کدخدامنشی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: حمید فاضل صفحهٔ کدخدا منشی را به کدخدامنشی منتقل کرد

2026-05-30T08:44:45Z

حمید فاضل صفحهٔ کدخدا منشی را به کدخدامنشی منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۴
(بدون تفاوت)

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T14:24:07Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''کدخدامنشی؛'''</big> شیوۀ سنتی داوری و میانجی‌گری.		<big>'''کدخدامنشی؛'''</big> شیوۀ سنتی داوری و میانجی‌گری.

	کدخدامنشی در فرهنگ ایرانی، شیوۀ حل منازعات و دعاوی است که توسط ریش‌سفیدان و بزرگان هر قوم یا خانواده انجام می‌شود. این سنت، امروزه به‌دلیل دگرگونی‌های سبک زندگی، کمتر استفاده می‌شود. استفاده از این روش مصالحه، موجب تقویت انسجام اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی می‌شود.		کدخدامنشی در فرهنگ ایرانی، شیوۀ حل منازعات و دعاوی است که توسط [[ریش‌سفید\|ریش‌سفیدان]] و بزرگان هر قوم یا [[خانواده]] انجام می‌شود. این سنت، امروزه به‌دلیل دگرگونی‌های سبک زندگی، کمتر استفاده می‌شود. استفاده از این روش مصالحه، موجب تقویت انسجام اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی می‌شود.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	کد‌خدا‌منش به‌معنای کسی است که مانند کد‌خدایان رفتار کند.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4?q=%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ کدخدامنش.]</ref> اصطلاح کد‌خدا‌منشی ناظر به شیوۀ حل منازعات به وسیلۀ گفتگو است که طرفین را از مراجعه به دادگاه و ایجاد سابقۀ کیفری بی‌نیاز می‌کند. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-260.]</ref> فردی که وظیفۀ کدخدامنشی را بر عهده داشته از قدرت کلام، توان مدیریتی، خلاقیت، آرامش، تجربه و مهارت کافی برخوردار بوده<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref> و طرفین دعوا به نظر او احترام می‌گذاشتند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص261.]</ref>		کد‌خدا‌منش به‌معنای کسی است که مانند کد‌خدایان رفتار کند.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4?q=%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ کدخدامنش.]</ref> اصطلاح کد‌خدا‌منشی ناظر به شیوۀ حل منازعات به وسیلۀ گفتگو است که طرفین را از مراجعه به دادگاه و ایجاد سابقۀ کیفری بی‌نیاز می‌کند. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-260.]</ref> فردی که وظیفۀ کدخدامنشی را بر عهده داشته از قدرت کلام، توان مدیریتی، خلاقیت، آرامش، تجربه و مهارت کافی برخوردار بوده<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref> و طرفین دعوا به نظر او احترام می‌گذاشتند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص261.]</ref>

افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''کدخدامنشی؛''' شیوۀ سنتی داوری و میانجی‌گری. کدخدامنشی در فرهنگ ایرانی، شیوۀ حل منازعات و دعاوی است که توسط ریش‌سفیدان و بزرگان هر قوم یا خانواده انجام می‌شود. این سنت، امروزه به‌دلیل دگرگونی‌های سبک زندگی، کمتر استفاده می‌شود. است...» ایجاد کرد

2026-04-18T15:12:16Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''کدخدامنشی؛'''</big> شیوۀ سنتی داوری و میانجی‌گری. کدخدامنشی در فرهنگ ایرانی، شیوۀ حل منازعات و دعاوی است که توسط ریش‌سفیدان و بزرگان هر قوم یا خانواده انجام می‌شود. این سنت، امروزه به‌دلیل دگرگونی‌های سبک زندگی، کمتر استفاده می‌شود. است...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''کدخدامنشی؛'''</big> شیوۀ سنتی داوری و میانجی‌گری.

کدخدامنشی در فرهنگ ایرانی، شیوۀ حل منازعات و دعاوی است که توسط ریش‌سفیدان و بزرگان هر قوم یا خانواده انجام می‌شود. این سنت، امروزه به‌دلیل دگرگونی‌های سبک زندگی، کمتر استفاده می‌شود. استفاده از این روش مصالحه، موجب تقویت انسجام اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی می‌شود.
==مفهوم‌شناسی==
کد‌خدا‌منش به‌معنای کسی است که مانند کد‌خدایان رفتار کند.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4?q=%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ کدخدامنش.]</ref> اصطلاح کد‌خدا‌منشی ناظر به شیوۀ حل منازعات به وسیلۀ گفتگو است که طرفین را از مراجعه به دادگاه و ایجاد سابقۀ کیفری بی‌نیاز می‌کند. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-260.]</ref> فردی که وظیفۀ کدخدامنشی را بر عهده داشته از قدرت کلام، توان مدیریتی، خلاقیت، آرامش، تجربه و مهارت کافی برخوردار بوده<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref> و طرفین دعوا به نظر او احترام می‌گذاشتند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص261.]</ref>

