چغندر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T15:03:52Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۳
خط ۶:		خط ۶:
	برخی از طبیبان قدیمی، طبع چغندر را سرد و تر<ref>ابومنصور موفق هروی، الابنیة عن حقائق الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۱۸۲.</ref> و برخی، گرم و خشک یا گرم و تر دانسته‌اند.<ref>رازی، الحاوی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۳۰-۳۱؛ حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> بهترین قسمت چغندر، برگ و ساقه‌ی آن است. چغندر برای بهبود سرفه، نرم شدن سینه،<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۴.</ref> درد مفاصل، نقرس، صرع، خلط‌های غلیظ، ورم معده و کبد مفید است.<ref>حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> شستن صورت با آب برگ چغندر، باعث روشنی پوست می‌شود.<ref>بحرالفوائد، ۱۳۴۵ش، ص۲۹۵.</ref> همچنین درد دندان و آماس بدن را نیز کاهش می‌دهد.<ref>شهمردان بن ابی‌الخیر، نزهت‌نامه علایی، ۱۳۶۲ش، ص۲۳۱.</ref> شستن سر با آن، باعث تقویت ریشه‌ی مو، دفع شوره و رشد مجدد مو می‌شود. ترکیب آب پخته‌ی برگ چغندر با عسل یا روغن بادام، داروی درد گوش است. قرار دادن پا در آب پخته‌ی برگ چغندر باعث بهبودی ترک‌های پا می‌شود.<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> برگ چغندر در نرم نگه‌داشتن طبع، مفید است.<ref>جرجانی، ذخیره خوارزمشاهی، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۱۳۲و۱۷۰.</ref> چغندر سیاه قابض و چغندر سفید مسهل است.<ref>کاسانی، ترجمه و تحریر صیدنه بیرونی، ۱۳۵۸ش، ج۱، ص۳۹۰.</ref> ترکیب موم گداخته با عصاره برگ چغندر، باعث از بین رفتن ورم‌های بدن می‌شود.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref>		برخی از طبیبان قدیمی، طبع چغندر را سرد و تر<ref>ابومنصور موفق هروی، الابنیة عن حقائق الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۱۸۲.</ref> و برخی، گرم و خشک یا گرم و تر دانسته‌اند.<ref>رازی، الحاوی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۳۰-۳۱؛ حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> بهترین قسمت چغندر، برگ و ساقه‌ی آن است. چغندر برای بهبود سرفه، نرم شدن سینه،<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۴.</ref> درد مفاصل، نقرس، صرع، خلط‌های غلیظ، ورم معده و کبد مفید است.<ref>حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> شستن صورت با آب برگ چغندر، باعث روشنی پوست می‌شود.<ref>بحرالفوائد، ۱۳۴۵ش، ص۲۹۵.</ref> همچنین درد دندان و آماس بدن را نیز کاهش می‌دهد.<ref>شهمردان بن ابی‌الخیر، نزهت‌نامه علایی، ۱۳۶۲ش، ص۲۳۱.</ref> شستن سر با آن، باعث تقویت ریشه‌ی مو، دفع شوره و رشد مجدد مو می‌شود. ترکیب آب پخته‌ی برگ چغندر با عسل یا روغن بادام، داروی درد گوش است. قرار دادن پا در آب پخته‌ی برگ چغندر باعث بهبودی ترک‌های پا می‌شود.<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> برگ چغندر در نرم نگه‌داشتن طبع، مفید است.<ref>جرجانی، ذخیره خوارزمشاهی، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۱۳۲و۱۷۰.</ref> چغندر سیاه قابض و چغندر سفید مسهل است.<ref>کاسانی، ترجمه و تحریر صیدنه بیرونی، ۱۳۵۸ش، ج۱، ص۳۹۰.</ref> ترکیب موم گداخته با عصاره برگ چغندر، باعث از بین رفتن ورم‌های بدن می‌شود.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref>
	==چغندر در طب مردمی==		==چغندر در طب مردمی==
