https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%3A%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA 2026-06-07T22:33:09Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50762&oldid=prev 2026-06-06T19:41:54Z

<p><span class="autocomment">منابع: </span> ابرابزار</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&amp;diff=50762&amp;oldid=50758">نمایش تغییرات</a>

زهرا غلامی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50758&oldid=prev 2026-06-06T19:25:03Z

<p>ابرابزار</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&amp;diff=50758&amp;oldid=50649">نمایش تغییرات</a>

زهرا غلامی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50649&oldid=prev 2026-06-06T13:32:07Z

<p><span class="autocomment">ادبیات مهاجرت[۳۹]</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l112">خط ۱۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد.&lt;ref&gt;[https://etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/78347/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%83%D8%AF%E2%80%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%E2%80%8C «مهاجران خارجي به كد‌ام شهرهاي ايران مي‌روند‌»، اعتماد آنلاین.]&lt;/ref&gt; به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،&lt;ref&gt;[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]&lt;/ref&gt; هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ش رقم رسمی اتباع افغانستانی یک میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر اعلام شده است. ایران در سال ۱۳۹۶ش چهارمین میزبان پناهندگان در جهان بود و در دهه‌های شصت و هفتاد پس از پاکستان، رتبه دوم پناهنده‌پذیری را در جهان داشت. بر اساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران، بین سال‌های ۲۰۰۲م تا ۲۰۱۳م و پس از سقوط طالبان در افغانستان و صدام در عراق، بیش از ۹۰۷ هزار پناهنده افغانستانی و عراقی تحت برنامه بازگشت داوطلبانه به کشورهای خود بازگشتند. اکنون نزدیک به چهار دهه از حضور نخستین گروه مهاجران افغانستانی در ایران می‌گذرد و جمعیت قابل توجهی از آنان همچنان در کشور سکونت دارند.&lt;ref&gt;[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-56/832047-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF مختارزاده، سعیده، «مروری بر چهار دهه حضور پناهندگان در ایران»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1397ش.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد.&lt;ref&gt;[https://etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/78347/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%83%D8%AF%E2%80%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%E2%80%8C «مهاجران خارجي به كد‌ام شهرهاي ايران مي‌روند‌»، اعتماد آنلاین.]&lt;/ref&gt; به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،&lt;ref&gt;[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]&lt;/ref&gt; هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ش رقم رسمی اتباع افغانستانی یک میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر اعلام شده است. ایران در سال ۱۳۹۶ش چهارمین میزبان پناهندگان در جهان بود و در دهه‌های شصت و هفتاد پس از پاکستان، رتبه دوم پناهنده‌پذیری را در جهان داشت. بر اساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران، بین سال‌های ۲۰۰۲م تا ۲۰۱۳م و پس از سقوط طالبان در افغانستان و صدام در عراق، بیش از ۹۰۷ هزار پناهنده افغانستانی و عراقی تحت برنامه بازگشت داوطلبانه به کشورهای خود بازگشتند. اکنون نزدیک به چهار دهه از حضور نخستین گروه مهاجران افغانستانی در ایران می‌گذرد و جمعیت قابل توجهی از آنان همچنان در کشور سکونت دارند.&lt;ref&gt;[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-56/832047-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF مختارزاده، سعیده، «مروری بر چهار دهه حضور پناهندگان در ایران»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1397ش.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ادبیات مهاجرت&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این بحث </del>در ادبیات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برود بهتر نیست؟</del>&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت در ادبیات و هنر ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== مهاجرت در </ins>ادبیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ادبیات، آثار متعددی با محوریت </ins>مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منتشر شده ازجمله «مرثیه‌ای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/</ins>ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم مرتبط با مهاجرت </ins>در ادبیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]</ins>&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گزارش پژوهشگران، ادبیات مهاجرت ایران پس از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری یافت و به شاخه‌ای تنومند از ادبیات معاصر فارسی تبدیل شد. این ادبیات عمدتاً در سه جریان اصلی قابل طبقه‌بندی است: داستان‌نویسی سیاسی، داستان‌نویسی هویت‌محور و داستان‌نویسی زنان مهاجر.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گزارش پژوهشگران، ادبیات مهاجرت ایران پس از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری یافت و به شاخه‌ای تنومند از ادبیات معاصر فارسی تبدیل شد. این ادبیات عمدتاً در سه جریان اصلی قابل طبقه‌بندی است: داستان‌نویسی سیاسی، داستان‌نویسی هویت‌محور و داستان‌نویسی زنان مهاجر.