==تاریخچه==
کد‌خدا‌منشی در فرهنگ ایرانی و میان اقوام مختلف همواره رایج بوده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص260.]</ref> در این روش، حـل‌وفصـل دعاوي و اختلافات، توسط بزرگان و ريش سفيدان انجام مي‌شد و مـردم بـا اطمينان، دعاوي خود را براي داوري نزد آنها مي‌بردند. ايـن رويـه جامعه را از بروز اختلافات حفظ مي‌كرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref> در جوامع روستایی، کد‌خدا با درایت، نفوذ کلام و اعتبار اجتماعی، مشکلات و اختلافات افراد را فیصله می‌داد. با تغییر سبک زندگی و پیچیده شدن روابط اجتماعی، کد‌خدا‌منشی به روشی غیر‌رسمی تبدیل شد <ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-261.]</ref>و دادگستری جایگزین شیوه‌های سنتی حل‌و‌فصل اختلافات و میانجی‌گری شد.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref>

==گسترۀ فرهنگی کدخدامنشی==
سنت میانجی‌گری با هدف سازش افراد در منازعات، محدود به ایران نبوده و در کشور‌های دیگر مانند افغانستان نیز رایج است و بسیاری از اقوام این کشور، سنت مراجعه به بزرگان و ریش‌سفیدان برای پایان‌دادن به منازعه را پذیرفته‌اند.<ref> [https://8am.media/fa/peace-and-conflict-resolution-in-afghanistan/ . نوری، «صلح و روش‌های حل منازعه در افغانستان»، وب‌سایت 8 صبح.]</ref>

==مقایسۀ کدخدا‌منشی با شیوۀ جدید داوری سیستم قضایی==
استفاده از شیوۀ کدخدامنشی سبب می‌شود فرد رسیدگی به منازعات را بر مبنای انصاف استوار بداند.<ref> [https://jlq.ut.ac.ir/article_69540.html . خدابخشی، «گذری بر داوری مبتنی بر انصاف و کدخدامنشی در حقوق تطبیقی»، 1397ش، ص661.]</ref> این امر سبب حل ریشه‌ای مشکلات میان افراد شده و نوعی آرامش پایدار را برای طرفین دعوا و اطرافیان آنها فراهم می‌آورد. همچنین مانع بسیاری از درگیری‌ها و مشکلات مجدد میان طرفین دعوا می‌شود، اما در شیوۀ مدرن داد‌رسی در اغلب موارد، کمترین تلاش در جهت سازش میان طرفین دعوا صورت می‌گیرد و پیروی صرف از حقوقی که امروزه در قالب قانون شناسایی شده است، تنها به فصل خصومت می‌انجامد و در آن محق و محکوم شناسایی شده و متناسب با جرم صورت گرفته، جریمه می‌شوند؛ اما در کدخدا‌منشی گره اختلاف در اغلب موارد باز می‌شود و افراد دوستانه و مسالمت‌آمیز در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص261.]</ref> در کدخدا‌منشی طرفین منازعه با یکدیگر توافق کرده‌اند<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص127.]</ref> که بزرگان بر اساس اصول انصاف بینشان حکم کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص262-263]</ref>

