پرش به محتوا

سارا راديک: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''سارا راديک'''؛ فمینیست، نویسنده تفکر مادری؛ به سوی سیاست صلح.
[[پرونده:سارا راديک.jpg|جایگزین= سارا راديک|بندانگشتی|سارا راديک]]
'''سارا رادیک'''؛ فیلسوف و نظریه‌پرداز اخلاق فمینیستی.


سارا رادیک، در کتاب "انديشيدن مادرانه" اين نظريه را مطرح مي‌کند که ارزش‌ها، تجربيات و دانش ناشي از توانايي مادري [[زنان]] مي‌تواند بديلي اخلاقي در برابر پرخاش‌گري و تهاجم [[مردان]] بيافريند. انديشه مادري که بر پايه ارزش‌هايي چون سازگاري، صلح‌طلبي، سهل‌گيري، هم‌دلي، احترام، توجه، مراقبت، توجه هم‌زمان به‌ وسيله و هدف و امتناع از جدا دانستن اين دو استوار است، تنها مختص مادران نيست، بلکه مي‌تواند به‌ عنوان يک الگو براي دست‌يابي به دنيايي بهتر مورد استفاده قرار گيرد.  
سارا رادیک به‌عنوان یکی از پیشگامان جنبش چپ نو و [[فمینیسم رادیکال]] در [[آمریکا]]، تأثیر پایداری بر فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی گذاشته است. انتقادات او از ساختارهای [[مردسالاری|مردسالار]] درون جنبش‌های چپ، به شکل‌گیری فمینیسم مستقل و خودمختار کمک کرد. آثار و نوشته‌های او برای مطالعه‌ی تاریخ جنبش‌های اجتماعی دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م مورد استفاده قرار می‌گیرند. او همچنین نظریه‌پرداز [[اخلاق فمینیستی]] به‌ویژه در تکوین و گسترش اخلاق مراقبت، شناخته می‌شود. او با طرح مفهوم تفکر مادرانه کوشید شیوه‌ای بدیل از شناخت و کنش اخلاقی را بر پایۀ تجربهٔ مراقبت روزمره صورت‌بندی کند و از این رهگذر، مبانی اخلاق سنتیِ مبتنی بر عقلانیت انتزاعی و مردمحور را به نقد بکشد. اندیشه‌های رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مسائل [[صلح]]، [[سیاست]] و [[مسئولیت اجتماعی]]، بر حوزه‌هایی چون نظریهٔ سیاسی فمینیستی و مطالعات صلح، تأثیرگذار بوده است.
 
راديک از همگان دعوت مي‌کند که مادرانه به پديده جنگ بنگرند. نه چون مادر هستند و نه چون حتي يک زن‌اند، بلکه به‌عنوان يک انسان از دريچه چشم يک مادر به انسان و حيات او بنگرند.


