان استوار است:

زهرا فاضل: /* ماتریس نیروهای متقابل */

2026-06-03T11:51:15Z

ماتریس نیروهای متقابل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۱
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	== ماتریس نیروهای متقابل ==		== ماتریس نیروهای متقابل ==
	شواهد تجربی نشان می‌دهند که توسعۀ اقتصاد دانش‌بنیان، تجارت ~~چندجانبۀ پویا~~ و جذب سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان متغیرهای ~~پیشران مثبت، مقاومت ساختاری~~ را ارتقا می‌دهند؛ در حالی‌که تورم ساختاری مزمن و بزرگ شدن بدنۀ دولت (افزایش هزینه‌های جاری غیرمولد) به‌عنوان متغیرهای فرساینده، پایداری سیستم را مخدوش می‌سازند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/966574/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8% «تأثیر اقتصاد دانش‌بنیان بر تاب‌آوری اقتصاد ایران»، خبرگزاری آنا.]</ref>		شواهد تجربی نشان می‌دهند که توسعۀ اقتصاد دانش‌بنیان، تجارت چندجانبه و جذب سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان متغیرهای پیشران، سطح تاب‌آوری اقتصادی را ارتقا می‌دهند؛ در حالی‌که تورم ساختاری مزمن و بزرگ شدن بدنۀ دولت (افزایش هزینه‌های جاری غیرمولد) به‌عنوان متغیرهای فرساینده، پایداری سیستم را مخدوش می‌سازند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/966574/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8% «تأثیر اقتصاد دانش‌بنیان بر تاب‌آوری اقتصاد ایران»، خبرگزاری آنا.]</ref>

	==تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بحران<ref group="دیدگاه">کل این بخش قلم فرسایی و مطالب تکراری و بعضا غیرضرور دارد. در یک یا نهایتا دو بند مطلب را فشرده و مختصر گزارش کنید.		==تاب‌آوری اقتصادی در شرایط بحران<ref group="دیدگاه">کل این بخش قلم فرسایی و مطالب تکراری و بعضا غیرضرور دارد. در یک یا نهایتا دو بند مطلب را فشرده و مختصر گزارش کنید.

زهرا فاضل: /* شاخص‌های ارزیابی */

2026-06-03T11:50:52Z

شاخص‌های ارزیابی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	! ظرفیت سیاست‌های تاب‌آوری /سطح آسیب‌پذیری ذاتی!! آسیب‌پذیری ذاتی پایین !! آسیب‌پذیری ذاتی بالا		! ظرفیت سیاست‌های تاب‌آوری /سطح آسیب‌پذیری ذاتی!! آسیب‌پذیری ذاتی پایین !! آسیب‌پذیری ذاتی بالا
	\|-		\|-
	\| سیاست‌های تاب‌آوری بالا \|\| مصونیت ساختاری و بازسازی بهینه\|\| مهار آسیب‌های ذاتی با سیاست‌های هوشمند		\| سیاست‌های تاب‌آوری بالا \|\| وضعیت مصونیت ساختاری: بازسازی بهینه و پایداری متوازن\|\| وضعیت خودساخته: مهار آسیب‌های ذاتی با سیاست‌های هوشمند
	\|-		\|-
	\| سیاست‌های تاب‌آوری پایین\|\| فرسایش پایداری ~~به دلیل~~ خطاهای سیاستی\|\| فروپاشی سریع سیستم در زمان تکانه<ref>[https://jepr.uok.ac.ir/article%2062602.html غفاری‌فرد و دیگران، «تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و عوامل مؤثر بر آن: رویکردی بر حفظ امنیت اقتصادی»، 1401ش، ص89.]</ref>		\| سیاست‌های تاب‌آوری پایین\|\| وضعیت پرخطر: فرسایش پایداری به‌دلیل خطاهای سیاستی\|\| وضعیت شکنندگی مطلق: فروپاشی سریع سیستم در زمان تکانه<ref>[https://jepr.uok.ac.ir/article%2062602.html غفاری‌فرد و دیگران، «تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و عوامل مؤثر بر آن: رویکردی بر حفظ امنیت اقتصادی»، 1401ش، ص89.]</ref>
	\|}		\|}

