کمال‌الدین بهزاد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: حمید فاضل صفحهٔ کمال الدین بهزاد را به کمال‌الدین بهزاد منتقل کرد

2026-05-30T08:55:55Z

حمید فاضل صفحهٔ کمال الدین بهزاد را به کمال‌الدین بهزاد منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۵
(بدون تفاوت)

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* درگذشت کمال‌الدین بهزاد */

2026-05-23T18:02:10Z

درگذشت کمال‌الدین بهزاد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۳۲
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	==درگذشت کمال‌الدین بهزاد==		==درگذشت کمال‌الدین بهزاد==
	[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد۲.jpg\|جایگزین=مزار کمال‌الدین بهزاد در تبریز\|بندانگشتی\|مزار کمال‌الدین بهزاد در تبریز]]		[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد۲.jpg\|جایگزین=مزار کمال‌الدین بهزاد در تبریز\|بندانگشتی\|مزار کمال‌الدین بهزاد در [[تبریز]]]]
	بهزاد در سال ۹۴۲ق درگذشت. دربارهٔ مکان فوت و قبر وی اختلاف است؛ برخی مکان فوت او را شهر هرات ذکر کرده‌اند که در اطراف کوه مختار به‌خاک سپرده شده‌است. برخی هم برآنند که او در تبریز درگذشته و در جوار مزار شیخ [[کمال خجندی]] به‌خاک سپرده شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۹۸ش، ص۱۸۵.</ref>		بهزاد در سال ۹۴۲ق درگذشت. دربارهٔ مکان فوت و قبر وی اختلاف است؛ برخی مکان فوت او را شهر [[هرات]] ذکر کرده‌اند که در اطراف کوه مختار به‌خاک سپرده شده‌است. برخی هم برآنند که او در [[تبریز]] درگذشته و در جوار مزار شیخ [[کمال خجندی]] به‌خاک سپرده شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۹۸ش، ص۱۸۵.</ref>

	==بهزاد از نگاه دیگران==		==بهزاد از نگاه دیگران==
	خواندمیر، از مورخان هم‌عصر بهزاد، ضمن تحسینِ ظرافت قلم و درک طبیعت‌گرایی بهزاد، او را به مانی تشبیه می‌کند. میرزا حیدر دوغلات، بهزاد را به‌منزلهٔ وارثِ به‌حق عبدالحی، نقاش نامی سدهٔ ۸ق می‌داند. قاضی احمد از او به‌عنوان «نادرهٔ دوران و اعجوبهٔ زمان و بهترینِ نقاشان» یاد می‌کند. دوست‌محمد او را «نادر العصر» و برترینِ متأخران در [[نگارگری]] و تذهیب و تحریر می‌شمارد.<ref>فرهاد، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref> همچنین با عناوین دیگری چون «قدوةالمصورین»، «اسوةالمذهبین» و «رافائل شرق» از او یاد شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۵.</ref>		خواندمیر، از مورخان هم‌عصر بهزاد، ضمن تحسینِ ظرافت قلم و درک طبیعت‌گرایی بهزاد، او را به مانی تشبیه می‌کند. میرزا حیدر دوغلات، بهزاد را به‌منزلهٔ وارثِ به‌حق عبدالحی، نقاش نامی سدهٔ ۸ق می‌داند. قاضی احمد از او به‌عنوان «نادرهٔ دوران و اعجوبهٔ زمان و بهترینِ نقاشان» یاد می‌کند. دوست‌محمد او را «نادر العصر» و برترینِ متأخران در [[نگارگری]] و تذهیب و تحریر می‌شمارد.<ref>فرهاد، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref> همچنین با عناوین دیگری چون «قدوةالمصورین»، «اسوةالمذهبین» و «رافائل شرق» از او یاد شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۵.</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در تبریز */

