https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86گردشگری در قرآن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T11:32:33Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=49062&oldid=prevحمید گلزار: صفحهای تازه حاوی «'''<big>گردشگری در قرآن</big>'''، نگاه آموزههای قرآنی به مقوله گردشگری.<br> ==مفهومشناسی== در قرآن از واژههای مختلفی برای توصیه به گردشگری استفاده شده که شاخصترین و پرتکرارترین آنها واژه «سَیر» است که به همراه مشتقات خود 27 بار در قرآن تکرار شده...» ایجاد کرد2026-05-30T08:20:28Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''<big>گردشگری در قرآن</big>'''، نگاه آموزههای قرآنی به مقوله گردشگری.<br> ==مفهومشناسی== در قرآن از واژههای مختلفی برای توصیه به گردشگری استفاده شده که شاخصترین و پرتکرارترین آنها واژه «سَیر» است که به همراه مشتقات خود 27 بار در قرآن تکرار شده...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''<big>گردشگری در قرآن</big>'''، نگاه آموزههای قرآنی به مقوله گردشگری.<br><br />
==مفهومشناسی==<br />
در قرآن از واژههای مختلفی برای توصیه به گردشگری استفاده شده که شاخصترین و پرتکرارترین آنها واژه «سَیر» است که به همراه مشتقات خود 27 بار در قرآن تکرار شده است. «سیر» در زبان عربی به معنای «راه رفتن»<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/3/361 قرشی، قاموس قرآن، 1371ش، ج3، ص361.]</ref> است. برخی آن را به «قافله و کاروانی که از یک شهر به شهر دیگر میرود»<ref>[https://lib.eshia.ir/27911/3/340 طریحی، مجمع البیان، 1375ش، ج3، ص340.]</ref> معنا کردهاند. راغب اصفهانی در کتاب مفردات ذیل آیه «سیروا فیالارض» «سیر» را «گردش و سیاحت در زمین» و «گردش فکری» معنا کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/433 راغب اصفهانی، مفردات فی غریب القرآن، 1412ق، ص433.]</ref> این واژه در اصطلاح مترادف با «جهانگردی» است که به معنای مسافرت بین شهرهای مختلف دنیا<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,%d8%ac%d9%87%d8%a7%d9%86%da%af%d8%b1%d8%af%db%8c|d,13673|o,1/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ لغت، ذیل واژه جهانگردی.]</ref> و معادل توریسم (tourism) در زبان انگلیسی است.<br />
<br />
==نگرش قرآن به پدیده گردشگری==<br />
در نگاه قرآن گردشگری و سیاحت و مسائل مرتبط با آن مانند نزدیکی مسیرها، امنیت راهها و امکانات موجود در آنها از نعمتهای خداوند شمرده شده که بندگان باید خداوند را به خاطر وجود آن سپاسگزاری کنند و از نبود آن بهعنوان عذابی سخت نام برده شده است.<ref>[https://tanzil.ir/#34:15 سوره سبأ، آیه 15-20.]</ref> از سوی دیگر نگاه خاص قرآن به مسئله هدایت و تربیت انسانها سبب شده تا نقش تربیتی مسائلی مانند آثار بر جای مانده از گذشتگان که عینی و محسوس هستند در آیات قرآن برجسته شود و مسلمانان تشویق شوند تا برای دیدن و تفکر درباره آنها به سیر و سیاحت در جهان پیرامون خود بپردازند.<ref>[http://www.hajij.com/fa/articles/religious-articles-viewpoints/item/1798-1393-02-21-09-48-39 «گردشگری از ديدگاه قرآن و سنت»، سایت رواق الحجاج، تاریخ بازدید: 8 آذر 1400ش.]</ref><br />
<br />
==گردشگری در آیات قرآن==<br />
در قرآن، 14 آیه پیرامون سفر و گردشگری وجود دارد. در هفت آیه بهطور مستقیم با عبارت «سیروا»<ref>سوره عنکبوت، آیه 20؛ سوره روم، آیه 42؛ سوره آلعمران، آیه 137؛ سوره نحل، آیه 36؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نمل، آیه 69؛ سوره سبأ، آیه 18.</ref> به معنای «سفر کنید» و در هفت آیه بهصورت غیر مستقیم و با عبارت استفهامی «اَ فَلم یسیروا»<ref>سوره حج، آیه 46؛ سوره یوسف، آیه 109؛ سوره غافر، آیه 82؛ سوره روم، آیه 9؛ سوره محمد، آیه 10؛ سوره فاطر، آیه 44؛ سوره غافر، آیه 21.</ref> به معنای «آیا در زمین سیر نکردند» به موضوع سفر و گردشگری پرداخته است. علاوه بر آیات فوق، در داستان ذوالقرنین<ref>[https://tanzil.ir/#18:84 سوره کهف، آیه 83 – 97.]</ref> و سفرهای تابستانه و زمستانه قریش<ref>سوره قریش، آیه 1-2.</ref> بهصورت غیر مستقیم به سفر و گردشگری اشاره شده است.<br />
