حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۰

2026-06-06T12:10:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	'''<big>~~حِقد~~</big>'''، آکنده شدن قلب از بغض و نفرت نسبت به کسی<br>		'''<big>کینه</big>'''، آکنده شدن قلب از بغض و نفرت نسبت به کسی<br>

	حقد در لغت به‌معنای خشم و کینه و دشمنی‌داشتن نسبت به دیگری است<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D9%82%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حقد.]</ref> و در اصطلاح به‌معنای برافروخته شدن و دشمنی کسی را در دل داشتن هنگام ناتوانی در جبران و انتقام است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref> حقد را در فارسی «کینه» و در عربی «بغض» می‌گویند.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref><br>		حقد در لغت به‌معنای خشم و کینه و دشمنی‌داشتن نسبت به دیگری است<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D9%82%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حقد.]</ref> و در اصطلاح به‌معنای برافروخته شدن و دشمنی کسی را در دل داشتن هنگام ناتوانی در جبران و انتقام است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref> حقد را در فارسی «کینه» و در عربی «بغض» می‌گویند.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref><br>

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ حقد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به کینه منتقل کرد

2026-06-06T12:10:01Z

حمید گلزار صفحهٔ حقد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به کینه منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۰
(بدون تفاوت)

محمدحسن عباسی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''حِقد'''، آکنده شدن قلب از بغض و نفرت نسبت به کسی
حقد در لغت به‌معنای خشم و کینه و دشمنی‌داشتن نسبت به دیگری است[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D9%82%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حقد.] و در اصطلاح به‌معنای برافروخته شدن و دشمنی کسی را در...» ایجاد کرد

2026-05-10T12:11:00Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>حِقد</big>'''، آکنده شدن قلب از بغض و نفرت نسبت به کسی حقد در لغت به‌معنای خشم و کینه و دشمنی‌داشتن نسبت به دیگری است<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D9%82%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حقد.]</ref> و در اصطلاح به‌معنای برافروخته شدن و دشمنی کسی را در...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>حِقد</big>'''، آکنده شدن قلب از بغض و نفرت نسبت به کسی 

حقد در لغت به‌معنای خشم و کینه و دشمنی‌داشتن نسبت به دیگری است<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D9%82%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حقد.]</ref> و در اصطلاح به‌معنای برافروخته شدن و دشمنی کسی را در دل داشتن هنگام ناتوانی در جبران و انتقام است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref> حقد را در فارسی «کینه» و در عربی «بغض» می‌گویند.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص200.</ref> 

حقد به معنای دشمنی را به دو دسته تقسیم کرده‌اند: اول، کینه که دشمنی دیگری را در دل خود نگاه داشته و پنهان می‌کند. و دوم، عداوت که آشکارا به اذیت و آزار دیگری می‌پردازد. قِسم دوم ثمره قسم اول است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/255 نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص255.]</ref>
==حقد در آئینه آیات و روایات==
واژه حقد در [[قرآن]] نیامده است اما واژه «بغضاء» از ریشه «بغض» 5 بار آمده است که سه آیه مربوط به غیرمسلمانان<ref>سوره آل‌عمران، آیه 118 ؛ سوره مائده، آیه 14 و 64.</ref> و دو آیه مربوط به [[مسلمانان]] است.<ref>سوره مائده، آیه 91 ؛ سوره ممتحنه، آیه 4.</ref> در روایات، تأکید بسیاری شده است که اهل ایمان از دشمنی و کینه‌توزی به یکدیگر بپرهیزند. از [[پیامبر اکرم|پیامبر]] خدا نقل شده که مؤمن کینه‌توز نمی‌شود،<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/317 فیض کاشانی، محجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، 1383ق، ج5، ص317.]</ref> زیرا حقد و کینه‌توزی، گناهی بزرگ و از بین برنده ایمان و نابود کننده یگانگی دل‌ها و سعادت دنیوی و اخروی است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص252.</ref>
==ریشه حقد==
هرگونه فسادی که در گفتار و رفتار و کردار آدمی دیده می‌شود و در وجودش شعله می‌کشد، ریشه در حب دنیا دارد.<ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص251.</ref> حقد را ثمره [[خشم]] و [[غضب]] دانسته‌اند.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص229.</ref>
==موجبات حقد==
مراء و جدالی که به دشمنی می‌انجامد زمینه‌ساز حقد است؛ زیرا دل‌ها را تیره و بیمار می‌کند و موجب [[نفاق]] و دورویی می‌گردد.<ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص252.</ref> 

همچنین نمّامی و سخن‌چینی و دشنام به دیگران و نپرداختن دیون خود و حقوق دیگران موجب دشمنی می‌شود.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص253.</ref> طمع به مال مردم و توقع سهم داشتن از اموال دیگران، یکی دیگر از موجبات حقد و کینه‌توزی دانسته شده است.<ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص254.</ref>
==پیامدهای حقد==
* حسادت، آرزوی زوال نعمت کسی که نسبت به او دشمنی دارد؛
* شماتت کسی که به مصیبتی دچار شده به واسطه ازدیاد حسادت ناشی از دشمنی؛
* دوری و قطع رابطه با دیگران؛
* کوچک‌انگاری فرد محقود توسط فرد کینه‌توز به واسطه إعراض از او؛
* صحبت درباره او ولو با دروغ گفتن و [[غیبت]] و افشای اسرارش؛
* استهزا و تمسخر او؛
* اذیت کردن او ولو با زدن و شکنجه جسمی؛
* جلوگیری از حقوق طبیعی و شرعی و واجب او، نظیر [[صله‌رحم]]، رد مظالم و قضای [[دین]]؛
* نقصان درجات دینی و ایمانی؛<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/317 فیض کاشانی، محجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، 1383ق، ج5، ص317-318؛] نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص256.</ref>
* محرومیت از دعاها، فرصت‌ها و مواهب دوستی و همکاری با فرد مورد کینه؛<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/256 نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص256؛] دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص231 و 233.</ref>
* محرومیت از شفاعت و گرفتار آمدن در سختی‌های برزخ و محشر.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص232.</ref>

==بغض‌های حرام==
بغض و کینه نسبت به خدا، <ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص201.</ref> که کفر است؛<ref>سوره زمر، آیه 45.</ref> دقت در نعمت‌های بیکران الهی از جمله اجزای بدن خود و توانایی‌هایش که همه از خدا است، راه نجات آدمی از بغض نسبت به خدا است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص234. </ref> 

بغض و کینه نسبت به قضای الهی، اگر برخلاف میلش باشد؛<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص201.</ref> التفات نسبت به دانایی و توانایی خدا و نادانی و ناتوانی خود و پوشیدگی حکمت بسیاری از حقایق امور، راه نجات از بدبینی به قضای الهی است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص236.</ref> 

بغض و کینه نسبت به [[پیامبر اکرم|پیامبر]]، امام و فرشتگان، <ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص205.</ref> که موجب کفر و خروج از [[دین]] می‌شود؛<ref>سوره بقره، آیه 98.</ref> توجه داشتن به این که دشمنی با اینها در واقع دشمنی با خدا است، می‌تواند آدمی را از در غلتیدن در چنین مهلکه‌ای نجات دهد.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص240.</ref>
بغض و کینه نسبت به مؤمن به جهت ایمان داشتن ،<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص206 و 207.</ref> که اشدّ مراتب کفر است؛<ref>سوره آل‌عمران، آیه 120.</ref> دشمنی با مؤمن، دشمنی با پیامبر است. و همین تلنگری است تا آدمی از کینه‌توزی نسبت به مؤمن دست بردارد.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص241.</ref> 