== زندگی‌نامه ==
== زندگی‌نامه ==
سارا راديک (سارا الیزابت لوپ) در 17 فوریه 1935 به دنیا آمد و در 20 مارس 2011 درگذشت.
سارا رادیک (به انگلیسی: Sara Ruddick) در [[۱۷ فوریه|۱۷ فوریهٔ]] ۱۹۳۵م در یک خانواده یهودی در نیویورک به دنیا آمد. او از نوجوانی به مسائل اجتماعی و سیاسی علاقه‌مند شد. رادیک در رشته‌ی تاریخ تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی، برای تحصیل در رشته‌ فلسفه سیاسی به دانشگاه شیکاگو رفت؛ در آنجا بود که با فعالیت‌های سیاسی آشنا شد، اما همزمان  بر ارزش‌هایی مانند دموکراسی مشارکتی، حقوق مدنی، خلع سلاح و انتقاد از سرمایه‌داری تأکید می‌کرد و در سازماندهی تظاهرات‌های ضد جنگ ویتنام، نقش فعالی داشت. در اواخر دهه ۱۹۶۰م، رادیک به‌طور فزاینده‌ای به مسائل فمینیستی علاقه‌مند شد و به انتقاد از ساختارهای مردسالارانه درون جنبش چپ نو پرداخت. او در تشکیل گروه‌های [[فمینیسم رادیکال|فمینیستی رادیکال]] مشارکت داشت و بر اهمیت استقلال جنبش زنان از سازمان‌های مرد‌محور تأکید می‌کرد. پس از افول جنبش چپ نو، رادیک به‌عنوان نویسنده و کنشگر مستقل به کار خود ادامه داد و به موضوعاتی همچون عدالت اجتماعی، محیط زیست و صلح پرداخت. او در [[۲۰ مارس]] ۲۰۱۱م درگذشت.<ref>[https://www.radicalphilosophy.com/obituary/sara-ruddick-1935-2011 Sara Ruddick, 1935–2011" radicalphilosophy vebsit"]
سارا رادیك به واسطه آگاهی از خطرهای تأیید بردگی یا تجلیل از زجر، نظریه «تفكر مادرانه» را مطرح می‌‏سازد و در مورد الحاق آن به حوزه روابط بین‏‌المللی به بحث می‏‌پردازد. تفكر مادرانه سارا رادیك، تجسم بخش آرمان‌هایی چون «عشق دلسوزانه» است (به تبعیت از سیمون ویل و آیریش ماردوچ) كه از نظر او در سه وظیفه‌ای كه در مجموع مادری [[زن]] به عنوان یك عمل  تعیین می‌‏كنند، آشكارند. این وظایف حفظ زندگی كودكان، بزرگ كردن آنها و مقبول ساختن آنها برای جامعه‏‌ای است كه بزرگ‏تر از خانواده اصلی آنهاست.<ref>نویسنده: کلود یا کارد،مترجم: زهرا جلالی،  اخلاق فمینیستی، Feminist  Ethics منبع: THE ENCYCLOPEDIA OF PHILOSOPHDIY SUPPLEMENT DONALDM. BORCHERT. EDITORIN CHIEF</ref>
</ref>  


== دیدگاه‌ ==
== دیدگاه‌های سارا رادیک ==
سارا رودیک در نظریه «تفکر مادرانه»، مادرانگی را نه صرفاً یک نقش زیستی یا اجتماعیِ زنانه، بلکه به‌عنوان یک شیوۀ متمایز شناخت و عمل اخلاقی معرفی می‌کند که ریشه در کار مراقبتی روزمره از کودک دارد. این نگرش، یک موضع معرفت‌شناختی برتر قلمداد می‌شود که از تجربۀ مستقیم پاسخگویی به نیازهای آسیب‌پذیر و وابستۀ کودک شکل می‌گیرد.
مهم‌ترین اثر سارا رادیک، ''تفکر مادرانه''، چارچوبی نو در فلسفهٔ اخلاق و نظریهٔ فمینیستی ارائه کرد و نگاه‌های رایج در اخلاق سنتی مردمحور را به چالش کشید. رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مباحث صلح‌طلبی و سیاست، بر حوزه‌هایی مانند مطالعات صلح، نظریۀ سیاسی فمینیستی و آموزش اخلاق تأثیر گذاشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص2-8.]</ref>


کلید این دیدگاه آن است که پاسخ به سه خواست بنیادی کودک (بقا، رشد و پذیرش اجتماعی) فعالیت مادرانه را به یک عمل هدفمند و نظم‌یافته تبدیل می‌کند. این عمل، صرفاً غریزی یا احساسی محض نیست، بلکه ترکیبی از عاطفه، تأمل و عقلانیت عملی است. رودیک تأکید می‌کند که این ظرفیت‌ها مختص زنان یا مادران زیستی نیست و هر انسانی می‌تواند با تمرین این منش فکری-اخلاقی، «مادرانه» عمل کند. هدف غایی او ارائه یک الگوی اخلاقی جایگزین است که ارزش‌های مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در مقابل ارزش‌های مسلط پرخاشگری، سلطه و انتزاعی‌نگر قرار می‌دهد. از این رو، به نظر سارا تفکر مادرانه ظرفیت آن را دارد که تنها یک راهبرد تربیتی نباشد، بلکه چارچوبی برای نقد اجتماعی و سیاست‌ گذاری‌های صلح‌آمیز در عرصه عمومی باشد.<ref>غفارزاده دیگران، «ررسی رویکرد خلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص4-6.</ref> به نظر رودیک ویژگی‌های کلیدی تفکر مادرانه عبارتند از:
=== مادرانگی ===
سارا رادیک در نظریهٔ «تفکر مادرانه»، [[مادرانگی]] را نه صرفاً یک نقش زیستی یا عاطفی، بلکه شیوه‌ای متمایز از شناخت و کنش اخلاقی می‌داند که از تجربهٔ مراقبت روزمره از [[کودک]] پدید می‌آید. از دید او، این تجربه نوعی موضع معرفت‌شناختی خاص ایجاد می‌کند که بر پاسخ‌گویی عملی به نیازهای موجودی آسیب‌پذیر و وابسته استوار است. فعالیت مادرانه با توجه به سه خواست بنیادی کودک، بقا، رشد و پذیرش اجتماعی، ساختاری هدفمند و عقلانی می‌یابد و صرفاً به احساس یا غریزه فروکاسته نمی‌شود. وی تأکید می‌کند که تفکر مادرانه محدود به زنان یا مادران زیستی نیست و هر فردی می‌تواند با پرورش این منش فکری–اخلاقی، به آن دست یابد. هدف او ارائهٔ الگویی جایگزین در اخلاق است که ارزش‌هایی چون مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در برابر الگوهای مسلط مبتنی بر سلطه، پرخاشگری و انتزاع‌گرایی قرار می‌دهد. بر این اساس، تفکر مادرانه افزون بر یک رویکرد تربیتی، ظرفیتی برای نقد اجتماعی و صورت‌بندی سیاست‌های صلح‌محور در عرصهٔ عمومی دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص4-6.]</ref>


* عشق محافظتی: این عشق، مراقبت توأم با احساس را شامل می‌شود و از طریق تجربه و تعامل برای ایجاد محیطی امن و بدون خطر برای کودک به دست می‌آید.
ویژگی‌های اصلی تفکر مادرانه از نظر رادیک عبارت‌اند از:
* عشق توجه: این فضیلت به‌معنای حضور کامل و شناخت ذهنیت دیگری است؛ نوعی توجه عاشقانه و همدلانه که اساس ارتباط مراقبتی را شکل می‌دهد.
* '''عشق محافظتی:''' مراقبت آمیخته با احساس برای ایجاد محیط امن؛
* عشق موشکافانه: اشاره به نگاهی تأملی، دقیق و واقع‌بینانه دارد که پیش از اقدام، خطرات احتمالی را می‌سنجد و با آگاهی همراه است.
* '''عشقِ توجه:''' حضور همدلانه و شناخت ذهنیت دیگری؛
* فروتنی: به‌معنای پذیرش محدودیت‌ها، عوامل غیرقابل کنترل و رفتارهای پیش‌بینینشده کودک است؛ فضیلتی که جلوی تلاش برای کنترل مطلق را می‌گیرد.
* '''عشق موشکافانه:''' نگاه تأملی و واقع‌بینانه پیش از اقدام؛
* کنترل متعادل (میانه‌روی): به‌معنای یافتن اعتدال میان غفلت و مراقبت افراطی است تا نیازهای واقعی کودک به درستی دیده و پاسخ داده شود. <ref>غفارزاده دیگران، «ررسی رویکرد خلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص13-16.</ref>
* '''فروتنی:''' پذیرش محدودیت‌ها و عوامل غیرقابل‌کنترل؛
* '''کنترل متعادل:''' که به یافتن تعادل میان غفلت و مراقبت افراطی می‌انجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص13-16.]</ref>


=== مادری و نقش‌های جنسیتی ===
=== مادری و نقش‌های جنسیتی ===
رادیک مادر را نه بر اساس جنسیت، بلکه بر اساس انجام «کار مادری» تعریف می‌کند. اگرچه بخشی از این کار (مانند بارداری و شیردهی) مختص زنان است، اما بخش اعظم آن را مردان نیز می‌توانند بر عهده بگیرند. در مقابل، پدر بودن بیشتر بر اساس اقتضائات فرهنگی (نان‌آوری و حفاظت) تعیین می‌شود که گاه با اقتدار مادرانه در تعارض است. هدف اخلاق مادرانه، گذر از جنسیت‌زدایی نقش‌هاست تا مردان و زنان به یکسان بتوانند «مادری» کنند.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace 1986, p. 42.</ref>
رادیک مادر را نه بر اساس [[جنسیت]]، بلکه بر اساس انجام کار مادری تعریف می‌کند. اگرچه بخشی از این کار مانند بارداری و شیردهی، مختص زنان است، اما بخش زیادی از آن را مردان نیز می‌توانند بر عهده بگیرند. در مقابل، پدربودن بیشتر بر اساس اقتضائات فرهنگی مانند نان‌آوری و حفاظت تعیین می‌شود که گاه با اقتدار مادرانه در تعارض است. هدف اخلاق مادرانه، گذر از جنسیت‌زدایی نقش‌ها است تا مردان و زنان به یکسان بتوانند مادری کنند.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace 1986, p. 42.</ref>


=== ابعاد عمل مادرانه و پیامدهای اجتماعی آن ===
=== ابعاد عمل مادرانه و پیامدهای اجتماعی آن ===
رادیک سه بعد برای عمل مادرانه برمی‌شمارد: حفظ زندگی کودک، پرورش کودک برای رسیدن به کمال انسانی، و آموزش برای شهروندی اجتماعی. مادران گاه در تقابل میان ارزش‌های فردگرایانه جامعه و ارزش‌های مراقبتی خود قرار می‌گیرند. رادیک خواستار نفوذ این فضایل در عرصه عمومی است؛ کسانی که مانند مادران می‌اندیشند، بهتر می‌توانند واقعیت ویرانگر جنگ را که جان کودکان را می‌ستاند، درک کنند.<ref>تانگ، اخلاق فمنيسيت فمنيسم و دانش هـاي فمنيسـيت ،1382ش، ص174؛ Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, p360. .</ref>  
رادیک سه بعد برای عمل مادرانه برمی‌شمارد: حفظ زندگی کودک، پرورش کودک برای رسیدن به کمال انسانی و آموزش برای شهروندی اجتماعی. مادران گاه در تقابل میان ارزش‌های فردگرایانهٔ جامعه و ارزش‌های مراقبتی خود قرار می‌گیرند. رادیک خواستار نفوذ این فضایل در عرصهٔ عمومی است؛ کسانی که مانند مادران می‌اندیشند، بهتر می‌توانند واقعیت ویرانگر جنگ را که جان کودکان را می‌ستاند، درک کنند.<ref>تانگ، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانش های فمنیسیت ،1382ش، ص174؛ Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, p360. .</ref>


== نقد دیدگاه‌های سارا رادیک ==
== نقد دیدگاه‌های سارا رادیک ==
دیدگاه‌های سارا رادیک و دیگر نظریه‌پردازان اخلاق مراقبت با واکنش‌های انتقادی گوناگونی همراه بوده است. منتقدان استدلال می‌کنند که تأکید بر ارزش‌های مراقبتی به‌عنوان مبنای اخلاق و صلح، می‌تواند به رویکردی زن‌مدار یا یک‌جانبه بینجامد، در حالی که فضایل اخلاقی‌ای مانند [[عدالت]]، [[مسئولیت]] و احترام، عام و مشترک میان همه انسان‌ها دانسته می‌شوند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref> در پاسخ به این نقد، برخی اندیشمندان از جمله لارنس بلوم کوشیده‌اند با ترکیب اصول کلی اخلاقی و عواطف نوع‌دوستانه، چارچوبی فراگیرتر و غیرجنسیتی ارائه دهند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref>


=== یک‌جانبه‌بودن اخلاق مراقبت ===
نقد دیگر آن است که تمرکز بیش از حد بر مراقبت و احساسات ممکن است به تضعیف اصول عام اخلاقی، به‌ویژه عدالت، بینجامد و مرزهای هنجاری اخلاق را مبهم کند.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref> از منظر فمینیستی نیز این نگرانی مطرح شده است که پیوند دادن فضیلت مراقبت با زنان یا مادران، ناخواسته به بازتولید نقش‌های سنتی جنسیتی و افزایش فشار و بهره‌کشی از زنان منجر شود. بر این اساس، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که پیچیدگی کنش‌های انسانی را نمی‌توان به دوگانه‌های زنانه/مردانه فروکاست و توجه به تنوع تجربه‌ها و کنشگران اجتماعی ضروری است.<ref>Kerber,l.k. (1993). “Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.</ref>
رادیک و هواداران اخلاق مراقبت معتقدند ارزش‌های مراقبتی می‌تواند در سطوح ملی و بین‌المللی برای ایجاد صلح الهام‌بخش باشد. اما منتقدان استدلال می‌کنند که این رهیافت می‌تواند زن‌مدار و یک‌جانبه باشد در حالی که فضایل اخلاقی مانند عدالت و مراقبت عام و مشترک‌اند.<ref>اسلامي، «جنسيت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص 32.</ref> برخی مانند لارنس بلوم می‌کوشند با تلفیق اصول کلی و عواطف نوع‌دوستانه، آن را به نظریه‌ای جامع برای همه جنسیت‌ها تبدیل کنند.<ref>اسلامي، «جنسيت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref>
 
=== محدودیت‌ها و خطرات احتمالی اخلاق مراقبت ===
نقد اصلی آن است که تأکید انحصاری بر مراقبت و احساسات، ممکن است اصول کلی اخلاقی مانند عدالت را تضعیف کند و به حذف اخلاق بینجامد.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref> از منظر فمینیستی نیز، مرتبط کردن زنان با فضیلت مراقبت می‌تواند به تحمیل دوباره نقش‌های سنتی و بهره‌کشی از زنان بیانجامد. پیچیدگی انسان‌ها را نمی‌توان به دو الگوی زنانه/مردانه تقلیل داد و توجه به تنوع کنشگران اجتماعی ضروری است.<ref>Kerber,l.k. (1993).“Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.</ref>
 
==جوایز==
سارا رادیک در سال 2002م جایزه [[زن]] برجسته فیلسوف سال را توسط انجمن زنان در فلسفه دریافت کرد. میز گردی برای تجلیل از کار او در نشست انجمن فلسفی آمریکا در سن دیگو در سال 2012 برگزار شد.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Sara_Ruddick ((Sara Ruddick))، در ویکی پدیا انگلیسی]</ref>
== آثار==
* تفکر مادرانه، مترجم: سیاوش ظفراسماعیلی، نشر: نارون دانش، سال 1401 <ref>[https://www.gisoom.com/book/11806305/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/ ((کتاب تفکر مادری))، وب سایت جامع گیسوم]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
== منابع ==
== منابع ==
*اسلامی، سید حسن، «ج نسيت و اخلاق مراقبت»، فصـلنامـۀ مطالعـات راهبـردي زنان، شمارۀ 11 ،1387ش.
* اسلامی، سیدحسن، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، فصلنامهٔ مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۱، ۱۳۸۷ش.
*تانگ، رزمري، اخلاق فمنيسيت فمنيسم و دانش‌هـای فمنيسـيت، ترجمـۀ عبـاس يزداني، قم، دفتر مطالعات زنان، 1382ش.
* تانگ، رزمری، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانش‌های فمنیسیت، ترجمهٔ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش.
*غفارزاده، مریم و دیگران، «ررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، مجلۀ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارۀ شمارۀ 29، 1401ش.
* غفارزاده، مریم و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، مجلهٔ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارهٔ شمارهٔ ۲۹، ۱۴۰۱ش.
*Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc. .  
{{چپ‌چین}}
*Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986),
 
* "Ruddick 1935-2011", radicalphilosophy vebsit, Accessed on: 3 February 2026
* Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc.
* Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986),
{{پایان چپ‌چین}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۷

سارا راديک
سارا راديک

سارا رادیک؛ فیلسوف و نظریه‌پرداز اخلاق فمینیستی.

سارا رادیک به‌عنوان یکی از پیشگامان جنبش چپ نو و فمینیسم رادیکال در آمریکا، تأثیر پایداری بر فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی گذاشته است. انتقادات او از ساختارهای مردسالار درون جنبش‌های چپ، به شکل‌گیری فمینیسم مستقل و خودمختار کمک کرد. آثار و نوشته‌های او برای مطالعه‌ی تاریخ جنبش‌های اجتماعی دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م مورد استفاده قرار می‌گیرند. او همچنین نظریه‌پرداز اخلاق فمینیستی به‌ویژه در تکوین و گسترش اخلاق مراقبت، شناخته می‌شود. او با طرح مفهوم تفکر مادرانه کوشید شیوه‌ای بدیل از شناخت و کنش اخلاقی را بر پایۀ تجربهٔ مراقبت روزمره صورت‌بندی کند و از این رهگذر، مبانی اخلاق سنتیِ مبتنی بر عقلانیت انتزاعی و مردمحور را به نقد بکشد. اندیشه‌های رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مسائل صلح، سیاست و مسئولیت اجتماعی، بر حوزه‌هایی چون نظریهٔ سیاسی فمینیستی و مطالعات صلح، تأثیرگذار بوده است.

زندگی‌نامه

سارا رادیک (به انگلیسی: Sara Ruddick) در ۱۷ فوریهٔ ۱۹۳۵م در یک خانواده یهودی در نیویورک به دنیا آمد. او از نوجوانی به مسائل اجتماعی و سیاسی علاقه‌مند شد. رادیک در رشته‌ی تاریخ تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی، برای تحصیل در رشته‌ فلسفه سیاسی به دانشگاه شیکاگو رفت؛ در آنجا بود که با فعالیت‌های سیاسی آشنا شد، اما همزمان بر ارزش‌هایی مانند دموکراسی مشارکتی، حقوق مدنی، خلع سلاح و انتقاد از سرمایه‌داری تأکید می‌کرد و در سازماندهی تظاهرات‌های ضد جنگ ویتنام، نقش فعالی داشت. در اواخر دهه ۱۹۶۰م، رادیک به‌طور فزاینده‌ای به مسائل فمینیستی علاقه‌مند شد و به انتقاد از ساختارهای مردسالارانه درون جنبش چپ نو پرداخت. او در تشکیل گروه‌های فمینیستی رادیکال مشارکت داشت و بر اهمیت استقلال جنبش زنان از سازمان‌های مرد‌محور تأکید می‌کرد. پس از افول جنبش چپ نو، رادیک به‌عنوان نویسنده و کنشگر مستقل به کار خود ادامه داد و به موضوعاتی همچون عدالت اجتماعی، محیط زیست و صلح پرداخت. او در ۲۰ مارس ۲۰۱۱م درگذشت.[۱]

دیدگاه‌های سارا رادیک

مهم‌ترین اثر سارا رادیک، تفکر مادرانه، چارچوبی نو در فلسفهٔ اخلاق و نظریهٔ فمینیستی ارائه کرد و نگاه‌های رایج در اخلاق سنتی مردمحور را به چالش کشید. رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مباحث صلح‌طلبی و سیاست، بر حوزه‌هایی مانند مطالعات صلح، نظریۀ سیاسی فمینیستی و آموزش اخلاق تأثیر گذاشت.[۲]

مادرانگی

سارا رادیک در نظریهٔ «تفکر مادرانه»، مادرانگی را نه صرفاً یک نقش زیستی یا عاطفی، بلکه شیوه‌ای متمایز از شناخت و کنش اخلاقی می‌داند که از تجربهٔ مراقبت روزمره از کودک پدید می‌آید. از دید او، این تجربه نوعی موضع معرفت‌شناختی خاص ایجاد می‌کند که بر پاسخ‌گویی عملی به نیازهای موجودی آسیب‌پذیر و وابسته استوار است. فعالیت مادرانه با توجه به سه خواست بنیادی کودک، بقا، رشد و پذیرش اجتماعی، ساختاری هدفمند و عقلانی می‌یابد و صرفاً به احساس یا غریزه فروکاسته نمی‌شود. وی تأکید می‌کند که تفکر مادرانه محدود به زنان یا مادران زیستی نیست و هر فردی می‌تواند با پرورش این منش فکری–اخلاقی، به آن دست یابد. هدف او ارائهٔ الگویی جایگزین در اخلاق است که ارزش‌هایی چون مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در برابر الگوهای مسلط مبتنی بر سلطه، پرخاشگری و انتزاع‌گرایی قرار می‌دهد. بر این اساس، تفکر مادرانه افزون بر یک رویکرد تربیتی، ظرفیتی برای نقد اجتماعی و صورت‌بندی سیاست‌های صلح‌محور در عرصهٔ عمومی دارد.[۳]

ویژگی‌های اصلی تفکر مادرانه از نظر رادیک عبارت‌اند از:

  • عشق محافظتی: مراقبت آمیخته با احساس برای ایجاد محیط امن؛
  • عشقِ توجه: حضور همدلانه و شناخت ذهنیت دیگری؛
  • عشق موشکافانه: نگاه تأملی و واقع‌بینانه پیش از اقدام؛
  • فروتنی: پذیرش محدودیت‌ها و عوامل غیرقابل‌کنترل؛
  • کنترل متعادل: که به یافتن تعادل میان غفلت و مراقبت افراطی می‌انجامد.[۴]

مادری و نقش‌های جنسیتی

رادیک مادر را نه بر اساس جنسیت، بلکه بر اساس انجام کار مادری تعریف می‌کند. اگرچه بخشی از این کار مانند بارداری و شیردهی، مختص زنان است، اما بخش زیادی از آن را مردان نیز می‌توانند بر عهده بگیرند. در مقابل، پدربودن بیشتر بر اساس اقتضائات فرهنگی مانند نان‌آوری و حفاظت تعیین می‌شود که گاه با اقتدار مادرانه در تعارض است. هدف اخلاق مادرانه، گذر از جنسیت‌زدایی نقش‌ها است تا مردان و زنان به یکسان بتوانند مادری کنند.[۵]

ابعاد عمل مادرانه و پیامدهای اجتماعی آن

رادیک سه بعد برای عمل مادرانه برمی‌شمارد: حفظ زندگی کودک، پرورش کودک برای رسیدن به کمال انسانی و آموزش برای شهروندی اجتماعی. مادران گاه در تقابل میان ارزش‌های فردگرایانهٔ جامعه و ارزش‌های مراقبتی خود قرار می‌گیرند. رادیک خواستار نفوذ این فضایل در عرصهٔ عمومی است؛ کسانی که مانند مادران می‌اندیشند، بهتر می‌توانند واقعیت ویرانگر جنگ را که جان کودکان را می‌ستاند، درک کنند.[۶]

نقد دیدگاه‌های سارا رادیک

دیدگاه‌های سارا رادیک و دیگر نظریه‌پردازان اخلاق مراقبت با واکنش‌های انتقادی گوناگونی همراه بوده است. منتقدان استدلال می‌کنند که تأکید بر ارزش‌های مراقبتی به‌عنوان مبنای اخلاق و صلح، می‌تواند به رویکردی زن‌مدار یا یک‌جانبه بینجامد، در حالی که فضایل اخلاقی‌ای مانند عدالت، مسئولیت و احترام، عام و مشترک میان همه انسان‌ها دانسته می‌شوند.[۷] در پاسخ به این نقد، برخی اندیشمندان از جمله لارنس بلوم کوشیده‌اند با ترکیب اصول کلی اخلاقی و عواطف نوع‌دوستانه، چارچوبی فراگیرتر و غیرجنسیتی ارائه دهند.[۸]

نقد دیگر آن است که تمرکز بیش از حد بر مراقبت و احساسات ممکن است به تضعیف اصول عام اخلاقی، به‌ویژه عدالت، بینجامد و مرزهای هنجاری اخلاق را مبهم کند.[۹] از منظر فمینیستی نیز این نگرانی مطرح شده است که پیوند دادن فضیلت مراقبت با زنان یا مادران، ناخواسته به بازتولید نقش‌های سنتی جنسیتی و افزایش فشار و بهره‌کشی از زنان منجر شود. بر این اساس، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که پیچیدگی کنش‌های انسانی را نمی‌توان به دوگانه‌های زنانه/مردانه فروکاست و توجه به تنوع تجربه‌ها و کنشگران اجتماعی ضروری است.[۱۰]

پانویس

  1. ↑ Sara Ruddick, 1935–2011" radicalphilosophy vebsit"
  2. ↑ غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص2-8.
  3. ↑ غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص4-6.
  4. ↑ غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، 1401ش، ص13-16.
  5. ↑ Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace 1986, p. 42.
  6. ↑ تانگ، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانش های فمنیسیت ،1382ش، ص174؛ Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, p360. .
  7. ↑ اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.
  8. ↑ اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.
  9. ↑ Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.
  10. ↑ Kerber,l.k. (1993). “Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.

منابع

  • اسلامی، سیدحسن، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، فصلنامهٔ مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۱، ۱۳۸۷ش.
  • تانگ، رزمری، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانش‌های فمنیسیت، ترجمهٔ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش.
  • غفارزاده، مریم و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن»، مجلهٔ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارهٔ شمارهٔ ۲۹، ۱۴۰۱ش.
  • "Ruddick 1935-2011", radicalphilosophy vebsit, Accessed on: 3 February 2026
  • Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc.
  • Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986),
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=سارا_راديک&oldid=19835»