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l119">خط ۱۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جریان سوم، داستان‌نویسی زنان مهاجر است. زنان نویسنده در مهاجرت، با نگاهی زنانه به روایت زندگی زنان مهاجر و مسائل آنان پرداخته‌اند. به گفته تحلیلگران، نگاه زنان به مهاجرت عموماً مثبت‌تر از مردان بوده و آثار آنان کمتر از خصلت نوستالژیک برخوردار است و بیشتر به طرح مسائل جنسیت، نابرابری، استقلال زنان و عشق گرایش داشته است. زنان نویسنده همچنین در عرصه نقد ادبی و انتشار نشریات تخصصی در خارج از کشور نیز فعال بوده‌اند.&lt;ref&gt;[https://www.ensani.ir/file/download/article/1558776158-9459-49-5.pdf قربان‌پور آرانی و دیگران، «جریان شناسی ادبیات داستانی مهاجرت ایرانی»، 1397ش، ص117-118.] &lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جریان سوم، داستان‌نویسی زنان مهاجر است. زنان نویسنده در مهاجرت، با نگاهی زنانه به روایت زندگی زنان مهاجر و مسائل آنان پرداخته‌اند. به گفته تحلیلگران، نگاه زنان به مهاجرت عموماً مثبت‌تر از مردان بوده و آثار آنان کمتر از خصلت نوستالژیک برخوردار است و بیشتر به طرح مسائل جنسیت، نابرابری، استقلال زنان و عشق گرایش داشته است. زنان نویسنده همچنین در عرصه نقد ادبی و انتشار نشریات تخصصی در خارج از کشور نیز فعال بوده‌اند.&lt;ref&gt;[https://www.ensani.ir/file/download/article/1558776158-9459-49-5.pdf قربان‌پور آرانی و دیگران، «جریان شناسی ادبیات داستانی مهاجرت ایرانی»، 1397ش، ص117-118.] &lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات و هنر </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>== مهاجرت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سینما =</ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt; در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده ازجمله «مرثیه‌ای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt; </del>در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداخته‌اند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحران‌های فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt; در سینمای خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگ‌ها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران پرداخته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداخته‌اند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحران‌های فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt; در سینمای خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگ‌ها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران پرداخته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50643&oldid=prev 2026-06-06T13:25:10Z

<p><span class="autocomment">مطالعات و آمار مهاجرت</span></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&amp;diff=50643&amp;oldid=50580">نمایش تغییرات</a>

امان الله فصیحی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50580&oldid=prev 2026-06-06T12:10:10Z

<p><span class="autocomment">مفهوم‌شناسی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;انواع مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;انواع مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدیده مهاجرت بر اساس مرزهای سیاسی کشورها به دو نوع اصلی تقسیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود</del>:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدیده مهاجرت بر اساس مرزهای سیاسی کشورها به دو نوع اصلی تقسیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده است</ins>:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهاجرت داخلی:&#039;&#039;&#039; به جابه‌جایی جمعیت درون مرزهای یک کشور گفته می‌شود که می‌تواند به صورت شهر به شهر، روستا به شهر یا روستا به روستا انجام گیرد.&lt;ref&gt;تقوی، مبانی جمعیت‌شناسی، 1378ش، ص118.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهاجرت داخلی:&#039;&#039;&#039; به جابه‌جایی جمعیت درون مرزهای یک کشور گفته می‌شود که می‌تواند به صورت شهر به شهر، روستا به شهر یا روستا به روستا انجام گیرد.&lt;ref&gt;تقوی، مبانی جمعیت‌شناسی، 1378ش، ص118.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مدل‌های ادغام و سازگاری مهاجرت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مدل‌های ادغام و سازگاری مهاجرت ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای توصیف </del>فرآیند تعامل مهاجران با جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میزبان، سه الگوی کلان مطرح شده است</del>:  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الگوهای </ins>فرآیند تعامل مهاجران با جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میزبان عبارتند از</ins>:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* همانندسازی که در آن مهاجران ویژگی‌های فرهنگی خود را کنار گذاشته و در جامعه غالب حل می‌شوند؛  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* همانندسازی که در آن مهاجران ویژگی‌های فرهنگی خود را کنار گذاشته و در جامعه غالب حل می‌شوند؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تلفیق که حفظ هویت پیشین همراه با ارتباط فعال با جامعه جدید است؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تلفیق که حفظ هویت پیشین همراه با ارتباط فعال با جامعه جدید است؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* همانندسازی که جذب کامل در فرهنگ میزبان محسوب می‌شود؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* همانندسازی که جذب کامل در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهنگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میزبان محسوب می‌شود؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جدایی که حفظ هویت در انزوا است؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جدایی که حفظ هویت در انزوا است؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حاشیه‌نشینی که تعلق نداشتن به هیچ یک از دو جامعه را نشان می‌دهد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حاشیه‌نشینی که تعلق نداشتن به هیچ یک از دو جامعه را نشان می‌دهد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;پیامدهای مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;پیامدهای مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به‌گفته جامعه‌شناسان، مهاجرت پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد مختلف دارد. در سطح خانواده، مهاجرت اغلب موجب گسست عاطفی، دوری اعضا و افزایش بار مسئولیت بر دوش خانواده باقی‌مانده در مبدأ می‌شود، هرچند در برخی موارد فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای نیز ایجاد می‌کند. از منظر اقتصادی، خروج نیروهای متخصص (فرار مغزها) ظرفیت علمی و فنی کشور مبدأ را کاهش می‌دهد، اما در مقابل، ارسال وجوه توسط مهاجران می‌تواند به معیشت خانواده‌ها کمک کند. در کشور مقصد، مهاجران به‌طور معمول مشاغلی را بر عهده می‌گیرند که کم‌ترین تمایل محلی را دارد، اما اغلب با تبعیض شغلی و دستمزد نابرابر مواجه هستند. در بعد فرهنگی، مهاجرت به تلاقی و تبادل فرهنگ‌ها می‌انجامد و می‌تواند غنای فرهنگی ایجاد کند، اما در عین حال برخورد فرهنگ‌های متفاوت گاهی به بحران هویت برای مهاجران و مقاومت در جامعه میزبان منجر می‌شود. در سطح سیاسی، دولت‌ها برای کنترل جریان مهاجرت سیاست‌هایی وضع می‌کنند تا از فشار بر خدمات عمومی و زیرساخت‌ها بکاهند. در بعد فردی، مهاجرت تجربه‌ای دوگانه است؛ از یک سو فرصت‌های تازه برای پیشرفت و از سوی دیگر احساس غربت، تبعیض و بحران هویت را به همراه دارد. در مجموع، مهاجرت نه کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و نتیجه آن به نحوه مدیریت و سیاست‌گذاری این پدیده بستگی دارد.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به‌گفته جامعه‌شناسان، مهاجرت پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد مختلف دارد. در سطح خانواده، مهاجرت اغلب موجب گسست عاطفی، دوری اعضا و افزایش بار مسئولیت بر دوش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خانواده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>باقی‌مانده در مبدأ می‌شود، هرچند در برخی موارد فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای نیز ایجاد می‌کند. از منظر اقتصادی، خروج نیروهای متخصص (فرار مغزها) ظرفیت علمی و فنی کشور مبدأ را کاهش می‌دهد، اما در مقابل، ارسال وجوه توسط مهاجران می‌تواند به معیشت خانواده‌ها کمک کند. در کشور مقصد، مهاجران به‌طور معمول مشاغلی را بر عهده می‌گیرند که کم‌ترین تمایل محلی را دارد، اما اغلب با تبعیض شغلی و دستمزد نابرابر مواجه هستند. در بعد فرهنگی، مهاجرت به تلاقی و تبادل فرهنگ‌ها می‌انجامد و می‌تواند غنای فرهنگی ایجاد کند، اما در عین حال برخورد فرهنگ‌های متفاوت گاهی به بحران هویت برای مهاجران و مقاومت در جامعه میزبان منجر می‌شود. در سطح سیاسی، دولت‌ها برای کنترل جریان مهاجرت سیاست‌هایی وضع می‌کنند تا از فشار بر خدمات عمومی و زیرساخت‌ها بکاهند. در بعد فردی، مهاجرت تجربه‌ای دوگانه است؛ از یک سو فرصت‌های تازه برای پیشرفت و از سوی دیگر احساس غربت، تبعیض و بحران هویت را به همراه دارد. در مجموع، مهاجرت نه کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و نتیجه آن به نحوه مدیریت و سیاست‌گذاری این پدیده بستگی دارد.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ایران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ایران ==</div></td></tr> </table>

امان الله فصیحی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=50507&oldid=prev 2026-06-06T11:07:39Z

<p><span class="autocomment">اهمیت</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اهمیت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اهمیت ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت در کنار باروری و مرگ‌ومیر، یکی از سه مؤلفه اصلی اثرگذار بر تغییرات جمعیت است. در یک قرن گذشته، با کاهش مرگ‌ومیر و سپس باروری، نقش مهاجرت در تحولات جمعیتی برجسته‌تر شده و اکنون در بسیاری از مناطق عامل اول تغییرات جمعیتی محسوب می‌شود. ایران طی پنجاه سال اخیر تغییرات قابل توجهی در مهاجرت‌های داخلی تجربه کرده که به عدم تناسب جمعیت شهرهای بزرگ با امکانات زیرساختی، تمرکز جمعیت در مناطق خاص و سال‌خوردگی جمعیت روستایی انجامیده است.&lt;ref&gt;[https://report.mrc.ir/article_9492_0d8f8313c83e69d101e8997d3065fbff.pdf محبی میمندی، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، 1402ش، ص3.]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت در کنار باروری و مرگ‌ومیر، یکی از سه مؤلفه اصلی اثرگذار بر تغییرات جمعیت است. در یک قرن گذشته، با کاهش مرگ‌ومیر و سپس باروری، نقش مهاجرت در تحولات جمعیتی برجسته‌تر شده و اکنون در بسیاری از مناطق عامل اول تغییرات جمعیتی محسوب می‌شود. ایران طی پنجاه سال اخیر تغییرات قابل توجهی در مهاجرت‌های داخلی تجربه کرده که به عدم تناسب جمعیت شهرهای بزرگ با امکانات زیرساختی، تمرکز جمعیت در مناطق خاص و سال‌خوردگی جمعیت روستایی انجامیده است.&lt;ref&gt;[https://report.mrc.ir/article_9492_0d8f8313c83e69d101e8997d3065fbff.pdf محبی میمندی، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، 1402ش، ص3.]