https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8Cکمال خجندی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T22:02:48Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C&diff=46061&oldid=prevفاطمه حاجی علیلو: صفحهای تازه حاوی «مجسمه کمال خجندی در تبریز '''<big>کمال خجندی،</big>''' عارف و شاعر پارسیگوی ایرانی در قرن هشتم هجری. کمال خجندی، عارف و شاعر ایرانی در قرن هشتم هجری، از شاگردان مکتب شیخ نجم...» ایجاد کرد2026-05-16T11:38:32Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:98387187_kamal_khojandi_park_4.jpg.webp&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:98387187 kamal khojandi park 4.jpg.webp (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=مجسمه کمال خجندی - تبریز|بندانگشتی|مجسمه کمال خجندی در تبریز</a> '''<big>کمال خجندی،</big>''' عارف و شاعر پارسیگوی ایرانی در قرن هشتم هجری. کمال خجندی، عارف و شاعر ایرانی در قرن هشتم هجری، از شاگردان مکتب شیخ نجم...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:98387187 kamal khojandi park 4.jpg.webp|جایگزین=مجسمه کمال خجندی - تبریز|بندانگشتی|مجسمه کمال خجندی در تبریز]]<br />
'''<big>کمال خجندی،</big>''' عارف و شاعر پارسیگوی ایرانی در قرن هشتم هجری.<br />
<br />
کمال خجندی، عارف و شاعر ایرانی در قرن هشتم هجری، از شاگردان مکتب شیخ نجمالدین کبری و در زمرۀ مشایخ و بزرگان خوارزم محسوب میشود. وی با خلق آثار ادبی ناب، سرزمین پارس را مسخّر گفتار دلنشین خود کرده است؛ بهطوری که وی را پیونددهندۀ ادب فارسی ایران و ادب فارسی تاجیک برمیشمارند. اشعار عرفانی او نقش مؤثری در پیوستگی سرزمینهای اسلامی داشته است.<br />
==زندگینامه کمال خجندی==<br />
کمالالدین مسعود خجندی معروف به «شیخ کمال» و «باباکمال» و «خواجهکمال» در شهر خُجَند در در شمال تاجیکستان متولد شد. تاریخ ولادت او با تکیه بر قرائن موجود، ابتدای قرن هشتم هجری بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> او در جوانی و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، به سفر [[حج]] رفت<ref>خجندی، «دیوان کمال خجندی»، 1372ش، ص5.</ref> و سپس به [[تبریز (شهر)|تبریز]] سفر کرد و از آنجا که آبوهوای منطقۀ آذربایجان با او سازگار بود و اهل آن دیار از گرایشات عرفانی برخوردار بودند، در تبریز ماندگار شد. در این شهر، سلطانحسین جلایر امر کرد خانقاهی برای او فراهم کردند تا در آن سکنی گزیده و مشغول عبادت شود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> <br />
<br />
وی تا پایان حیات خود در این باغ زیبا زندگی کرد.<ref>[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18459 مجرد قمشهای، «شاعر عارف کمال خجندی»، 1377ش، ص 36-37.]</ref> تبریز در سدههای ششم تا هشتم هجری مشهور به دیار شعر و عرفان بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/98072920797/%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88 «باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> زهد و تقوی و مهارت او در شعر و ادب موجب استقبال مردم تبریز شود و پیروان زیادی از نزد او گرد آمدند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <br />
==زمینههای فرهنگی و اجتماعی کمال خجندی==<br />
[[پرونده:2.jpg|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند- تبریز]]<br />
در روزگار کمال خجندی، هرجومرج بر منطقۀ ماوراءالنهر سایه افکنده و حکومت مغولان رو به زوال بود. زندگی سخت سیاسی در منطقۀ ماوراءالنهر، خروش سرداران دیار خراسان و ظهور قدرتطلبان [[سمرقند]]، گویای وضع بد سیاسی و اجتماعی آن دوران است. در کنار روحیۀ صوفیمنشانه، نابسامانی خجند در عصر مغولان از دلایل سفرهای کمال خجندی است.<ref>[https://nasrnews.ir/print/69140/%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C «ایکی کمال پارکی تبریزده»، وبسایت خبری نصر.]</ref> <br />