	~~همچنین،~~ در ادبیات جهانی توسعه، ~~مدل‌های معروفی~~ برای محاسبۀ دقیق ~~تاب‌آوری اقتصادی~~ وجود دارد:		در ادبیات جهانی توسعه، الگوهای مشخصی برای محاسبۀ دقیق این متغیرها وجود دارد:
	* زیرشاخص‌های چهارگانه ~~«بریگوگلیو»~~: ~~این الگو~~ پایداری سیستم را در قالب چهار کارنامۀ کمّی ~~ارزیابی می‌کند:~~ ثبات اقتصاد کلان (~~شاخص فلاکت،~~ مدیریت تورم و بدهی‌ها)، انعطاف‌پذیری بازارهای کار و کالا (سرعت انطباق تولید ~~با شرایط جدید~~)، حکمرانی خوب (حاکمیت قانون و کنترل فساد) و توسعۀ اجتماعی (~~مجموع~~ شاخص‌های سلامت، آموزش ~~و توسعۀ انسانی~~ و ضریب جینی).<ref>[https://ecoj.sbu.ac.ir/article%2045054.html ابونوری و لاجوردی، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، 1395ش، ص9.]</ref>		* زیرشاخص‌های چهارگانه بریگوگلیو: ارزیابی پایداری سیستم در قالب چهار کارنامۀ کمّی شامل ثبات اقتصاد کلان (مدیریت تورم و بدهی‌ها)، انعطاف‌پذیری بازارهای کار و کالا (سرعت انطباق تولید)، حکمرانی خوب (حاکمیت قانون و کنترل فساد) و توسعۀ اجتماعی (شاخص‌های سلامت، آموزش و ضریب جینی).<ref>[https://ecoj.sbu.ac.ir/article%2045054.html ابونوری و لاجوردی، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، 1395ش، ص9.]</ref>
	* مثلث ظرفیت ~~«ویرگین~~ و سازمان ~~دراپ»~~: سنجش پایداری ~~در این مدل~~ منوط به فعال‌سازی هم‌زمان سه بازوی پدافندی ~~است:~~ ظرفیت جذب ضربۀ اولیه، ظرفیت مقابله با پیامدها و ظرفیت سازگاری با واقعیت‌های جدید پس از بحران.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/439639/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5% محمدی و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، 1396ش، ص94.]</ref>		* مثلث ظرفیت ویرگین و سازمان دراپ: سنجش پایداری منوط به فعال‌سازی هم‌زمان سه بازوی پدافندی شامل ظرفیت جذب ضربۀ اولیه، ظرفیت مقابله با پیامدها و ظرفیت سازگاری با واقعیت‌های جدید پس از بحران.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/439639/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5% محمدی و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، 1396ش، ص94.]</ref>
	* شاخص تولید بالقوه ~~«دوال»~~: ~~این مدل~~ مبنای پایداری را توانایی سیستم در حفظ ستاندۀ واقعی نزدیک به بالاترین ظرفیت اسمی و تولید بالقوۀ کشور پس از وقوع شوک ~~می‌داند~~ تا ~~چرخ~~ بخش واقعی اقتصاد متوقف نشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/439639/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5% محمدی و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، 1396ش، ص94.]</ref>		* شاخص تولید بالقوه دوال: مبنای پایداری در این مدل، توانایی سیستم در حفظ ستاندۀ واقعی نزدیک به بالاترین ظرفیت اسمی و تولید بالقوۀ کشور پس از وقوع شوک است تا فعالیت بخش واقعی اقتصاد متوقف نشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/439639/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5% محمدی و دیگران، «تبیین مفهوم، ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی»، 1396ش، ص94.]</ref>

	== ماتریس نیروهای متقابل ==		== ماتریس نیروهای متقابل ==