	اهالی خراسان برای درمان کچلی از برگ چغندر استفاده می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامه مردم خراسان، ۱۳۴۶ش، ص۲۳۱-۲۳۲.</ref> مردم اردکان از این گیاه برای بهبود کورک بهره می‌برند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۷۰۱.</ref> در ~~اصفهان،~~ مردم برای دفع سنگ کیسه‌ی صفرا آب برگ چغندر را می‌خورند.<ref>جانب‌اللهی، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران، ۱۳۹۰ش، ص۸۰.</ref> برخی معتقدند که پخته‌ی چغندر (لبو) بهترین صبحانه بوده و باعث پاک‌سازی بدن و رفع کم‌خونی می‌شود. ترکیب آب چغندر خام و هویج، خاصیت ضد سرطانی دارد.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref>		اهالی خراسان برای درمان کچلی از برگ چغندر استفاده می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامه مردم خراسان، ۱۳۴۶ش، ص۲۳۱-۲۳۲.</ref> مردم اردکان از این گیاه برای بهبود کورک بهره می‌برند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۷۰۱.</ref> در [[اصفهان]]، مردم برای دفع سنگ کیسه‌ی صفرا آب برگ چغندر را می‌خورند.<ref>جانب‌اللهی، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران، ۱۳۹۰ش، ص۸۰.</ref> برخی معتقدند که پخته‌ی چغندر (لبو) بهترین صبحانه بوده و باعث پاک‌سازی بدن و رفع کم‌خونی می‌شود. ترکیب آب چغندر خام و هویج، خاصیت ضد سرطانی دارد.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref>
	==چغندر در غذای ایرانی==		==چغندر در غذای ایرانی==
	در دوره‌ی صفوی از این گیاه در غذاهای ماست‌وا، آش نارنج، آش رواج، آش ترخانه و قلیه ماست استفاده می‌شد.<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۳۴۹.</ref> مردم در دوره قاجاریه، خوراک‌هایی مانند شاه‌ناز، یوز قلیه، برانی چغندر، قلیه به و قلیه حبشی را از چغندر تهیه می‌کردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۳۴و۳۸و۴۵و۴۶و۵۶و۶۱.</ref> گیلانی‌ها در آش قلیه، خورش ترشی‌تره، تورشه‌واش و ترشی هفت‌بیجار چغندر می‌ریزند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۲۹.</ref> کشک چغندر از خوراکی‌های سفره‌ی مردم ایل قشقایی است.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref> مردم خراسان در نوعی آش نذری با نام «آش اوماج و کماج» از برگ چغندر استفاده می‌کنند. در فراهان اراک با دوغ کشک و لبو نوعی غذا با نام «چغندر دوغ» برای شب یلدا تهیه می‌کنند.<ref>برزآبادی فراهانی، یلدا و شب چله از آغاز تا امروز، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۹.</ref> آش انار، آش جو، جوبا و قلیه‌ی چغندر نیز از چغندر تهیه می‌شوند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref>		در دوره‌ی صفوی از این گیاه در غذاهای ماست‌وا، آش نارنج، آش رواج، آش ترخانه و قلیه ماست استفاده می‌شد.<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۳۴۹.</ref> مردم در دوره قاجاریه، خوراک‌هایی مانند شاه‌ناز، یوز قلیه، برانی چغندر، قلیه به و قلیه حبشی را از چغندر تهیه می‌کردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۳۴و۳۸و۴۵و۴۶و۵۶و۶۱.</ref> گیلانی‌ها در آش قلیه، خورش ترشی‌تره، تورشه‌واش و ترشی هفت‌بیجار چغندر می‌ریزند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۲۹.</ref> کشک چغندر از خوراکی‌های سفره‌ی مردم ایل قشقایی است.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref> مردم خراسان در نوعی [[آش]] نذری با نام «آش اوماج و کماج» از برگ چغندر استفاده می‌کنند. در فراهان اراک با دوغ کشک و لبو نوعی غذا با نام «چغندر دوغ» برای شب یلدا تهیه می‌کنند.<ref>برزآبادی فراهانی، یلدا و شب چله از آغاز تا امروز، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۹.</ref> آش انار، آش جو، جوبا و قلیه‌ی چغندر نیز از چغندر تهیه می‌شوند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref>
	==چغندر در ادبیات فارسی==		==چغندر در ادبیات فارسی==
	کلیدواژه چغندر در کنایه‌ها و مثل‌های فارسی نیز استفاده شده است. اندک مندک، چغندر زردک (درباره‌ی فرد بی‌خاصیت استفاده می‌شود).<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۷۲ش، ص۹۷۵.</ref> آش اصل، چغندر است (در بیان اهمیت کار). اگر او چغندر نپز است، من هم دیگ نجوشم (برای بیان استوار بودن در انجام کاری).<ref>امینی، فرهنگ عوام، ۱۳۳۹ش، ص۵۷و۵۹.</ref>		کلیدواژه چغندر در کنایه‌ها و مثل‌های فارسی نیز استفاده شده است. اندک مندک، چغندر زردک (درباره‌ی فرد بی‌خاصیت استفاده می‌شود).<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۷۲ش، ص۹۷۵.</ref> آش اصل، چغندر است (در بیان اهمیت کار). اگر او چغندر نپز است، من هم دیگ نجوشم (برای بیان استوار بودن در انجام کاری).<ref>امینی، فرهنگ عوام، ۱۳۳۹ش، ص۵۷و۵۹.</ref>

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «'''چغندر'''؛ گیاهی از خانواده اسفناجیان با برگ‌ها و ریشه‌ی خوراکی. چغندر، گیاهی از تیره‌ی اسفناجیان با برگ‌هایی درشت و پهن است که موادغذایی در ریشه‌ی آن اندوخته می‌شود. چغندر سه نوع قند، رسمی و فرنگی دارد.[https://www.vajehyab.com/moein/چغندر معی...» ایجاد کرد

2026-04-28T10:16:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''چغندر'''</big>؛ گیاهی از خانواده اسفناجیان با برگ‌ها و ریشه‌ی خوراکی. چغندر، گیاهی از تیره‌ی اسفناجیان با برگ‌هایی درشت و پهن است که موادغذایی در ریشه‌ی آن اندوخته می‌شود. چغندر سه نوع قند، رسمی و فرنگی دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/چغندر معی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''چغندر'''</big>؛ گیاهی از خانواده اسفناجیان با برگ‌ها و ریشه‌ی خوراکی.

چغندر، گیاهی از تیره‌ی اسفناجیان با برگ‌هایی درشت و پهن است که موادغذایی در ریشه‌ی آن اندوخته می‌شود.
چغندر سه نوع قند، رسمی و فرنگی دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/چغندر معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه چغندر.]</ref> این گیاه در نواحی مختلف ایران با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. در اصفهان با نام‌های لبلبو، چگندر، چُندر و چوندَر،<ref>جناب اصفهانی، فرهنگ مردم اصفهان، ۱۳۸۵ش، ص۲۲۶.</ref> در مازندارن با نام چَنگِل، در خوانسار با نام بورنی، در بیرجند با نام پُختوک و در اوز با نام چاغذر شناخته می‌شود.<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۶۱و۷۵و۱۳۶و۱۵۰.</ref> برخی منابع، این گیاه را نوعی شلغم دانسته‌اند.<ref>قوام فاروقی، شرف‌نامه منیری، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۳۴۵.</ref> چغندر گیاهی دو ساله است که در سال اول برگ‌های پهن دارد و ریشه‌ی غده‌ای آن قند می‌اندوزد. در سال دوم ساقه‌ی آن که دارای گل است، اندوخته‌ی گیاه را مصرف می‌کند. برگ‌های چغندر در طول روز مواد قندی را می‌سازد تا شب در ریشه ذخیره شوند.<ref>گل‌گلاب، گیاه‌شناسی، ۱۳۲۶ش، ص۲۷۴.</ref> کشت آن در فروردین انجام شده و آبان، زمان برداشت محصول است.<ref>صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۱.</ref>
==خواص چغندر==