<br />
==دیدگاههای کمال خجندی==<br />
در جهانبینی کمال خجندی، تمام انسانها از یک مبدأ آفرینش هستند پس با یکدیگر برابرند و او همۀ انسانها را دوست دارد:<ref>[http://old.ganjoor.net/khojandi/ghazalkk/sh13/ کمال خجندی، غزلیات، وبسایت گنجور.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|گر نباشی دوستدارم، دوست دارم همچنان|زانکه من بی این تمنا دوست میدارم ترا}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
کمال معتقد است تحصیل علم، جامعۀ انسانی را مطلوب میکند و البته کسب علم بدون عمل، ارزشی ندارد. برای ساختن جامعۀ مطلوب باید اعضای جامعه در تلاش و کوشش باشند و خود را به صفات نیکو مزین کنند. انسان در جامعۀ خوب عشق به وطن دارد:<ref>[http://old.ganjoor.net/khojandi/ghazalkk/sh125/ کمال خجندی، غزلیات، وبسایت گنجور.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|کوی تو خواهد این دل آواره، نی بهشت|مرغ غریب را ز گلستان، وطن به است}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
از منظر کمال خجندی، آنچه مردم را از رسیدن به جامعۀ مطلوب بازمیدارد کمرنگ شدن فضائل اخلاقی و روی آوردن به رذایل اخلاقی است. هرگاه نوعدوستی، مهر و [[مهربانی]]، عشق به یکدیگر، فداکاری، گذشت و بخشش و بسیاری صفات نیکو از جامعه رخت بربندد، گرچه ظاهر آن آراسته باشد اما از درون تهی است.<ref>شهری، انسان و اجتماع مطلوب در نگاه کمال خجندی، 1398ش، ص178-188.</ref> <br />
<br />
==عشق کمال خجندی به تبریز==<br />
هیچ یک از شاعران به اندازۀ شیخکمال از تبریز نگفته است؛ عشق این شاعر و عارف به تبریز، از عمق جان بود.<ref>[https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ «زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس.]</ref> او که معتقد بود از فردوس خدای تا تبریز راهی جز نیمفرسنگ نیست، در وصف این شهر گفته است:<ref>[https://www.isna.ir/news/98072920797/%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88 «باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref><br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|تبریز مرا راحت جان خواهد بود | پیوسته مرا ورد زبان خواهد بود}}<br />
{{ب|تا در نکشم آب چرنداب و گجیل | سرخاب ز چشم من، روان خواهد بود}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
==جایگاه ادبی کمال خجندی== <br />
کمال خجندی شاعر پارسیگوی و متعلق به گسترۀ [[زبان فارسی]] است. شعرهای او ترکیبی زیبا از عرفان، عشق، تصوف، آزادگی و نوعدوستی و پیوند بین انسانها است. وی قلوب فارسیزبانان را با جادوی کلام خود مسخّر کرده و با خلق ادب و هنر ناب شرقی، از زبان مردمان همعصر خود، خواستار بهبودی اوضاع همنوعان خود شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <br />
<br />
دیوان اشعار کمال خجندی شامل حدود هشتهزار بیت است که بخش اصلی آن را غزلهایی با درونمایۀ عرفان تشکیل میدهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> ارزش دیوان شعر او بهدلیل شکوه سخنسرایی ناب، بیتکرار و منقح به حروف امروزۀ فارسی یا تاجیکی است.<ref>[https://literaturelib.com/books/5221/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86+%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C+ «معرفی دیوان کمال خجندی»، وبسایت کتابخانۀ تخصصی ادبیات.]</ref> <br />
<br />
==ویژگی و محتوای شعری کمال خجندی==<br />
