https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8Cچنگالی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-08T01:20:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%86%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C&diff=30926&oldid=prevزهرا فاضل: صفحهای تازه حاوی «چنگالی سیستانی {{درشت|'''چنگالی'''}}؛ از انواع دسر و شیرینیهای سنتی و اصیل ایرانی. چنگالی یا چنگمالی، خوراکی ساده و مقوی است که بهنام استان خراسان مشهور بوده اما در برخی از نقاط دیگر در ایران از جمله سیستان،...» ایجاد کرد2026-04-23T08:32:01Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%86%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:چنگالی.jpg (صفحه وجود ندارد)">300px|thumb|left|چنگالی سیستانی</a> {{درشت|'''چنگالی'''}}؛ از انواع دسر و شیرینیهای سنتی و اصیل ایرانی. چنگالی یا چنگمالی، خوراکی ساده و مقوی است که بهنام استان <a href="/wiki/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86" title="خراسان">خراسان</a> مشهور بوده اما در برخی از نقاط دیگر در <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="ایران (صفحه وجود ندارد)">ایران</a> از جمله <a href="/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86" title="سیستان">سیستان</a>،...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:چنگالی.jpg|300px|thumb|left|چنگالی سیستانی]]<br />
{{درشت|'''چنگالی'''}}؛ از انواع دسر و شیرینیهای سنتی و اصیل ایرانی.<br />
<br />
چنگالی یا چنگمالی، خوراکی ساده و مقوی است که بهنام استان [[خراسان]] مشهور بوده اما در برخی از نقاط دیگر در [[ایران]] از جمله [[سیستان]]، [[کرمان]] و [[کرمانشاه]] نیز طبخ میشود. چنگالی، از جمله غذاهایی است که به سرعت آماده میشود. این [[خوراک]]، بیشتر بهعنوان یک وعدهٔ صبحانه، عصرانه و گاهی نیز در برخی از مراسمهای آیینی استفاده میشود.<br />
<br />
==مفهومشناسی چنگالی==<br />
مشهدیها، دلیل نامگذاری این خوراک به چنگالی را «چنگمالی شدن» آن میدانند.<ref>[https://ghandpahlu.com/چنگالی.p67930 «طرز تهیۀ چنگالی مشهدی و سیستانی»، وبسایت قندپهلو.]</ref> در دیوان [[بسحاق اطعمه]] از این خوراک با نام «چنگال» یاد شده است. بسحاق، چنگال را نانی معرفی کرده که در روغن خرد بشکنند و بمالند و قدری شیرینی به آن اضافه کنند.<ref>[https://1mashhad.ir/494/دستور-تهیه-چنگالی/ «دستور تهیه چنگالی مشهد (عصرانهای سالم)»، وبسایت راهنمای شهر مشهد.]</ref> او همچنین در چند بیت به این خوراک شیرین اشاره کرده است؛ مانند:<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چنگال دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ چنگال، وبسایت واژهیاب.]</ref><br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|آردی روغن برم لال آمدهست|نام من از غیب چنگال آمدهست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
فرهنگ عمید نیز چنگالی را خوراکی معرفی کرده که از روغن، شکر، [[آب]] و [[نان]] خردشده تهیه میکنند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/چنگالی عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ چنگالی، وبسایت واژهیاب.]</ref><br />
<br />
==روش پخت چنگالی==<br />
===طرز تهیهٔ چنگالی مشهدی===<br />
در [[مشهد]]، برای تهیهٔ چنگالی، ابتدا، نان بیات را خُرد کرده و در روغن داغ میریزند. سپس، شکر، شیرهٔ نبات یا عسل را به آن اضافه کرده و مخلوط میکنند.<ref>[https://ghandpahlu.com/چنگالی.p67930 «طرز تهیۀ چنگالی مشهدی و سیستانی»، وبسایت قندپهلو.]</ref><br />
<br />
===طرز تهیهٔ چنگالی سیستانی===<br />
چنگالی یا [[حلوا]] مالیدهٔ [[قوم بلوچ|بلوچی]] در سیستان و بلوچستان، دسر و شیرینی خوشمزهای محسوب میشود که با چنگالی [[افغانستان]] نیز مشابهت دارد. برای تهیهٔ چنگالی سیستانی، مقداری نان سریک (نان مخصوص بلوچی که از [[آرد]] گندم تهیه میشود)، کره محلی (نیمک) و [[خرما]] لازم است. سپس، خرما را با نان سریک خردشده مخلوط کرده و با کره محلی آبشده ترکیب میکنند.<ref>[https://madaran.net/threads/طرز-تهیه-چنگال-بلوچی-خوشمزه.8456/ «طرز تهیۀ چنگال بلوچی خوشمزه»، وبسایت مادران.]</ref><br />
<br />
===طرز تهیهٔ چنگال در کرمانشاه===<br />
مردم کرمانشاه، این خوراک محلی را با استفاده از [[نان ساجی]] (یک نوع نان محلی کرمانشاه)، روغن حیوانی، شکر یا شهد و [[زعفران]] درست میکنند. برای تهیهٔ این خوراک، ابتدا، نان را با قیچی مخصوص یا دست به قطعات کوچک تقسیم کرده و سپس، روغن حیوانی گرم شده، شکر یا شهد و زعفران دمکرده را به آن اضافه کرده و مخلوط میکنند.<ref>[https://ghandpahlu.com/تهیه-چنگال.p69685 «تهیۀ چنگال کرمانشاهی»، وبسایت قندپهلو.]</ref><br />
<br />
===طرز تهیهٔ چنگمال کرمان===<br />
در کرمان، چنگالی یا چنگمال را از خرمای بدون هسته، نان ریز خردشده، مغز گردو و روغن تهیه میکنند. برای این کار، ابتدا، نانهای ریزشده را در مقداری روغن تفتداده و خرما را به آن اضافه میکنند. پس از داغ شدن خرما، دانههای روغنی مانند [[کنجد]]، [[سیاهدانه]] یا گلرنگ (گلخشت) را بههمراه گردوهای خردشده به خوراک اضافه میکنند. در نهایت، مواد کاملاً مخلوط شده را پس از سرد شدن، با دست ورز داده و بهصورت قطعات استوانهای یا توپهای کوچک شکل میدهند.<ref>[https://madaran.net/threads/طرز-تهیه-چنگال-بلوچی-خوشمزه.8456/ «طرز تهیۀ چنگال بلوچی خوشمزه»، وبسایت مادران.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
*«تهیهٔ چنگال کرمانشاهی»، وبسایت قندپهلو، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.<br />
*«دستور تهیه چنگالی مشهد (عصرانهای سالم)»، وبسایت راهنمای شهر مشهد، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.<br />
*دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.<br />
*«طرز تهیهٔ چنگال بلوچی خوشمزه»، وبسایت مادران، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.<br />
*«طرز تهیهٔ چنگالی مشهدی و سیستانی»، وبسایت قندپهلو، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.<br />
*عمید، حسن، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۱ش.</div>زهرا فاضل