2026-05-23T18:00:47Z

ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در تبریز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۳۰
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	بهزاد در ۲۰ سالگی به‌عنوان یک نقاش بااستعداد به‌شهرت رسید و تحت توجه [[امیر علیشیر نوایی\|امیر علی‌شیر نوایی]] و به‌ویژه سلطان‌حسین بایقرا قرار گرفت،<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/fame-myth/کمال-الدین-بهزاد «کمال‌الدین بهزاد»، وب‌سایت شرکت خدمات مسافرت هوایی جهانگردی و زیارتی ارس.]</ref> به‌گونه‌ای که شاه به او لقب «مانی ثانی» اعطا کرد و او را به‌مدت ۲۰ سال به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی [[هرات]] منصوب کرد.<ref>مشکینی، «ستاره‌ای درخشان در آسمان نگارگری ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۲.</ref>		بهزاد در ۲۰ سالگی به‌عنوان یک نقاش بااستعداد به‌شهرت رسید و تحت توجه [[امیر علیشیر نوایی\|امیر علی‌شیر نوایی]] و به‌ویژه سلطان‌حسین بایقرا قرار گرفت،<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/fame-myth/کمال-الدین-بهزاد «کمال‌الدین بهزاد»، وب‌سایت شرکت خدمات مسافرت هوایی جهانگردی و زیارتی ارس.]</ref> به‌گونه‌ای که شاه به او لقب «مانی ثانی» اعطا کرد و او را به‌مدت ۲۰ سال به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی [[هرات]] منصوب کرد.<ref>مشکینی، «ستاره‌ای درخشان در آسمان نگارگری ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۲.</ref>
	===ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در تبریز===		===ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در تبریز===
	شاه اسماعیل صفوی پس از تصرف شهر هرات در سال ۹۱۶ق، برخی از هنرمندان هرات، از جمله بهزاد را با خود به [[تبریز]] برد و پیوسته او را می‌نواخت. بهزاد در ۹۲۸ق به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی ~~[[تبریز (شهر)\|~~تبریز]] برگزیده شد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref>		شاه اسماعیل صفوی پس از تصرف شهر [[هرات]] در سال ۹۱۶ق، برخی از هنرمندان هرات، از جمله بهزاد را با خود به [[تبریز]] برد و پیوسته او را می‌نواخت. بهزاد در ۹۲۸ق به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی تبریز برگزیده شد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref>

	==خاستگاه اندیشه‌ای و تربیتی کمال‌الدین بهزاد==		==خاستگاه اندیشه‌ای و تربیتی کمال‌الدین بهزاد==

سیدعلیرضا سیدموسوی در ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۵۹

2026-05-23T17:59:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد.jpg\|جایگزین=مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران\|بندانگشتی\|مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران]]		[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد.jpg\|جایگزین=مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران\|بندانگشتی\|مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران]]
	'''{{درشت\|کمال‌الدین بهزاد}}'''؛ طراح و نقاش مینیاتوریست اهل هرات در قرن‌های نهم و دهم هجری.		'''{{درشت\|کمال‌الدین بهزاد}}'''؛ طراح و نقاش مینیاتوریست اهل [[هرات]] در قرن‌های نهم و دهم هجری.

	کمال‌الدین بهزاد، نقاشی [[مینیاتور]] را به سبک مکتب هرات فرا گرفت، ولی با توانایی و خلاقیت در ترکیب‌بندی، هماهنگی رنگ‌ها و توازن شکل‌ها، باعث تحول مهم در سنت [[نقاشی]] و [[مینیاتور ایرانی]] شد. بهزاد و سبک او در نقاشی از شهرت جهانی برخوردار است و برخی آثار او در موزه‌ها و مجموعه‌های هنری و تاریخی جهان نگهداری می‌شود.		کمال‌الدین بهزاد، نقاشی [[مینیاتور]] را به سبک مکتب هرات فرا گرفت، ولی با توانایی و خلاقیت در ترکیب‌بندی، هماهنگی رنگ‌ها و توازن شکل‌ها، باعث تحول مهم در سنت [[نقاشی]] و [[مینیاتور ایرانی]] شد. بهزاد و سبک او در نقاشی از شهرت جهانی برخوردار است و برخی آثار او در موزه‌ها و مجموعه‌های هنری و تاریخی جهان نگهداری می‌شود.

