یاقوت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T14:13:36Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۴۳
خط ۴:		خط ۴:

	== معرفی ==		== معرفی ==
	سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در شمار سنگ‌های نیمه‌قیمتی قرار دارند. یاقوت واژه‌ای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت‌ سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگ‌های سرخ، زرد و کبود یافت می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغت‌نامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از الماس است<ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم به‌شمار می‌رود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوت‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت با‌ارزش‌ترین، کمیاب‌ترین و قدیمی‌ترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخش‌های عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل می‌شود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت ‌سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت ‌کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref>		سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در شمار سنگ‌های نیمه‌قیمتی قرار دارند. یاقوت واژه‌ای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت‌ سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگ‌های سرخ، زرد و کبود یافت می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغت‌نامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از [[الماس]] است<ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم به‌شمار می‌رود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوت‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت با‌ارزش‌ترین، کمیاب‌ترین و قدیمی‌ترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخش‌های عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل می‌شود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت ‌سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت ‌کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref>

	==پیشینه==		==پیشینه==
	سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعله‌ور بودن و خاصیت افسانه‌ای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین می‌کند. در افسانه‌های برمه بیان می‌کردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیب‌نا‌پذیر می‌کند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگی‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بی‌نیاز می‌کند. برخی تاریخ‌دانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابن‌بطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام برده‌اند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمور‌لنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گران‌بها است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص70.</ref>		سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعله‌ور بودن و خاصیت افسانه‌ای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین می‌کند. در افسانه‌های برمه بیان می‌کردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیب‌نا‌پذیر می‌کند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگی‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بی‌نیاز می‌کند. برخی تاریخ‌دانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابن‌بطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام برده‌اند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمور‌لنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گران‌بها است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص70.</ref>
	==خاستگاه زیستی==		==خاستگاه زیستی==
	یاقوت در مناطقی از ~~افغانستان، تایلند، برمه،~~ تانزانیا و ویتنام یافت می‌شود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور می‌یابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگ‌های دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالت‌ها و آبرفت‌ها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref>		یاقوت در مناطقی از [[افغانستان]]، [[تایلند]]، [[برمه]]، [[تانزانیا]] و [[ویتنام]] یافت می‌شود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور می‌یابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگ‌های دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالت‌ها و آبرفت‌ها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref>
	==ویژگی‌های گوهر‌شناسی==		==ویژگی‌های گوهر‌شناسی==
	کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگ‌های دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت می‌شود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را در‌بر می‌گیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پر‌رنگ می‌شود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت‌ سرخ، یاقوت خون‌کبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ می‌شود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref>		کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگ‌های دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت می‌شود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را در‌بر می‌گیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پر‌رنگ می‌شود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت‌ سرخ، یاقوت خون‌کبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ می‌شود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref>

رضا عسکری در ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۲۰

2026-04-19T06:20:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''یاقوت،'''</big> گوهری قیمتی و کانی سخت به رنگ‌های سرخ، آبی، بنفش، سبز و زرد.		<big>'''یاقوت،'''</big> گوهری قیمتی و کانی سخت به رنگ‌های سرخ، آبی، بنفش، سبز و زرد.
	سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در شمار سنگ‌های نیمه‌قیمتی قرار دارند. یاقوت واژه‌ای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت‌ سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگ‌های سرخ، زرد و کبود یافت می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغت‌نامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از الماس است<ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم به‌شمار می‌رود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوت‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت با‌ارزش‌ترین، کمیاب‌ترین و قدیمی‌ترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخش‌های عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل می‌شود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت ‌سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت ‌کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref>
			یاقوت یکی از ارزشمندترین سنگ‌های قیمتی است. رنگ سرخ متمایز این سنگ به دلیل وجود ناخالصی‌های عنصر کروم در ساختار آن ایجاد می‌شود. یاقوت پس از الماس یکی از سخت‌ترین مواد طبیعی به شمار می‌رود. این سنگ به دلیل درخشش، کمیابی و دوام بسیار بالا از دیرباز در جواهرسازی و تزئینات کاربرد فراوان داشته است. مهم‌ترین معادن یاقوت جهان در کشورهایی نظیر میانمار (برمه)، سری‌لانکا، تایلند و ماداگاسکار قرار دارند.

