زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T15:11:53Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''چانه‌زنی'''</big>؛ درخواست‌های پیاپی مشتری برای کم کردن بهای متاع از سوی فروشنده.		<big>'''چانه‌زنی'''</big>؛ درخواست‌های پیاپی مشتری برای کم کردن بهای متاع از سوی فروشنده.

	چانه‌زنی گفت‌وگوی طولانی دو طرف معامله برای گرفتن امتیازهای بیش‌تر برای خود در خرید و فروش کالا و روابط اقتصادی است. در کرمان به چانه‌زنی چک چونه،<ref>اسدی گوکی، فرهنگ عامیانه گلباف، ۱۳۷۹ش، ص۴۴. </ref> در گویش کردی کرمانشاه چق‌و‌چوق<ref>درویشیان، فرهنگ کردی کرمانشاهی، ۱۳۷۵ش، ص۱۸۱.</ref> و در تهران و بسیاری از مناطق ایران، «چونه زدن» گفته می‌شود.<ref>معین، حاشیه بر برهان قاطع، ۱۳۳۵ش، ج۲، ص۶۱۶، حاشیه ۳.</ref>		چانه‌زنی گفت‌وگوی طولانی دو طرف معامله برای گرفتن امتیازهای بیش‌تر برای خود در خرید و فروش کالا و روابط اقتصادی است. در [[کرمان]] به چانه‌زنی چک چونه،<ref>اسدی گوکی، فرهنگ عامیانه گلباف، ۱۳۷۹ش، ص۴۴. </ref> در گویش کردی [[کرمانشاه]] چق‌و‌چوق<ref>درویشیان، فرهنگ کردی کرمانشاهی، ۱۳۷۵ش، ص۱۸۱.</ref> و در تهران و بسیاری از مناطق ایران، «چونه زدن» گفته می‌شود.<ref>معین، حاشیه بر برهان قاطع، ۱۳۳۵ش، ج۲، ص۶۱۶، حاشیه ۳.</ref>
	==چانه‌بازاری==		==چانه‌بازاری==
	چانه‌زنی‌های طولانی در بازار اصطلاح «چانه‌بازاری» را به‌وجود آورده است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ذیل واژه چانه‌بازاری.</ref> منظور از این اصطلاح، چانه‌زنی بلندمدت و خسته‌کننده به شیوه‌ی بازاری‌ها است. خریدار و فروشنده درباره‌ی قیمت جنس با یکدیگر چانه می‌زنند. خریدار در پی کم کردن قیمت و فروشنده در پی بهای بیش‌تر برای جنس خود است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/چانه+زدن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چانه زدن.]</ref> خرید در بازار ایران یک هنر به‌شمار آمده و هنر چانه‌زنی مختص ایرانیان دانسته شده که نیازمند صبر، حوصله و وقت است.<ref>Rice, Persian Women and Their Ways, 1923, P195. </ref>		چانه‌زنی‌های طولانی در بازار اصطلاح «چانه‌بازاری» را به‌وجود آورده است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ذیل واژه چانه‌بازاری.</ref> منظور از این اصطلاح، چانه‌زنی بلندمدت و خسته‌کننده به شیوه‌ی بازاری‌ها است. خریدار و فروشنده درباره‌ی قیمت جنس با یکدیگر چانه می‌زنند. خریدار در پی کم کردن قیمت و فروشنده در پی بهای بیش‌تر برای جنس خود است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/چانه+زدن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چانه زدن.]</ref> خرید در بازار ایران یک هنر به‌شمار آمده و هنر چانه‌زنی مختص ایرانیان دانسته شده که نیازمند صبر، حوصله و وقت است.<ref>Rice, Persian Women and Their Ways, 1923, P195. </ref>

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «'''چانه‌زنی'''؛ درخواست‌های پیاپی مشتری برای کم کردن بهای متاع از سوی فروشنده. چانه‌زنی گفت‌وگوی طولانی دو طرف معامله برای گرفتن امتیازهای بیش‌تر برای خود در خرید و فروش کالا و روابط اقتصادی است. در کرمان به چانه‌زنی چک چونه،اسدی گ...» ایجاد کرد

2026-04-28T10:15:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''چانه‌زنی'''</big>؛ درخواست‌های پیاپی مشتری برای کم کردن بهای متاع از سوی فروشنده. چانه‌زنی گفت‌وگوی طولانی دو طرف معامله برای گرفتن امتیازهای بیش‌تر برای خود در خرید و فروش کالا و روابط اقتصادی است. در کرمان به چانه‌زنی چک چونه،<ref>اسدی گ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''چانه‌زنی'''</big>؛ درخواست‌های پیاپی مشتری برای کم کردن بهای متاع از سوی فروشنده.