	==زندگی‌نامه کمال‌الدین بهزاد==		==زندگی‌نامه کمال‌الدین بهزاد==
	کمال‌الدین بهزاد در نیمهٔ دوم قرن نهم هجری در [[هرات]] به دنیا آمد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> وی در کودکی [[پدر]] و مادر را از دست داد و هنرمند معروف دوره [[تیموریان\|تیموری]]، «امیر روح‌الله» (میرک‌نقاش هراتی)، نقاش و کتاب‌دار سلطان‌حسین بایقِرا (۸۴۲–۹۱۱ق) سرپرستی او را به‌عهده گرفت<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> و به او هنر [[نقاشی]] و تهذیب آموخت. بنا به روایتی، بهزاد شاگرد پیر سیداحمد تبریزی نیز بوده‌است. او از استادان مختلف رموز هنر نگارگری را فراگرفت؛ ظریف‌کاری و تهذیب را از قیّم و معلم خود، استاد میرک و قلم‌زنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرح‌های مولانا ولی‌الله آموخت.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۷۹.</ref> بهزاد در دوران پیری و بیماری، وقت خود را به آموزش شاگردان می‌گذراند و گوشه‌نشینی اختیار کرد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography8-ofkamaluddin-behzad.html «بیوگرافی کمال‌الدین بهزاد نقاش ایرانی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>		کمال‌الدین بهزاد در نیمهٔ دوم قرن نهم هجری در [[هرات]] به دنیا آمد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> وی در کودکی [[پدر]] و مادر را از دست داد و هنرمند معروف دوره [[تیموریان\|تیموری]]، «امیر روح‌الله» (میرک‌نقاش هراتی)، نقاش و کتاب‌دار سلطان‌حسین بایقِرا (۸۴۲–۹۱۱ق) سرپرستی او را به‌عهده گرفت<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> و به او هنر [[نقاشی]] و تهذیب آموخت. بنا به روایتی، بهزاد شاگرد پیر سیداحمد تبریزی نیز بوده‌است. او از استادان مختلف رموز هنر نگارگری را فراگرفت؛ ظریف‌کاری و تهذیب را از قیّم و معلم خود، استاد میرک و قلم‌زنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرح‌های مولانا ولی‌الله آموخت.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۷۹.</ref> بهزاد در دوران پیری و بیماری، وقت خود را به آموزش شاگردان می‌گذراند و گوشه‌نشینی اختیار کرد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography8-ofkamaluddin-behzad.html «بیوگرافی کمال‌الدین بهزاد نقاش ایرانی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

محسن شریفی: صفحه‌ای تازه حاوی «مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران '''{{درشت|کمال‌الدین بهزاد}}'''؛ طراح و نقاش مینیاتوریست اهل هرات در قرن‌های...» ایجاد کرد

2026-05-23T16:00:04Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران|بندانگشتی|مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران '''{{درشت|کمال‌الدین بهزاد}}'''؛ طراح و نقاش مینیاتوریست اهل هرات در قرن‌های...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد.jpg|جایگزین=مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران|بندانگشتی|مجسمه کمال‌الدین بهزاد واقع در خیابان براداران مظفر تهران]]
'''{{درشت|کمال‌الدین بهزاد}}'''؛ طراح و نقاش مینیاتوریست اهل هرات در قرن‌های نهم و دهم هجری.

