چارده‌پال - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ چارده پال را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به چارده‌پال منتقل کرد

2026-05-30T10:22:36Z

حمید گلزار صفحهٔ چارده پال را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به چارده‌پال منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۲
(بدون تفاوت)

زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی

2026-05-10T11:45:34Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۵
خط ۲:		خط ۲:
	<big>'''چارده‌پال،'''</big> آیین فال‌گرفتن و پیشگویی در میان هزاره‌ها.		<big>'''چارده‌پال،'''</big> آیین فال‌گرفتن و پیشگویی در میان هزاره‌ها.

	چارده‌پال (چهارده فال)، از جملۀ آیین‌ و رسوم محلی و میراث فرهنگی و نیز نوعی تفأل و پیشگویی در میان هزاره‌های افغانستان است که طی مراسمی توسط زنان، در شب چهاردهم ماه قمری در طول سال انجام می‌شود.		چارده‌پال (چهارده فال)، از جملۀ آیین‌ و رسوم محلی و میراث فرهنگی و نیز نوعی تفأل و پیشگویی در میان هزاره‌های [[افغانستان]] است که طی مراسمی توسط زنان، در شب چهاردهم ماه قمری در طول سال انجام می‌شود.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	به اجتماع زنان و دختران باکره در «لیلة‌البدر» یا شب چهاردهم ماه قمری، برای فال‌ گرفتن، چارده‌پال می‌گویند.<ref>[http://www.azraculture.com/result.php?word=%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D9%BE%D8%A7%D9%84 «چارده پال»، وب‌سایت هزارگی کالچر.]</ref> چارده، عدد چهاردهم است که در گویش مردم هزاره، به‌صورت چارده تلفظ می‌شود.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>		به اجتماع زنان و دختران باکره در «لیلة‌البدر» یا شب چهاردهم ماه قمری، برای فال‌ گرفتن، چارده‌پال می‌گویند.<ref>[http://www.azraculture.com/result.php?word=%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D9%BE%D8%A7%D9%84 «چارده پال»، وب‌سایت هزارگی کالچر.]</ref> چارده، عدد چهاردهم است که در گویش مردم هزاره، به‌صورت چارده تلفظ می‌شود.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
خط ۸:		خط ۸:
	چارده‌پال، از رسم‌های باستانی و میراث فرهنگی هزاره‌ها است که از مواجهه با طبیعت گرفته شده و تحت تأثیر تجربۀ بشری، ادبیات و آداب و رسوم اجتماعی دیگر، تکامل پیدا کرده است.<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه‌ها درآیین‌های نمایشی هزاره‌ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> این رسم فرهنگی، در سال‌های اخیر با تغییر در سبک زندگی و باورهای مردم، کمرنگ شده و در حالت فراموشی قرار دارد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>		چارده‌پال، از رسم‌های باستانی و میراث فرهنگی هزاره‌ها است که از مواجهه با طبیعت گرفته شده و تحت تأثیر تجربۀ بشری، ادبیات و آداب و رسوم اجتماعی دیگر، تکامل پیدا کرده است.<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه‌ها درآیین‌های نمایشی هزاره‌ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> این رسم فرهنگی، در سال‌های اخیر با تغییر در سبک زندگی و باورهای مردم، کمرنگ شده و در حالت فراموشی قرار دارد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
	==آداب و رسوم چارده‌پال==		==آداب و رسوم چارده‌پال==
	زن‌ها در شب چهاردهم ماه قمری، در خانه‌ای که مرد خانه یک‌بار ازدواج کرده باشد، جمع مي‌شوند.<ref>- [http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواج های جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> سپس، دختر باکره‌ای را لباس تمیز مي‌پوشانند و مانند يك عروس روي تخت نشانده و یک ظرف آب را پیش روی دختر به‌صورتی می‌گذارند که اشیاء داخل آن دیده نشود. زنان دیگر دور دختر حلقه ‌زده و هر کدام نشانه‌ای از خود مانند انگشتر، حلقه و سکه درون ظرف می‌اندازند. سپس زنان خوش‌صدا به‌نوبت دوبیتی‌هایی از شاعران محلی، بابا طاهر و فائز دشتستانی را می‌خوانند<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> و با هر بارخواندن دوبیتی، دختر جوان یکی از انگشترها و یا حلقه‌های ریخته‌شده داخل ظرف را بیرون می‌آورد. بعد از آن، تعبیرکنندگان بدون اینکه از نیت‌کننده خواهان توضیح نیت شوند، دوبیتی را معنا و با گفتن جملۀ «بد است» یا «خوب است»، تعبیر می‌کنند؛ اما صاحب نیت، خود دوبیتی را چندینبار زمزمه می‌کند و معنای آن را با نیت خود تطبیق می‌دهد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، « چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>		زن‌ها در شب چهاردهم ماه قمری، در خانه‌ای که مرد خانه یک‌بار [[ازدواج]] کرده باشد، جمع مي‌شوند.<ref>- [http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواج های جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> سپس، دختر باکره‌ای را لباس تمیز مي‌پوشانند و مانند يك عروس روي تخت نشانده و یک ظرف آب را پیش روی دختر به‌صورتی می‌گذارند که اشیاء داخل آن دیده نشود. زنان دیگر دور دختر حلقه ‌زده و هر کدام نشانه‌ای از خود مانند انگشتر، حلقه و سکه درون ظرف می‌اندازند. سپس زنان خوش‌صدا به‌نوبت دوبیتی‌هایی از شاعران محلی، بابا طاهر و فائز دشتستانی را می‌خوانند<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> و با هر بارخواندن دوبیتی، دختر جوان یکی از انگشترها و یا حلقه‌های ریخته‌شده داخل ظرف را بیرون می‌آورد. بعد از آن، تعبیرکنندگان بدون اینکه از نیت‌کننده خواهان توضیح نیت شوند، دوبیتی را معنا و با گفتن جملۀ «بد است» یا «خوب است»، تعبیر می‌کنند؛ اما صاحب نیت، خود دوبیتی را چندینبار زمزمه می‌کند و معنای آن را با نیت خود تطبیق می‌دهد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، « چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
	برای مثال، دوبیتی زیر به بی‌وفایی، دوری و جدایی تعبیر می‌شود: <ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref>		برای مثال، دوبیتی زیر به بی‌وفایی، دوری و جدایی تعبیر می‌شود: <ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref>
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}

حبیب الله نجفی: صفحه‌ای تازه حاوی «تصویری از مراسم چارده‌پال هزارگی '''چارده‌پال،''' آیین فال‌گرفتن و پیشگویی در میان هزاره‌ها. چارده‌پال (چهارده فال)، از جملۀ آیین‌ و رسوم محلی و میراث فرهنگی و نیز نوعی تفأل و پیشگویی در میان هزاره‌های...» ایجاد کرد

2026-05-10T11:25:00Z

صفحه‌ای تازه حاوی «بندانگشتی|تصویری از مراسم چارده‌پال هزارگی <big>'''چارده‌پال،'''</big> آیین فال‌گرفتن و پیشگویی در میان هزاره‌ها. چارده‌پال (چهارده فال)، از جملۀ آیین‌ و رسوم محلی و میراث فرهنگی و نیز نوعی تفأل و پیشگویی در میان هزاره‌های...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:چارده پال2.jpg|بندانگشتی|تصویری از مراسم چارده‌پال هزارگی]]
<big>'''چارده‌پال،'''</big> آیین فال‌گرفتن و پیشگویی در میان هزاره‌ها.

چارده‌پال (چهارده فال)، از جملۀ آیین‌ و رسوم محلی و میراث فرهنگی و نیز نوعی تفأل و پیشگویی در میان هزاره‌های افغانستان است که طی مراسمی توسط زنان، در شب چهاردهم ماه قمری در طول سال انجام می‌شود.
==مفهوم‌شناسی==
به اجتماع زنان و دختران باکره در «لیلة‌البدر» یا شب چهاردهم ماه قمری، برای فال‌ گرفتن، چارده‌پال می‌گویند.<ref>[http://www.azraculture.com/result.php?word=%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D9%BE%D8%A7%D9%84 «چارده پال»، وب‌سایت هزارگی کالچر.]</ref> چارده، عدد چهاردهم است که در گویش مردم هزاره، به‌صورت چارده تلفظ می‌شود.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
==تاریخچه==
چارده‌پال، از رسم‌های باستانی و میراث فرهنگی هزاره‌ها است که از مواجهه با طبیعت گرفته شده و تحت تأثیر تجربۀ بشری، ادبیات و آداب و رسوم اجتماعی دیگر، تکامل پیدا کرده است.<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه‌ها درآیین‌های نمایشی هزاره‌ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> این رسم فرهنگی، در سال‌های اخیر با تغییر در سبک زندگی و باورهای مردم، کمرنگ شده و در حالت فراموشی قرار دارد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
==آداب و رسوم چارده‌پال==
زن‌ها در شب چهاردهم ماه قمری، در خانه‌ای که مرد خانه یک‌بار ازدواج کرده باشد، جمع مي‌شوند.<ref>- [http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواج های جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> سپس، دختر باکره‌ای را لباس تمیز مي‌پوشانند و مانند يك عروس روي تخت نشانده و یک ظرف آب را پیش روی دختر به‌صورتی می‌گذارند که اشیاء داخل آن دیده نشود. زنان دیگر دور دختر حلقه ‌زده و هر کدام نشانه‌ای از خود مانند انگشتر، حلقه و سکه درون ظرف می‌اندازند. سپس زنان خوش‌صدا به‌نوبت دوبیتی‌هایی از شاعران محلی، بابا طاهر و فائز دشتستانی را می‌خوانند<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref> و با هر بارخواندن دوبیتی، دختر جوان یکی از انگشترها و یا حلقه‌های ریخته‌شده داخل ظرف را بیرون می‌آورد. بعد از آن، تعبیرکنندگان بدون اینکه از نیت‌کننده خواهان توضیح نیت شوند، دوبیتی را معنا و با گفتن جملۀ «بد است» یا «خوب است»، تعبیر می‌کنند؛ اما صاحب نیت، خود دوبیتی را چندینبار زمزمه می‌کند و معنای آن را با نیت خود تطبیق می‌دهد.<ref>[http://mahdizartosht.blogspot.com/2012/09/blog-post_2643.html?m=1 مهدی زرتشت، « چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار.]</ref>
برای مثال، دوبیتی زیر به بی‌وفایی، دوری و جدایی تعبیر می‌شود: <ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|اَلَا يار جان مرا تنها نماني |جَغِه كِشت و لب دريا نماني}}
{{ب|جغه كشت و لب دريا چه باشد |در اين صحرا ميان را (راه) نماني}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

==چارده‌پال در ادبیات عامیانه==
رسم چارده پال در ادبیات عامیانه نیز حضور پررنگی دارد؛ برای مثال به این دوبیتی اشاره می‌شود:<ref>[http://www.216sua.blogfa.com/ سمیع الله، «ترانه ها درآیین های نمایشی هزاره ها» وبلاگ رحیم بیگ.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|دَه بَلنَه دِه اَلی آوَال کَنِی مُو |شَاوِ چارده یَه، چارده‌پال کنی مو}}
{{ب|مَنِه کاسه، کَلُو نقره بریزی |خدا گفته یکی ره بال کنی مو}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}
==ثبت ملی به‌عنوان میراث فرهنگی==
چارده‌پال، در سال 1399ش به‌عنوان میراث فرهنگی غیرملموس، توسط وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان ثبت ملی شده است.<ref>[https://didpress.com/%D8%B3%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88/ «سه میراث فرهنگی کشور برای ثبت به یونسکو فرستاده شد» وب‌سایت خبرگزاری دید.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* امید، غلام‌رضا، «رسم و رواج‌های جاغوری»، وب‌سایت اگر به یاد جاغوری افتادی، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* «چارده پال»، وب‌سایت هزارگی کالچر، تاریخ درج مطلب: 6 آذر 1401ش.
* زرتشت، مهدی، «چارده پال؛ فرهنگ دیرپای هزارگی»، وب‌سایت رنگار، تاریخ درج مطلب: 4 مهر 1391ش.
* سمیع الله، «ترانه‌ها درآیین‌های نمایشی هزاره‌ها» وبلاگ رحیمبیگ، تاریخ درج مطلب: 17 خرداد 1391ش.
* «سه میراث فرهنگی کشور برای ثبت به یونسکو فرستاده شد»، خبرگزاری دید، تاریخ درج مطلب: 5 اسفند 1399ش.