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt; جمعیت مهاجران جهان از ۱۷۳ میلیون نفر در ۲۰۰۰م به ۲۸۱ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰م افزایش یافته و این روند صعودی، مهاجرت را به یکی از مهم‌ترین موضوعات اجتماعی عصر نوین تبدیل کرده است. ایران در سه‌دهۀ اخیر از جمله کشورهای مهاجرفرست و مهاجرپذیر محسوب می‌شود و در ۲۰۱۳م رتبه سوم مهاجرت افراد متخصص را در میان کشورهای در حال توسعه داشته و از هر هجده نفر اعزام‌شده برای کسب تخصص، تنها سه نفر بازگشته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریشهها </del>و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt;   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt; جمعیت مهاجران جهان از ۱۷۳ میلیون نفر در ۲۰۰۰م به ۲۸۱ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰م افزایش یافته و این روند صعودی، مهاجرت را به یکی از مهم‌ترین موضوعات اجتماعی عصر نوین تبدیل کرده است. ایران در سه‌دهۀ اخیر از جمله کشورهای مهاجرفرست و مهاجرپذیر محسوب می‌شود و در ۲۰۱۳م رتبه سوم مهاجرت افراد متخصص را در میان کشورهای در حال توسعه داشته و از هر هجده نفر اعزام‌شده برای کسب تخصص، تنها سه نفر بازگشته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریشه‌ها </ins>و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt;   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نظریه‌های مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نظریه‌های مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;پیامدهای مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;پیامدهای مهاجرت&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به گفته </del>جامعه‌شناسان، مهاجرت پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد مختلف دارد. در سطح خانواده، مهاجرت اغلب موجب گسست عاطفی، دوری اعضا و افزایش بار مسئولیت بر دوش خانواده باقی‌مانده در مبدأ می‌شود، هرچند در برخی موارد فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای نیز ایجاد می‌کند. از منظر اقتصادی، خروج نیروهای متخصص (فرار مغزها) ظرفیت علمی و فنی کشور مبدأ را کاهش می‌دهد، اما در مقابل، ارسال وجوه توسط مهاجران می‌تواند به معیشت خانواده‌ها کمک کند. در کشور مقصد، مهاجران به‌طور معمول مشاغلی را بر عهده می‌گیرند که کم‌ترین تمایل محلی را دارد، اما اغلب با تبعیض شغلی و دستمزد نابرابر مواجه هستند. در بعد فرهنگی، مهاجرت به تلاقی و تبادل فرهنگ‌ها می‌انجامد و می‌تواند غنای فرهنگی ایجاد کند، اما در عین حال برخورد فرهنگ‌های متفاوت گاهی به بحران هویت برای مهاجران و مقاومت در جامعه میزبان منجر می‌شود. در سطح سیاسی، دولت‌ها برای کنترل جریان مهاجرت سیاست‌هایی وضع می‌کنند تا از فشار بر خدمات عمومی و زیرساخت‌ها بکاهند. در بعد فردی، مهاجرت تجربه‌ای دوگانه است؛ از یک سو فرصت‌های تازه برای پیشرفت و از سوی دیگر احساس غربت، تبعیض و بحران هویت را به همراه دارد. در مجموع، مهاجرت نه کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و نتیجه آن به نحوه مدیریت و سیاست‌گذاری این پدیده بستگی دارد.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌گفته </ins>جامعه‌شناسان، مهاجرت پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد مختلف دارد. در سطح خانواده، مهاجرت اغلب موجب گسست عاطفی، دوری اعضا و افزایش بار مسئولیت بر دوش خانواده باقی‌مانده در مبدأ می‌شود، هرچند در برخی موارد فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای نیز ایجاد می‌کند. از منظر اقتصادی، خروج نیروهای متخصص (فرار مغزها) ظرفیت علمی و فنی کشور مبدأ را کاهش می‌دهد، اما در مقابل، ارسال وجوه توسط مهاجران می‌تواند به معیشت خانواده‌ها کمک کند. در کشور مقصد، مهاجران به‌طور معمول مشاغلی را بر عهده می‌گیرند که کم‌ترین تمایل محلی را دارد، اما اغلب با تبعیض شغلی و دستمزد نابرابر مواجه هستند. در بعد فرهنگی، مهاجرت به تلاقی و تبادل فرهنگ‌ها می‌انجامد و می‌تواند غنای فرهنگی ایجاد کند، اما در عین حال برخورد فرهنگ‌های متفاوت گاهی به بحران هویت برای مهاجران و مقاومت در جامعه میزبان منجر می‌شود. در سطح سیاسی، دولت‌ها برای کنترل جریان مهاجرت سیاست‌هایی وضع می‌کنند تا از فشار بر خدمات عمومی و زیرساخت‌ها بکاهند. در بعد فردی، مهاجرت تجربه‌ای دوگانه است؛ از یک سو فرصت‌های تازه برای پیشرفت و از سوی دیگر احساس غربت، تبعیض و بحران هویت را به همراه دارد. در مجموع، مهاجرت نه کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و نتیجه آن به نحوه مدیریت و سیاست‌گذاری این پدیده بستگی دارد.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ایران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ایران ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l120">خط ۱۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت به عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt; در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله </del>«مرثیه‌ای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt; در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداخته‌اند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحران‌های فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt; در سینمای خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگ‌ها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران پرداخته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت به عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt; در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازجمله </ins>«مرثیه‌ای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt; در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداخته‌اند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحران‌های فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt; در سینمای خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگ‌ها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران پرداخته‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=49891&oldid=prev 2026-06-02T14:09:49Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l134">خط ۱۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «بررسی مهاجرت خانواده‌های ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 10 دی 1396ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «بررسی مهاجرت خانواده‌های ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 10 دی 1396ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* برومندزاده، محمدرضا و نوبخت، رضا، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 9، 1390ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* برومندزاده، محمدرضا و نوبخت، رضا، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 9، 1390ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* «پیامدهای مهاجرت»، در مجلهٔ  خبری ویستا، تاریخ بازدید: ۳  تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تقوی، نعمت‌‌الله، مبانی جمعیت‌شناسی، تبریز، دانیال، 1378ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تقوی، نعمت‌‌الله، مبانی جمعیت‌شناسی، تبریز، دانیال، 1378ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دهخدا،  علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲ تیر ۱۴۰۱ش</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دهخدا،  علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11  خرداد ۱۴۰5ش</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دهقانی، نوید، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا، تاریخ درج مطلب: 5 شهریور 1404ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دهقانی، نوید، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا، تاریخ درج مطلب: 5 شهریور 1404ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ذوالفقاری، حسین، «تأثیر مهاجرت غیرقانونی بر امنیت مرزهاي (مطالعه موردي مرزهاي جنوب شرق کشور)»، پژوهش نامه مطالعات مرزي، سال پنجم، شمارۀ 3، 1396ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ذوالفقاری، حسین، «تأثیر مهاجرت غیرقانونی بر امنیت مرزهاي (مطالعه موردي مرزهاي جنوب شرق کشور)»، پژوهش نامه مطالعات مرزي، سال پنجم، شمارۀ 3، 1396ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مریم راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، فصلنامۀ پژوهش اجتماعی، شماره 16، 1391ش،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مریم راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، فصلنامۀ پژوهش اجتماعی، شماره 16، 1391ش،</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سجادپور، سیدمحمدکاظم، «پدیده فراگیر مهاجرت بین المللی»، وب‌سایت دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: 2 خرداد 1402ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سجادپور، سیدمحمدکاظم، «پدیده فراگیر مهاجرت بین المللی»، وب‌سایت دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: 2 خرداد 1402ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* شلیله،  محمد، «تصمیم‌گیری دربارهٔ مهاجرت و فرایند سازگاری با جامعهٔ میزبان»، مجلهٔ    رفاه اجتماعی، شمارهٔ ۳، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">    </del>۱۳۸۱ش.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* شلیله،  محمد، «تصمیم‌گیری دربارهٔ مهاجرت و فرایند سازگاری با جامعهٔ میزبان»، مجلهٔ    رفاه اجتماعی، شمارهٔ ۳، ۱۳۸۱ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* علمداری، محسن، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1404ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* علمداری، محسن، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1404ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عیسی‌زاده، سعید، مهران‌فر، جهانبخش، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 89-90، 1393ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عیسی‌زاده، سعید، مهران‌فر، جهانبخش، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 89-90، 1393ش.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l150">خط ۱۵۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «قانون راجع به ورود و اقامت اتباع»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «قانون راجع به ورود و اقامت اتباع»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شمارۀ 3، 1402ش، 1402ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شمارۀ 3، 1402ش، 1402ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* محرابی  شاتوری، محمدرضا، «مهاجرت و پیامدهای آن»، در سایت احیا سپاهان، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری،  مرتضی، آزادی معنوی، در مجموعه آثار شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری،  مرتضی، آزادی معنوی، در مجموعه آثار شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «معرفی کامل عشایر (شغل، محل سکونت، علت کوچ، جمعیت و صنایع دستی)»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «معرفی کامل عشایر (شغل، محل سکونت، علت کوچ، جمعیت و صنایع دستی)»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* معین،  محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* «مهاجرت»، در سایت مگ ایرانز، تاریخ بازدید: ۲    تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* «مهاجرت یا کوچ»، در سایت دانشیاری، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* میرزاد،  «مهاجرت؛ علل و انواع آن»، در سایت مور، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۱ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، مجلۀ مطالعات اجتماعی، شمارۀ 3 (دوره 31)، 1402ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، مجلۀ مطالعات اجتماعی، شمارۀ 3 (دوره 31)، 1402ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «مهاجران خارجي به كد‌ام شهرهاي ايران مي‌روند‌»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1396ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «مهاجران خارجي به كد‌ام شهرهاي ايران مي‌روند‌»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1396ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن    در بین خانواده‌ها و زنان ایرانی»، در مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن    در بین خانواده‌ها و زنان ایرانی»، در مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کرده‌اند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۴۰۳ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کرده‌اند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۴۰۳ش.