ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:آبشار-نگین.jpg|300px|thumb|نمایی از آبشار نگین|alt=نمایی از آبشار نگین]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =آبشار نگین۱.jpeg|300px|thumb
| زیرنویس تصویر    =نمایی از آبشار نگین
|image_alt=نمایی از آبشار نگین
| فایل پادکست      =آبشار نگین.ogg
| حجم فایلپادکست    =3/08
| تاریخ پادکست      =23-11-1404
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''آبشار نِگین؛'''}} آبشاری بکر در دشت شیمبار مسجدسلیمان.
{{درشت|'''آبشار نِگین؛'''}} آبشاری بکر در دشت شیمبار مسجدسلیمان.


خط ۱۶: خط ۴۳:


== پوشش گیاهی و جانوری منطقه ==
== پوشش گیاهی و جانوری منطقه ==
[[پرونده:آبشار-نگین۱.jpg|thumb|آبشار نگین|جایگزین=آبشار نگین]]
[[پرونده:آبشار نگین۲.jpg|جایگزین=آبشار نگین|بندانگشتی|آبشار نگین]]
مناطق اطراف آبشار نگین را درختان بادام کوهی، [[ارزن]]، اسفندان، کلخنگ، بلوط، مهلو، افرا، بنه و جاز فرا گرفته است. در این دشت، درختان خودرو مانند [[انجیر]]، [[سیب]]، [[انگور]] و [[توت]] نیز وجود دارد. در حیات وحش این دشت نیز در گذشته حیواناتی مانند کفتار، خرس، گله‌های گراز و گرگ و پرندگانی همچون کرکس و [[عقاب]] زندگی می‌کردند؛ اما امروزه به‌علت شکار غیرقانونی، اکوسیستم آن دچار آسیب‌های بسیاری شده است.<ref>[https://www.vilajar.com/Place/503 «آبشار نگین دشت شیمبار»، وب‌سایت ویلاجار.]</ref>
مناطق اطراف آبشار نگین را درختان بادام کوهی، [[ارزن]]، اسفندان، کلخنگ، بلوط، مهلو، افرا، بنه و جاز فرا گرفته است. در این دشت، درختان خودرو مانند [[انجیر]]، [[سیب]]، [[انگور]] و [[توت]] نیز وجود دارد. در حیات وحش این دشت نیز در گذشته حیواناتی مانند کفتار، خرس، گله‌های گراز و گرگ و پرندگانی همچون کرکس و [[عقاب]] زندگی می‌کردند؛ اما امروزه به‌علت شکار غیرقانونی، اکوسیستم آن دچار آسیب‌های بسیاری شده است.<ref>[https://www.vilajar.com/Place/503 «آبشار نگین دشت شیمبار»، وب‌سایت ویلاجار.]</ref>


خط ۵۳: خط ۸۰:
* '''نقش‌برجسته‌های تنگ بتا و تنگ سنان''': سنگ‌نگاره‌هایی با نقش ۱۲ انسان و یک پیکره منفرد که به دورهٔ اشکانیان و حکومت محلی الیمائی‌ها نسبت داده می‌شوند. این نقش‌برجسته‌ها صحنه‌هایی از آیین‌های مذهبی و حضور شاه و ملکه را نشان می‌دهند و در دامنهٔ کوه دلا قرار دارند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85642896/دشت-شیمبار-خوزستان-نمونه-ای-زیبا-از-طبیعت-ایران «دشت شیمبار خوزستان؛نمونه ای زیبا از طبیعت ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''نقش‌برجسته‌های تنگ بتا و تنگ سنان''': سنگ‌نگاره‌هایی با نقش ۱۲ انسان و یک پیکره منفرد که به دورهٔ اشکانیان و حکومت محلی الیمائی‌ها نسبت داده می‌شوند. این نقش‌برجسته‌ها صحنه‌هایی از آیین‌های مذهبی و حضور شاه و ملکه را نشان می‌دهند و در دامنهٔ کوه دلا قرار دارند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85642896/دشت-شیمبار-خوزستان-نمونه-ای-زیبا-از-طبیعت-ایران «دشت شیمبار خوزستان؛نمونه ای زیبا از طبیعت ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''پل نگین (خدا آفرید)''':<ref>[https://khuz-pru-miras.blogfa.com/post/905 «آشنایی با شیمبار+فیلم»، وب‌سایت میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان.]</ref> پُلی باستانی به طول حدود ۳۰۰ متر که آب دشت شیمبار را به درهٔ شلا هدایت می‌کند. این پل که قدمت آن به دورهٔ ساسانی یا اشکانی می‌رسد، نمونه‌ای از مهندسی [[آب]] در ایران باستان است و نقش مهمی در کنترل سیلاب‌ها و مدیریت [[آب]] منطقه داشته است.<ref>[https://lahzeakhar.com/Tourist-attractions-full-information/25230-دشت-شیمبار «دشت شیمبار»، وب‌سایت لحظه آخر.]</ref>
* '''پل نگین (خدا آفرید)''':<ref>[https://khuz-pru-miras.blogfa.com/post/905 «آشنایی با شیمبار+فیلم»، وب‌سایت میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان.]</ref> پُلی باستانی به طول حدود ۳۰۰ متر که آب دشت شیمبار را به درهٔ شلا هدایت می‌کند. این پل که قدمت آن به دورهٔ ساسانی یا اشکانی می‌رسد، نمونه‌ای از مهندسی [[آب]] در ایران باستان است و نقش مهمی در کنترل سیلاب‌ها و مدیریت [[آب]] منطقه داشته است.<ref>[https://lahzeakhar.com/Tourist-attractions-full-information/25230-دشت-شیمبار «دشت شیمبار»، وب‌سایت لحظه آخر.]</ref>
* '''آسیاب‌های آبی باستانی''': در نقاط مختلف دشت شیمبار مانند تنگ سوسن، تنگ سنان و تنگ سرد، بقایای آسیاب‌های آبی قدیمی وجود دارد که تا چند دههٔ پیش نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند و نشان‌دهندهٔ تمدن و دانش بومی مردم منطقه بوده‌اند.<ref>[https://lahzeakhar.com/Tourist-attractions-full-information/25230-دشت-شیمبار «دشت شیمبار»، وب‌سایت لحظه آخر.]</ref>[[پرونده:آبشار نگین۳.jpg|جایگزین=بَردِ شیر (شیر سنگی) آبشار نگین|بندانگشتی|بَردِ شیر (شیر سنگی) نمادی در تاریخ و فرهنگ بختیاری]]
* '''آسیاب‌های آبی باستانی''': در نقاط مختلف دشت شیمبار مانند تنگ سوسن، تنگ سنان و تنگ سرد، بقایای آسیاب‌های آبی قدیمی وجود دارد که تا چند دههٔ پیش نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند و نشان‌دهندهٔ تمدن و دانش بومی مردم منطقه بوده‌اند.<ref>[https://lahzeakhar.com/Tourist-attractions-full-information/25230-دشت-شیمبار «دشت شیمبار»، وب‌سایت لحظه آخر.]</ref>[[پرونده:آبشار نگین.jpg|جایگزین=بَردِ شیر (شیر سنگی) نمادی در تاریخ و فرهنگ بختیاری|بندانگشتی|بَردِ شیر (شیر سنگی) نمادی در تاریخ و فرهنگ بختیاری]]
* '''شیرهای سنگی (بردشیرها)''': مجسمه‌های سنگی به شکل شیر که بر مزار مردان شجاع و دلاور ایل بختیاری نصب می‌شده‌اند. این آثار نماد شجاعت و [[هویت فرهنگی]] [[ایل بختیاری|بختیاری‌ها]] هستند و در گورستان‌های قدیمی دشت شیمبار به‌وفور یافت می‌شوند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85642896/دشت-شیمبار-خوزستان-نمونه-ای-زیبا-از-طبیعت-ایران «دشت شیمبار خوزستان؛نمونه ای زیبا از طبیعت ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''شیرهای سنگی (بردشیرها)''': مجسمه‌های سنگی به شکل شیر که بر مزار مردان شجاع و دلاور ایل بختیاری نصب می‌شده‌اند. این آثار نماد شجاعت و [[هویت فرهنگی]] [[ایل بختیاری|بختیاری‌ها]] هستند و در گورستان‌های قدیمی دشت شیمبار به‌وفور یافت می‌شوند.<ref>[https://life.irna.ir/news/85642896/دشت-شیمبار-خوزستان-نمونه-ای-زیبا-از-طبیعت-ایران «دشت شیمبار خوزستان؛نمونه ای زیبا از طبیعت ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''قلعه‌ها و آثار دفاعی''': قلعه‌هایی مانند قلعه دختر، قلعهٔ کله‌قندی، قلعهٔ آهنگری و قلعهٔ دزوراز کوه دلا که به‌عنوان پناهگاه و مراکز دفاعی در گذشته کاربرد داشته‌اند.<ref>[https://www.pateh.com/blog/shimbar-plain-and-lake/ «شیمبار کجاست؟ دشت و دریاچه زیبای شیمبار در دل زاگرس»، وب‌سایت پته.]</ref>
* '''قلعه‌ها و آثار دفاعی''': قلعه‌هایی مانند قلعه دختر، قلعهٔ کله‌قندی، قلعهٔ آهنگری و قلعهٔ دزوراز کوه دلا که به‌عنوان پناهگاه و مراکز دفاعی در گذشته کاربرد داشته‌اند.<ref>[https://www.pateh.com/blog/shimbar-plain-and-lake/ «شیمبار کجاست؟ دشت و دریاچه زیبای شیمبار در دل زاگرس»، وب‌سایت پته.]</ref>
* [[پرونده:آبشار نگین۱.jpg|جایگزین=بردگوری یا گورهای باستانی سنگی|بندانگشتی|بردگوری یا گورهای باستانی سنگی]]'''بردگوری‌ها''': بردگوری یا گورهای باستانی سنگی، نوعی آرامگاه سنگی است که در دل کوه یا صخره ساخته می‌شد و در گذشته‌های دور برای دفن استخوان‌های انسان‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. [[ایران باستان|ایرانیان باستان]]، به‌ویژه پیروان [[آیین زرتشت|آیین زرتشتی]]، اجساد را به‌طور کامل دفن نمی‌کردند؛ بلکه ابتدا جسد را در مکانی قرار می‌دادند تا پرندگان و حیوانات گوشت آن را بخورند و سپس استخوان‌های باقی‌مانده را در محل‌هایی به‌نام استودان یا در گویش محلی شیمبار، «بردگوری» دفن می‌کردند. این آرامگاه‌ها عمدتاً در مسیر کوچ عشایر بختیاری قرار دارند و به‌نوعی آرامگاه کوچگران و عشایر منطقه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400102216031/در-مورد-بردگوری-های-بختیاری-چه-می-دانید «در مورد بردگوری‌های بختیاری چه می‌دانید؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> نمونه‌هایی از آن‌ها در کنار دشت و روبروی پل نگین وجود دارند. این آثار، بازتاب‌دهندهٔ باورها، آیین تدفین و فرهنگ کهن مردم منطقه در دوران پیش از [[اسلام]] و تحت تأثیر آیین زرتشتی است.<ref>[https://www.jabama.com/mag/shimbar-plain/ صاحبی، «دشت شیمبار خوزستان؛ بهشتی پنهان در دل زاگرس»، وب‌سایت جاباما.]</ref>
* [[پرونده:آبشار نگین۱۱.jpg|جایگزین=بردگوری یا گورهای باستانی سنگی|بندانگشتی|بردگوری یا گورهای باستانی سنگی]]'''بردگوری‌ها''': بردگوری یا گورهای باستانی سنگی، نوعی آرامگاه سنگی است که در دل کوه یا صخره ساخته می‌شد و در گذشته‌های دور برای دفن استخوان‌های انسان‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. [[ایران باستان|ایرانیان باستان]]، به‌ویژه پیروان [[آیین زرتشت|آیین زرتشتی]]، اجساد را به‌طور کامل دفن نمی‌کردند؛ بلکه ابتدا جسد را در مکانی قرار می‌دادند تا پرندگان و حیوانات گوشت آن را بخورند و سپس استخوان‌های باقی‌مانده را در محل‌هایی به‌نام استودان یا در گویش محلی شیمبار، «بردگوری» دفن می‌کردند. این آرامگاه‌ها عمدتاً در مسیر کوچ عشایر بختیاری قرار دارند و به‌نوعی آرامگاه کوچگران و عشایر منطقه محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400102216031/در-مورد-بردگوری-های-بختیاری-چه-می-دانید «در مورد بردگوری‌های بختیاری چه می‌دانید؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> نمونه‌هایی از آن‌ها در کنار دشت و روبروی پل نگین وجود دارند. این آثار، بازتاب‌دهندهٔ باورها، آیین تدفین و فرهنگ کهن مردم منطقه در دوران پیش از [[اسلام]] و تحت تأثیر آیین زرتشتی است.<ref>[https://www.jabama.com/mag/shimbar-plain/ صاحبی، «دشت شیمبار خوزستان؛ بهشتی پنهان در دل زاگرس»، وب‌سایت جاباما.]</ref>
* '''امام‌زاده‌ها و بقاع مذهبی''': امام‌زاده صالح ابراهیم، امام‌زاده بابا زاهد (علی اسماعیل گیلکی) و [[امام‌زاده]] محمد بن حمام از اماکن مذهبی مهم دشت شیمبار هستند که در دامنهٔ کوه‌ها و مشرف بر دشت قرار دارند.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/khuzestan/shimbar-plain/ قدیری، «دشت شیمبار خوزستان؛ دشتی به شیرینی بهار»، وب‌سایت علی‌بابا.]</ref>
* '''امام‌زاده‌ها و بقاع مذهبی''': امام‌زاده صالح ابراهیم، امام‌زاده بابا زاهد (علی اسماعیل گیلکی) و [[امام‌زاده]] محمد بن حمام از اماکن مذهبی مهم دشت شیمبار هستند که در دامنهٔ کوه‌ها و مشرف بر دشت قرار دارند.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/khuzestan/shimbar-plain/ قدیری، «دشت شیمبار خوزستان؛ دشتی به شیرینی بهار»، وب‌سایت علی‌بابا.]</ref>
وجود آثار تاریخی متعدد در منطقهٔ شیمبار، نشانگر تمدن کهن، غنای فرهنگی و نقش استراتژیک این منطقه در طول تاریخ است. این آثار بازتابی از پیوند عمیق انسان با طبیعت، دانش مهندسی پیشرفته و تعاملات فرهنگی و تجاری در ادوار مختلف است و قدمت تاریخی این منطقه را نشان می‌دهد. همچنین این منطقه در طول تاریخ، محل تلاقی فرهنگ‌ها، آیین‌ها و فناوری‌های مختلف بوده و نقش آن در شبکه تجاری و زیستی ایران باستان غیرقابل انکار است.<ref>[https://khuz-pru-miras.blogfa.com/post/905 «آشنایی با  شیمبار+فیلم»، وب‌سایت میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان.]</ref>
وجود آثار تاریخی متعدد در منطقهٔ شیمبار، نشانگر تمدن کهن، غنای فرهنگی و نقش استراتژیک این منطقه در طول تاریخ است. این آثار بازتابی از پیوند عمیق انسان با طبیعت، دانش مهندسی پیشرفته و تعاملات فرهنگی و تجاری در ادوار مختلف است و قدمت تاریخی این منطقه را نشان می‌دهد. همچنین این منطقه در طول تاریخ، محل تلاقی فرهنگ‌ها، آیین‌ها و فناوری‌های مختلف بوده و نقش آن در شبکه تجاری و زیستی ایران باستان غیرقابل انکار است.<ref>[https://khuz-pru-miras.blogfa.com/post/905 «آشنایی با  شیمبار+فیلم»، وب‌سایت میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان.]</ref>