گلونی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۰

2026-04-23T12:30:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات مفهوم		{{جعبه اطلاعات مفهوم
	\| تصویر =		\| تصویر =گلونی.jpg
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =گلونی نماد عزت، ایستادگی و پوشیدگی قوم لر
	\| image_alt =		\| image_alt =
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =گلونی.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =9/70
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =3-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| آثار مرتبط =		\| آثار مرتبط =
	}}		}}
	~~[[پرونده:گلونی.jpg\|بندانگشتی\|گلونی نماد عزت، ایستادگی و پوشیدگی قوم لر]]~~
	'''{{درشت\|گلونی}}'''؛ نوعی سربند باستانی زنان در قوم لر.		'''{{درشت\|گلونی}}'''؛ نوعی سربند باستانی زنان در قوم لر.

حسین صبوری در ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۳:۴۶

2026-04-15T03:46:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
			{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =
			\| زیرنویس تصویر =
			\| image_alt =
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	[[پرونده:گلونی.jpg\|بندانگشتی\|گلونی نماد عزت، ایستادگی و پوشیدگی قوم لر]]		[[پرونده:گلونی.jpg\|بندانگشتی\|گلونی نماد عزت، ایستادگی و پوشیدگی قوم لر]]
	'''{{درشت\|گلونی}}'''؛ نوعی سربند باستانی زنان در قوم لر.		'''{{درشت\|گلونی}}'''؛ نوعی سربند باستانی زنان در قوم لر.

حمید فاضل: ابرابزار

2026-02-19T12:09:34Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T10:08:05Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۸
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	* «گُلوَنی؛ نماد حجاب و عزت زنان قوم لُر با قدمتی ۳ هزار ساله»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.		* «گُلوَنی؛ نماد حجاب و عزت زنان قوم لُر با قدمتی ۳ هزار ساله»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
	* واژه‌نامه آزاد، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 17 بهمن 1401ش.		* واژه‌نامه آزاد، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 17 بهمن 1401ش.
	~~[[رده: ویکی‌رز]]~~

سعید مقدم در ۱۴ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۰۴:۰۹

2024-07-04T04:09:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۴ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۰۷:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:گلونی.jpg\|بندانگشتی\|گلونی نماد عزت، ایستادگی و پوشیدگی قوم لر]]
	'''<big>گلونی</big>'''؛ نوعی سربند باستانی زنان اقوام لر.		'''<big>گلونی</big>'''؛ نوعی سربند باستانی زنان اقوام لر.

	گُلوَنی، گونه‌ای سربند و روسریِ زنان لر است که قدمت چندین هزار ساله دارد و با طرح و رنگ زیبای خود، نمادی از فرهنگ اقوام لر است. شیوه‌های سنتی بستن گلونی در شهریور 1396ش به‌عنوان میراث فرهنگی ناملموس به ثبت ملی رسید.		گُلوَنی، گونه‌ای سربند و روسریِ زنان لر است که قدمت چندین هزار ساله دارد و با طرح و رنگ زیبای خود، نمادی از فرهنگ اقوام لر است. شیوه‌های سنتی بستن گلونی در شهریور 1396ش به‌عنوان میراث فرهنگی ناملموس به ثبت ملی رسید.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	~~[[پرونده:گلونی.jpg\|بندانگشتی\|گلونی]]~~
	گلونی در زبان لکی و لری، با اندکی تغییر و حذف حروف، از واژۀ فارسی «گلبندی» گرفته شده است واژۀ گلبندی نیز از واژۀ «گلبدن» به‌معنای پارچۀ ابریشمی هندی، اقتباس شده است. گلونی، نوعی روسری مشکی با گل‌های سفید و قرمز است که زنان لر همانند سربند دور سر خود می‌پیچند.<ref>[https://www.vajehyab.com/wiki/%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C واژه‌نامه آزاد، ذیل واژه گلونی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> امروزه نیز واژه گلونی به تمام سربندهای رنگی (غیر سیاه) اطلاق می‌شود و از نمادهای قوم لر به‌ شمار می‌آید.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>		گلونی در زبان لکی و لری، با اندکی تغییر و حذف حروف، از واژۀ فارسی «گلبندی» گرفته شده است واژۀ گلبندی نیز از واژۀ «گلبدن» به‌معنای پارچۀ ابریشمی هندی، اقتباس شده است. گلونی، نوعی روسری مشکی با گل‌های سفید و قرمز است که زنان لر همانند سربند دور سر خود می‌پیچند.<ref>[https://www.vajehyab.com/wiki/%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C واژه‌نامه آزاد، ذیل واژه گلونی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> امروزه نیز واژه گلونی به تمام سربندهای رنگی (غیر سیاه) اطلاق می‌شود و از نمادهای قوم لر به‌ شمار می‌آید.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
	==تاریخچه==		==تاریخچه==

سعید مقدم: /* منابع */

2023-08-01T08:01:20Z

منابع

صفحهٔ تازه

'''<big>گلونی</big>'''؛ نوعی سربند باستانی زنان اقوام لر.

گُلوَنی، گونه‌ای سربند و روسریِ زنان لر است که قدمت چندین هزار ساله دارد و با طرح و رنگ زیبای خود، نمادی از فرهنگ اقوام لر است. شیوه‌های سنتی بستن گلونی در شهریور 1396ش به‌عنوان میراث فرهنگی ناملموس به ثبت ملی رسید.
==مفهوم‌شناسی==
[[پرونده:گلونی.jpg|بندانگشتی|گلونی]]
گلونی در زبان لکی و لری، با اندکی تغییر و حذف حروف، از واژۀ فارسی «گلبندی» گرفته شده است واژۀ گلبندی نیز از واژۀ «گلبدن» به‌معنای پارچۀ ابریشمی هندی، اقتباس شده است. گلونی، نوعی روسری مشکی با گل‌های سفید و قرمز است که زنان لر همانند سربند دور سر خود می‌پیچند.<ref>[https://www.vajehyab.com/wiki/%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C واژه‌نامه آزاد، ذیل واژه گلونی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> امروزه نیز واژه گلونی به تمام سربندهای رنگی (غیر سیاه) اطلاق می‌شود و از نمادهای قوم لر به‌ شمار می‌آید.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
==تاریخچه==
سربند جزو تفکیک‌ناپذیر لباس‌های ایرانی بوده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2581043/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8% کریمی، «روز «گلونی» جشن گرفته می‌شود/ جشنی ملی همزمان با بعثت پیامبر(ص)»، خبرگزاری مهر.]</ref> ایرانیان از سه‌هزار سال پیش، از گلونی به‌عنوان استفاده می‌کردند و نخستین بار زنان کاسیت (اجداد قوم لر) آن را بر سر بستند. این نوع سربند در زمان مادها و هخامنشیان به جزئی از لباس مردان و زنان ایرانی بدل شد. در زمان گذشته زنان از زیر گلونی، کَت <ref group="یادداشت"> چارقدهای ساده و بزرگ‌ که حاشیه‌های رنگی دارد و ریشه‌دار هستند. </ref> می‌پوشیدند تا پوشش موهای‌شان به‌خوبی حفظ شود.

از دورۀ قاجار به بعد مردان نیز از گلونی به‌طور گسترده‌ استفاده کردند؛ به‌گونه‌ای که در مهمانی یا جنگ، برای آراستگی یا نگهداری کلاه، گلونی را دور «شو کلاو» (کلاه لری مرسوم در منطقه لرستان) می‌بستند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

==نماد، جنس و طرح گلونی==
گلونی نماد عزت، ایستادگی، پوشش و عفاف قوم لر<ref>«[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/02/26/741815/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%D9%8F%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%82% گُلوَنی؛ نماد حجاب و عزت زنان قوم لُر با قدمتی ۳ هزار ساله»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و نشانگر سبک زندگی اقوام لر بوده است؛ زیرا از طراحی نقوش هندسی تا رنگ‌آمیزی و تولید نهایی آن، هنر دست مردم این سرزمین است. آنها برای رنگ‌آمیزی، رنگ‌های طبیعی را ترجیح می‌دهند. عدم استفاده از نقش‌های لچک، ترنج، اسلیمی و مینیاتوری بیانگر اصالت در عین سادگی اقوام لر است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گُلوَنی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> البته طراحان پارچه با صنعتی شدن پارچه‌بافی از نقوش هنری دوره صفوی مانند لچک، ترنج و اسلیمی برای نقش‌های گلونی استفاده کردند.

گلونی را اغلب با نخ ابریشم می‌بافند که با نقش‌های سنتی ساده نیز تزئین می‌شود. رنگ گلونی با توجه به رده سنی بانوان انتخاب می‌شود؛ زنان سالخورده غالباً از پارچه‌‌های تیره‌رنگ (ترکیب سیاه و سفید) و طرح‌های ساده استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.homsa.net/blog/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%B1%DB%8C/ درخشنده، «لباس لری‌»، وب‌سایت هومسا.]</ref>
==انواع گلونی و کاربردهای آن==
انواع گلونی با توجه به نوع استفاده آن در مراسم شادی یا عزا و در شهر یا روستا دسته‌بندی می‌شود. مشخصه آن در مراسم شادی، رنگ‌ روشن و اندازۀ بلند آن است؛ اما برای استفاده در مراسم عزاداری، نوع کوتاه و تیره‌ آن انتخاب می‌شود. نوع شهری گلونی از نوع روستایی آن، کوتاه‌تر است. نحوه بستن آن نیز در میان طوایف مختلف لرستان متفاوت است مثلاً زنان دِلفان، گلونی بزرگ‌تری نسبت به بقیه می‌بندند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/261825/%DA%AF%D9%8F%D9%84%D9%88%D9%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D9%8 شریفی، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> امروزه گلونی به‌منظور ثابت نگه‌داشتن روسری و جلوگیری از نمایان‌شدن موهای زنان نیز استفاده می‌شود.<ref>[https://www.homsa.net/blog/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%84%D8%B1%DB%8C/ درخشنده، «لباس لری‌»، وب‌سایت هومسا.]</ref>
==جشن روز گلونی==
گلوَنی در سال ۱۳۹۷ش به‌عنوان یکی از میراث‌های قوم لر به ثبت ملی رسید.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/02/27/372712/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «روز گلونی ثبت ملی می‌شود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> روز 26 اردیبهشت در راستای معرفی این پوشش اصیل ایرانی، به پیشنهاد جمعی از دختران خرم‌آبادی به نام روز گلونی نام‌گذاری شد.<ref>[https://virgool.io/@magerta.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9-hfse0c4so7vs «تاریخچه و متن تبریک روز جهانی گلونی مبارک»، وب‌سایت ویرگول.]</ref> زنان و دختران لر در این روز، برای پاسداشت تاریخ کهن قوم لر و معرفی این پوشش اصیل، سربند گلونی می‌بندند و در مراسم ویژه این روز شرکت می‌کنند. در جشن بزرگداشت گلونی که یک جشن محلی برای حفظ سنت‌های دیرینه اقوام لر است؛ انواع گلونی در طرح‌های گوناگون به نمایش و فروش گذاشته می‌شود. موسیقی محلی اقوام لر و برگزاری غرفه‌های غذاهای محلی از دیگر برنامه‌های مراسم این روز است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2581043/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8% کریمی، «روز «گلونی» جشن گرفته می‌شود/ جشنی ملی همزمان با بعثت پیامبر(ص)»، خبرگزاری مهر.]</ref>

==گلونی در ادبیات فارسی==
استفاده از تعبیر گلبندی که بر معنای گلونی دلالت دارد، در غزل واعظ قزوینی دیده می‌شود: <ref>[https://ganjoor.net/vaez/divan/ghazal/sh226 قزوینی، دیوان اشعار، غزلیات، شماره 226، وب¬سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|بهار رفت و، ز سودای جامه گلبندی | نگشت جسم تو گل گل ز سنگ طفلان سرخ }}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

==یادداشت‌ها==
<references group="یادداشت"/>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* مورد فهرست گلوله‌ای
«تاریخچه و متن تبریک روز جهانی گلونی مبارک»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.
* درخشنده، لیلا، «لباس لری»، وب‌سایت هومسا، تاریخ بازدید: 17 بهمن 1401ش.
* «روز گلونی ثبت ملی می‌شود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت 1393ش.
* کریمی، فاطمه، «روز «گلونی» جشن گرفته می‌شود/ جشنی ملی همزمان با بعثت پیامبر(ص)»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 25 اردیبهشت 1394ش.
* شریفی، ابراهیم، «گلونی سربند زیبای زنان لر، دستاری از نقوش تاریخ و فرهنگ‌»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 17 تیر 1399ش.
* قزوینی، واعظ، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
* «گُلوَنی؛ نماد حجاب و عزت زنان قوم لُر با قدمتی ۳ هزار ساله»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
* واژه‌نامه آزاد، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 17 بهمن 1401ش.
[[رده: ویکی‌رز]]