برخی از طبیبان قدیمی، طبع چغندر را سرد و تر<ref>ابومنصور موفق هروی، الابنیة عن حقائق الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۱۸۲.</ref> و برخی، گرم و خشک یا گرم و تر دانسته‌اند.<ref>رازی، الحاوی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۳۰-۳۱؛ حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> بهترین قسمت چغندر، برگ و ساقه‌ی آن است. چغندر برای بهبود سرفه، نرم شدن سینه،<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۴.</ref> درد مفاصل، نقرس، صرع، خلط‌های غلیظ، ورم معده و کبد مفید است.<ref>حاجی‌زین عطار، اختیارات بدیعی، ۱۳۷۱ش، ص۲۲۸.</ref> شستن صورت با آب برگ چغندر، باعث روشنی پوست می‌شود.<ref>بحرالفوائد، ۱۳۴۵ش، ص۲۹۵.</ref> همچنین درد دندان و آماس بدن را نیز کاهش می‌دهد.<ref>شهمردان بن ابی‌الخیر، نزهت‌نامه علایی، ۱۳۶۲ش، ص۲۳۱.</ref> شستن سر با آن، باعث تقویت ریشه‌ی مو، دفع شوره و رشد مجدد مو می‌شود. ترکیب آب پخته‌ی برگ چغندر با عسل یا روغن بادام، داروی درد گوش است. قرار دادن پا در آب پخته‌ی برگ چغندر باعث بهبودی ترک‌های پا می‌شود.<ref>جمالی یزدی، فرخ‌نامه، ۱۳۴۶ش، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> برگ چغندر در نرم نگه‌داشتن طبع، مفید است.<ref>جرجانی، ذخیره خوارزمشاهی، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۱۳۲و۱۷۰.</ref> چغندر سیاه قابض و چغندر سفید مسهل است.<ref>کاسانی، ترجمه و تحریر صیدنه بیرونی، ۱۳۵۸ش، ج۱، ص۳۹۰.</ref> ترکیب موم گداخته با عصاره برگ چغندر، باعث از بین رفتن ورم‌های بدن می‌شود.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref>
==چغندر در طب مردمی==
اهالی خراسان برای درمان کچلی از برگ چغندر استفاده می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامه مردم خراسان، ۱۳۴۶ش، ص۲۳۱-۲۳۲.</ref> مردم اردکان از این گیاه برای بهبود کورک بهره می‌برند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۷۰۱.</ref> در اصفهان، مردم برای دفع سنگ کیسه‌ی صفرا آب برگ چغندر را می‌خورند.<ref>جانب‌اللهی، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران، ۱۳۹۰ش، ص۸۰.</ref> برخی معتقدند که پخته‌ی چغندر (لبو) بهترین صبحانه بوده و باعث پاک‌سازی بدن و رفع کم‌خونی می‌شود. ترکیب آب چغندر خام و هویج، خاصیت ضد سرطانی دارد.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref>
==چغندر در غذای ایرانی==
در دوره‌ی صفوی از این گیاه در غذاهای ماست‌وا، آش نارنج، آش رواج، آش ترخانه و قلیه ماست استفاده می‌شد.<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۳۴۹.</ref> مردم در دوره قاجاریه، خوراک‌هایی مانند شاه‌ناز، یوز قلیه، برانی چغندر، قلیه به و قلیه حبشی را از چغندر تهیه می‌کردند.<ref>جامع الصنایع، ۱۳۸۹ش، ص۳۴و۳۸و۴۵و۴۶و۵۶و۶۱.</ref> گیلانی‌ها در آش قلیه، خورش ترشی‌تره، تورشه‌واش و ترشی هفت‌بیجار چغندر می‌ریزند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۲۹.</ref> کشک چغندر از خوراکی‌های سفره‌ی مردم ایل قشقایی است.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref> مردم خراسان در نوعی آش نذری با نام «آش اوماج و کماج» از برگ چغندر استفاده می‌کنند. در فراهان اراک با دوغ کشک و لبو نوعی غذا با نام «چغندر دوغ» برای شب یلدا تهیه می‌کنند.<ref>برزآبادی فراهانی، یلدا و شب چله از آغاز تا امروز، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۹.</ref> آش انار، آش جو، جوبا و قلیه‌ی چغندر نیز از چغندر تهیه می‌شوند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۶ش، ص۴۲۵.</ref>
==چغندر در ادبیات فارسی==
کلیدواژه چغندر در کنایه‌ها و مثل‌های فارسی نیز استفاده شده است. اندک مندک، چغندر زردک (درباره‌ی فرد بی‌خاصیت استفاده می‌شود).<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۷۲ش، ص۹۷۵.</ref> آش اصل، چغندر است (در بیان اهمیت کار). اگر او چغندر نپز است، من هم دیگ نجوشم (برای بیان استوار بودن در انجام کاری).<ref>امینی، فرهنگ عوام، ۱۳۳۹ش، ص۵۷و۵۹.</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* آذرلی، غلام‌رضا، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، تهران، بلخ، ۱۳۸۷ش.
