https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8Cچهارشنبهسوری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T17:07:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=45528&oldid=prevحمید فاضل: اصلاح عنوان مدخل2026-05-14T13:27:46Z<p>اصلاح عنوان مدخل</p>
<a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=45528&oldid=45526">نمایش تغییرات</a>حمید فاضلhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=45526&oldid=prevحمید فاضل: حمید فاضل صفحهٔ چهارشنبه سوری را به چهارشنبهسوری منتقل کرد2026-05-14T13:26:13Z<p>حمید فاضل صفحهٔ <a href="/wiki/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C" class="mw-redirect" title="چهارشنبه سوری">چهارشنبه سوری</a> را به <a href="/wiki/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C" title="چهارشنبهسوری">چهارشنبهسوری</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>حمید فاضلhttps://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=42992&oldid=prevمهدی مهدوی: صفحهای تازه حاوی «برپایی آتش چهارشنبه سوری در یک ساحل شهر بوشهر '''{{درشت|چهارشنبه سوری}}؛''' جشنی کهن در شبِ آخرین چهارشنبه سال شمسی که با افروختن آتش و پریدن از روی آن همراه است. آیین چهارشنبه سور...» ایجاد کرد2026-05-07T11:46:37Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C_(1).jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:چهارشنبه سوری (1).jpg (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=چهارشنبه سوری بوشهر|بندانگشتی|برپایی آتش چهارشنبه سوری در یک ساحل شهر بوشهر</a> '''{{درشت|چهارشنبه سوری}}؛''' جشنی کهن در شبِ آخرین چهارشنبه سال شمسی که با افروختن آتش و پریدن از روی آن همراه است. آیین چهارشنبه سور...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:چهارشنبه سوری (1).jpg|جایگزین=چهارشنبه سوری بوشهر|بندانگشتی|برپایی آتش چهارشنبه سوری در یک ساحل شهر بوشهر]]<br />
'''{{درشت|چهارشنبه سوری}}؛''' جشنی کهن در شبِ آخرین چهارشنبه سال شمسی که با افروختن آتش و پریدن از روی آن همراه است.<br />
<br />
آیین چهارشنبه سوری (چهارشنبه سوری) از [[جشن]]های دیرینهٔ [[بهار|بهاری]] است که در [[ایران]] فرهنگی برای استقبال از [[نوروز]] برپا میشد. ایرانیان برای دفع شر و بلا و نیز برآورده شدن آرزوهایشان، در هر کوی و برزن آتشی برافروخته و از روی آن میپریدند و ترانههایی را زمزمه میکردند. این جشن همچنان جایگاه ویژهای نزد ایرانیان دارد و در غروب آخرین سهشنبه سال با روشنکردن آتش برگزار میشود، اما در سالهای اخیر گرفتار کژکارکردهایی شده که این مراسم را با حوادث ناگواری همراه کرده است.<br />
<br />
==واژهشناسی چهارشنبه سوری==<br />
«سوری» در ترکیب «چهارشنبه سوری» را برخی بهمعنای جشن و سرور گرفته و چهارشنبه سوری را چهارشنبهٔ عیش و عشرت معنا کردهاند<ref>[http://ensani.ir/fa/article/156129/چهارشنبه-سوری نفیسی، «چهارشنبه سوری»، مجله مهر، 1313ش، ص842].</ref> و بعضی، آن را چیزی دانستهاند که به رنگ سرخ باشد چنانکه گل سوری به گل سرخ گفته میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/سوری-3 عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه سوری].</ref> برخی چهار در چهارشنبه را اشاره به چهار فصل سال و نیز برپایی آتش را نشان استقبال از گرم شدن زمین میدانند که رسیدن فصل کار و انرژی و حرکت را مژده میدهد.<ref>[https://amordadnews.com/2803/ بهار، از اسطوره تا تاریخ، به نقل از: قدردان، «جشن چهارشنبهسوری و پیوند آن با زرتشتیان»، امرداد نیوز، تاریخ درج 23 اسفند 1395ش.]</ref> برخی نیز آن را برگرفته از واژه «سوخرَ» در [[اوستا|أوِستا]] میدانند که به معنای سرخ است.<ref>[https://amordadnews.com/2803/ قدردان، «جشن چهارشنبهسوری و پیوند آن با زرتشتیان»، سایت امرداد نیوز، تاریخ درج 23 اسفند 1395ش.]</ref> در [[کردستان]] به آن «کله جوارشَمّه»، در طالقان، [[قزوین]]، [[گیلان]] و [[مازندران]] به آن «کوله چهارشنبه» در برخی نقاط [[اصفهان]] «چهارشنبه سرخی» و در منطقه [[ایل بختیاری|بختیاری]] «چارشمَّه سیرون» میگویند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]</ref><br />
<br />
==پیشینه چهارشنبه سوری==<br />
جشن چهارشنبه (یا چهارشنبه) سوری از جشنهای ملی و باستانی ایرانیان است. برخی از پژوهشگران آن را بازمانده جشن فروردگان میدانند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]</ref> در اوستا چنین آمده است که زردشتیان هر ساله در ۵ روز پیش از پایان سال و ۵ روز پس از آن، میزبان فَروَهَرهای<ref group="یادداشت">نیروی معنوی درونی در انسان که طبق اعتقاد زردشتیان، فروهر هر انسان پس از مرگ از بدنش جدا شده و به جهان معنوی بازمیگردد. اینان فروهر را پدیدهای جدا از روح و روان انسان میدانند.</ref> نیاکاناند، به همین دلیل بر بام خانههایشان آتش میافرزوند تا آنها را به سوی [[خانه]] خود راهنمایی کنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]</ref> گفته شده است در زمان [[ساسانیان]] این آتشافروزی همزمان با آفرینش انسان (گاهنبار همسپتمدم) که به اعتقاد آنان در ۲۶ اسفندماه بوده برگزار میشده است.<br />
<br />
جشن سوری ارتباط و تقارنی با چهارشنبه ندارد چرا که ایرانیان هفته (شنبه تا جمعه) نداشته و ۱۲ ماه سالشان ۳۰ روز بوده است و گفته شده گروهی پس از ورود [[اسلام]] به [[ایران]]، مراسم آتشافروزی را به شب آخرین چهارشنبه سال انداختند تا از عقیده اعراب که روز چهارشنبه را شوم میدانستند، دوری جسته باشند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]</ref><br />
<br />
در برخی از شهرهای ایران همچون [[بیرجند]]، [[کرمان]] و [[نهاوند]]، چهارشنبه سوری در آخرین چهارشنبه [[ماه صفر]] برگزار میشود. در گذر زمان باورهای خرافی به این جشن اضافه گردیده است از جمله رقص و پایکوبی، پریدن از روی آتش و ترقهبازی که ارتباطی با اصل مراسم چهارشنبه سوری ندارد.<br />
<br />
==آداب و رسوم چهارشنبه سوری==<br />
[[پرونده:چهارشنبه سوری (2).jpg|جایگزین=کوزه اندازی|بندانگشتی|کوزههای شکسته در آیین کوزهاندازی]]<br />
چهارشنبه سوری در مناطق مختلف [[ایران]]، با مراسم و آیینهای مختلفی همراه بوده است که گرچه با مبنا و منشأ چهارشنبه سوری ارتباطی ندارد اما این جشن بهانه و زمینهای برای برگزاری این آیینها است و غالباً با محور همدلی، مشکلگشایی، [[دید و بازدید]]، [[تفریح]] و خوشگذرانی و برخی نیز بر اساس خرافه ایجاد شده است.<br />
<br />
کوزهاندازی، فالبلونی، [[قاشقزنی]]، فالگوش ایستادن، [[شالاندازی]]، آتشبازی، [[آجیل مشکلگشا]]، کندر و خوشبو، از مشهورترین مراسمهایی است که در گذشته و شهرهای مختلف انجام میشده و برخی از این آیینها در حال حاضر نیز انجام میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/چارشنبه+سوری دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه چهارشنبه سوری.]</ref><br />
<br />
اما امروزه به غلط چهارشنبه سوری همراه با پریدن از روی آتش و آتشبازیهای بسیار خطرناک با انواع مواد محترقه و انفجاری بهصورت ترقه و فشفشه شناخته میشود که هر ساله تعدادی از هموطنان را دچار سوانحی چون مرگ، قطع عضو، سوختگی، کوری و غیره میکند. این آتشبازیهای انفجاری در سال ۱۳۹۹، نزدیک به ۱۹۰۰ مصدوم در پی داشته که شامل ۱۳۱ نفر قطع عضو، ۵۲۷ آسیب چشمی، ۵۴۶ سوختگی شدید و ۹ نفر فوتی بوده و از این تعداد، ۳۰ درصد از مصدومین عابران پیاده و نیروهای امدادی بودهاند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/7699275/چهارشنبه-سوری-۹۹-آخرین-آمار-مصدومان «چهارشنبه سوری 99؛ آخرین آمار مصدومان»، سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج 26 اسفند 1399ش.]</ref><br />