بغض و کینه نسبت به مؤمن به جهت گناهکار بودن و خوشحالی از رسیدن و رنج و محنت به او، که حرام است، ولو [[شیعه]] نباشد؛<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص 207 و 210-211.</ref> باید توجه داشت که هر کس شهادتین را بر زبان جاری کرد و خدا و معاد را پذیرفت، به تصریح [[قرآن]] در زمره [[مسلمانان]] است و فردی محترم قلمداد می‌شود.<ref>سوره نساء، آیه 94.</ref> وظیفه ما است که فاسق را بیگانه از مسلمانی ندانیم و او را به‌عنوان برادر دینی خود،<ref>سوره حجرات، آیه 10.</ref> دعاگو و خیرخواه باشیم.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/256 نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص256؛] دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص241-244.</ref> 

بغض و کینه نسبت به مؤمن به جهت ستمی که بر او روا داشته است،<ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص211.</ref> در صورتی که بیش از مقداری که بر او ستم شده است، دشمنی بورزد، حرام است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص212.</ref> اما اگر به همان مقدار نسبت به او دشمنی داشته باشد، مباح بوده و تجویز شده است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص213.</ref> با این حال، با استناد به آیات [[قرآن]]،<ref>سوره شوری، آیه 40؛ سوره فصلت، آیه 34.</ref> علمای اخلاق گفته‌اند مستحب است کینه به دل نگرفته و برادر ایمانی خود را عفو کند.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص214.</ref> باید توجه داشت که قبل از هر اقدامی، ابتدا درباره ظلم‌هایی که خود بر نفس خود یا دیگران روا داشته‌ایم، تأمل کنیم و در مرحله بعد، احتمال بدهیم ستمی که بر ما رفته، سهوی بوده و تعمدی در کار نبوده است. همچنین، آیات و روایاتی را که در فضیلت کظم غیظ وارد شده است،<ref>سوره آل‌عمران، آیه 134.</ref> در ذهن خود مرور کنیم و درباره سیره بزرگان [[دین]] در [[کنترل خشم]] خود، بیندیشیم؛ آن‌گاه اگر مجالی برای خشم‌ورزی باقی مانده بود، نسبت به برادر ایمانی خود روا بداریم.<ref> دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص245 - 247.</ref>

بغض و کینه نسبت به مؤمن به جهت ترک آداب و رسوم. چنین بغضی مورد خشم خدا بوده و عمل فرد مبغِض پذیرفته نیست.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص222 - 223.</ref> فقها می‌گویند چون بغض نسبت به مؤمن معصیت است، ضرر رساننده به [[عدالت]] است.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص226 - 227.</ref> 

'''نکته''': بغض و کینه و دشمنی تا وقتی که از قلب به رفتار و کردار و گفتار در نیامده باشد، به‌دلیل غیراختیاری بودنش، حرام نیست.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، 1389ش، ج2، ص325.</ref>

==راه درمان و علاج حقد==
اول، برخلاف آن‌چه در دلش نسبت به او دارد، رفتار کند؛ خوشحالی، رفاقت، توجه، قیام به رفع حوائج، همنشینی با او، کمک به او و حرص بر نیکویی در حق او، ابزارهای پیشگیری و جلوگیری از ایجاد، رسوب و نهادینه شدن این رذیله در قلب است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71448/5/318 فیض کاشانی، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، 1383ق، ج5، ص318.]</ref> 

'''نکته''': بخشش و عدم تلافی، به‌معنای زیر بار ستم رفتن نیست و غالباً هم جلو ستم را می‌گیرد.<ref>دستغیب، قلب سلیم، 1380ش، ج2، ص218-220.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* قرآن
* دستغیب، عبدالحسین، قلب سلیم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1380ش.
* دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ بیست و سوم، 1389ش.
* دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، در وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازیابی: 22 مهر 1400.
* فیض کاشانی، محسن، محجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1383ق.
* نراقی، احمد، معراج‌السعاده، قم، هجرت، چاپ سوم، 1375ش.

کینه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۰

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ حقد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به کینه منتقل کرد