			== معرفی ==
			سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در شمار سنگ‌های نیمه‌قیمتی قرار دارند. یاقوت واژه‌ای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت‌ سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگ‌های سرخ، زرد و کبود یافت می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغت‌نامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از الماس است<ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم به‌شمار می‌رود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوت‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت با‌ارزش‌ترین، کمیاب‌ترین و قدیمی‌ترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخش‌های عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل می‌شود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت ‌سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت ‌کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref>

	==پیشینه==		==پیشینه==
	سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعله‌ور بودن و خاصیت افسانه‌ای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین می‌کند. در افسانه‌های برمه بیان می‌کردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیب‌نا‌پذیر می‌کند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگی‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بی‌نیاز می‌کند. برخی تاریخ‌دانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابن‌بطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام برده‌اند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمور‌لنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گران‌بها است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص70.</ref>		سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعله‌ور بودن و خاصیت افسانه‌ای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین می‌کند. در افسانه‌های برمه بیان می‌کردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیب‌نا‌پذیر می‌کند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگی‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بی‌نیاز می‌کند. برخی تاریخ‌دانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابن‌بطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام برده‌اند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمور‌لنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گران‌بها است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص70.</ref>
	==خاستگاه زیستی==		==خاستگاه زیستی==
	یاقوت در مناطقی از افغانستان، تایلند، برمه، تانزانیا و ویتنام یافت می‌شود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور می‌یابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگ‌های دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالت‌ها و آبرفت‌ها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref>		یاقوت در مناطقی از افغانستان، تایلند، برمه، تانزانیا و ویتنام یافت می‌شود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور می‌یابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگ‌های دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالت‌ها و آبرفت‌ها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref>
	==ویژگی‌های گوهر‌شناسی==		==ویژگی‌های گوهر‌شناسی==
	کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگ‌های دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت می‌شود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را در‌بر می‌گیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پر‌رنگ می‌شود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت‌ سرخ، یاقوت خون‌کبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ می‌شود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref>		کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگ‌های دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت می‌شود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را در‌بر می‌گیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پر‌رنگ می‌شود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت‌ سرخ، یاقوت خون‌کبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ می‌شود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref>
	==خواص==		==خواص==
	کارشناسان و پژوهشگران بر این عقیده‌اند، که سنگ‌های قیمتی علاوه بر جنبه زیبایی و تزئینی دارای خاصیت درمانی نیز هستند.<ref>رضائیان‌ عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص47.</ref> به عقیده آنها، سنگ‌درمانی دارای قدمت طولانی است و در شمار درمان‌های طبیعی قرار دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/health/malady-remedy/rock-properties-treatment.html «خواص سنگ‌ها و درمان با آنها»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> برخی معتقدند که یاقوت سرخ به‌دلیل رنگ قرمز و شفافی که دارد، دارای ارتعاشات مهیج و گرم‌کننده است، که سبب گرمی قلب و آرامش می‌شود.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص119.</ref> اهمیت استفاده از یاقوت در روایات نیز اشاره شده است، در روایات متعددی از ائمه به استفاده از یاقوت و به‌همراه داشتن آن توصیه شده، که این اهمیت به‌دلیل خاصیت یاقوت در رفع فقر، غم و پریشانی است.<ref>مجلسی، حلیة المتقین، 1388ش، ص65.</ref>		کارشناسان و پژوهشگران بر این عقیده‌اند، که سنگ‌های قیمتی علاوه بر جنبه زیبایی و تزئینی دارای خاصیت درمانی نیز هستند.<ref>رضائیان‌ عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص47.</ref> به عقیده آنها، سنگ‌درمانی دارای قدمت طولانی است و در شمار درمان‌های طبیعی قرار دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/health/malady-remedy/rock-properties-treatment.html «خواص سنگ‌ها و درمان با آنها»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> برخی معتقدند که یاقوت سرخ به‌دلیل رنگ قرمز و شفافی که دارد، دارای ارتعاشات مهیج و گرم‌کننده است، که سبب گرمی قلب و آرامش می‌شود.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص119.</ref> اهمیت استفاده از یاقوت در روایات نیز اشاره شده است، در روایات متعددی از ائمه به استفاده از یاقوت و به‌همراه داشتن آن توصیه شده، که این اهمیت به‌دلیل خاصیت یاقوت در رفع فقر، غم و پریشانی است.<ref>مجلسی، حلیة المتقین، 1388ش، ص65.</ref>

افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''یاقوت،''' گوهری قیمتی و کانی سخت به رنگ‌های سرخ، آبی، بنفش، سبز و زرد. سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در ش...» ایجاد کرد

2026-04-18T16:05:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''یاقوت،'''</big> گوهری قیمتی و کانی سخت به رنگ‌های سرخ، آبی، بنفش، سبز و زرد. سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در ش...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''یاقوت،'''</big> گوهری قیمتی و کانی سخت به رنگ‌های سرخ، آبی، بنفش، سبز و زرد.
سنگ‌های زینتی به دو دسته قیمتی و نیمه‌قیمتی تقسیم می‌شوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت ‌کبود و زمرد چهار گروه سنگ‌های قیمتی را تشکیل می‌دهند، سایر سنگ‌های زینتی در شمار سنگ‌های نیمه‌قیمتی قرار دارند. یاقوت واژه‌ای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت‌ سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگ‌های سرخ، زرد و کبود یافت می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغت‌نامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از الماس است<ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم به‌شمار می‌رود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوت‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت با‌ارزش‌ترین، کمیاب‌ترین و قدیمی‌ترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخش‌های عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل می‌شود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت ‌سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت ‌کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref>
==پیشینه==
سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعله‌ور بودن و خاصیت افسانه‌ای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین می‌کند. در افسانه‌های برمه بیان می‌کردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیب‌نا‌پذیر می‌کند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگی‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بی‌نیاز می‌کند. برخی تاریخ‌دانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابن‌بطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام برده‌اند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمور‌لنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گران‌بها است.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص70.</ref>
==خاستگاه زیستی==
یاقوت در مناطقی از افغانستان، تایلند، برمه، تانزانیا و ویتنام یافت می‌شود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور می‌یابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگ‌های دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالت‌ها و آبرفت‌ها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref>
==ویژگی‌های گوهر‌شناسی==
کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگ‌های دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت می‌شود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهرها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را در‌بر می‌گیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پر‌رنگ می‌شود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت‌ سرخ، یاقوت خون‌کبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ می‌شود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref>
==خواص==
کارشناسان و پژوهشگران بر این عقیده‌اند، که سنگ‌های قیمتی علاوه بر جنبه زیبایی و تزئینی دارای خاصیت درمانی نیز هستند.<ref>رضائیان‌ عطار، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، 1381ش، ص47.</ref> به عقیده آنها، سنگ‌درمانی دارای قدمت طولانی است و در شمار درمان‌های طبیعی قرار دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/health/malady-remedy/rock-properties-treatment.html «خواص سنگ‌ها و درمان با آنها»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> برخی معتقدند که یاقوت سرخ به‌دلیل رنگ قرمز و شفافی که دارد، دارای ارتعاشات مهیج و گرم‌کننده است، که سبب گرمی قلب و آرامش می‌شود.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌ها، 1380ش، ص119.</ref> اهمیت استفاده از یاقوت در روایات نیز اشاره شده است، در روایات متعددی از ائمه به استفاده از یاقوت و به‌همراه داشتن آن توصیه شده، که این اهمیت به‌دلیل خاصیت یاقوت در رفع فقر، غم و پریشانی است.<ref>مجلسی، حلیة المتقین، 1388ش، ص65.</ref>
==کاربرد==
استفاده از جواهرات و زیورآلات قدمتی طولانی دارد. زنان در طول تاریخ با استفاده از تخم گیاهان، عاج و مرمر رنگین برای خود دست‌بند و گوشواره و گردن‌بند تهیه کرده<ref>راوندی، تاریخ صنایع ایران، 1356ش، ص47.</ref> و آن را به‌عنوان اشیاء زینتی استفاده می‌کردند. با گذر زمان سنگ‌های زیبا با درخشندگی خیره کننده جایگزین زیورآلات اولیه و ابتدایی شدند.<ref>گیرشمن، ایران از آغاز تا اسلام، 1366ش، ص14</ref> سنگ یاقوت در طول تاریخ به‌عنوان یک نگین گران‌بها بر روی تاج و دستوار پادشاهان و انگشتر و گردنبند و سایر زیورآلات مردان و زنان در طول تاریخ تا عصر حاضر به‌کار رفته است و زیبایی و درخشندگی منحصر به‌فرد این گوهر درخشان، سبب کاربرد آن در زیورآلات و اشیاء قیمتی مردم شده است. <ref>فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص23.</ref> همچنین اندازه، درخشندگی منحصر به فرد و طیف رنگی گوناگون این سنگ گران‌بها، سبب قیمت‌گذاری‌های متعدد و ارزش اقتصادی بالای آن شده است،<ref>منوچهری‌دانایی، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، 1384ش، ص 68.</ref> مانند: یاقوت ‌سرخ استخراج شده از معدن موگوک برمه، که به دلیل رنگ قرمز زنده و اشباع شده آن بیشترین قیمت یاقوت را در جهان به خود اختصاص داده است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانی‌اصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگی های گوهر شناسی یاقوت در جهان»،1393ش، ص8.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* ادیب، داریوش، جهان و جواهرات، تهران، یادواره کتاب، 1369ش.
* «جوهرات60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، جلد 9 و 10، 1384ش.
* چکرن، مادیا سارامی، تغییر سرنوشت و درمان با سنگ‌های قیمتی، ترجمه دکتر پروین بیات، تهران، نشر پروین بیات،1380ش.
* «خواص سنگ ها و درمان با آنها»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.
* ذکاء، یحیی، گوهر‌ها، تهران، مؤسسه کتاب‌های جیبی، 1346ش.
* راوندی، مرتضی، تاریخ صنایع ایران، تهران، امیرکبیر، 1356ش.
* رضائیان عطار، مسعود، خواص سحری و درمانی سنگ‌ها، تهران، اوستا، 1381ش.
* علیخانی‌اصل، سیمین و اعتقادی، بیژن، «زمین‌شناسی و ویژگی‌های گوهر‌شناسی یاقوت در جهان»، همايش بلور‌شناسي و کاني‌شناسي ايران، 1393ش.
* علیدوست، مریم و همکاران، «یاقوت‌‌های بهسازی شده با لعابی سربی»، نهمین کنگره سرامیک ایران، 1392ش.
* فخر‌موحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتم‌های مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، جلد 25 و 26، 1384ش.
* «گوهر‌شناسی و سنگ‌شناسی»، وب‌سایت سنگ‌شناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.
* گیرشمن، رمن، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه عبدالله فریار، تهران، یساولی، 1366ش.
* مجلسی، محمد‌باقر، حلیة المتقین، یاس بهشت، 1388ش.
* منوچهری‌دانایی، محسن، فرهنگ گوهر‌ها و گوهر‌شناسی، مشهد، گل آفتاب، 1384ش.
* «یاقوت چیست و از ویژگی‌‌های حیرت‌آور آن چه میدانی؟»، وب‌سایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.
* «یاقوت سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز »، وب‌سایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.