[[پرونده:98386941 kamal khojandi park 2.jpg.webp|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند- تبریز]]<br />
شعر کمال خجندی علاوهبر لطف و دقت در معنا و مضمون، از صنایع شعری بهشکل چشمگیری بهرهمند است. عشق و عرفان، موضوع محوری شعر کمال است و به انواع مضامین و بهصورتی هنرمندانه پرداخته شده است. زبان اشعار او ساده و روان، همراه با مشخصۀ زبان شرقی آن دوران است؛ اما صنعت شعری وی در حد کمال است بهطوریکه توجه مخاطب را جلب میکند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> خجندی در بیان این عشق و حالات خاص آن، مراقبۀ باطنی خود را به زبان رمز درهم پیچیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/5221/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86+%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C+ «معرفی دیوان کمال خجندی»، وبسایت کتابخانۀ تخصصی ادبیات.]</ref> <br />
<br />
==اثرپذیری کمال خجندی از قرآن و حدیث== <br />
کمال خجندی از شاعران بزرگی است که از آیات و مضامین قرآن در اشعار خود بهرۀ زیادی گرفته است. استفاده از اسمها، سورهها و آیههای قرآن، تلمیح به قصههای قرآن، کاربرد مضامین قرآن و اقتباس از این کتاب آسمانی در اشعار کمال موج میزند.<ref>[https://www.virascience.com/paper/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D نصرالدیناف، «مضامین و لغات و تعبیرات قرآنی در اشعار کمال خجندی»، وبسایت ویراساینس.]</ref> <br />
<br />
وی علاوهبر استفاده از تلمیح به آیات و داستانهای قرآنی، از احادیث، مثلها و گفتار بزرگان و تلمیح به شعر دیگر شاعران همراه با ایهام و مجاز بهره برده است.<ref>[https://www.virascience.com/paper/%D8%AA%D9%84%D9%85%DB%8C%D8%AD-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C/ حسینی، «تلمیح و ایهام در شعر کمال خجندی»، وبسایت ویراساینس.]</ref> <br />
<br />
==اثرپذیری کمال خجندی از شاعران==<br />
کمال از سبک و شیوۀ شعرای متقدم چون [[عطار نیشابوری]]، [[سعدی شیرازی]]، [[خیام|خیام نشابوری]]، حسن دهلوی، ظهیر فاریابی، [[خاقانی]] شروانی، انوری ابیوردی، [[نظامی گنجوی]]، شاه نعمتالله ولی و شاعر معاصر خود، [[حافظ|حافظ شیرازی]] تأثیر پذیرفته است.<ref>[https://www.ecieco.org/fa/news/784/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B7%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 شاهمیرزا، «کمال خجندی نقطۀ پیوند ایران و تاجیکستان»، مؤسسۀ فرهنگی اکو.]</ref> <br />
<br />
کمال خجندی معاصر حافظ شیرازی ولی ساکن تبریز و از حمایت سلطانحسین جلایر برخوردار بود، درحالیکه خواجه حافظ شیراز نزد برادر سلطانحسین یعنی سلطاناحمد جلایر در [[شیراز]] زندگی میکرد. رابطۀ این دو برادر جلایری موجب شد شیخکمال از کلام عرفانی و اشعار نغز خواجۀ شیراز بهرهمند شود. تشابه غزلیات کمال از جهت لفظ و سبک باعث شده برخی از آنها وارد دیوان حافظ شود و کمال نیز آنقدر اشعار شیخسعدی و خواجه حافظ را تضمین کرده که به سختی میتوان اشعار آنها را از هم تشخیص داد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography-kamal02-khojandi.html «زندگینامه و عکسهای کمال خجندی شاعر فارسیزبان»، وبسایت بیتوته.]</ref> <br />
==اثرگذاری کمال خجندی بر زبان فارسی==<br />
[[پرونده:98386969 kamal khojandi house 6.jpg.webp|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند - تبریز]]<br />
امروز زبان گفتار و نوشتار و نیز زبان شعر اکثر مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان و بخشهایی از هند، ترکمنستان، قفقاز و بینالنهرین زبان فارسی است. این اشتراک زبانی و فرهنگی موجب شده است که مردم کشورهای تاجیکستان، افغانستان و بخشی از ازبکستان، خود را ایرانی بدانند. زبان و ادبیات مشترک حاصل تلاش هنرمندانی چون کمال خجندی است که خود را محصور در تقسیمات جغرافیا ندیده و به اشاعۀ فرهنگ و زبان اصیل پارسی پرداختند.<ref>[http://ahmadimanesh.blogfa.com/post/239 «جغرافیای زبان فارسی و مرزهای کنونی آن، تلاشهای شکلگرفته، راهکارهای پیش روی پارسیزبانان»، وبلاگ احمدیمنش.]</ref> <br />
<br />
==درگذشت کمال خجندی==<br />
کمال خجندی در ۷۹۲ یا ۸۰۸ق در تبریز از دنیا رفت و در همانجا به خاک سپرده شد. بر سنگ مزار وی این شعر او را حک کردهاند:<ref>[https://www.irna.ir/news/84408441/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 «کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|هزارت آفرین مردانه رفتی|کمال از کعبه رفتی بر در یار}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
==یادبودهای کمال خجندی==<br />
[[پرونده:98386945 kamal khojandi house 26.jpg.webp|جایگزین=باغ، خانه - مقبره کمال خجندی- خجند - تبریز|بندانگشتی|باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند -تبریز]]<br />
<br />
===۱. باغ و آرامگاه کمال===<br />
آرامگاه این شاعر عارف در سال ۱۳۳۸ش به دست اهالی فرهنگ در تبریز کشف شد. این مقبره بعدها از سوی انجمن آثار ملی، مرمت شد و لوح یادبودی در آن نصب کردند. ثبت این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی ایران در سال ۱۳۷۷ش اتفاق افتاد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84079843/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%DB%B7%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9 «طرح مرمت مجموعۀ تاریخی دوکمال 75درصد پیشرفت فیزیکی دارد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <br />
<br />
===۲. بزرگداشت کمال خجندی===<br />
هرساله در ایران و تاجیکستان مراسم تجلیل و بزرگداشت برای کمال خجندی برگزار میشود. اشعار کمال خجندی زنجیرۀ پیوند فرهنگ و زبان بین دو کشور یران و تاجیکستان است و به همۀ فارسیزبانان در سراسر جهان تعلق دارد.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/shortint/330384/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C «مراسم بزرگداشت مشترک کمال خچندی با همکاری ایران و تاجیکستان برگزار میشود»، خبزگراری ایبنا.]</ref> <br />
<br />
===۳. تندیس کمال خجندی===<br />
در ششصدوهفتادوپنجمین سالروز تولد کمال خجندی، شاعر و عارف تاجیک، از تندیس وی همزمان با برگزرای مجمع بینالمللی پاسداشت او در تبریز رونمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5817399/%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB% «از تندیس شیخ کمال خجندی در تیریز پردهبرداری شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> <br />
<br />
===۴. تصویرپردازی کمال خجندی===<br />
کتاب «روزگار و آثار کمال خجندی» نوشتۀ بدرالدین مقصودزاده در شرح احوال و آثار این سخنسرای برجستۀ خجندی است که سفیر وقت جمهوری تاجیکستان در [[ایران]]، مقدمهای بر آن نگاشته است. مقصودزاده، پژوهشگر و استاد دانشگاه ملی تاجیکستان و از کمالشناسان برجسته است که سیسال تلاش علمی و پژوهشی جهت بررسی، تصحیح و نشر اشعار کمال خجندی داشته است. وی در این کتاب کوشیده مسائل اجتماعی عصر کمال خجندی را به تصویر کشد و آثار و اندیشههای تصوف و عرفان آن زمان و نیز خصایص زبانی، مهارت شعری و سبک سخنوری این شاعر را به دوستداران ادب پارسی معرفی کند.<ref>[https://iranvarjavand.ir/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4/ «کتاب روزگار و اثار کمال خجندی چاپ شد»، وبسایت ایران ورجاوند.] </ref> <br />
==نمونه غزل خجندی==<br />
ایشان چنین سرودهاند:<ref>[https://ganjoor.net/khojandi/ghazalkk/sh1 کمال خجندی، غزلیات، وبسایت گنجور.]</ref><br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|آنکه دل در هوس روز وصال است او را|خواب شب در سر اگر هست، خیال است او را}}<br />
{{ب|دل ز چشمش چه شد ار کرد سوال نظری|چون نظرهاست در آن، جای سوال است او را}}<br />
{{ب|خال لبهاش به خون دل صاحبنظران|تشنه از چیست چو در پیش، زلال است او را}}<br />
{{ب|دل بیمار من از دال و الف خالی نیست|تا قد چون الف و زلف، چو دال است او را}}<br />
{{ب|به جگر، خوردن بسیار به کف کرد غمش|خون عشاق بخور، گو که حلال است او را}}<br />
{{ب|آفتاب از هوس آنکه شود همسر او|ایستد راست و زان، بیم زوال است او را}}<br />
{{ب|به کمال است و بس این جور و جفا و ستمش|این صفتها که شنیدی، به کمال است او را}}<br />
{{پایان شعر}} <br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
==پانویس== <br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{آغاز منابع}}<br />
*«از تندیس شیخ کمال خجندی در تبریز پردهبرداری شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۶ آذر ۱۳۷۵ش.<br />
*«ایکی کمال پارکی تبریزده»، وبسایت خبری نصر، تاریخ درج مطلب: ۹ مرداد ۱۴۰۱ش.<br />
*«باغ کمال، یادگار زمانی که تبریز شهر عرفان بود»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مهر ۱۳۹۸ش.<br />
*«جغرافیای زبان فارسی و مرزهای کنونی آن، تلاشهای شکلگرفته، راهکارهای پیش روی پارسیزبانان»، وبلاگ احمدیمنش، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۳۹۶ش.<br />
*حسینی، محمد، «تلمیح و ایهام در شعر کمال خجندی»، وبسایت ویراساینس، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*خجندی، کمال، «دیوان کمال خجندی»، تصحیح و مقابلۀ احمد کرمی، تهران، انتشارات ما، چاپ اول، ۱۳۷۲ش.<br />
*«زندگینامۀ کمال خجندی»، وبسایت مردان پارس، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*«زندگینامه و عکسهای کمال خجندی شاعر فارسیزبان»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*شاهمیرزا، شاهمنصور، «کمال خجندی نقطۀ پیوند ایران و تاجیکستان»، موسسۀ فرهنگی اکو، تاریخ درج مطلب: ۲ آبان ۱۳۹۲ش<br />
*شهری، محمد، «انسان و اجتماع مطلوب در نگاه کمال خجندی»، نشریۀ پاژ، شمارۀ ۳۴، ۱۳۹۸ش.<br />
*«طرح مرمت مجموعۀ تاریخی دوکمال ۷۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۹ش.<br />
*«کتاب روزگار و آثار کمال خجندی چاپ شد»، وبسایت ایران ورجاوند، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ش.<br />
*«کمالالدین خجندی؛ شاعر قلمرو فارسیزبانان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ تیر ۱۴۰۰ش.<br />
*«کمال خجندی، غزلیات»، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۶ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*مجرد قمشهای، احمدرضا، «شاعر عارف کمال خجندی»، وبسایت نور، کیهان فرهنگی، ۱۳۷۷ش<br />
*«مراسم بزرگداشت مشترک کمال خجندی با همکاری ایران و تاجیکستان برگزار میشود»، خبرگزاری ایبنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آذر ۱۴۰۱ش.<br />
*«معرفی دیوان کمال خجندی»، وبسایت کتابخانۀ تخصصی ادبیات، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*نجفی، علی و دیگران، «ساختار سفرهای عرفانی در اشعار کمال خجندی»، وبسایت ویراساینس، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
*نصرالدیناف، فخرالدین، «مضامین و لغات و تعبیرات قرآنی در اشعار کمال خجندی».وبسایت ویراساینس، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ش.<br />
{{پایان منابع}}</div>فاطمه حاجی علیلو