<br />
==منتقدین چهارشنبه سوری==<br />
[[پرونده:چهارشنبه سوری (4).jpg|جایگزین=سوختگی چهارشنبه سوری|بندانگشتی|فرد دچار سوختگی چهارشنبه سوری ۱۳۹۷ش]]<br />
علاوه بر اینکه بسیاری از مراسم و آیینهایی که در بین مردم به چهارشنبه سوری ربط داده میشود دارای منشأ عقلایی نبوده و در گذر زمان ایجاد شده است، برخی اندیشمندان نیز با مبانی عقلی و اسلامی انتقاداتی بر چهارشنبه سوری وارد دانستهاند.<br />
<br />
[[شهید مطهری]]، با اشاره به سنت [[قرآن]] که فقط عقلگرایی و منطقگرایی را تأیید میکند، هر امر و سنت قدیمی را فقط به دلیل آنکه گذشتگان انجام میدادهاند، یا نیاکان ما این چنین بودهاند پس ما باید راه نیاکان را ادامه بدهیم، صحیح ندانسته و محکوم میکند. او چهارشنبه سوری و بهپا کردن آتش و پریدن از روی آن را به استناد آیه ۱۷۰ سوره بقره و آیاتی که بر تفکر تأکید میکند، مصداق بیخردی و حماقت میداند.<ref>[http://pajoohe.ir/سنت-جاهلی-چهارشنبه-سوری__a-64862.aspx «سنت جاهلی چهارشنبه سوری»، بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی پژوهه، تاریخ درج: 18 آبان 1397ش.]</ref><br />
<br />
حسن رحیمپور ازغدی، معتقد است پریدن از روی آتش در [[ایران]] قبل از [[اسلام]]، توهین به آتش بوده و آتشی که آنان برمیافروختند در بالای بامها و اماکن مقدسشان یک جشن عبادی، دینی و معنوی بوده است که ارواح مردگان به خانههایشان برگردند. او توجه به مرگ، [[معنویت]]، فرشتگان و دعای ایرانیان باستان در کنار آتش را کاملاً متفاوت از رسم چهارشنبه سوری دانسته است که در زمان حکومت پهلوی مطرح شد.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6871558 معنای-چهارشنبه-سوری-در-ایران-باستان-از-زبان-رحیم-پور-ازغدی-فیلم]</ref><br />
<br />
==احکام چهارشنبه سوری==<br />
[[آیتالله خامنهای]]، چهارشنبه سوری را فاقد مبنای شرعی دانسته که اگر برگزاری آن موجب ضرر، فساد و ترویج اعتقادات باطل شود، جایز نیست و جبران حقالناس و ضرری که به دیگران وارد میشود، لازم است.<ref>[https://www.leader.ir/fa/content/20753/www.leader.ir احکام چهارشنبه سوری، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج: 19 اسفند 1396ش.]</ref><br />
<br />
==یادداشت==<br />
<references group="یادداشت" /><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{آغاز منابع}}<br />
* قرآن<br />
* احکام چهارشنبه سوری، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج: ۱۹ اسفند ۱۳۹۶ش.<br />
* «چهارشنبه سوری ۹۹؛ آخرین آمار مصدومان»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج: ۲۶ اسفند ۱۳۹۹ش.<br />
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۰.<br />
* «سنت جاهلی چهارشنبه سوری»، بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی پژوهه، تاریخ درج: ۱۸ آبان ۱۳۹۷ش.<br />
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، در وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۰ اسفند ۱۴۰۱ش.<br />
* قدردان، مهرداد، «جشن چهارشنبهسوری و پیوند آن با زرتشتیان»، وبسایت امرداد نیوز، تاریخ درج: ۲۳ اسفند ۱۳۹۵ش.<br />
* «معنای چهارشنبه سوری در ایران باستان از زبان رحیم پوراغدی+فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج: ۲۸ اسفند ۱۳۹۷ش.<br />
* مجتهدپور، یاسمین، «چهارشنبه سوری»، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۸ش.<br />
* نفیسی، سعید، «چهارشنبه سوری»، مجله مهر، سال اول، شماره ۱۱، ۱۳۱۳ش.<br />
{{پایان منابع}}</div>مهدی مهدوی