کمال‌الدین بهزاد، نقاشی [[مینیاتور]] را به سبک مکتب هرات فرا گرفت، ولی با توانایی و خلاقیت در ترکیب‌بندی، هماهنگی رنگ‌ها و توازن شکل‌ها، باعث تحول مهم در سنت [[نقاشی]] و [[مینیاتور ایرانی]] شد. بهزاد و سبک او در نقاشی از شهرت جهانی برخوردار است و برخی آثار او در موزه‌ها و مجموعه‌های هنری و تاریخی جهان نگهداری می‌شود.
==زندگی‌نامه کمال‌الدین بهزاد==
کمال‌الدین بهزاد در نیمهٔ دوم قرن نهم هجری در [[هرات]] به دنیا آمد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> وی در کودکی [[پدر]] و مادر را از دست داد و هنرمند معروف دوره [[تیموریان|تیموری]]، «امیر روح‌الله» (میرک‌نقاش هراتی)، نقاش و کتاب‌دار سلطان‌حسین بایقِرا (۸۴۲–۹۱۱ق) سرپرستی او را به‌عهده گرفت<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref> و به او هنر [[نقاشی]] و تهذیب آموخت. بنا به روایتی، بهزاد شاگرد پیر سیداحمد تبریزی نیز بوده‌است. او از استادان مختلف رموز هنر نگارگری را فراگرفت؛ ظریف‌کاری و تهذیب را از قیّم و معلم خود، استاد میرک و قلم‌زنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرح‌های مولانا ولی‌الله آموخت.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۷۹.</ref> بهزاد در دوران پیری و بیماری، وقت خود را به آموزش شاگردان می‌گذراند و گوشه‌نشینی اختیار کرد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography8-ofkamaluddin-behzad.html «بیوگرافی کمال‌الدین بهزاد نقاش ایرانی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

==مسئولیت‌های کمال‌الدین بهزاد==

===ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در هرات===
بهزاد در ۲۰ سالگی به‌عنوان یک نقاش بااستعداد به‌شهرت رسید و تحت توجه [[امیر علیشیر نوایی|امیر علی‌شیر نوایی]] و به‌ویژه سلطان‌حسین بایقرا قرار گرفت،<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/fame-myth/کمال-الدین-بهزاد «کمال‌الدین بهزاد»، وب‌سایت شرکت خدمات مسافرت هوایی جهانگردی و زیارتی ارس.]</ref> به‌گونه‌ای که شاه به او لقب «مانی ثانی» اعطا کرد و او را به‌مدت ۲۰ سال به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی [[هرات]] منصوب کرد.<ref>مشکینی، «ستاره‌ای درخشان در آسمان نگارگری ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۲.</ref>
===ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی در تبریز===
شاه اسماعیل صفوی پس از تصرف شهر هرات در سال ۹۱۶ق، برخی از هنرمندان هرات، از جمله بهزاد را با خود به [[تبریز]] برد و پیوسته او را می‌نواخت. بهزاد در ۹۲۸ق به ریاست کتاب‌خانهٔ سلطنتی [[تبریز (شهر)|تبریز]] برگزیده شد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref>

==خاستگاه اندیشه‌ای و تربیتی کمال‌الدین بهزاد==
#بهزاد بعد از درگذشت پدر، تحت سرپرستی استاد میرک، قرار گرفت و با لطف و محبت پدرانهٔ وی، وضعیت بی‌پناهی و محبت را با هم تجربه کرد و این امر انسان‌دوستی خاصی را در او پدیدآورد.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۸۴.</ref> استاد میرک در دعانویسی، خوش‌نویسی، تحریر، تذهیب و نقاشی استاد بود و این ویژگی‌های او زیرساخت‌های ذهنی، اعتقادی، فرهنگی و هنری بهزاد را شکل داد و موجبات ترقی او را در زمان کوتاهی فراهم آورد.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/fame-myth/کمال-الدین-بهزاد «کمال‌الدین بهزاد»، وب‌سایت شرکت خدمات مسافرت هوایی جهانگردی و زیارتی ارس.]</ref>
#دوره‌ای که بهزاد در هرات می‌زیست عارفان و متفکران نام‌داری مانند جامی و [[حافظ]] ابرو می‌زیستند و فضای عرفانی و انسان‌دوستی حاکم بر زیست‌جهان وی، عشق به خدا و انسان را در وجود او زنده کرد.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۸۴.</ref>
#وجود سلطان و وزیر ادب‌پرور و هنردوستی چون سلطان‌حسین بایقرا و امیر علی‌شیر نوایی، باعث شد موقعیتی برای بهزاد فراهم آید که او با آرامش بتواند به هنر و هنرمندی بپردازد.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۸۵.</ref> حمایت همه‌جانبهٔ مادی و معنوی امیر علی‌شیر نوایی و اشتغال در کتاب‌خانهٔ شخصی او از عوامل مهم در پرورش و آموزش و رشد استعداد هنری بهزاد بود.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۷۹.</ref>

==نوآوری‌های کمال‌الدین بهزاد==
سبک نقاشی بهزاد در سال‌های اول کار او در هرات، همان سبک رایج دربار [[تیموریان]] یعنی سبک نقاشی چینی-مغولی بود که طرح‌مایه‌های اصلی آن، استفاده از عناصر اصلی زندگی صحراگردی، جنگاوری و ترسیم صحنه‌های [[جنگ]] و شکار حیوانات بود.<ref>جعفری، نقش سلطان‌حسین بایقرا در گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی در هرات، ۱۳۸۸ش، ص۱۸۱.</ref> اما با توانایی شگرفی که در ترکیب‌بندی، هماهنگی رنگ‌ها و توازن شکل‌ها داشت، باعث تحولی مهم در نقاشی ایرانی شد و نوآوری‌هایی را در نقاشی پدیدآورد که عبارت است از:
#'''تفسیر نو از مفهوم رنگ'''؛ بهرزاد، اولین نقاش ایرانی بود که از رنگ آبی، سبز، قهوه‌ای، زرد و آجری به‌صورت سطوحی گسترده استفاده کرد و در طول یک دهه، رنگ را در نقاشی [[ایران]] به‌طور کلی دگرگون ساخت.<ref>[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/ ارتنگ، «آثار کمال الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعۀ هنری ارتنگ.]</ref>
#'''تفسیر واقع‌گرایانه'''؛ بهزاد از رویدادهای داستان، تفسیر واقع‌گرایانه ارائه می‌کرد و پیام معنوی داستان‌ها را در اثر توصیف رویدادهای عادی از بین نمی‌برد و در تلفیق این‌دو می‌کوشید.<ref>[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/ ارتنگ، «آثار کمال الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعۀ هنری ارتنگ.]</ref>
#ایجاد تعادل بین احساس و تعقل؛ بهزاد بین احساس و تعقل به‌طور هنرمندانه، تعادل ایجاد کرد و نحوهٔ نگرش او به انسان با شیوهٔ کاربست رنگ و خط و به‌طور کلی با چگونگی انتظام ساختار آثار او انطباق کامل دارد.<ref>[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/ ارتنگ، «آثار کمال الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعۀ هنری ارتنگ.]</ref>
#'''ترویج انسانی‌گرایی'''؛ او مردم عهد خود را در حالت زندگی عادی و عمومی به‌تصویر کشید و تأثیر متقابل محیط و انسان را در یکدیگر نشان داد. نوعی رئالیسم در کارهای او با نشان‌دادن صحنه‌های عادی مانند: استحمام، ساختن بنا و موعظه قابل مشاهده است.<ref>[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/ ارتنگ، «آثار کمال الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعۀ هنری ارتنگ.]</ref>
#'''پایه‌گذاری مکتب بهزاد'''؛ تبحر و شیوهٔ کار بهزاد در نقاشی دورهٔ تیموری به‌حدی رسید که در مینیاتور، صاحب مکتب خاصی شد که به «مکتب بهزاد» شهرت دارد.<ref>حبیبی، هنر عهد تیموریان، ۱۳۵۵ش، ص۵۲.</ref>

==خصوصیات سبک کمال‌الدین بهزاد==
#درستی و دقت کامل در خطوط تصاویر؛
#نمایاندن حالت چهرهٔ اشخاص به گونهٔ شگفت‌انگیز و به کمک ترکیب رنگ‌ها؛
#مفهوم بودن حرکت و اشارات تصویرها؛
#ظرافت در ترسیم درختان، گل‌ها، دورنماها و نیز نمایاندن انوار خورشید و ابر؛
#کاربرد متنوع رنگ‌ها و به‌کارگیری رنگ‌های طلایی و نقره‌ای؛
#چهره‌گشایی و صورتگری خراسانی‌وار، به‌جای چشم و ابرو و چهرهٔ مغولی؛
#ریزه‌کاری‌های مختلف و دقیقه‌نگاری‌ها در ترسیم نقوش بناها، دیوارها، فرش‌ها، لباس‌ها و مجالس.<ref>امامی، نگاهی به هنرهای اسلامی عصر تیموری، ۱۳۷۵ش، ص159-160.</ref>

==آثار کمال‌الدین بهزاد==
[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد۱.jpg|جایگزین=تصاویری از جشن و زندگی روستایی اثر کمال‌الدین بهزاد از مجموعه شش‌صحنه‌ای او بر «بوستان سعدی» |بندانگشتی|تصاویری از جشن و زندگی روستایی اثر کمال‌الدین بهزاد از مجموعه شش‌صحنه‌ای او بر «بوستان سعدی» ]]
از آثار معتبر بهزاد که دارای امضای خود او است عبارتند از:

#خمسهٔ نظامی، سال۸۴۶ق؛

#ظفرنامهٔ شرف‌الدین یزدی، سال ۸۷۲ق، به خط شیرعلی کاتب؛
#خمسهٔ نوایی، سال ۸۹۰ق، که برای بدیع الزمان، پسر سلطان‌حسین میرزا نوشته شده‌است؛
#خمسهٔ امیرخسرو دهلوی، سال ۸۹۰ق، به خط محمد اظهر؛
#[[گلستان (کتاب)|گلستان]] سعدی، در محرم سال ۸۹۱ق، به خط سلطان‌علی کاتب؛
#[[بوستان (کتاب)|بوستان]] سعدی، سال ۸۹۳ق؛ ۷. خمسهٔ نظامی، سال ۹۰۰ق؛
#دو صفحهٔ نقاشی، حضور سلطان‌حسین میرزا بایقرا در باغ با خانم‌ها و ندیم‌ها، سال ۹۰۰ق.<ref>فرهاد، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref>

==آثار بهزاد در موزه‌ها و کتاب‌خانه‌های معروف دنیا==
بعضی از آثار بهزاد در موزه‌ها و گالری‌های لندن، موزهٔ لوور پاریس، موزهٔ توپقیو ترکیه، [[کتابخانه ملی|کتابخانهٔ ملی ایران]]، کتابخانه‌های معروف هند، کتاب‌خانهٔ قاهره مصر و موزهٔ سن پطرزبورگ روسیه موجود است.<ref>مهران، «استاد کمال‌الدین بهزاد میناتوریست»، ۱۳۹۵ش، ص۱۲۸.</ref>

==تقلید از آثار کمال‌الدین بهزاد==
به‌علت محبوبیت بهزاد، افراد زیادی کارهای او را تقلید کرده و نام خود را بر نقاشی‌های زیادی گذاشتند و همین امر موجب شد تشخیص نقاشی‌های اصلی وی کار سختی باشد.<ref>فرهاد، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref>
==تأثیر بهزاد بر هنرمندان دیگر==
#ایران؛ کارهای بهزاد اثر عمیق بر دیگر هنرمندان داشته به‌طوری‌که نقاشی‌های وی، باعث نورآوری‌های زیادی در عرصهٔ نقاشی ایرانی شده‌است.[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/<ref>[https://artang.ir/behzad-iranian-miniature-painter/<nowiki> ارتنگ، «آثار کمال الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعۀ هنری ارتنگ.]</nowiki></ref>] با آن‌که در دورهٔ [[صفویه]] سبک مینیاتوری دست‌خوش تحول شد، ولی نزدیک به نیم قرن پس از بهزاد، نفوذ او بر کار نقاشان به‌چشم می‌خورد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref>
#آسیای میانه و هند؛ نقاشان هراتی سبک بهزاد را به بخارا بردند و آن را در دربار سلسلهٔ شیبانی پرورش دادند. همچنین [[مهاجرت]] برخی از نقاشان، موجب اشاعهٔ سبک بهزاد در هند شد.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۴.</ref>

