https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%B1
گلشهر - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-08T00:38:34Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.44.2
https://iranpedia.net/w/index.php?title=%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=47737&oldid=prev
محمدجمعه امینی: صفحهای تازه حاوی «محلۀ گلشهر مشهد '''{{درشت|گلشهر}}'''؛ از قدیمیترین و مهمترین سکونتگاههای مهاجرین افغانستانی در مشهد. گلشهر محلهای کوچک و آرام در شرق مشهد است که بیشتر با حضور مهاجران افغانستانی شناخته...» ایجاد کرد
2026-05-24T06:07:57Z
<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%B1.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:گلشهر.jpg (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=محلۀ گلشهر مشهد|بندانگشتی|محلۀ گلشهر مشهد</a> '''{{درشت|گلشهر}}'''؛ از قدیمیترین و مهمترین سکونتگاههای مهاجرین افغانستانی در مشهد. گلشهر محلهای کوچک و آرام در شرق مشهد است که بیشتر با حضور مهاجران افغانستانی شناخته...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:گلشهر.jpg|جایگزین=محلۀ گلشهر مشهد|بندانگشتی|محلۀ گلشهر مشهد]]<br />
'''{{درشت|گلشهر}}'''؛ از قدیمیترین و مهمترین سکونتگاههای مهاجرین افغانستانی در مشهد.<br />
<br />
گلشهر محلهای کوچک و آرام در شرق مشهد است که بیشتر با حضور مهاجران افغانستانی شناخته میشود. این محله در گذشته روستای «گلشن» بود و با توسعه شهری، سکونتگاه مهاجران شد. حدود ۷۰ هزار نفر در گلشهر زندگی میکنند که نیمی از آنها مهاجران افغانستانی، عمدتاً هزاره و مسلماناند. اقتصاد محله حول بازارهای محلی مانند «شلوغ بازار» و «بازار ملل» میچرخد و بیشتر مردم شاغل یا فروشندهاند. فرهنگ و هنر گلشهر با ادبیات، مراسم مذهبی و غذاهای سنتی افغانستانی شکل گرفته است. مشکلات محله شامل تراکم جمعیت، معابر کمعرض و ساختوسازهای بیضابطه است.<br />
<br />
==تاریخچه گلشهر==<br />
گلشهر در قدیم روستایی بهنام «گلشن» بوده که بهمرور زمینهای کشاورزی آن به منازل مسکونی و اجارهای تبدیل و به شهر [[مشهد]] وصل شده است. این محله از ابتدای پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] تا کنون، سکونتگاه [[مهاجران افغانستانی در ایران|مهاجرین افغانستانی]] بوده است.<ref>[https://www.isna.ir/photo/97050804220/درحاشیه-گلشهر معصومی، «در حاشیه؛ گلشهر»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> اما خیلی پیشتر از آن، هستهٔ اولیهٔ گلشهر را آن دسته از طلاب و روحانیون افغانستانی پایهگذاری کردند که در سال ۱۳۵۳ش از عراق اخراج و وارد مشهد شدند.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جدایی گزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 12.</ref><br />
<br />
==موقعیت جغرافیایی گلشهر==<br />
گلشهر محلهای در شرق شهر مشهد و بالادست «صد متری» یا «بلوار شهید بابا نظر» قرار دارد که خیابانهای «شهید آوینی»، «سخاوت»، «[[کرامت]]»، «گلبو» و «یعقوبی» از معابر اصلی آن بهشمار میآیند. محلههای «نیزه»، «ساختمان» و «پنج تن» نیز آن را احاطه کردهاند.<ref>[https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/122954/گلشهر-كجاست؟ «گلشهر کجاست»، روزنامه اعتماد.]</ref> گلشهر در پایینترین رتبهٔ منزلت مسکونی در میان نواحی شهر مشهد قرار دارد.<ref>یوسفی، «تأملی بر مرزبندی اجتماعی فضای شهری مشهد: طبقهبندی منزلتی نواحی شهر مشهد»، 61-91.</ref><br />
<br />
==جمعیتشناسی گلشهر==<br />
۵۰–۶۵ درصد [[جمعیت]] گلشهر را مهاجران افغانستانی<ref>Abbasi_Shavazi et al, "Second Generation Afghans in Iran: Integration Identity and Return", p.78.</ref> با جمعیتی در حدود ۷۰ هزار نفر تشکیل میدهد.<ref>[https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/122954/گلشهر-كجاست؟ «گلشهر کجاست»، روزنامه اعتماد.]</ref> قریب بهاتفاق افغانستانیهای ساکن گلشهر [[مسلمان]]، پیرو مذهب جعفری و از مردم هزاره بوده<ref>یوسفی و دیگران، «شبکهٔ اجتماعی مهاجران افغان در مشهد؛ مورد پژوهش: مهاجران ساکن شهرک گلشهر»، ص 226.</ref> و در مکانهایی نزدیک به هم [[زندگی]] میکنند.<ref>یوسفی و دیگران، «شبکهٔ اجتماعی مهاجران افغان در مشهد؛ مورد پژوهش: مهاجران ساکن شهرک گلشهر»، ص 233.</ref><br />
<br />
==اقتصاد گلشهر==<br />
[[پرونده:گلشهر۲.jpg|جایگزین=شلوغ بازار مهاجران افغانستانی در شهر گلشهر در حاشیه مشهد|بندانگشتی|شلوغ بازار مهاجران افغانستانی در شهر گلشهر در حاشیه مشهد]]<br />
حدود ۲۹ درصد مهاجران افغانستانی در گلشهر، خانههای ملکی دارند.<ref>جمشیدیها و علیبابایی، «بررسی عوامل مؤثر بر بازگشت مهاجرین افغانی: با تکیه بر ساکنین شهرک گلشهر»، ص 80.</ref> «شلوغ بازار» شامل یک خیابان و کوچههای منتهی به آن، مرکز محلهٔ [[گلشهر]] را تشکیل میدهد که علاوه بر کارکرد اقتصادی، مرکز عمدهٔ تعاملات اجتماعی و حتی فرهنگی محله بهشمار میآید.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جدایی گزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 9.</ref> <br />
<br />
تراکم زیاد جمعیت افغانستانیها در گلشهر سبب شده که اقتصاد محله رونق بیشتری داشته باشد.<ref>[https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/122954/گلشهر-كجاست؟ «گلشهر کجاست»، روزنامه اعتماد.]</ref> «بازار ملل» که بزرگترین بازار شمال شرق کشور است، در ابتدای بلوار اصلی گلشهر، «بلوار شهید آوینی» ساخته شده است.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 9.</ref> مهاجرین به تولید و عرضهٔ لباس و خوراکیهای سنتی افغانستان در بازار گلشهر میپردازند.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 12.</ref><br />
<br />
در این میان، دانشآموختگانی هم هستند که بهدلیل فراهم نبودن اشتغال متناسب با رشتهٔ تحصیلی، به فروشندگی روی آوردهاند.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/73742/%C2«Ú©Ø§Ø¨ÙâØ´Ùر%C2»-اÛراÙ.html «کابلشهر» ایران، روزنامه همشهری.]</ref> ۹۶ درصد سرپرستان خانوادههای مهاجر در گلشهر، شاغل و بیشتر آنها کارگران ساده هستند.<ref>یوسفی و دیگران، «شبکهٔ اجتماعی مهاجران افغان در مشهد؛ مورد پژوهش: مهاجران ساکن شهرک گلشهر»، ص 225.</ref> صاحبان مشاغل آزاد، طلاب و روحانیون گروههای شغلی بعدی را تشکیل میدهند.<ref>جمشیدیها و علی بابایی، «بررسی عوامل مؤثر بر بازگشت مهاجرین افغانی: با تکیه بر ساکنین شهرک گلشهر»، ص 80.</ref> بخشی از زنان در زمینهای کشاورزی اطراف گلشهر کار میکنند.<ref>[https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/122954/گلشهر-كجاست؟ «گلشهر کجاست»، روزنامه اعتماد.]</ref><br />
<br />
==فرهنگ و هنر در گلشهر==<br />
[[پرونده:گلشهر۱.jpg|جایگزین=کوچههای محرم در محله گلشهر مشهد|بندانگشتی|کوچههای محرم در محله گلشهر مشهد]]<br />
فرهنگِ [[مراسم عروسی]]، عزا، مناسک مذهبی و سایر شئون اجتماعی ساکنان گلشهر با فرهنگ غالب مردم [[ایران]] متفاوت است.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 11.</ref> ادبیات عامیانهٔ خاصی در این محله رواج دارد که در ادبیات عامیانهٔ افغانستان ریشه دارد<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 11.</ref> و عرضهٔ [[کتاب]] و [[موسیقی محلی افغانستان|موسیقی افغانستانی]] و تشکیل [[مدارس خودگردان]]، انجمنها و نهادهای فرهنگی در محله بهصورت کامل مشخص است.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 11.</ref><br />
<br />
[[چای]] سبز جایگاه ویژهای در زندگی مهاجران دارد. در رستورانهای گلشهر، «کباب» و «قابلی» مشتریان خود را دارد و دیوارهای چوبی و گچی، بخشهای مردانه و زنانهٔ رستوران را از هم جدا میکند.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/73742/%C2«Ú©Ø§Ø¨ÙâØ´Ùر%C2»-اÛراÙ.html «کابلشهر» ایران، روزنامه همشهری.]</ref> [[هیئت|هیئتهای]] [[عزاداری]]، ماهیت طایفهای و فامیلی دارند.<ref>ظریف پویا و صدر نبوی، «تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانیهای مقیم شهر مشهد در گذر زمان»، ص ۲۰۹.</ref> <br />
<br />
حضور [[جوانی|جوانان]] و [[نوجوانی|نوجوانان]] در هیئتهای بزرگ مهاجران بهوضوح دیده میشود.<ref>ظریف پویا و صدر نبوی، «تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانیهای مقیم شهر مشهد در گذر زمان»، ص ۲۱۴.</ref> سبکهای سنتی عزاداری در میان مهاجرین رنگ باخته و سبکهای عزاداری ایرانی در هیئتها رواج یافته است.<ref>ظریف پویا و صدر نبوی، «تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانیهای مقیم شهر مشهد در گذر زمان»، ص ۲۰۸.</ref> در گذشته «قابلی» معروفترین و مهمترین غذای [[نذری]] هیئتهای افغانستانی بود؛ اما امروزه این غذا کمتر طبخ شده و جای خود را به غذاهایی چون [[خورش قیمه|قیمه]]، چلومرغ و [[شله مشهدی|شلهمشهدی]] داده است.<ref>ظریف پویا و صدر نبوی، «تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانیهای مقیم شهر مشهد در گذر زمان»، ص ۲۰۵.</ref><br />
<br />
==تفریح و سرگرمی در گلشهر==<br />
[[سالمند|سالخوردگان]] مهاجر گلشهر، برای گذراندن اوقات فراغت به [[ورزش]] «تیراندازی با کمان» روی آوردهاند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/485835/تصاویر-تیروکمان-سرگرمی-اهالی-گلشهر-مشهد «تیروکمان، سرگرمی اهالی گلشهر مشهد»، سایت فرارو.]</ref><br />
<br />
==مشکلات زیستمحیطی گلشهر==<br />
نزدیکی «شلوغ بازار» به ایستگاه اتوبوس، درمانگاه، مؤسسات آموزشی و مدارس، این بخش را به شلوغترین بخش گلشهر تبدیل کرده است.<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 9.</ref> در مرکز گلشهر، معابر کمعرض هستند که باعث بروز مشکلات ترافیکی شده<ref>اخلاقی و دیگران، «دلایل جداییگزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، ص 9.</ref> و ساختوسازهای بیضابطه بر این مشکل افزوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83301417/درد-دل-مردم-گلشهر-مشهد-با-خبرنگاران «درد دل مردم گلشهر مشهد با خبرنگاران»،خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{آغاز منابع}}<br />
* اخلاقی، آمنه و دیگران، «دلایل جدایی گزینی مهاجرین افغانستانی در محلهٔ گلشهر مشهد»، دومین کنفرانس ملی جامعهشناسی و علوم اجتماعی، ۲۵ دیماه ۱۳۹۳ش.<br />
* «تیروکمان، سرگرمی اهالی گلشهر مشهد»، سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.<br />
* جمشیدیها، غلامرضا و علیبابایی، یحیی، «بررسی عوامل مؤثر بر بازگشت مهاجرین افغانی: با تکیه بر ساکنین شهرک گلشهر»، نامهٔ علوم اجتماعی، شماره ۲۰، پاییز و زمستان ۱۳۸۱ش.<br />
* «درد دل مردم گلشهر مشهد با خبرنگاران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ انتشار: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.<br />
* ظریف پویا، محمدمحسن و صدر نبوی، فاطمه، «تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانیهای مقیم شهر مشهد در گذر زمان»، نامه انسانشناسی، سال هفدهم، شماره ۳۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش.<br />
* «کابلشهر» ایران، روزنامه همشهری، تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۳۹۸ش.<br />
* «گلشهر کجاست»، وبسایت روزنامه اعتماد، تاریخ انتشار: ۲۶ فروردین ۱۳۹۸ش.<br />
* معصومی، علیرضا، «در حاشیه؛ گلشهر»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ انتشار: ۸ مرداد ۱۳۹۷ش.<br />
* یوسفی، علی، «تأملی بر مرزبندی اجتماعی فضای شهری مشهد: طبقهبندی منزلتی نواحی شهر مشهد»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، پاییز و زمستان ۱۳۸۸ش.<br />
* یوسفی، علی و دیگران، «شبکهٔ اجتماعی مهاجران افغان در مشهد؛ مورد پژوهش: مهاجران ساکن شهرک گلشهر»، مسائل اجتماعی ایران، شماره ۱، تابستان ۱۳۹۲ش.<br />
* Abbasi_Shavazi, Mohammad Jalal et al. "Second Generation Afghans in Iran: Integration Identity and Return", Kabul: Afghanistan Research and Evaluation Unit (AREU), 2008.<br />
{{پایان منابع}}</div>
محمدجمعه امینی