</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=49883&oldid=prev 2026-06-02T13:52:10Z

<p><span class="autocomment">انواع مهاجرت</span></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&amp;diff=49883&amp;oldid=49853">نمایش تغییرات</a>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=49853&oldid=prev 2026-06-02T13:04:28Z

<p><span class="autocomment">مهاجرت در ادبیات و هنر</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l64">خط ۶۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ایالات متحده آمریکا: این کشور همچنان به عنوان یکی از مقاصد نخست مهاجران ایرانی شناخته می‌شود. بر پایه معیار «محل تولد»، جمعیت ایرانیان ساکن آمریکا در  ۲۰۱۷م حدود ۳۹۵ هزار نفر بوده و با احتساب معیار «اصالت ایرانی»، این رقم به ۴۷۷ هزار نفر می‌رسد. سطح تحصیلات در این جامعه بالا است؛ به گونه‌ای که حدود ۷۴ درصد دارای تحصیلات فراتر از دیپلم و ۲۹درصد از افراد بالای ۲۵ سال، دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هستند. از نظر شغلی، بیش از نیمی از شاغلان ایرانی در حوزه‌های مدیریتی، کسب‌وکار و هنر فعالیت می‌کنند. روند دریافت اقامت دائم یا ویزاهای موقت برای ایرانیان از سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۱۵ </del>کاهشی بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ایالات متحده آمریکا: این کشور همچنان به عنوان یکی از مقاصد نخست مهاجران ایرانی شناخته می‌شود. بر پایه معیار «محل تولد»، جمعیت ایرانیان ساکن آمریکا در  ۲۰۱۷م حدود ۳۹۵ هزار نفر بوده و با احتساب معیار «اصالت ایرانی»، این رقم به ۴۷۷ هزار نفر می‌رسد. سطح تحصیلات در این جامعه بالا است؛ به گونه‌ای که حدود ۷۴ درصد دارای تحصیلات فراتر از دیپلم و ۲۹درصد از افراد بالای ۲۵ سال، دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هستند. از نظر شغلی، بیش از نیمی از شاغلان ایرانی در حوزه‌های مدیریتی، کسب‌وکار و هنر فعالیت می‌کنند. روند دریافت اقامت دائم یا ویزاهای موقت برای ایرانیان از سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۱۵م </ins>کاهشی بوده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کانادا: این کشور نیز همواره در زمره سه مقصد اصلی مهاجرت ایرانیان قرار داشته است. شمار مهاجران ایرانی در کانادا از سال ۱۹۹۰م تا ۲۰۱۹م رشدی پیوسته داشته است. بیشترین نوع ویزای موقت اعطاشده به ایرانیان، ویزای تحصیلی بوده و در سال‌های اخیر، مجوزهای کار با رویکرد بشردوستانه افزایش یافته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کانادا: این کشور نیز همواره در زمره سه مقصد اصلی مهاجرت ایرانیان قرار داشته است. شمار مهاجران ایرانی در کانادا از سال ۱۹۹۰م تا ۲۰۱۹م رشدی پیوسته داشته است. بیشترین نوع ویزای موقت اعطاشده به ایرانیان، ویزای تحصیلی بوده و در سال‌های اخیر، مجوزهای کار با رویکرد بشردوستانه افزایش یافته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اروپا: قاره اروپا میزبان شمار قابل توجهی از ایرانیان مهاجر است. بر پایۀ آمار سازمان ملل، کشورهای آلمان، انگلیس، سوئد، هلند و فرانسه مقاصد اصلی در این قاره هستند.  برای مثال در آلمان بیش از ۷۳ هزار ایرانی زندگی می‌کنند و ایران در میان ده کشور غیراروپایی اول از نظر دریافت اقامت دائم شغلی در این کشور قرار دارد. تعداد ایرانیان دارنده اقامت بلندمدت در اروپا از ۲۰۰۴م تا ۲۰۱۸م حدود 20 برابر شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اروپا: قاره اروپا میزبان شمار قابل توجهی از ایرانیان مهاجر است. بر پایۀ آمار سازمان ملل، کشورهای آلمان، انگلیس، سوئد، هلند و فرانسه مقاصد اصلی در این قاره هستند.  برای مثال در آلمان بیش از ۷۳ هزار ایرانی زندگی می‌کنند و ایران در میان ده کشور غیراروپایی اول از نظر دریافت اقامت دائم شغلی در این کشور قرار دارد. تعداد ایرانیان دارنده اقامت بلندمدت در اروپا از ۲۰۰۴م تا ۲۰۱۸م حدود 20 برابر شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l115">خط ۱۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عنوان </ins>پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt; در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده از جمله «مرثیه‌ای برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرژانتین»، </ins>«وزارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درد»، </ins>«زنبوردار حلب» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران </ins>«پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب»<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt; در سینمای ایران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثاری مانند </ins>«جدایی نادر از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی </ins>و اخلاقی مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداخته‌اند</ins>. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی </ins>و بحران‌های فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt; در سینمای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، </ins>«مرز» و «گرگ‌ها» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به موضوعات </ins>بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداخته‌اند</ins>.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>مهاجرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌عنوان </del>پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سال‌های اخیر به‌دلیل افزایش بی‌سابقه تعداد مهاجران در بسیاری از نقاط جهان، </del>به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و اجتماعی </del>تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله ادبیات، سینما، تئاتر، نقاشی و موسیقی </del>برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt;  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه </del>ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها می‌توان به آثار خارجی </del>«مرثیه‌ای برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرژانتین» (پاتریسیو پرون) درباره خانواده‌ای که به‌دلیل محدودیت‌های سیاسی مجبور به مهاجرت می‌شوند، </del>«وزارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درد» (دوبراوکا اوگرشیچ) روایتگر رنج‌های مهاجران بالکان در آمستردام، </del>«زنبوردار حلب» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(کریستی لفتری) داستان فرار یک زوج سوری از جنگ داخلی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار ایرانی مانند </del>«پاییز فصل آخر سال است» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(نسیم مرعشی) درباره دغدغه‌های مهاجرت و هویت شغلی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاطفی نسل جوان ایران، </del>«خروجی غرب» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(محسن حمید) روایتگر عشق و مهاجرت در شهری جنگ‌زده در خاورمیانه</del>&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.]&lt;/ref&gt; و «مهاجرت در ایران» (حسین محمودیان) با موضوع مهاجرت ایرانیان به خارج و میزبانی ایران از مهاجران، اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.samt.ac.ir/fa/book/6224/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «مهاجرت در ایران»، وب‌سایت سمت، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش</del>.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک نیز به دو شکل ترجمه و تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران </del>بازتاب یافته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و عاطفی مهاجران برای مخاطبان خردسال پرداخته </del>است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>در سینمای ایران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنمایی مضمون مهاجرت و هویت فرهنگی در آثار شاخصی به تصویر کشیده شده است. </del>«جدایی نادر از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیمین» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۱م) مهاجرت را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشمکش‌های درونی </del>و اخلاقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند می‌زند. «بغض» (رضا درمیشیان، ۲۰۱۲م) تنهایی، بی‌پناهی و گسست فرهنگی مهاجران را در استانبول روایت می‌کند. «ملبورن» (نیما جاویدی، ۲۰۱۴م) مهاجرت را آزمونی برای وجدان و هویت فردی می‌داند. «گذشته» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۳م) لایه‌های پنهان هویت را در روابط خانوادگی در فرانسه آشکار می‌سازد. «ارتفاع پست» (ابراهیم حاتمی‌کیا، ۲۰۰۲م) </del>مهاجرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را آخرین راه حل برای فرار از فقر و بی‌عدالتی اجتماعی نشان می‌دهد</del>. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی، تردید </del>و بحران‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخلاقی و </del>فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>در سینمای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خارجی، فیلم کوتاه Mimmo در 2021م به کارگردانی متیو بل به بحران مهاجران در اروپا و تلاش برای حمایت از آنان می‌پردازد. همچنین فیلم کوتاه </del>«مرز» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Frontier) (۲۰۲۰م) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلم </del>«گرگ‌ها» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(The Wolves / Los Lobos) (۲۰۱۹م) از دیگر آثار ساخته‌شده در این حوزه هستند. این فیلم‌ها عمدتاً موضوعاتی چون </del>بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را دستمایه روایت خود قرار داده‌اند</del>.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA&diff=49851&oldid=prev 2026-06-02T12:59:05Z

<p><span class="autocomment">مهاجرت در ادبیات و هنر</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l116">خط ۱۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مهاجرت در ادبیات و هنر ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مهاجرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عنوان </del>پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، در سال‌های اخیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به دلیل </del>افزایش بی‌سابقه تعداد مهاجران در بسیاری از نقاط جهان، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی و اجتماعی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری از جمله ادبیات، سینما، تئاتر، نقاشی و موسیقی برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌عنوان </ins>پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، در سال‌های اخیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌دلیل </ins>افزایش بی‌سابقه تعداد مهاجران در بسیاری از نقاط جهان، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی و اجتماعی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری از جمله ادبیات، سینما، تئاتر، نقاشی و موسیقی برجسته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حوزه ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده که از جمله آنها می‌توان به «مرثیه‌ای برای آرژانتین» (پاتریسیو پرون) درباره خانواده‌ای که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به دلیل </del>محدودیت‌های سیاسی مجبور به مهاجرت می‌شوند، «وزارت درد» (دوبراوکا اوگرشیچ) روایتگر رنج‌های مهاجران بالکان در آمستردام، «پاییز فصل آخر سال است» (نسیم مرعشی) درباره دغدغه‌های مهاجرت و هویت شغلی و عاطفی نسل جوان ایران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«زنبوردار حلب» (کریستی لفتری) داستان فرار یک زوج سوری از جنگ داخلی، و </del>«خروجی غرب» (محسن حمید) روایتگر عشق و مهاجرت در شهری جنگ‌زده در خاورمیانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشاره کرد.</del>&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته و به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و عاطفی مهاجران برای مخاطبان خردسال پرداخته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حوزه ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده که از جمله آنها می‌توان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار خارجی </ins>«مرثیه‌ای برای آرژانتین» (پاتریسیو پرون) درباره خانواده‌ای که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌دلیل </ins>محدودیت‌های سیاسی مجبور به مهاجرت می‌شوند، «وزارت درد» (دوبراوکا اوگرشیچ) روایتگر رنج‌های مهاجران بالکان در آمستردام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«زنبوردار حلب» (کریستی لفتری) داستان فرار یک زوج سوری از جنگ داخلی و آثار ایرانی مانند </ins>«پاییز فصل آخر سال است» (نسیم مرعشی) درباره دغدغه‌های مهاجرت و هویت شغلی و عاطفی نسل جوان ایران، «خروجی غرب» (محسن حمید) روایتگر عشق و مهاجرت در شهری جنگ‌زده در خاورمیانه&lt;ref&gt;[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.]&lt;/ref&gt; و «مهاجرت در ایران» (حسین محمودیان) با موضوع مهاجرت ایرانیان به خارج و میزبانی ایران از مهاجران، اشاره کرد.&lt;ref&gt;[https://www.samt.ac.ir/fa/book/6224/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «مهاجرت در ایران»، وب‌سایت سمت، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش</ins>.]&lt;/ref&gt; مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک نیز به دو شکل ترجمه و تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران </ins>بازتاب یافته و به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و عاطفی مهاجران برای مخاطبان خردسال پرداخته است.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در سینمای ایران، بازنمایی مضمون مهاجرت و هویت فرهنگی در آثار شاخصی به تصویر کشیده شده است. «جدایی نادر از سیمین» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۱م) مهاجرت را به کشمکش‌های درونی و اخلاقی پیوند می‌زند. «بغض» (رضا درمیشیان، ۲۰۱۲م) تنهایی، بی‌پناهی و گسست فرهنگی مهاجران را در استانبول روایت می‌کند. «ملبورن» (نیما جاویدی، ۲۰۱۴م) مهاجرت را آزمونی برای وجدان و هویت فردی می‌داند. «گذشته» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۳م) لایه‌های پنهان هویت را در روابط خانوادگی در فرانسه آشکار می‌سازد. «ارتفاع پست» (ابراهیم حاتمی‌کیا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۰۲</del>) مهاجرت را آخرین راه حل برای فرار از فقر و بی‌عدالتی اجتماعی نشان می‌دهد. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی، تردید و بحران‌های اخلاقی و فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در سینمای ایران، بازنمایی مضمون مهاجرت و هویت فرهنگی در آثار شاخصی به تصویر کشیده شده است. «جدایی نادر از سیمین» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۱م) مهاجرت را به کشمکش‌های درونی و اخلاقی پیوند می‌زند. «بغض» (رضا درمیشیان، ۲۰۱۲م) تنهایی، بی‌پناهی و گسست فرهنگی مهاجران را در استانبول روایت می‌کند. «ملبورن» (نیما جاویدی، ۲۰۱۴م) مهاجرت را آزمونی برای وجدان و هویت فردی می‌داند. «گذشته» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۳م) لایه‌های پنهان هویت را در روابط خانوادگی در فرانسه آشکار می‌سازد. «ارتفاع پست» (ابراهیم حاتمی‌کیا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۰۲م</ins>) مهاجرت را آخرین راه حل برای فرار از فقر و بی‌عدالتی اجتماعی نشان می‌دهد. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی، تردید و بحران‌های اخلاقی و فرهنگی همراه است.&lt;ref&gt;[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در سینمای خارجی، فیلم کوتاه Mimmo در 2021م به کارگردانی متیو بل به بحران مهاجران در اروپا و تلاش برای حمایت از آنان می‌پردازد. همچنین فیلم کوتاه «مرز» (Frontier) (۲۰۲۰م) و فیلم «گرگ‌ها» (The Wolves / Los Lobos) (۲۰۱۹م) از دیگر آثار ساخته‌شده در این حوزه هستند. این فیلم‌ها عمدتاً موضوعاتی چون بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران را دستمایه روایت خود قرار داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در سینمای خارجی، فیلم کوتاه Mimmo در 2021م به کارگردانی متیو بل به بحران مهاجران در اروپا و تلاش برای حمایت از آنان می‌پردازد. همچنین فیلم کوتاه «مرز» (Frontier) (۲۰۲۰م) و فیلم «گرگ‌ها» (The Wolves / Los Lobos) (۲۰۱۹م) از دیگر آثار ساخته‌شده در این حوزه هستند. این فیلم‌ها عمدتاً موضوعاتی چون بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران را دستمایه روایت خود قرار داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی