پیش‌نویس:تعیین زمان ظهور امام مهدی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

زهرا غلامی: /* صفویه */

2026-05-31T19:15:39Z

صفویه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۴۵
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	=== صفویه ===		=== صفویه ===
	در دورهٔ صفویه، برای نخستین بار یک دولت فراگیر شیعی تشکیل شد که بسیاری از مردم و عالمان آن را مقدمه ظهور امام مهدی دانستند. درباریان و صوفیان، شاه اسماعیل اول را نایب مهدی و پیشرو لشکر مهدی خواندند. شاه اسماعیل در نامه‌ای دولت خود را همان «دولتنا فی آخر الزمان» معرفی کرد. در دورهٔ شاه طهماسب، رساله‌ای با عنوان شرح حدیث دولتنا فی آخر الزمان، نوشته شد که در آن ادعا شده بود دولت صفوی مستقیماً به دولت امام مهدی متصل می‌شود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> پس از آن، محمدباقر مجلسی در کتاب رجعت خود، هرچند به‌صراحت و با جزمیت، زمان ظهور امام مهدی را تعیین نکرده،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/635399/تحلیل-مفهومی-توقیت-ظهور-حضرت-مهدی-ع-و-کارکرد-آن-در-تعیین-مصداق سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی ~~عجل‌الله تعالی فرجه الشریف~~ و کارکرد آن در تعیین مصداق»، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۵.]</ref> اما دو روایت از [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]] دربارهٔ خروج کنندگانی از مشرق و قیام کننده‌ای در گیلان را بر دولت صفوی و شاه اسماعیل تطبیق داد و آن را نشانهٔ نزدیکی زمان ظهور دانست. با گذشت زمان و رخ ندادن ظهور، این نظریه تدریجاً کنار گذاشته شد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref>		در دورهٔ صفویه، برای نخستین بار یک دولت فراگیر شیعی تشکیل شد که بسیاری از مردم و عالمان آن را مقدمه ظهور امام مهدی دانستند. درباریان و صوفیان، شاه اسماعیل اول را نایب مهدی و پیشرو لشکر مهدی خواندند. شاه اسماعیل در نامه‌ای دولت خود را همان «دولتنا فی آخر الزمان» معرفی کرد. در دورهٔ شاه طهماسب، رساله‌ای با عنوان شرح حدیث دولتنا فی آخر الزمان، نوشته شد که در آن ادعا شده بود دولت صفوی مستقیماً به دولت امام مهدی متصل می‌شود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> پس از آن، محمدباقر مجلسی در کتاب رجعت خود، هرچند به‌صراحت و با جزمیت، زمان ظهور امام مهدی را تعیین نکرده،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/635399/تحلیل-مفهومی-توقیت-ظهور-حضرت-مهدی-ع-و-کارکرد-آن-در-تعیین-مصداق سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی و کارکرد آن در تعیین مصداق»، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۵.]</ref> اما دو روایت از [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]] دربارهٔ خروج کنندگانی از مشرق و قیام کننده‌ای در گیلان را بر دولت صفوی و شاه اسماعیل تطبیق داد و آن را نشانهٔ نزدیکی زمان ظهور دانست. با گذشت زمان و رخ ندادن ظهور، این نظریه تدریجاً کنار گذاشته شد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref>

	=== قاجار ===		=== قاجار ===

زهرا غلامی در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۰۹

2026-05-31T19:09:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۳۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	=== کیسانیه ===		=== کیسانیه ===
	پس از شهادت امام حسین، کیسانیه به رهبری مختار ثقفی، ~~محمد بن حنفیه~~ را مهدی دانستند و برای ظهور او وقت تعیین کردند.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونه‌شناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۳۴-۳۶.]</ref> کیسانیه مراد از آیه نخست سوره تکویر را به زمان ظهور مهدی کیسانی؛ ~~محمد بن حنفیه~~ تفسیر کردند که به آسمان صعود می‌کند و شمشیرش را از نیام بیرون می‌آورد که درخشش آن نور خورشید را تیره خواهد کرد.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونه‌شناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۴۱.]</ref> با نرسیدن زمان موعود و مرگ ~~محمد بن حنفیه،~~ این گروه دچار پراکندگی شد و از میان رفت.<ref>[https://search.isc.ac/dl/search/searchPadTA.aspx?q=(f:0,t:\u0039\u0033\u0033\u0034\u0034\u0032,c:5)&f=&dts=8&searchType=indexed&branches=&branchSelectAll=&digitalStatus=2&digitalTypes=1,2,3,4,5,6,7&sortfield=0&sorttype=ASC&RowPerPage=10&header=false صفری فروشانی و برادران، «بررسی تحلیلی مهدی باوری در یان کیسانیان موعودگرا از وفات ابوهاشم (م۹۸) تا انقراض نهایی»، ۱۳۹۵ش، ص۹۲.]</ref>		پس از شهادت امام حسین، کیسانیه به رهبری مختار ثقفی، محمدحنفیه را مهدی دانستند و برای ظهور او وقت تعیین کردند.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونه‌شناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۳۴-۳۶.]</ref> کیسانیه مراد از آیه نخست سوره تکویر را به زمان ظهور مهدی کیسانی؛ محمدحنفیه تفسیر کردند که به آسمان صعود می‌کند و شمشیرش را از نیام بیرون می‌آورد که درخشش آن نور خورشید را تیره خواهد کرد.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونه‌شناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۴۱.]</ref> با نرسیدن زمان موعود و مرگ محمدحنفیه، این گروه دچار پراکندگی شد و از میان رفت.<ref>[https://search.isc.ac/dl/search/searchPadTA.aspx?q=(f:0,t:\u0039\u0033\u0033\u0034\u0034\u0032,c:5)&f=&dts=8&searchType=indexed&branches=&branchSelectAll=&digitalStatus=2&digitalTypes=1,2,3,4,5,6,7&sortfield=0&sorttype=ASC&RowPerPage=10&header=false صفری فروشانی و برادران، «بررسی تحلیلی مهدی باوری در یان کیسانیان موعودگرا از وفات ابوهاشم (م۹۸) تا انقراض نهایی»، ۱۳۹۵ش، ص۹۲.]</ref>

	=== واقفیه ===		=== واقفیه ===

زهرا غلامی: ابرابزار

2026-05-31T18:13:07Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

رضا عسکری: /* پانویس */

2026-05-31T13:35:52Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۰۵
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس ~~پیش‌نویس~~}}		{{پانویس}}

	== منابع ==		== منابع ==

رضا عسکری: ابرابزار

2026-05-31T13:34:59Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

امان الله فصیحی در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۵

2026-05-31T12:35:11Z

نمایش تغییرات

رضا عسکری: /* انقلاب اسلامی */

2026-05-31T11:45:31Z

انقلاب اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۵
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	=== انقلاب اسلامی ===		=== انقلاب اسلامی ===
	انقلاب اسلامی ایران باعث شد رویکرد اندیشوران مسلمان و غیرمسلمان در مورد امام مهدی تغییر کند.<ref>[https://ksiu.nahad.ir/article_709.html مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزه‌های مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.]</ref> این ~~رویکردها‌ها~~ که بیشتر ریشه در باورها، رفتارها و نمادها و هیجانات اجتماعی و التهابات سیاسی داشت،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97920/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ~~به تدریج~~ در سطح جامعه رواج پیدا کرد و گاه به صورت پیامدهای انحرافی و فراگیر درباره نزدیکی ظهور ظاهر می‌شد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/02/05/3298346/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC «پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان(عج)»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین در میان عموم مسلمانان، پرسش‌های مکرری<ref>[https://porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%8A-%DA%AF%D9%8A%D8%B1%D8%AF%D8%9F/159913 «علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار می گیرد؟»، وب‌سایت پرسمان]؛ [https://www.hawzahnews.com/news/1259062/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%DB%B1%DB%B6-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 «مباحث مهدوی (۱۶) \| تعیینِ وقت برای ظهور»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> از علما و روحانیان درباره زمان دقیق ظهور مطرح ~~می‌گردید~~<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/63656/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7 «زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و برخی ~~مدعیان~~ نیز سال‌های خاصی را برای تحقق آن اعلام می‌کردند.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 «بررسی پیش‌بینی‌های برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وب‌سایت پرسمان قرآن.]</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی می‌انجامید، به‌ویژه زمانی که زمان‌های تعیین‌شده به نتیجه نمی‌رسید.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>		انقلاب اسلامی ایران باعث شد رویکرد اندیشوران مسلمان و غیرمسلمان در مورد امام مهدی تغییر کند.<ref>[https://ksiu.nahad.ir/article_709.html مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزه‌های مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.]</ref> این رویکرادها که بیشتر ریشه در باورها، رفتارها و نمادها و هیجانات اجتماعی و التهابات سیاسی داشت،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97920/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> به‌تدریج در سطح جامعه رواج پیدا کرد و گاه به صورت پیامدهای انحرافی و فراگیر درباره نزدیکی ظهور ظاهر می‌شد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/02/05/3298346/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC «پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان(عج)»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین در میان عموم مسلمانان، پرسش‌های مکرری<ref>[https://porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%8A-%DA%AF%D9%8A%D8%B1%D8%AF%D8%9F/159913 «علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار می گیرد؟»، وب‌سایت پرسمان]؛ [https://www.hawzahnews.com/news/1259062/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%DB%B1%DB%B6-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 «مباحث مهدوی (۱۶) \| تعیینِ وقت برای ظهور»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> از علما و روحانیان درباره زمان دقیق ظهور مطرح می‌شد<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/63656/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7 «زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و برخی نیز سال‌های خاصی را برای تحقق آن اعلام می‌کردند.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 «بررسی پیش‌بینی‌های برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وب‌سایت پرسمان قرآن.]</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی می‌انجامید، به‌ویژه زمانی که زمان‌های تعیین‌شده به نتیجه نمی‌رسید.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>

	در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه با وجود آگاهی‌های علمی و نیز مقبولیت عمومی و اجتماعی در میان جامعه، به گونه تعیینی و مشخّص، همواره بر نهی از تعیین وقت دقیق تأکید داشتند و نسبت به تطبیق‌های نادرست نشانه‌ها هشدار می‌دادند.<ref>محمدی ری‌شهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی(عج): بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۸-۱۵۶.</ref> سید روح‌الله خمینی، هرگونه تعیین زمان برای ظهور را مردود دانستند.<ref>باقری‌زاده اشعری، کتاب از امام مهدی(عج) بیشتر بدانیم، ۱۴۰۲ش، ص۱۰۹-۱۰۸.</ref> به باور سید علی خامنه‌ای، اتکا به روایات ضعیف و تطبیق مکرر و نامعتبر نشانه‌های ظهور بر اشخاص در دوره‌های مختلف تاریخی، زمینه‌ساز انحرافات عقیدتی، مهجوریت حقیقت و پیدایش مدعیان دروغین است. از این‌رو، پرهیز از ترویج شایعات و توهمات بی‌اساس، به‌عنوان راهکاری اساسی برای حفظ اصالت این مفهوم و جلوگیری از گمراهی عمومی تلقی می‌گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>		در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه با وجود آگاهی‌های علمی و نیز مقبولیت عمومی و اجتماعی در میان جامعه، به گونه تعیینی و مشخّص، همواره بر نهی از تعیین وقت دقیق تأکید داشتند و نسبت به تطبیق‌های نادرست نشانه‌ها هشدار می‌دادند.<ref>محمدی ری‌شهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی(عج): بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۸-۱۵۶.</ref> سید روح‌الله خمینی، هرگونه تعیین زمان برای ظهور را مردود دانستند.<ref>باقری‌زاده اشعری، کتاب از امام مهدی(عج) بیشتر بدانیم، ۱۴۰۲ش، ص۱۰۹-۱۰۸.</ref> به باور سید علی خامنه‌ای، اتکا به روایات ضعیف و تطبیق مکرر و نامعتبر نشانه‌های ظهور بر اشخاص در دوره‌های مختلف تاریخی، زمینه‌ساز انحرافات عقیدتی، مهجوریت حقیقت و پیدایش مدعیان دروغین است. از این‌رو، پرهیز از ترویج شایعات و توهمات بی‌اساس، به‌عنوان راهکاری اساسی برای حفظ اصالت این مفهوم و جلوگیری از گمراهی عمومی تلقی می‌گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>

	در سال‌های اخیر، مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که چهره‌های معاصر را مصداق روشن برخی روایات معرفی می‌کرد، با استقبال گسترده اجتماعی و پخش رایگان در شهرهای مختلف مواجه شد. این پدیده، واکنش شدید مراجعی چون ناصر مکارم شیرازی، ~~سیدعلی~~ حسینی سیستانی، جعفر سبحانی و عبدالله جوادی آملی و نیز مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم را در پی داشت.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> در همین چارچوب، محققان مسائل مهدویت هرگونه تطبیق علائم ظهور بر انقلاب اسلامی ایران را خطا دانسته و این وقایع و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران را صرفاً زمینه‌ساز برای ظهور امام مهدی دانسته‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95392/انقلاب_اسلامی_آغاز_ظهور_یا_زمینه_ساز_ظهور آل نبی، «انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینه‌ساز ظهور»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>		در سال‌های اخیر، مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که چهره‌های معاصر را مصداق روشن برخی روایات معرفی می‌کرد، با استقبال گسترده اجتماعی و پخش رایگان در شهرهای مختلف مواجه شد. این پدیده، واکنش شدید مراجعی چون ناصر مکارم شیرازی، سید علی حسینی سیستانی، جعفر سبحانی و عبدالله جوادی آملی و نیز مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم را در پی داشت.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> در همین چارچوب، محققان مسائل مهدویت هرگونه تطبیق علائم ظهور بر انقلاب اسلامی ایران را خطا دانسته و این وقایع و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران را صرفاً زمینه‌ساز برای ظهور امام مهدی دانسته‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95392/انقلاب_اسلامی_آغاز_ظهور_یا_زمینه_ساز_ظهور آل نبی، «انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینه‌ساز ظهور»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

زهرا سادات کشاورز در ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۵

2026-05-30T17:15:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۵
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	در دوره قاجار، سید علی‌محمد شیرازی (باب) در سال ۱۲۵۹ق خود را باب امام زمان و سپس مهدی موعود اعلام کرد.<ref>محمدی اشتهاردی، بابی‌گری و بهایی‌گری، ۱۳۸۳ش، ص۴۶.</ref> او زمان ظهور را دقیقاً سال ۱۲۶۰ق تعیین کرد. پیروان او، نشانه‌های روایی ظهور را بر شخص او و رویدادهای زمان خود تطبیق می‌دادند.<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۷۸.</ref> این جنبش ابتدا گسترش یافت، اما پس از سرکوب،<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۱۶۴.</ref> گروهی از پیروان او به رهبری میرزا حسینعلی نوری (بهاءالله) از اسلام خارج شدند و فرقه بهائیت را تشکیل دادند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12095 صدری، «بهائیت»، ۱۳۷۷ش، ص۷۳۳.]</ref> به باور برخی محققان، فتنه بهایی و بابی بزرگ‌ترین نمونه عینی تعیین زمان ظهور و تطبیق نشانه‌ها در تاریخ معاصر ایران است.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>		در دوره قاجار، سید علی‌محمد شیرازی (باب) در سال ۱۲۵۹ق خود را باب امام زمان و سپس مهدی موعود اعلام کرد.<ref>محمدی اشتهاردی، بابی‌گری و بهایی‌گری، ۱۳۸۳ش، ص۴۶.</ref> او زمان ظهور را دقیقاً سال ۱۲۶۰ق تعیین کرد. پیروان او، نشانه‌های روایی ظهور را بر شخص او و رویدادهای زمان خود تطبیق می‌دادند.<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۷۸.</ref> این جنبش ابتدا گسترش یافت، اما پس از سرکوب،<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۱۶۴.</ref> گروهی از پیروان او به رهبری میرزا حسینعلی نوری (بهاءالله) از اسلام خارج شدند و فرقه بهائیت را تشکیل دادند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12095 صدری، «بهائیت»، ۱۳۷۷ش، ص۷۳۳.]</ref> به باور برخی محققان، فتنه بهایی و بابی بزرگ‌ترین نمونه عینی تعیین زمان ظهور و تطبیق نشانه‌ها در تاریخ معاصر ایران است.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>

	=== انقلاب اسلامی<ref ~~group="دیدگاه"~~>این ~~بحث بسیار ناقص است~~. ~~اصل پدیده~~ انقلاب اسلامی و ~~تطبیق آن بر مقدمات~~ ظهور ~~را متذکر نشده اید~~. همچنین ~~برخی انگاره های عامیانه بر تطبیق ها~~. ~~سؤالاتی که~~ از علما درباره زمان ظهور ~~میپرسیدن~~ و ~~میگفتن~~ ظهور ~~نزدیکه~~ و...		=== انقلاب اسلامی ===
			انقلاب اسلامی ایران باعث شد رویکرد اندیشوران مسلمان و غیرمسلمان در مورد امام مهدی تغییر کند.<ref>[https://ksiu.nahad.ir/article_709.html مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزه‌های مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.]</ref> این رویکردها‌ها که بیشتر ریشه در باورها، رفتارها و نمادها و هیجانات اجتماعی و التهابات سیاسی داشت،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97920/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> به تدریج در سطح جامعه رواج پیدا کرد و گاه به صورت پیامدهای انحرافی و فراگیر درباره نزدیکی ظهور ظاهر می‌شد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/02/05/3298346/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC «پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان(عج)»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین در میان عموم مسلمانان، پرسش‌های مکرری<ref>[https://porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%8A-%DA%AF%D9%8A%D8%B1%D8%AF%D8%9F/159913 «علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار می گیرد؟»، وب‌سایت پرسمان]؛ [https://www.hawzahnews.com/news/1259062/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%DB%B1%DB%B6-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 «مباحث مهدوی (۱۶) \| تعیینِ وقت برای ظهور»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> از علما و روحانیان درباره زمان دقیق ظهور مطرح می‌گردید<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/63656/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7 «زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و برخی مدعیان نیز سال‌های خاصی را برای تحقق آن اعلام می‌کردند.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%80-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 «بررسی پیش‌بینی‌های برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وب‌سایت پرسمان قرآن.]</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی می‌انجامید، به‌ویژه زمانی که زمان‌های تعیین‌شده به نتیجه نمی‌رسید.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>

	پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در میان برخی اقشار اجتماعی، این باور گسترش یافت که وقوعِ انقلاب اسلامی و برپایی حکومت اسلامی در ایران، زمینه‌ساز حکومت مهدوی و مصداق نشانه‌های روایی ظهور یا خود مقدمه بی‌واسطه آن است.<ref>«پیشگویی قرآن و روایات از وقوع انقلاب اسلامی ایران قبل از ظهور امام زمان(عج)»، وب‌سایت پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه (سلام‌الله‌علیها).</ref> انقلاب اسلامی ایران باعث شد رویکرد اندیشوران مسلمان و غیرمسلمان در مورد امام مهدی تغییر کند.<ref>مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزه‌های مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.</ref> این رویکردها‌ها که بیشتر ریشه در باورها، رفتارها و نمادها و هیجانات اجتماعی و التهابات سیاسی داشت،<ref>«کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.</ref> به تدریج در سطح جامعه رواج پیدا کرد و گاه به صورت پیامدهای انحرافی و فراگیر درباره نزدیکی ظهور ظاهر می‌شد.<ref>«پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان(عج)»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم.</ref> همچنین در میان عموم مسلمانان، پرسش‌های مکرری<ref>«علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار می گیرد؟»، وب‌سایت پرسمان؛ «مباحث مهدوی (۱۶) \| تعیینِ وقت برای ظهور»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.</ref> از علما و روحانیان درباره زمان دقیق ظهور مطرح می‌گردید<ref>«زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.</ref> و برخی مدعیان نیز سال‌های خاصی را برای تحقق آن اعلام می‌کردند.<ref>«بررسی پیش‌بینی‌های برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وب‌سایت پرسمان قرآن.</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی می‌انجامید، به‌ویژه زمانی که زمان‌های تعیین‌شده به نتیجه نمی‌رسید.<ref>سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.</ref>
	در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه با وجود آگاهی‌های علمی و نیز مقبولیت عمومی و اجتماعی در میان جامعه، به گونه تعیینی و مشخّص، همواره بر نهی از تعیین وقت دقیق تأکید داشتند و نسبت به تطبیق‌های نادرست نشانه‌ها هشدار می‌دادند.<ref>محمدی ری‌شهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی(عج): بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۸-۱۵۶.</ref> سید روح‌الله خمینی، هرگونه تعیین زمان برای ظهور را مردود دانستند.<ref>باقری‌زاده اشعری، کتاب از امام مهدی(عج) بیشتر بدانیم، ۱۴۰۲ش، ص۱۰۹-۱۰۸.</ref> به باور سید علی خامنه‌ای، اتکا به روایات ضعیف و تطبیق مکرر و نامعتبر نشانه‌های ظهور بر اشخاص در دوره‌های مختلف تاریخی، زمینه‌ساز انحرافات عقیدتی، مهجوریت حقیقت و پیدایش مدعیان دروغین است. از این‌رو، پرهیز از ترویج شایعات و توهمات بی‌اساس، به‌عنوان راهکاری اساسی برای حفظ اصالت این مفهوم و جلوگیری از گمراهی عمومی تلقی می‌گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>		در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه با وجود آگاهی‌های علمی و نیز مقبولیت عمومی و اجتماعی در میان جامعه، به گونه تعیینی و مشخّص، همواره بر نهی از تعیین وقت دقیق تأکید داشتند و نسبت به تطبیق‌های نادرست نشانه‌ها هشدار می‌دادند.<ref>محمدی ری‌شهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی(عج): بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۸-۱۵۶.</ref> سید روح‌الله خمینی، هرگونه تعیین زمان برای ظهور را مردود دانستند.<ref>باقری‌زاده اشعری، کتاب از امام مهدی(عج) بیشتر بدانیم، ۱۴۰۲ش، ص۱۰۹-۱۰۸.</ref> به باور سید علی خامنه‌ای، اتکا به روایات ضعیف و تطبیق مکرر و نامعتبر نشانه‌های ظهور بر اشخاص در دوره‌های مختلف تاریخی، زمینه‌ساز انحرافات عقیدتی، مهجوریت حقیقت و پیدایش مدعیان دروغین است. از این‌رو، پرهیز از ترویج شایعات و توهمات بی‌اساس، به‌عنوان راهکاری اساسی برای حفظ اصالت این مفهوم و جلوگیری از گمراهی عمومی تلقی می‌گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
	در سال‌های اخیر، مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که چهره‌های معاصر را مصداق روشن برخی روایات معرفی می‌کرد، با استقبال گسترده اجتماعی و پخش رایگان در شهرهای مختلف مواجه شد. این پدیده، واکنش شدید مراجعی چون ناصر مکارم شیرازی، سیدعلی حسینی سیستانی، جعفر سبحانی و عبدالله جوادی آملی و نیز مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم را در پی داشت.<ref>سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.</ref> در همین چارچوب، محققان مسائل مهدویت هرگونه تطبیق علائم ظهور بر انقلاب اسلامی ایران را خطا دانسته و این وقایع و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران را صرفاً زمینه‌ساز برای ظهور امام مهدی دانسته‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95392/انقلاب_اسلامی_آغاز_ظهور_یا_زمینه_ساز_ظهور آل نبی، «انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینه‌ساز ظهور»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


			در سال‌های اخیر، مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که چهره‌های معاصر را مصداق روشن برخی روایات معرفی می‌کرد، با استقبال گسترده اجتماعی و پخش رایگان در شهرهای مختلف مواجه شد. این پدیده، واکنش شدید مراجعی چون ناصر مکارم شیرازی، سیدعلی حسینی سیستانی، جعفر سبحانی و عبدالله جوادی آملی و نیز مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم را در پی داشت.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> در همین چارچوب، محققان مسائل مهدویت هرگونه تطبیق علائم ظهور بر انقلاب اسلامی ایران را خطا دانسته و این وقایع و شکلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران را صرفاً زمینه‌ساز برای ظهور امام مهدی دانسته‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95392/انقلاب_اسلامی_آغاز_ظهور_یا_زمینه_ساز_ظهور آل نبی، «انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینه‌ساز ظهور»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

زهرا سادات کشاورز در ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۰

2026-05-30T17:10:35Z

نمایش تغییرات

رضا عسکری: /* توقیت در تاریخ اجتماعی شیعه */

2026-05-29T18:00:14Z

توقیت در تاریخ اجتماعی شیعه

نمایش تغییرات