<br />
==اهداف گردشگری در قرآن==<br />
===تجارت و بازرگانی===<br />
یکی از اهداف سفر در قرآن، «تجارت» و «کسب سود» است.<ref>[https://tanzil.ir/#106:1 سوره قریش، آیه 1-2.]</ref> تبادلات تجاری و استفاده از کالای سایر مناطق، ازجمله اموری است که در سفر و گردشگری به دست میآید.<br />
<br />
===عبرت گرفتن===<br />
یکی از مهمترین اهداف گردشگری در قرآن «عبرت گرفتن» است. هدف نهایی بیشتر آیاتی که خداوند در آنها امر به سفر و گردش در زمین کرده عبرت گرفتن از عاقبت کسانی است که در زمانهای گذشته زندگی میکردند. تکذیبکنندگان فرستادگان الهی،<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7 سوره آل عمران، آیه 137؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نحل، آیه36.]</ref> مشرکین<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7 سوره روم، آیه42.]</ref> و مجرمین<ref> [https://tanzil.ir/#search/quran/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7 سوره نمل، آیه 69.]</ref> ازجمله گروههایی هستند که خداوند از مردم میخواهد هنگام سفر وگردشگری به آثار برجای مانده از آنها نگاه کرده و درباره کارهایی که انجام دادند و سرانجامی که به آن گرفتار شدند تفکر کنند. قرآن تأکید خاصی بر بحث «دیدن آثار گذشتگان» دارد لذا در بیشتر آیاتی که به بحث سفر اشاره کرده از عبارت «فانظروا» به معنای «نگاه کنید» استفاده کرده است.<br />
<br />
===دیدن آثار قدرت خداوند===<br />
جهانِ هستی نشانِ قدرت خداوند است. دیدن و دقت در مخلوقات او، رهنمون ما به وجود خالقی توانا برای جهان خلقت است. قرآن به کسانی که در پی بهدست آوردن شناخت بیشتر از عالَم هستند و نیز کسانی که دارای شک هستند یا به وجود خالقی توانا برای عالَم ایمان ندارند توصیه میکند تا به سفر رفته و در عالم گردش کنند تا با دیدن نشانههای قدرت او<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7 سوره عنکبوت، آیه 20.]</ref> ایمان آورند یا به ایمان آنها افزوده شود.<br />
<br />
===ضرورت بزرگداشت و حفظ شخصیتها و آثار فرهنگی===<br />
بزرگداشت کسانی که درگذشته برای گسترش اهداف فرهنگی و دینی تلاش کردهاند از دیگر اهداف گردشگری در قرآن است. دعوت از مردم برای سفر به مکه و دیدن آثاری که از حضرت ابراهیم<ref>[https://tanzil.ir/#3:97 سوره آل عمران، آیه 97.]</ref> و سایر بزرگان [[دین]] بهجا مانده هم تجلیل از مقام و منزلت آنها است و هم باعث ایجاد انگیزه برای ادامه دادن راه آنها است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/113138/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C منصوری، «قرآن و گردشگری»، سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1387ش.]</ref><br />
<br />
==نمونههایی از سفر و گردشگری در قرآن==<br />
سفر حضرت ابراهیم به مکه برای سکونت دادن همسر و فرزندش و ساخت خانه خدا،<ref>سوره بقره، آیه 127؛ سوره ابراهیم، آیه 37.</ref> سفر فرزندان حضرت یعقوب به مصر،<ref>سوره یوسف، آیه 58-100.</ref> سفرهای حضرت موسی،<ref>سوره قصص، آیه 21؛ سوره طه، آیه 9-35؛ سوره کهف، آیه 60-82.</ref> سفرها و جهانگردی ذوالقرنین،<ref>سوره کهف، آیه 83-98.</ref> سفرهای تابستانه و زمستانه قریش<ref>[https://tanzil.ir/#106:1 سوره قریش، آیه 1-2.]</ref> از جمله سفرهایی هستند که خداوند در قرآن به آنها اشاره کرده است.<br />
<br />
==منابع==<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
*قرآن کریم<br />
*راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالقلم، چاپ اول، 1412ق.<br />
*طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمعالبیان، محقق احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی، چاپ سوم، 1375ش.<br />
*عمید، حسن، فرهنگ عمید، سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: 30 آذر 1400ش.<br />
*منصوری، خلیل، «قرآن و گردشگری»، سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1387ش.<br />
*قرشی، علیاکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ ششم،1371ش.<br />
*«گردشگری از ديدگاه قرآن و سنت»، سایت رواق الحجاج، تاریخ بازدید: 8 آذر 1400ش.</div>حمید گلزار