* ابومنصور موفق هروی، الابنیه عن حقائق الادویه، به‌تحقیق احمد بهمن‌یار و حسین محبوبی اردکانی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۱ش.
* امینی، امیرقلی، فرهنگ عوام، تهران، علمی، ۱۳۳۹ش.
* بحرالفوائد، به‌تحقیق محمدتقی دانش‌پژوه، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵ش.
* برزآبادی فراهانی، مجتبی، یلدا و شب چله از آغاز تا امروز، تهران، اوستا فراهانی، ۱۳۹۰ش.
* بیرجندی، عبدالعلی، معرفت فلاحت، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۸۷ش.
* جامع الصنایع، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۸۹ش.
* جانب‌اللهی، محمدسعید، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران، تهران، امیرکبیر، ۱۳۹۰ش.
* جرجانی، اسماعیل، ذخیره خوارزمشاهی، به‌تحقیق محمدرضا محرری، تهران، فرهنگستان علوم پزشکی، ۱۳۸۲ش.
* جمالی یزدی، مطهر، فرخ‌نامه، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، امیرکبیر، ۱۳۴۶ش.
* جناب اصفهانی، علی، فرهنگ مردم اصفهان، به‌تحقیق رضوان پورعصار، اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، ۱۳۸۵ش.
* حاجی‌زین عطار، علی، اختیارات بدیعی، به‌تحقیق محمدتقی میر، تهران، شرکت دارویی پخش رازی، ۱۳۷۱ش.
* خوش‌بین، سهراب، گیاهان معجزه‌گر، تهران، کردگاری، ۱۳۸۹ش.
* دریابندری، نجف، کتاب مستطاب آشپزی، تهران، کارنامه، ۱۳۸۴ش.
* رازی، محمد بن زکریا، الحاوی، به‌تحقیق سلیمان افشاری‌پور، تهران، فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۴ش.
* رسولی، غلام‌حسن، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، تهران، بلخ، ۱۳۷۸ش.
* شاملو، احمد، کتاب کوچه، تهران، مازیار، ۱۳۷۲ش.
* شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم عامه مردم خراسان، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۶ش.
* شهمردان بن ابی‌الخیر، نزهت‌نامه علایی، به‌تحقیق فرهنگ جهان‌پور، تهران، مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۲ش.
* صفی‌نژاد، جواد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۵ش.
* طباطبایی اردکانی، محمود، فرهنگ عامه اردکان، یزد، شورای فرهنگ عمومی استان یزد، ۱۳۸۱ش.
* قوام فاروقی، ابراهیم، شرف‌نامه منیری، به‌تحقیق حکیمه دبیران، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۵ش.
* کاسانی، ابوبکر، ترجمه و تحریر صیدنه بیرونی، به‌تحقیق منوچهر ستوده و ایرج افشار، تهران،[بی‌نا]، ۱۳۵۸ش.
* گل‌گلاب، حسین، گیاه‌شناسی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۲۶ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ش.
* مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانه سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۶ش.