==پیامدهای کدخدا‌منشی==
استفاده از کدخدامنشی در حل منازعات و مشکلات فواید متعددی دارد که عبارت‌اند از:
# برقراری آرامش و صلح میان افراد؛<ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص260.]</ref>
# امکان ادامۀ روابط خانوادگی، تجاری و دوستانه میان طرفین؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص260.]</ref>
# کاهش پرونده‌سازی و سابقۀ کیفری برای افراد؛<ref> [https://www.khabaronline.ir/news/1274882/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB . برادران، «استفاده از شیوه کدخدامنشی در حل پرونده‌های قضایی»، وب‌سایت خبرآنلاین.]</ref>
# آگاهی افراد از مشکلات و معضلاتی که در میان خویشاوندان و نزدیکان آنها و تلاش برای مداخله کردن در این روابط برای حل مشکل؛
# ترویج صلح و سازش میان خانواده‌ها و کاهش دعاوی و منازعات:<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-263.]</ref> گاهی روابط كاري و ارتباطات آينده طرفين سبب می‌شود كه اختلافات طرفين در يك محيط دوستانه و توأم با همكاري و تفاهم حل‌و‌فصل شود؛ مانند اختلافات بين همسايه‌ها، زوجين، كارگر و كارفرما و خصوصاً اختلافات بـين تجـار.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص126.]</ref>
# تقویت روحیۀ بخشش در جامعه به‌جای مطالبه‌گری و گرفتن غرامت مالی؛ <ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص259-263.]</ref>
# کاهش مدت زمان حل مشکل و منازعات: <ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1274882/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB . برادران، «استفاده از شیوه کدخدامنشی در حل پرونده‌های قضایی»، وب‌سایت خبرآنلاین.]</ref> طرفين اختلاف غالبـاً بـه‌دليل ماهيت خاص روابط و اختلافات، تمايل چنداني به مراجعه به دادگاه‌هاي دولتي جهت حل‌و‌فصل اختلافات خود ندارند و تمایل دارند اختلاف خود را سريع‌تر و حتي‌المقدور با هزينه كمتر و به‌طور محرمانه، حـل ‌و‌ فصل کنند.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص126.]</ref>
# ترویج عدل و انصاف در جامعه؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص263.]</ref>
# پرهیز از روابط سخت و خشک قانونی؛
# پناه بردن به معیار‌های منعطف و گره‌گشا برای تعدیل شرایط طرفین دعوا؛<ref> [https://jlq.ut.ac.ir/article_69540.html . خدابخشی، «گذری بر داوری مبتنی بر انصاف و کدخدامنشی در حقوق تطبیقی»، 1397ش، ص661.]</ref>
# ایجاد ثبات و توازن در روابط اجتماعی؛
# ترویج تساهل و مدارا در جامعه؛<ref> [https://8am.media/fa/peace-and-conflict-resolution-in-afghanistan/ . نوری، «صلح و روش‌های حل منازعه در افغانستان»، وب‌سایت 8 صبح.]</ref>
# انسجام و همبستگی جامعه؛<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص125.]</ref>
# کاهش هزینۀ مالی برای افراد و سیستم قضایی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1559365118-9610-93-6.pdf . فاضل‌نیا و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل و فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، 1393ش، ص126-127]</ref>

==کاربرد==
امروزه اگر‌چه شیوۀ سنتی کدخدا‌منشی به‌طور گسترده مرسوم نیست؛<ref> [https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص260-261.]</ref> اما کارشناسان معتقدند داوری در حل پرونده‌های قضایی می‌تواند با الگوبرداری از سنت کدخدامنشی صورت بگیرد، زیرا کدخدامنشی با خلق و خوی مردم ایران هماهنگی دارد و سبب حل بسیاری از مسائل شده و تراکم پرونده‌های قضایی را در دستگاه قضائی کاهش می‌دهد.<ref> [https://www.khabaronline.ir/news/1274882/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB . برادران، «استفاده از شیوه کدخدامنشی در حل پرونده‌های قضایی»، وب‌سایت خبرآنلاین.]</ref> همچنین اتکای داور به‌شیوۀ کدخدامنشی موجب می‌شود که وی بر اساس انصاف، رأی عادلانه صادر کند.<ref> . [https://jlq.ut.ac.ir/article_69540.html خدابخشی، «گذری بر داوری مبتنی بر انصاف و کدخدامنشی در حقوق تطبیقی»، 1397ش، ص661.]</ref> روش کدخدامنشی از انواع شناخته‌شده داوری در قوانین ملی و مؤسسات ADR و قانون نمونه آنسیترال است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/492350/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D . طلابکی طرقی، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، 1400ش، ص262.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* برادران، رضا، «استفاده از شیوه کدخدامنشی در حل پرونده‌های قضایی»، وب‌سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 9 تیر 1398ش.
* خدابخشی، عبدالله، «گذری بر داوری مبتنی بر انصاف و کدخدامنشی در حقوق تطبیقی»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، شمارۀ 4، 1397ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 10 بهمن 1402ش.
* طلابکی طرقی، زینب، «بررسی دادرسی کدخدامنشانه با توجه به ماهیت کدخدامنشی و تفاوت آن با قضاوت و داوری»، فصلنامۀ حقوق تطبیقی، شمارۀ 2، 1400ش.
* فاضل‌نیا، غریب و همکاران، «تحلیل جغرافیایی الگوها و روش‌های حل ‌و ‌فصل دعاوی در روستاهای منطقۀ سیستان»، فصلنامۀ انتظام اجتماعی، شمارۀ 1، 1393ش.
* نوری، رامش، «صلح و روش‌های حل منازعه در افغانستان»، وب‌سایت 8 صبح، تاریخ درج مطلب: 12 مهر 1399ش.