چانه‌زنی گفت‌وگوی طولانی دو طرف معامله برای گرفتن امتیازهای بیش‌تر برای خود در خرید و فروش کالا و روابط اقتصادی است. در کرمان به چانه‌زنی چک چونه،<ref>اسدی گوکی، فرهنگ عامیانه گلباف، ۱۳۷۹ش، ص۴۴. </ref> در گویش کردی کرمانشاه چق‌و‌چوق<ref>درویشیان، فرهنگ کردی کرمانشاهی، ۱۳۷۵ش، ص۱۸۱.</ref> و در تهران و بسیاری از مناطق ایران، «چونه زدن» گفته می‌شود.<ref>معین، حاشیه بر برهان قاطع، ۱۳۳۵ش، ج۲، ص۶۱۶، حاشیه ۳.</ref>
==چانه‌بازاری==
چانه‌زنی‌های طولانی در بازار اصطلاح «چانه‌بازاری» را به‌وجود آورده است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ذیل واژه چانه‌بازاری.</ref> منظور از این اصطلاح، چانه‌زنی بلندمدت و خسته‌کننده به شیوه‌ی بازاری‌ها است. خریدار و فروشنده درباره‌ی قیمت جنس با یکدیگر چانه می‌زنند. خریدار در پی کم کردن قیمت و فروشنده در پی بهای بیش‌تر برای جنس خود است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/چانه+زدن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چانه زدن.]</ref> خرید در بازار ایران یک هنر به‌شمار آمده و هنر چانه‌زنی مختص ایرانیان دانسته شده که نیازمند صبر، حوصله و وقت است.<ref>Rice, Persian Women and Their Ways, 1923, P195. </ref>
==چانه‌زنی در فرهنگ ایرانیان==
سروستانی‌ها معتقدند در هنگام معامله باید آن‌قدر چانه بزنند تا غرق در عرق شوند.<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، ۱۳۷۱ش، ص۲۳۲.</ref> مَثل «تا چانه نزنی حلال نمی‌شود»<ref>دهگان، فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های فارسی، ۱۳۸۳ش، ص۲۸۷.</ref> از این باور برآمده است. سنندجی‌ها بر این باورند که مبنای چانه‌زنی دروغ و حقه‌بازی بوده و کسی که باتقوا باشد، چانه نمی‌زند.<ref>ایازی، آیینه سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۵۱۱.</ref> مَثل «حبه‌بین، دبه‌باز می‌شود» (به‌معنی کسی که برای حبه‌ای پافشاری و چانه‌زنی می‌کند، دبه‌ی محتوی حبه‌ها را باز گذاشته و تمام آن‌ها را از دست می‌دهد) به این مسئله اشاره دارد. <ref>بهمن‌یار، داستان‌نامه بهمن‌یاری، ۱۳۶۱ش، ص۱۹۵.</ref>چانه‌زنی در مسئله ازدواج نیز به وفور دیده می‌شود. خانواده‌ها در بحث مهریه، لباس، زیورآلات عروس و جهیزیه به چانه‌زنی و بحث با یکدیگر می‌پردازند.<ref>علامه، یادگار فرهنگ آمل، ۱۳۳۸ش، ص۱۲۲؛ کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص۱۲۷.</ref> گاهی خانواده‌ی عروس در اصطلاح به مرگ می‌گیرند تا داماد به تب راضی شود.<ref>Drouville, Voyage en Perse, 1828, P145-146. </ref> گاهی چانه‌زنی، راهی برای آشنایی با شخصیت افراد است؛ مثلا اگر خواستگار پارچه‌فروش باشد، مادر و دختر، به‌صورت ناشناس به دکان او می‌روند و هنگام خرید پارچه، مدت طولانی چانه می‌زنند تا دختر هم او را خوب ببیند و هم شخصیت او را بهتر بشناسد.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص۱۲۴.</ref>

در میان ایل بختیاری‌، خانواده‌ها برای تعیین خرج ‌و مخارج مراسم عروسی و شیربها، با یکدیگر بسیار چانه می‌زنند. گاهی این بحث‌ها ساعت‌ها طول می‌کشد.<ref>خسروی، فرهنگ بختیاری، ۱۳۶۸ش، ص۱۳۷.</ref> در خرده‌فرهنگ‌های ایرانی، زمانی که پدر و مادر دختر اجازه‌ی چانه‌زنی بدهند، نشانه رضایت کامل آن‌ها درباره اصل این وصلت است و مَثل «کار که رسید به چانه، عروس را ببین به خانه» اشاره به همین موضوع دارد.<ref>ذوالفقاری، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۴۰۱.</ref>

در سنندج چانه‌زنی برای کرایه حمل ‌و نقل نیز رایج بوده است. آن‌ها برای بستن راه چانه‌زنی در آخر کار، با قاطرچی‌ها، خرک‌چی‌ها یا مکاری‌ها چانه زده و پس از تعیین قیمت نهایی با پیکی قیمت را به اطلاع گیرنده‌ی کالا می‌رساندند.<ref>ایازی، آیینه سنندج، ۱۳۷۱ش، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>

