پیش‌نویس:سازمان مجاهدین خلق ایران - تاریخچهٔ نسخه‌ها

امان الله فصیحی: /* جدول بازنمایی سینمایی و تلویزیونی[دیدگاه ۱۰] */

2026-07-08T14:20:39Z

جدول بازنمایی سینمایی و تلویزیونی[دیدگاه ۱۰]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۵۰
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	در سینما و تلویزیون ایران، سازمان مجاهدین خلق معمولاً در قالب روایت‌های امنیتی، تاریخی یا خانوادگی بازنمایی شده است. آثار قدیمی‌تر مانند «توهم»، «پناهنده» و «روز شیطان» بیشتر به ترور، نفوذ و خشونت سیاسی می‌پردازند. آثار جدیدتر مانند «سیانور»، «ماجرای نیمروز»، «ماجرای نیمروز: رد خون» و «سرهنگ ثریا» به تغییر ایدئولوژی، درگیری‌های دهه ۱۳۶۰، عملیات فروغ جاویدان و تجربه خانواده‌های درگیر با اردوگاه اشرف پرداخته‌اند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://ana.ir/fa/news/854641/%DB%B1%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86\|ف=۱۲ روایت سینمایی از چهار دهه خیانت منافقین}}</ref>		در سینما و تلویزیون ایران، سازمان مجاهدین خلق معمولاً در قالب روایت‌های امنیتی، تاریخی یا خانوادگی بازنمایی شده است. آثار قدیمی‌تر مانند «توهم»، «پناهنده» و «روز شیطان» بیشتر به ترور، نفوذ و خشونت سیاسی می‌پردازند. آثار جدیدتر مانند «سیانور»، «ماجرای نیمروز»، «ماجرای نیمروز: رد خون» و «سرهنگ ثریا» به تغییر ایدئولوژی، درگیری‌های دهه ۱۳۶۰، عملیات فروغ جاویدان و تجربه خانواده‌های درگیر با اردوگاه اشرف پرداخته‌اند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://ana.ir/fa/news/854641/%DB%B1%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86\|ف=۱۲ روایت سینمایی از چهار دهه خیانت منافقین}}</ref>

	در تلویزیون، سه‌گانه «ارمغان تاریکی»، «پروانه» و «نفس» به کارگردانی جلیل سامان با داستان‌هایی پیرامون سازمان ساخته شده است. سریال تلویزیونی «شاهرگ» به کارگردانی سید جلال دهقانی نیز داستان پر چالش دیگری از تاریخ منافقین و بمب گذاری‌های آنان را در قالب درام و خرده داستان‌هایی به جریان گذاشته است. در سریال دو نیمه ماه نیز به موضوع روابط درون سازمانی و اقدامات خرابکارانه اعضای سازمان در ایران پرداخته شده است. مستند «به نام خلق» نیز بر روایت اعضای سابق سازمان از شکل‌گیری تا دوره معاصر تمرکز دارد. بازنمایی فرهنگی سازمان در ایران عمدتاً در چارچوب حافظه امنیتی جمهوری اسلامی شکل گرفته است؛ یعنی سازمان بیشتر به عنوان شبکه‌ای مخفی، خشونت‌محور، وابسته یا فرقه‌ای نمایش داده می‌شود تا به عنوان یک حزب سیاسی عادی.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.yjc.ir/fa/news/8987504/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D9%82-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B2%D9%86%D9%86%D8%AF\|ف=سریال‌هایی که پرونده منافقین را ورق می‌زنند}}</ref>		در تلویزیون، سه‌گانه «ارمغان تاریکی»، «پروانه» و «نفس» به کارگردانی جلیل سامان با داستان‌هایی پیرامون سازمان ساخته شده است. سریال تلویزیونی «شاهرگ» به کارگردانی سید جلال دهقانی نیز داستان پر چالش دیگری از تاریخ منافقین و بمب گذاری‌های آنان را در قالب درام و خرده داستان‌هایی به جریان گذاشته است. در سریال دو نیمه ماه نیز به موضوع روابط درون سازمانی و اقدامات خرابکارانه اعضای سازمان در ایران پرداخته شده است. مستند «به نام خلق» نیز بر روایت اعضای سابق سازمان از شکل‌گیری تا دوره معاصر تمرکز دارد. بازنمایی فرهنگی سازمان در ایران عمدتاً در چارچوب حافظه امنیتی جمهوری اسلامی شکل گرفته است؛ یعنی سازمان بیشتر به عنوان شبکه‌ای مخفی، خشونت‌محور، وابسته یا فرقه‌ای نمایش داده می‌شود تا به عنوان یک حزب سیاسی عادی.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.yjc.ir/fa/news/8987504/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D9%82-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B2%D9%86%D9%86%D8%AF\|ف=سریال‌هایی که پرونده منافقین را ورق می‌زنند}}</ref><ref group="دیدگاه">مقاله ویکی پدیا حتمادیده شود. در آن مقاله دو چیز خیلی برجسته شده است. یکی افشاگری (به تعبیر دیگر جاسوسی این سازمان برای کشورهای ضد جمهوری اسلامی) و دیگر اعادام های دهه شصت. که در هر دوبخش با نگارش مقاله مجاهدین خلق در حقیقت کار ضدشناختی علیه جمهوری اسلامی کرده است. اگر نویسنده بتواند آن موارد را علیه مجاهدین استفاده کند خیلی خوب میشود. ضمنا به نظرم مقاله ویکی پدیا در قسمت قبل از انقلاب اسلامی این جریان هم غنی است. انشالله کوشش شود که مقاله ای نگارش شود که به مراتب بهتر از مقاله ویکی پدیا باشد.</ref>

	== جدول بازنمایی سینمایی و تلویزیونی<ref group="دیدگاه">در بند قبلی هم بخشی از این مطالب وجود داشت؛ چرا اینجا جدول دیگری آورده اید؟</ref> ==		== جدول بازنمایی سینمایی و تلویزیونی<ref group="دیدگاه">در بند قبلی هم بخشی از این مطالب وجود داشت؛ چرا اینجا جدول دیگری آورده اید؟</ref> ==

امان الله فصیحی: /* استقرار در عراق و عملیات نظامی */

2026-07-08T14:10:05Z

استقرار در عراق و عملیات نظامی

امان الله فصیحی در ۱۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۳

2026-07-08T13:43:34Z

نمایش تغییرات

رضا عسکری در ۱۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۴۱

2026-07-08T12:41:11Z

نمایش تغییرات

نرگس علیپور: /* انعکاس در سینما، تلویزیون و مستند */

2026-07-06T15:44:20Z

انعکاس در سینما، تلویزیون و مستند

نمایش تغییرات

نرگس علیپور در ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۴

2026-07-06T15:14:09Z

نمایش تغییرات

نرگس علیپور: /* رسانه، تبلیغات، فعالیت سایبری و دیپلماسی عمومی */

2026-07-06T14:50:42Z

رسانه، تبلیغات، فعالیت سایبری و دیپلماسی عمومی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۲۰
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	رسانه از آغاز پس از انقلاب، ابزار اصلی سازمان برای بسیج سیاسی بود. نشریه مجاهد، بیانیه‌ها، کلاس‌های تبیین جهان، کتابچه‌ها و نوارها در دهه ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰، و سپس سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های برون‌مرزی و گردهمایی‌های آنلاین در دوره معاصر، بخش مهمی از کنش سازمان را تشکیل داده‌اند. پس از کاهش توان نظامی، رسانه و دیپلماسی عمومی جایگزین اصلی حضور عملیاتی شد.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=374-387\|ج=2}}</ref>		رسانه از آغاز پس از انقلاب، ابزار اصلی سازمان برای بسیج سیاسی بود. نشریه مجاهد، بیانیه‌ها، کلاس‌های تبیین جهان، کتابچه‌ها و نوارها در دهه ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰، و سپس سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های برون‌مرزی و گردهمایی‌های آنلاین در دوره معاصر، بخش مهمی از کنش سازمان را تشکیل داده‌اند. پس از کاهش توان نظامی، رسانه و دیپلماسی عمومی جایگزین اصلی حضور عملیاتی شد.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=374-387\|ج=2}}</ref>

	در منابع رسمی جمهوری اسلامی، از فعالیت سایبری سازمان و نقش آن در شبکه‌های اجتماعی با تعبیرهایی مانند «لشکر سایبری» یاد شده است. اهمیت فعالیت آنلاین سازمان در سال‌های اخیر قابل انکار نیست، زیرا ساختار مستقر در آلبانی برای اثرگذاری بر سیاست ایران بیش از گذشته به رسانه، شبکه اجتماعی و ارتباطات خارجی متکی شده است.		در منابع رسمی جمهوری اسلامی، از فعالیت سایبری سازمان و نقش آن در شبکه‌های اجتماعی با تعبیرهایی مانند «لشکر سایبری» یاد شده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1398/04/20/2052024/%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF\|ف=لشکر سایبری منافقین در شبکه‌های اجتماعی ما چگونه فعالیت می‌کند؟}}</ref> اهمیت فعالیت آنلاین سازمان در سال‌های اخیر قابل انکار نیست، زیرا ساختار مستقر در آلبانی برای اثرگذاری بر سیاست ایران بیش از گذشته به رسانه، شبکه اجتماعی و ارتباطات خارجی متکی شده است.

	= ~~لابی‌گری خارجی،~~ پرونده هسته‌ای و تحریم‌ها =		= پرونده هسته‌ای و تحریم‌ها =
	سازمان مجاهدین خلق طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد با هدف جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای و «خدمت به عالی‌ترین مصالح خلق و میهن خود و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی»، در ۳۴ سال گذشته دست به «۱۳۳ رشته افشاگری» زده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref> افشای فعّالیت‌های مخفی هسته‌ای جمهوری اسلامی از جمله سایت نطنز در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین صورت گرفت <ref>{{پک\|Stolberg\|2003-5-27\|ک=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|ف=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|کد=en}}</ref>که در نهایت منجر به صدور چهار قطعنامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و اعمال تحریم‌های مختلف علیه دولت جمهوری اسلامی شد. همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، این سازمان ادعاهای تازه‌ای پیرامون برنامهٔ هسته‌ای ایران ارائه داد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|ف=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم}}</ref> در مهر ۱۳۹۹ برابر با سپتامبر ۲۰۲۰ سازمان دو سایت سرخه‌حصار در تهران و مریوان در آباده، و فعالیت‌های آن‌ها برای «تولید سلاح هسته‌ای» را افشا کرد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref>		سازمان مجاهدین خلق طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد با هدف جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای و «خدمت به عالی‌ترین مصالح خلق و میهن خود و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی»، در ۳۴ سال گذشته دست به «۱۳۳ رشته افشاگری» زده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref> افشای فعّالیت‌های مخفی هسته‌ای جمهوری اسلامی از جمله سایت نطنز در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین صورت گرفت <ref>{{پک\|Stolberg\|2003-5-27\|ک=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|ف=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|کد=en}}</ref>که در نهایت منجر به صدور چهار قطعنامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و اعمال تحریم‌های مختلف علیه دولت جمهوری اسلامی شد. همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، این سازمان ادعاهای تازه‌ای پیرامون برنامهٔ هسته‌ای ایران ارائه داد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|ف=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم}}</ref> در مهر ۱۳۹۹ برابر با سپتامبر ۲۰۲۰ سازمان دو سایت سرخه‌حصار در تهران و مریوان در آباده، و فعالیت‌های آن‌ها برای «تولید سلاح هسته‌ای» را افشا کرد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref>

خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:

	== '''وضعیت فعلی و بین المللی سازمان مجاهدین خلق''' ==		== '''وضعیت فعلی و بین المللی سازمان مجاهدین خلق''' ==
	این سازمان پس از انتقال اعضای خود از ~~عراق، از~~ سال ۲۰۱۶ ~~عمدتاً~~ در ~~اردوگاه~~ «اشرف ۳» در ~~کشور~~ آلبانی مستقر است<ref>{{پک\|حق بین\|1383\|ک=از مجاهدین تا منافقین\|ص=310\|ج=1}}</ref> و فعالیت‌های سیاسی، ~~رسانه‌ای~~ و بین‌المللی ~~خود را~~ از ~~آنجا دنبال می‌کند~~. ~~برآوردهای منتشرشده~~ در ~~رسانه‌های بین‌المللی، تعداد اعضای مستقر~~ در ~~آلبانی~~ را ~~حدود ۳ هزار نفر اعلام کرده‌اند~~. (~~DW News~~)		این سازمان پس از انتقال اعضای خود از عراق،از سال ۲۰۱۶ مرکز اصلی فعالیت خود را در مجموعه «اشرف ۳» در آلبانی مستقر کرده است.<ref>{{پک\|حق بین\|1383\|ک=از مجاهدین تا منافقین\|ص=310\|ج=1}}</ref> فعالیت‌های کنونی این سازمان عمدتاً شامل برگزاری نشست‌های سیاسی، فعالیت رسانه‌ای، لابی‌گری در کشورهای غربی و حمایت از جریان‌های مخالف جمهوری اسلامی است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.cfr.org/backgrounders/mujahadeen-e-khalq-mek\|ف=Mujahadeen-e-Khalq (MEK)\|زبان=en}}</ref> رهبری سازمان به‌صورت رسمی با '''مریم رجوی''' ادامه یافته است. وی از سال ۱۹۸۵ به‌عنوان دبیرکل سازمان و رئیس برگزیده شورای ملی مقاومت ایران معرفی شده و در سال‌های اخیر چهره اصلی سیاسی و بین‌المللی سازمان محسوب می‌شود.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R48433/R48433.3.pdf\|ف=The Mojahedin-e-Khalq (MEK) or People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI)\|زبان=en}}</ref> در مقابل، '''مسعود رجوی'''، رهبر تاریخی سازمان، از زمان حمله ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۰۳ در انظار عمومی ظاهر نشده است. تاکنون هیچ سند رسمی و قابل راستی‌آزمایی درباره مرگ یا محل اقامت وی منتشر نشده است. شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین خلق اعلام می‌کنند که وی زنده است و به دلایل امنیتی در انظار عمومی حضور ندارد؛ در مقابل، بسیاری از تحلیلگران و گزارش‌های پژوهشی احتمال می‌دهند که وی درگذشته باشد، اما این موضوع تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R48433/R48433.3.pdf\|ف=The Mojahedin-e-Khalq (MEK) or People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI)\|زبان=en}}</ref> از منظر حقوقی، سازمان مجاهدین خلق پیش‌تر در فهرست سازمان‌های تروریستی ایالات متحده و اتحادیه اروپا قرار داشت، اما پس از بازنگری‌های قضایی، در سال ۲۰۰۹ از فهرست اتحادیه اروپا و در سال ۲۰۱۲ از فهرست وزارت امور خارجه آمریکا خارج شد. با این حال، جمهوری اسلامی ایران همچنان این سازمان را یک گروه تروریستی می‌داند. <ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=386\|ج=3}}</ref><ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R48433/R48433.3.pdf\|ف=The Mojahedin-e-Khalq (MEK) or People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI)\|زبان=en}}</ref>

	در حال حاضر، رهبری سیاسی سازمان بر عهده '''مریم رجوی''' است و فعالیت‌های آن عمدتاً شامل برگزاری نشست‌های بین‌المللی، ارتباط با برخی نمایندگان پارلمان‌ها و سیاستمداران غربی، فعالیت رسانه‌ای و حمایت سیاسی از اعتراضات علیه جمهوری اسلامی است. این سازمان خود را جایگزینی برای نظام جمهوری اسلامی معرفی می‌کند. (DW News)		درباره میزان نفوذ و پایگاه اجتماعی این سازمان، ارزیابی‌ها متفاوت است. سازمان مدعی برخورداری از شبکه‌ای از هواداران در داخل و خارج ایران است، اما بسیاری از پژوهشگران و ناظران مستقل معتقدند که به دلیل سابقه همکاری با حکومت عراق در دوران جنگ ایران و عراق، ساختار تشکیلاتی بسته و سوابق فعالیت مسلحانه، از پایگاه اجتماعی گسترده‌ای در داخل ایران برخوردار نیست.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R48433/R48433.3.pdf\|ف=The Mojahedin-e-Khalq (MEK) or People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI)\|زبان=en}}</ref>

	از نظر حقوقی، سازمان مجاهدین خلق در گذشته در فهرست سازمان‌های تروریستی ایالات متحده و اتحادیه اروپا قرار داشت، اما پس از احکام قضایی و بازنگری‌های حقوقی، نام آن در سال ۲۰۰۹ از فهرست اتحادیه اروپا و در سال ۲۰۱۲ از فهرست وزارت امور خارجه آمریکا حذف شد. با این حال، جمهوری اسلامی ایران همچنان این سازمان را یک گروه تروریستی می‌داند.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=386\|ج=3}}</ref>

	درباره میزان نفوذ و پایگاه اجتماعی این سازمان، ارزیابی‌ها متفاوت است. سازمان مدعی برخورداری از شبکه‌ای از هواداران در داخل و خارج ایران است، اما بسیاری از پژوهشگران و ناظران مستقل معتقدند که به دلیل سابقه همکاری با حکومت عراق در دوران جنگ ایران و عراق، ساختار تشکیلاتی بسته و سوابق فعالیت مسلحانه، از پایگاه اجتماعی گسترده‌ای در داخل ایران برخوردار نیست. (~~DW News~~)

	در مجموع، می‌توان گفت که سازمان مجاهدین خلق همچنان از نظر تشکیلاتی منسجم و از نظر رسانه‌ای و بین‌المللی فعال است، اما درباره میزان نفوذ واقعی آن در جامعه ایران اتفاق‌نظر وجود ندارد و این موضوع همچنان محل اختلاف میان خود سازمان، جمهوری اسلامی و تحلیلگران مستقل است. (~~DW News~~)

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۲:
	* {{یادکرد وب\|عنوان=از بغداد تا تیرانا:پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|تاریخ=1395\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}		* {{یادکرد وب\|عنوان=از بغداد تا تیرانا:پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|تاریخ=1395\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=جمعی از پژوهشگران\|عنوان=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام(1344-1384ش)\|سال=1385\|مکان=تهران\|ناشر=مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی\|مترجم=\|نام=\|پیوند نویسنده=\|پیوند=\|کوشش=\|شابک=\|دوره=2}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=جمعی از پژوهشگران\|عنوان=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام(1344-1384ش)\|سال=1385\|مکان=تهران\|ناشر=مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی\|مترجم=\|نام=\|پیوند نویسنده=\|پیوند=\|کوشش=\|شابک=\|دوره=2}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=لشکر سایبری منافقین در شبکه‌های اجتماعی ما چگونه فعالیت می‌کند؟\|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1398/04/20/2052024/%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF\|تاریخ=1398\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=Mujahadeen-e-Khalq (MEK)\|نشانی=https://www.cfr.org/backgrounders/mujahadeen-e-khalq-mek\|تاریخ=2014\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=Council on Foreign Relations(CFR)}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=Congressional Research Service (2025), The Mojahedin-e-Khalq (MEK) or People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI)\|نشانی=https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R48433/R48433.3.pdf\|تاریخ=2025\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=CRS}}

نرگس علیپور: /* پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی */

2026-07-06T13:56:51Z

پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۶
خط ۱۰۳:		خط ۱۰۳:

	= پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی =		= پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی =
	پس از ~~حمله آمریکا~~ به عراق و ~~سقوط صدام حسین، وضعیت~~ اعضای ~~سازمان~~ در ~~قرارگاه اشرف و سپس کمپ لیبرتی~~ به ~~مسئله‌ای بین‌المللی تبدیل شد~~. ~~دولت~~ عراق ~~خواهان خروج اعضای سازمان~~ از ~~خاک~~ عراق ~~بود و سازمان نیز~~ با ~~بحران امنیتی~~ و ~~سیاسی جدیدی روبه‌رو شد~~. در ~~نهایت، اعضا~~ به ~~آلبانی منتقل شدند و مرکز فعالیت تشکیلاتی سازمان~~ به ~~تیرانا انتقال یافت~~. ~~(BBC Persian، ۲۰۰۹، منبع وب؛ BBC Persian، ۲۰۱۲، منبع وب؛ Deutsche Welle، ۲۰۱۶، منبع وب؛ تابناک، ۱۳۹۵، منبع وب)~~.		بعد از خاتمهٔ جنگ، مجاهدین کلیهٔ نیروهای خود را در قرارگاه اشرف متمرکز نمودند. مسعود رجوی رهبر گروه از آن زمان به بعد دیده نشده است. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/04/090410_he_economist_mko\|ف=مجاهدین خلق از عراق به کجا خواهند رفت؟}}</ref>گرچه سازمان مجاهدین با پخش پیام‌هایی منسوب به وی مدعی زنده بودن اوست. این شهر موضوع اصلی‌ترین اختلاف بین مجاهدین و جمهوری اسلامی بود. جمهوری اسلامی تلاش‌های زیادی برای منحل کردن و اخراج اعضای مجاهدین یا بازگرداندن آن‌ها به ایران چه مستقیماً و چه از طریق افراد وابسته به خود در دولت عراق به کار بست. متقابلاً مجاهدین نیز دست به کمپین گسترده‌ای در میان مردم عراق زدند تا حمایت‌هایی را کسب نمایند؛ از جمله اینکه ۵ میلیون و دویست هزار نفراز مردم عراق با امضای بیانیه‌ای، حمایت خودشان را از مجاهدین اعلام کرده و خواهان خلع ید از جمهوری اسلامی در عراق شدند. در این حال موفق الربیعی مشاور امنیت ملّی عراق اعلام کرد که دولت عراق به اعضای گروه مجاهدین خلق اعلام کرده است که دو راه بیش‌تر ندارند، یا این که به ایران بازگردند یا کشور دومی را برای حضور خود انتخاب کنند، چرا که تحت هیچ شرایطی دیگر نمی‌توانند در خاک عراق بمانند. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/01/090119_mg_iraniraq\|ف=عراق: اعضای مجاهدین خلق باید از این کشور بروند}}</ref>با شروع انتقال اکثر ساکنان اشرف به کمپ لیبرتی آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی از قرارگاه اشرف خارج و بیشتر از ۲۰۰۰ نفر از اعضای این گروه در لیبرتی ساکن شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/09/120916_l31_iraq_mujaheddin_iran_exile\|ف=آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق به اردوگاه 'آزادی' منتقل شدند}}</ref> در پی وجود نا امنی در کمپ لیبرتی در سال ۱۳۹۴ ضرورت خروج مجاهدین از عراق بیش از پیش مطرح شد و مریم رجوی در یک کارزار بین‌المللی، ترتیبات انتقال را پیش برد و مجاهدین به اروپا منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/a-19541672\|ف=خروج آخرین اعضای سازمان مجاهدین خلق از عراق}}</ref> در نهایت در سال ۱۳۹۵ کمپ لیبرتی تعطیل شد و آخرین افراد سازمان مجاهدین خلق ایران به کشورهای اروپایی و بیشتر به آلبانی اشرف۳ منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|ف=از بغداد تا تیرانا: پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق}}</ref>

	انتقال به ~~آلبانی~~ سازمان را از ~~جغرافیای جنگی~~ عراق ~~جدا کرد، اما فعالیت آن~~ را ~~بیشتر رسانه‌ای، دیپلماتیک، شبکه‌ای~~ و ~~سایبری ساخت~~. پس از ~~این دوره، حضور نظامی گسترده~~ در ~~مرزهای~~ ایران ~~جای خود را~~ به ~~گردهمایی‌های بین‌المللی، رسانه‌های برون‌مرزی، شبکه‌های اجتماعی~~ و ~~لابی‌گری سیاسی داد~~.

	= رسانه، تبلیغات، فعالیت سایبری و دیپلماسی عمومی =		= رسانه، تبلیغات، فعالیت سایبری و دیپلماسی عمومی =
	رسانه از آغاز پس از انقلاب، ابزار اصلی سازمان برای بسیج سیاسی بود. نشریه مجاهد، بیانیه‌ها، کلاس‌های تبیین جهان، کتابچه‌ها و نوارها در دهه ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰، و سپس سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های برون‌مرزی و گردهمایی‌های آنلاین در دوره معاصر، بخش مهمی از کنش سازمان را تشکیل داده‌اند. پس از کاهش توان نظامی، رسانه و دیپلماسی عمومی جایگزین اصلی حضور عملیاتی شد ~~(مؤسسه مطالعات، ۱۳۸۵، ج۲، ص۳۷۴–۳۸۷؛ ویکی‌پدیا فارسی، ۲۰۲۶، منبع وب)~~.		رسانه از آغاز پس از انقلاب، ابزار اصلی سازمان برای بسیج سیاسی بود. نشریه مجاهد، بیانیه‌ها، کلاس‌های تبیین جهان، کتابچه‌ها و نوارها در دهه ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰، و سپس سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های برون‌مرزی و گردهمایی‌های آنلاین در دوره معاصر، بخش مهمی از کنش سازمان را تشکیل داده‌اند. پس از کاهش توان نظامی، رسانه و دیپلماسی عمومی جایگزین اصلی حضور عملیاتی شد.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=374-387\|ج=2}}</ref>

	در منابع ~~نزدیک به~~ جمهوری اسلامی، از فعالیت سایبری سازمان و نقش آن در شبکه‌های اجتماعی با تعبیرهایی مانند «لشکر سایبری» یاد شده است. ~~چنین منابعی باید به عنوان روایت رسمی یا رسانه‌ای جمهوری اسلامی نقل شوند، نه داده قطعی مستقل؛ با این حال،~~ اهمیت فعالیت آنلاین سازمان در سال‌های اخیر قابل انکار نیست، زیرا ساختار مستقر در آلبانی برای اثرگذاری بر سیاست ایران بیش از گذشته به رسانه، شبکه اجتماعی و ارتباطات خارجی متکی شده است ~~(تسنیم، ۱۳۹۸، منبع وب؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۶، منبع وب)~~.		در منابع رسمی جمهوری اسلامی، از فعالیت سایبری سازمان و نقش آن در شبکه‌های اجتماعی با تعبیرهایی مانند «لشکر سایبری» یاد شده است. اهمیت فعالیت آنلاین سازمان در سال‌های اخیر قابل انکار نیست، زیرا ساختار مستقر در آلبانی برای اثرگذاری بر سیاست ایران بیش از گذشته به رسانه، شبکه اجتماعی و ارتباطات خارجی متکی شده است.

	= لابی‌گری خارجی، پرونده هسته‌ای و تحریم‌ها =		= لابی‌گری خارجی، پرونده هسته‌ای و تحریم‌ها =
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۲:
	* {{یادکرد وب\|عنوان=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|نشانی=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|تاریخ=\|تاریخ بازبینی=\|کد زبان=ENG\|وبگاه=The New York Times\|نام خانوادگی۱=Stolberg\|نام۱=Sheryl Gay}}		* {{یادکرد وب\|عنوان=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|نشانی=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|تاریخ=\|تاریخ بازبینی=\|کد زبان=ENG\|وبگاه=The New York Times\|نام خانوادگی۱=Stolberg\|نام۱=Sheryl Gay}}
	* {{یادکرد وب\|عنوان=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|تاریخ=2 مهر 1388\|تاریخ بازبینی=14 تیر 1405\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}		* {{یادکرد وب\|عنوان=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|تاریخ=2 مهر 1388\|تاریخ بازبینی=14 تیر 1405\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=مجاهدین خلق از عراق به کجا خواهند رفت؟\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/04/090410_he_economist_mko\|تاریخ=2009\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=عراق: اعضای مجاهدین خلق باید از این کشور بروند\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/01/090119_mg_iraniraq\|تاریخ=2009\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق به اردوگاه 'آزادی' منتقل شدند\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/09/120916_l31_iraq_mujaheddin_iran_exile\|تاریخ=2012\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=خروج آخرین اعضای سازمان مجاهدین خلق از عراق\|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/a-19541672\|تاریخ=1395\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=دویچوله}}
			* {{یادکرد وب\|عنوان=از بغداد تا تیرانا:پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق\|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|تاریخ=1395\|تاریخ بازبینی=\|شناسه={{شناسه یادکرد\|کد؟!}}\|وبگاه=BBC Persian}}
			* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=جمعی از پژوهشگران\|عنوان=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام(1344-1384ش)\|سال=1385\|مکان=تهران\|ناشر=مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی\|مترجم=\|نام=\|پیوند نویسنده=\|پیوند=\|کوشش=\|شابک=\|دوره=2}}

نرگس علیپور در ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۸

2026-07-06T13:08:28Z

@@ خط ۷۷: / خط ۷۷: @@
 * انفجار ساختمان نخست‌وزیری و شهادت محمدعلی رجایی (رئیس‌جمهور) و محمدجواد باهنر (نخست‌وزیر) در ۸ شهریور ۱۳۶۰ <ref>{{پک|حق بین|1383|ک=از مجاهدین تا منافقین|ص=194|ج=1}}</ref>
 * ترور شخصیت‌هایی مانند سیداسدالله مدنی (امام‌جمعه تبریز)، علی قدوسی (دادستان کل انقلاب)، سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد و سیدعبدالحسین دستغیب (امام‌جمعه شیراز)<ref>{{پک|حق بین|1383|ک=از مجاهدین تا منافقین|ص=199-206|ج=1}}</ref>
 امام خمینی در واکنش به این اقدامات، آن را نشانه بی‌اعتقادی «منافقین» به اصول اسلامی و بی‌نصیب‌بودن از بینش سیاسی دانست؛ <ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=503-504 و 519|ج=14}}</ref> همچنین با تشبیه آنان به گروه خوارج، این اعمال را مخالفت با اساس حکومت اسلامی خواند.<ref>{{پک|خمینی|1389|ک=صحیفه امام|ص=224-225|ج=15}}</ref>
@@ خط ۱۰۱: / خط ۱۰۲: @@
 پس از این انقلاب ایدئولوژیک، نظام کار شورایی به طور رسمی و با اعلام علنی، از میان رفت و رهبری نوین مصون از اشتباه و بازخواست زاده شد.<ref>{{پک|جمعی از پژوهشگران|1385|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام|ص=143|ج=3}}</ref> به گفته برخی محققان، سازمان در این دوره تحت قوانین سختگیرانه فرقه‌ای در زمینه‌های سیاسی، خانوادگی و جنسی اداره می‌شد؛ قوانینی که بر اساس آن مخالفان یا منتقدان ایدئولوژی سازمان، زندانی و شکنجه می‌شدند تا از سازمان جدا نشوند. <ref>{{پک|آبراهامیان|1386|ک=اسلام رادیکال مجاهدین ایرانی|ص=284-293|ج=1}}</ref> <ref>{{پک|حق بین|1383|ک=از مجاهدین تا منافقین|ص=254-268|ج=1}}</ref>
-== وضعیت فعلی و جایگاه بین‌المللی ==
+= پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی =
-پس از سقوط رژیم بعث عراق و با فشار دولت جدید عراق، مجاهدین ناچار به ترک اردوگاه اشرف شدند. در سال ۱۳۹۵، آخرین افراد سازمان مجاهدین خلق ایران به کشورهای اروپایی و بیشتر به آلبانی منتقل شدند.ستاد فرماندهی سازمان هم‌اکنون در کشور آلبانی مستقر است.<ref>{{پک|حق بین|1383|ک=از مجاهدین تا منافقین|ص=310|ج=1}}</ref><ref group="دیدگاه">اطلاعات نیاز به بروزرسانی دارد</ref>
+پس از حمله آمریکا به عراق و سقوط صدام حسین، وضعیت اعضای سازمان در قرارگاه اشرف و سپس کمپ لیبرتی به مسئله‌ای بین‌المللی تبدیل شد. دولت عراق خواهان خروج اعضای سازمان از خاک عراق بود و سازمان نیز با بحران امنیتی و سیاسی جدیدی روبه‌رو شد. در نهایت، اعضا به آلبانی منتقل شدند و مرکز فعالیت تشکیلاتی سازمان به تیرانا انتقال یافت. (BBC Persian، ۲۰۰۹، منبع وب؛ BBC Persian، ۲۰۱۲، منبع وب؛ Deutsche Welle، ۲۰۱۶، منبع وب؛ تابناک، ۱۳۹۵، منبع وب).
-سازمان مجاهدین خلق ایران در دوره‌هایی از حمایت‌های بین‌المللی، به خصوص از سوی کشورهای غربی، برخوردار بوده است؛ با این حال، در مقاطعی از سوی آنان به عنوان سازمانی تروریستی به شمار رفته است.  این سازمان در سال ۲۰۰۹ از فهرست گروه‌های تروریستی اتحادیه اروپا خارج شد و در سال ۲۰۱۲ نیز وزارت خارجه آمریکا نام آن را از فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی حذف کرد.<ref>{{پک|جمعی از پژوهشگران|1385|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام|ص=386|ج=3}}</ref>
+انتقال به آلبانی سازمان را از جغرافیای جنگی عراق جدا کرد، اما فعالیت آن را بیشتر رسانه‌ای، دیپلماتیک، شبکه‌ای و سایبری ساخت. پس از این دوره، حضور نظامی گسترده در مرزهای ایران جای خود را به گردهمایی‌های بین‌المللی، رسانه‌های برون‌مرزی، شبکه‌های اجتماعی و لابی‌گری سیاسی داد.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}
@@ خط ۱۳۱: / خط ۱۵۱: @@
 * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=هاشمی رفسنجانی|عنوان=پایان دفاع آغاز بازسازی|سال=1389|مکان=تهران|ناشر=دفتر نشر معارف انقلاب|مترجم=|نام=اکبر|کوشش=علیرضا هاشمی}}
 * {{یادکرد کتاب|عنوان=National Security and the Protection of Constitutional Liberties: How the Foreign Terrorist Organization List Satisfies Procedural Due Process|سال=2014|مکان=|ناشر=The Penn State Journal of Law & International Affairs|نام۱=Aaron|نام خانوادگی۱=Schwartz|صفحه=293-323|کد زبان=}}

نرگس علیپور در ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۷

2026-07-06T12:07:18Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۴۰
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	پس از رویارویی مستقیم سازمان با نظام جمهوری اسلامی و شکست شورش ۳۰ خرداد، در ۶ مرداد ۱۳۶۰، خبر فرار یک هواپیمای بوئینگ سوخت‌رسانی نظامی از فرودگاه تهران منتشر شد. خلبان این هواپیما سرهنگ معزی و مسافران آن مسعود رجوی و سیدابوالحسن بنی‌صدر بودند که پنهانی ایران را به مقصد فرانسه ترک کردند.<ref>{{پک\|هاشمی رفسنجانی\|1378\|ک=عبور از بحران\|ص=218-219\|ج=1}}</ref>		پس از رویارویی مستقیم سازمان با نظام جمهوری اسلامی و شکست شورش ۳۰ خرداد، در ۶ مرداد ۱۳۶۰، خبر فرار یک هواپیمای بوئینگ سوخت‌رسانی نظامی از فرودگاه تهران منتشر شد. خلبان این هواپیما سرهنگ معزی و مسافران آن مسعود رجوی و سیدابوالحسن بنی‌صدر بودند که پنهانی ایران را به مقصد فرانسه ترک کردند.<ref>{{پک\|هاشمی رفسنجانی\|1378\|ک=عبور از بحران\|ص=218-219\|ج=1}}</ref>

	پس از امضای معاهده‌ای با طارق عزیز (معاون نخست‌وزیر وقت عراق)، رجوی در سال ۱۳۶۵ به عراق رفت و به تدریج نیروهای نظامی سازمان در قرارگاه‌های تشکیلاتی سازماندهی شدند و اطلاعات جبهه‌ها و تحرکات نظامی ایران را در اختیار عراق قرار می‌دادند<ref>{{پک\|راستگو\|1384\|ک=مجاهدین خلق در آیینه تاریخ\|ص=222-223\|ج=1}}</ref>		پس از امضای معاهده‌ای با طارق عزیز (معاون نخست‌وزیر وقت عراق)، رجوی در سال ۱۳۶۵ به عراق رفت و به تدریج نیروهای نظامی سازمان در قرارگاه‌های تشکیلاتی سازماندهی شدند و اطلاعات جبهه‌ها و تحرکات نظامی ایران را در اختیار عراق قرار می‌دادند.<ref>{{پک\|راستگو\|1384\|ک=مجاهدین خلق در آیینه تاریخ\|ص=222-223\|ج=1}}</ref>

	=== عملیات آفتاب ===		=== عملیات آفتاب ===
خط ۹۹:		خط ۹۹:

	== تحول به فرقه و ساختار رهبری ==		== تحول به فرقه و ساختار رهبری ==
	پس از خروج از ایران، مسعود رجوی طی بیش از سه سال، سازمان را از یک تشکیلات سیاسی مذهبی، به فرقه‌ای مذهبی-مافیایی فروکاست <ref>{{پک\|جعفریان\|1396\|ک=جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران\|ص=467\|ج=1}}</ref> ازدواج او با مریم قجر عضدانلو (همسر مهدی ابریشم‌چی) در ۳۰ خرداد ۱۳۶۴، و ده سال پس از تغییر ایدئولوژی به عنوان «انقلاب یا ارتقای ایدئولوژیک» و معرفی رهبری دونفره، نشان داد این ایدئولوژی در اساس خود آماده زیرپاگذاشتن صریح‌ترین احکام اسلامی بود<ref>{{پک\|راستگو\|1384\|ک=مجاهدین خلق در آیینه تاریخ\|ص=109\|ج=1}}</ref>		پس از خروج از ایران، مسعود رجوی طی بیش از سه سال، سازمان را از یک تشکیلات سیاسی مذهبی، به فرقه‌ای مذهبی-مافیایی فروکاست. <ref>{{پک\|جعفریان\|1396\|ک=جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران\|ص=467\|ج=1}}</ref> ازدواج او با مریم قجر عضدانلو (همسر مهدی ابریشم‌چی) در ۳۰ خرداد ۱۳۶۴، و ده سال پس از تغییر ایدئولوژی به عنوان «انقلاب یا ارتقای ایدئولوژیک» و معرفی رهبری دونفره، نشان داد این ایدئولوژی در اساس خود آماده زیرپاگذاشتن صریح‌ترین احکام اسلامی بود.<ref>{{پک\|راستگو\|1384\|ک=مجاهدین خلق در آیینه تاریخ\|ص=109\|ج=1}}</ref> پس از این انقلاب ایدئولوژیک، نظام کار شورایی به طور رسمی و با اعلام علنی، از میان رفت و رهبری نوین مصون از اشتباه و بازخواست زاده شد.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=143\|ج=3}}</ref> به گفته برخی محققان، سازمان در این دوره تحت قوانین سختگیرانه فرقه‌ای در زمینه‌های سیاسی، خانوادگی و جنسی اداره می‌شد؛ قوانینی که بر اساس آن مخالفان یا منتقدان ایدئولوژی سازمان، زندانی و شکنجه می‌شدند تا از سازمان جدا نشوند. <ref>{{پک\|آبراهامیان\|1386\|ک=اسلام رادیکال مجاهدین ایرانی\|ص=284-293\|ج=1}}</ref> <ref>{{پک\|حق بین\|1383\|ک=از مجاهدین تا منافقین\|ص=254-268\|ج=1}}</ref>

	پس از این انقلاب ایدئولوژیک، نظام کار شورایی به طور رسمی و با اعلام علنی، از میان رفت و رهبری نوین مصون از اشتباه و بازخواست زاده شد.<ref>{{پک\|جمعی از پژوهشگران\|1385\|ک=سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام\|ص=143\|ج=3}}</ref> به گفته برخی محققان، سازمان در این دوره تحت قوانین سختگیرانه فرقه‌ای در زمینه‌های سیاسی، خانوادگی و جنسی اداره می‌شد؛ قوانینی که بر اساس آن مخالفان یا منتقدان ایدئولوژی سازمان، زندانی و شکنجه می‌شدند تا از سازمان جدا نشوند. <ref>{{پک\|آبراهامیان\|1386\|ک=اسلام رادیکال مجاهدین ایرانی\|ص=284-293\|ج=1}}</ref> <ref>{{پک\|حق بین\|1383\|ک=از مجاهدین تا منافقین\|ص=254-268\|ج=1}}</ref>

	== پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی ==		== پس از سقوط صدام: اشرف، لیبرتی و آلبانی ==
	بعد از خاتمهٔ جنگ، مجاهدین کلیهٔ نیروهای خود را در قرارگاه اشرف متمرکز نمودند. مسعود رجوی رهبر گروه از آن زمان به بعد دیده نشده است. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/04/090410_he_economist_mko\|ف=مجاهدین خلق از عراق به کجا خواهند رفت؟}}</ref>گرچه سازمان مجاهدین با پخش پیام‌هایی منسوب به وی مدعی زنده بودن اوست. این شهر موضوع اصلی‌ترین اختلاف بین مجاهدین و جمهوری اسلامی بود. جمهوری اسلامی تلاش‌های زیادی برای منحل کردن و اخراج اعضای مجاهدین یا بازگرداندن آن‌ها به ایران چه مستقیماً و چه از طریق افراد وابسته به خود در دولت عراق به کار بست. متقابلاً مجاهدین نیز دست به کمپین گسترده‌ای در میان مردم عراق زدند تا حمایت‌هایی را کسب نمایند؛ از جمله اینکه ۵ میلیون و دویست هزار نفراز مردم عراق با امضای بیانیه‌ای، حمایت خودشان را از مجاهدین اعلام کرده و خواهان خلع ید از جمهوری اسلامی در عراق شدند. در این حال موفق الربیعی مشاور امنیت ملّی عراق اعلام کرد که دولت عراق به اعضای گروه مجاهدین خلق اعلام کرده است که دو راه بیش‌تر ندارند، یا این که به ایران بازگردند یا کشور دومی را برای حضور خود انتخاب کنند، چرا که تحت هیچ شرایطی دیگر نمی‌توانند در خاک عراق بمانند. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/01/090119_mg_iraniraq\|ف=عراق: اعضای مجاهدین خلق باید از این کشور بروند}}</ref>با شروع انتقال اکثر ساکنان اشرف به کمپ لیبرتی آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی از قرارگاه اشرف خارج و بیشتر از ۲۰۰۰ نفر از اعضای این گروه در لیبرتی ساکن شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/09/120916_l31_iraq_mujaheddin_iran_exile\|ف=آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق به اردوگاه 'آزادی' منتقل شدند}}</ref> در پی وجود نا امنی در کمپ لیبرتی در سال ۱۳۹۴ ضرورت خروج مجاهدین از عراق بیش از پیش مطرح شد و مریم رجوی در یک کارزار بین‌المللی، ترتیبات انتقال را پیش برد و مجاهدین به اروپا منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/a-19541672\|ف=خروج آخرین اعضای سازمان مجاهدین خلق از عراق}}</ref> در نهایت در سال ۱۳۹۵ کمپ لیبرتی تعطیل شد و آخرین افراد سازمان مجاهدین خلق ایران به کشورهای اروپایی و بیشتر به آلبانی اشرف۳ منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|ف=از بغداد تا تیرانا: پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق}}</ref>		بعد از خاتمهٔ جنگ، مجاهدین کلیهٔ نیروهای خود را در قرارگاه اشرف متمرکز نمودند. مسعود رجوی رهبر گروه از آن زمان به بعد دیده نشده است. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/04/090410_he_economist_mko\|ف=مجاهدین خلق از عراق به کجا خواهند رفت؟}}</ref>گرچه سازمان مجاهدین با پخش پیام‌هایی منسوب به وی مدعی زنده بودن اوست. این شهر موضوع اصلی‌ترین اختلاف بین مجاهدین و جمهوری اسلامی بود. جمهوری اسلامی تلاش‌های زیادی برای منحل کردن و اخراج اعضای مجاهدین یا بازگرداندن آن‌ها به ایران چه مستقیماً و چه از طریق افراد وابسته به خود در دولت عراق به کار بست. متقابلاً مجاهدین نیز دست به کمپین گسترده‌ای در میان مردم عراق زدند تا حمایت‌هایی را کسب نمایند؛ از جمله اینکه ۵ میلیون و دویست هزار نفراز مردم عراق با امضای بیانیه‌ای، حمایت خودشان را از مجاهدین اعلام کرده و خواهان خلع ید از جمهوری اسلامی در عراق شدند. در این حال موفق الربیعی مشاور امنیت ملّی عراق اعلام کرد که دولت عراق به اعضای گروه مجاهدین خلق اعلام کرده است که دو راه بیش‌تر ندارند، یا این که به ایران بازگردند یا کشور دومی را برای حضور خود انتخاب کنند، چرا که تحت هیچ شرایطی دیگر نمی‌توانند در خاک عراق بمانند. <ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/01/090119_mg_iraniraq\|ف=عراق: اعضای مجاهدین خلق باید از این کشور بروند}}</ref>با شروع انتقال اکثر ساکنان اشرف به کمپ لیبرتی آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی از قرارگاه اشرف خارج و بیشتر از ۲۰۰۰ نفر از اعضای این گروه در لیبرتی ساکن شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/09/120916_l31_iraq_mujaheddin_iran_exile\|ف=آخرین گروه از اعضای سازمان مجاهدین خلق به اردوگاه 'آزادی' منتقل شدند}}</ref> در پی وجود نا امنی در کمپ لیبرتی در سال ۱۳۹۴ ضرورت خروج مجاهدین از عراق بیش از پیش مطرح شد و مریم رجوی در یک کارزار بین‌المللی، ترتیبات انتقال را پیش برد و مجاهدین به اروپا منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/a-19541672\|ف=خروج آخرین اعضای سازمان مجاهدین خلق از عراق}}</ref> در نهایت در سال ۱۳۹۵ کمپ لیبرتی تعطیل شد و آخرین افراد سازمان مجاهدین خلق ایران به کشورهای اروپایی و بیشتر به آلبانی اشرف۳ منتقل شدند.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/09/160912_l44_albania_iraq_mujahedin\|ف=از بغداد تا تیرانا: پایان سی سال حضور مجاهدین خلق در عراق}}</ref>
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۱:
	سازمان مجاهدین خلق طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد با هدف جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای و «خدمت به عالی‌ترین مصالح خلق و میهن خود و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی»، در ۳۴ سال گذشته دست به «۱۳۳ رشته افشاگری» زده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref> افشای فعّالیت‌های مخفی هسته‌ای جمهوری اسلامی از جمله سایت نطنز در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین صورت گرفت <ref>{{پک\|Stolberg\|2003-5-27\|ک=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|ف=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|کد=en}}</ref>که در نهایت منجر به صدور چهار قطعنامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و اعمال تحریم‌های مختلف علیه دولت جمهوری اسلامی شد. همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، این سازمان ادعاهای تازه‌ای پیرامون برنامهٔ هسته‌ای ایران ارائه داد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|ف=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم}}</ref> در مهر ۱۳۹۹ برابر با سپتامبر ۲۰۲۰ سازمان دو سایت سرخه‌حصار در تهران و مریوان در آباده، و فعالیت‌های آن‌ها برای «تولید سلاح هسته‌ای» را افشا کرد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref>		سازمان مجاهدین خلق طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد با هدف جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای و «خدمت به عالی‌ترین مصالح خلق و میهن خود و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی»، در ۳۴ سال گذشته دست به «۱۳۳ رشته افشاگری» زده است.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref> افشای فعّالیت‌های مخفی هسته‌ای جمهوری اسلامی از جمله سایت نطنز در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین صورت گرفت <ref>{{پک\|Stolberg\|2003-5-27\|ک=https://www.nytimes.com/2003/05/27/world/group-says-iran-has-2-undisclosed-nuclear-laboratories.html\|ف=Group Says Iran Has 2 Undisclosed Nuclear Laboratories\|کد=en}}</ref>که در نهایت منجر به صدور چهار قطعنامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و اعمال تحریم‌های مختلف علیه دولت جمهوری اسلامی شد. همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، این سازمان ادعاهای تازه‌ای پیرامون برنامهٔ هسته‌ای ایران ارائه داد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.bbc.com/persian/iran/2009/09/090924_si_mojahedin_nuclear\|ف=سازمان مجاهدین خلق: دو مرکز مخفی اتمی دیگر در ایران را شناسایی کرده ایم}}</ref> در مهر ۱۳۹۹ برابر با سپتامبر ۲۰۲۰ سازمان دو سایت سرخه‌حصار در تهران و مریوان در آباده، و فعالیت‌های آن‌ها برای «تولید سلاح هسته‌ای» را افشا کرد.<ref>{{پک/بن\|کد؟!\|ک=https://www.iranintl.com/fa/202508082277\|ف=سازمان مجاهدین خلق دست داشتن در ترور عوامل برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد}}</ref>

	شایان ذکر است که این افشاگری ها نوعی فعالیت اطلاعاتی یا جاسوسی علیه کشور ایران بود که در عمل به افزایش فشار خارجی، بی‌اعتمادی بین‌المللی و فضای تحریمی علیه ایران کمک کرده است.		شایان ذکر است که این افشاگری ها نوعی فعالیت اطلاعاتی یا جاسوسی علیه کشور ایران بود که در عمل به افزایش فشار خارجی، بی‌اعتمادی بین‌المللی و فضای تحریمی علیه ایران کمک کرده است.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>

	== '''وضعیت فعلی و بین المللی''' ==		== '''وضعیت فعلی و بین المللی''' ==