==شاگردان کمال‌الدین بهزاد==
بهزاد در طول زندگی خود شاگردانی را [[تربیت]] کرد که برخی از آنها عبارتند از قاسم‌علی، شیخ‌زاده، آقا میرک و میر مصور که این افراد در هرات و در دوران حکومت سلطان‌حسین بایقرا فعالیت می‌کرده‌اند. او در [[تبریز]] نیز شاگردانی چون سلطان محمد، مظفرعلی و میرسیدعلی داشت.<ref>رهنورد، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، ۱۳۸۵ش، ص۷۹.</ref> از میان این شاگردان، قاسم‌علی و آقامیرک، در کار خود کم‌وبیش به پای بهزاد رسیدند.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۶.</ref>

==درگذشت کمال‌الدین بهزاد==
[[پرونده:کمال‌الدین بهزاد۲.jpg|جایگزین=مزار کمال‌الدین بهزاد در تبریز|بندانگشتی|مزار کمال‌الدین بهزاد در تبریز]]
بهزاد در سال ۹۴۲ق درگذشت. دربارهٔ مکان فوت و قبر وی اختلاف است؛ برخی مکان فوت او را شهر هرات ذکر کرده‌اند که در اطراف کوه مختار به‌خاک سپرده شده‌است. برخی هم برآنند که او در تبریز درگذشته و در جوار مزار شیخ [[کمال خجندی]] به‌خاک سپرده شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۹۸ش، ص۱۸۵.</ref>
==بهزاد از نگاه دیگران==
خواندمیر، از مورخان هم‌عصر بهزاد، ضمن تحسینِ ظرافت قلم و درک طبیعت‌گرایی بهزاد، او را به مانی تشبیه می‌کند. میرزا حیدر دوغلات، بهزاد را به‌منزلهٔ وارثِ به‌حق عبدالحی، نقاش نامی سدهٔ ۸ق می‌داند. قاضی احمد از او به‌عنوان «نادرهٔ دوران و اعجوبهٔ زمان و بهترینِ نقاشان» یاد می‌کند. دوست‌محمد او را «نادر العصر» و برترینِ متأخران در [[نگارگری]] و تذهیب و تحریر می‌شمارد.<ref>فرهاد، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی.</ref> همچنین با عناوین دیگری چون «قدوةالمصورین»، «اسوةالمذهبین» و «رافائل شرق» از او یاد شده‌است.<ref>جهان‌تاب، «بهزاد هروی»، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۵.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*ارتنگ، «آثار کمال‌الدین بهزاد نقاش مینیاتوریست ایرانی»، وب‌سایت مجموعهٔ هنری ارتنگ، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ش.
*امامی، نصرالله، «نگاهی به هنرهای اسلامی عصر تیموری»، فصل‌نامهٔ مشکوة، شمارهٔ ۵۳، زمستان ۱۳۷۵ش.
*«بیوگرافی کمال‌الدین بهزاد نقاش ایرانی»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*جعفری، علی، نقش سلطان‌حسین بایقرا در گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی در هرات، پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، قم، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
*جهان‌تاب، افسانه، «بهزاد هِروی»، در دانشنامهٔ ادب فارسی در افغانستان، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ۲، ۱۳۷۸ش.
*حبیبی، عبدالحی، هنر عهد تیموریان، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۵ش.
*رهنورد، زهرا، «نقد و بررسی آثار بهزاد با دو رویکرد نقد مدرن»، فصلنامهٔ خیال، شمارهٔ ۱۸، تابستان ۱۳۸۵ش،
*فرهاد، معصومه، «بهزاد، کمال‌الدین»، مرکز دانرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ مهر ۱۳۹۹ش.
*«کمال‌الدین بهزاد»، وب‌سایت شرکت خدمات مسافرت هوایی جهانگردی و زیارتی ارس، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*مشکینی، علی‌اصغر، «ستاره‌ای درخشان در آسمان نگارگری ایران»، در مجلهٔ فقه و تاریخ تمدن، دور ۵، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۸ش.
*مهران، لطیفه، «استاد کمال‌الدین بهزاد میناتوریست»، در مجلهٔ باستان‌شناسی افغانستان، دور ۳، شمارهٔ ۱۶، جوزای ۱۳۹۵ش.
{{پایان منابع}}