چانه‌زنی در میان فروشندگان دوره‌گرد و عشایر نیز دیده می‌شود.<ref>عسکری عالم، فرهنگ عامه لرستان، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۲۳۶.</ref> مردم کوه‌پایه ساوه معتقدند که دوره‌گردان منصف نبوده و تصمیم دارند جنس آن‌ها را با نازل‌ترین قیمت خریداری کنند. آن‌ها در هنگام خرید و فروش ساعت‌ها چانه زده و خدا، پیامبر و ائمه را میان خود حَکَم قرار می‌دادند. در میان معاملات عباراتی مانند «رسول‌ مالی» (مال رسول)، «حضرت عباسی» و «حلال‌واری» شنیده می‌شود.<ref>سالاری، فرهنگ مردم کوه‌پایه ساوه، ۱۳۷۹ش، ص۱۷۹.</ref>
==چانه‌زنی در فقه اسلامی==
مستحب است که فروشنده، میان مشتریانی که چانه می‌زنند و کسانی که چانه نمی‌زنند، یکسان برخورد کند.<ref>[http://lib.eshia.ir/10013/18/23/يساوى البحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة، [بی‌تا<nowiki>]</nowiki>، ج۱۸، ص۲۳.]</ref> همچنین برخی فقها، چانه‌زنی در معامله را مستحب و برخی ترک آن را مستحب دانسته‌اند.<ref>[http://lib.eshia.ir/10147/8/117/المماكسة اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ۱۳۷۹ش، ج۸، ص۱۱۷-۱۱۸]؛ اراکی، المسائل الواضحة، ۱۳۷۳، ج۲، ص۵؛ [https://lib.eshia.ir/15310/1/108 گلپایگانی، مختصر الاحکام، ۱۳۹۰ق، ص۱۰۸.]</ref> اما چانه‌زنی در خریدن قربانی، خرید برده، وسایل مورد نیاز حج و اجرت مرکبی که برای سفر حج گرفته می‌شود، مکروه است.<ref>[http://lib.eshia.ir/11025/17/454 الحر العاملی، وسا‌ئل الشیعة، ۱۳۷۲ش، ج۱۷، ص۴۵۴-۴۵۵]؛ [https://lib.eshia.ir/15317/2/29 طباطبایی حکیم، منهاج الصالحین، ۱۴۳۳ق، ج۲، ص۲۹.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* اراکی، محمدعلی، المسائل الواضحه، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۳ش.
* اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، قم، نشر اسلامی، ۱۳۷۹ش.
* اسدی گوکی، محمدجواد، فرهنگ عامیانه گلباف، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۷۹ش.
* البحرانی، الشیخ یوسف، الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره، قم، نشر اسلامی، [بی‌تا].
* الحر العاملی، محمد بن حسن، وسا‌ئل الشیعه، قم، آل البیت لاحیاء التراث، ۱۳۷۲ش.
* انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۲ش.
* ایازی، برهان، آیینه سنندج، تهران، مولف، ۱۳۷۱ش.
* بهمن‌یار، احمد، داستان‌نامه بهمن‌یاری، به‌تحقیق فریدون بهمن‌یار، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۶۱ش.
* خسروی، عبدالعلی، فرهنگ بختیاری، تهران، فرهنگ‌سرا، ۱۳۶۸ش.
* درویشیان، علی‌اشرف، فرهنگ کردی کرمانشاهی، تهران، سهند، ۱۳۷۵ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ش.
* دهگان، بهمن، فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های فارسی، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۳ش.
* ذوالفقاری، حسن، فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی، تهران، معین، ۱۳۸۸ش.
* سالاری، عبدالله، فرهنگ مردم کوه‌پایه ساوه، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۹ش.
* طباطبایی حکیم، محمدسعید، منهاج الصالحین، قم، دارالهلال، ۱۴۳۳ق.
* عسکری عالم، علی‌مردان، فرهنگ عامه لرستان، خرم‌آباد، شاپورخواست، ۱۳۸۷ش.
* علامه، صمصام‌الدین، یادگار فرهنگ آمل، تهران، تابان، ۱۳۳۸ش.
* کتیرایی، محمود، از خشت تا خشت، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۸ش.
* گلپایگانی، محمدرضا، مختصر الاحکام، قم، دارالقرآن کریم، ۱۳۹۰ق.
* معین، محمد، حاشیه بر برهان قاطع، تهران، امیرکبیر، ۱۳۳۵ش.
* همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
* Drouville, G., Voyage en Perse, Paris, 1828.
* Rice, C. C., Persian Women and Their Ways, London, 1923.

چانه‌زنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی