|
|
| (۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''سارا راديک'''؛ فمینیست، نویسنده تفکر مادری؛ به سوی سیاست صلح. | | [[پرونده:سارا راديک.jpg|جایگزین= سارا راديک|بندانگشتی|سارا راديک]] |
| | '''سارا رادیک'''؛ فیلسوف و نظریهپرداز اخلاق فمینیستی. |
|
| |
|
| سارا رادیک، در کتاب "انديشيدن مادرانه" اين نظريه را مطرح ميکند که ارزشها، تجربيات و دانش ناشي از توانايي مادري [[زنان]] ميتواند بديلي اخلاقي در برابر پرخاشگري و تهاجم [[مردان]] بيافريند. انديشه مادري که بر پايه ارزشهايي چون سازگاري، صلحطلبي، سهلگيري، همدلي، احترام، توجه، مراقبت، توجه همزمان به وسيله و هدف و امتناع از جدا دانستن اين دو استوار است، تنها مختص مادران نيست، بلکه ميتواند به عنوان يک الگو براي دستيابي به دنيايي بهتر مورد استفاده قرار گيرد. | | سارا رادیک بهعنوان یکی از پیشگامان جنبش چپ نو و [[فمینیسم رادیکال]] در [[آمریکا]]، تأثیر پایداری بر فعالیتهای سیاسی و اجتماعی گذاشته است. انتقادات او از ساختارهای [[مردسالاری|مردسالار]] درون جنبشهای چپ، به شکلگیری فمینیسم مستقل و خودمختار کمک کرد. آثار و نوشتههای او برای مطالعهی تاریخ جنبشهای اجتماعی دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م مورد استفاده قرار میگیرند. او همچنین نظریهپرداز [[اخلاق فمینیستی]] بهویژه در تکوین و گسترش اخلاق مراقبت، شناخته میشود. او با طرح مفهوم تفکر مادرانه کوشید شیوهای بدیل از شناخت و کنش اخلاقی را بر پایۀ تجربهٔ مراقبت روزمره صورتبندی کند و از این رهگذر، مبانی اخلاق سنتیِ مبتنی بر عقلانیت انتزاعی و مردمحور را به نقد بکشد. اندیشههای رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مسائل [[صلح]]، [[سیاست]] و [[مسئولیت اجتماعی]]، بر حوزههایی چون نظریهٔ سیاسی فمینیستی و مطالعات صلح، تأثیرگذار بوده است. |
| | |
| راديک از همگان دعوت ميکند که مادرانه به پديده جنگ بنگرند. نه چون مادر هستند و نه چون حتي يک زناند، بلکه بهعنوان يک انسان از دريچه چشم يک مادر به انسان و حيات او بنگرند.
| |
|
| |
|
| == زندگینامه == | | == زندگینامه == |
| سارا راديک (سارا الیزابت لوپ) در 17 فوریه 1935 به دنیا آمد و در 20 مارس 2011 درگذشت. | | سارا رادیک (به انگلیسی: Sara Ruddick) در [[۱۷ فوریه|۱۷ فوریهٔ]] ۱۹۳۵م در یک خانواده یهودی در نیویورک به دنیا آمد. او از نوجوانی به مسائل اجتماعی و سیاسی علاقهمند شد. رادیک در رشتهی تاریخ تحصیل کرد و پس از فارغالتحصیلی، برای تحصیل در رشته فلسفه سیاسی به دانشگاه شیکاگو رفت؛ در آنجا بود که با فعالیتهای سیاسی آشنا شد، اما همزمان بر ارزشهایی مانند دموکراسی مشارکتی، حقوق مدنی، خلع سلاح و انتقاد از سرمایهداری تأکید میکرد و در سازماندهی تظاهراتهای ضد جنگ ویتنام، نقش فعالی داشت. در اواخر دهه ۱۹۶۰م، رادیک بهطور فزایندهای به مسائل فمینیستی علاقهمند شد و به انتقاد از ساختارهای مردسالارانه درون جنبش چپ نو پرداخت. او در تشکیل گروههای [[فمینیسم رادیکال|فمینیستی رادیکال]] مشارکت داشت و بر اهمیت استقلال جنبش زنان از سازمانهای مردمحور تأکید میکرد. پس از افول جنبش چپ نو، رادیک بهعنوان نویسنده و کنشگر مستقل به کار خود ادامه داد و به موضوعاتی همچون عدالت اجتماعی، محیط زیست و صلح پرداخت. او در [[۲۰ مارس]] ۲۰۱۱م درگذشت.<ref>[https://www.radicalphilosophy.com/obituary/sara-ruddick-1935-2011 Sara Ruddick, 1935–2011" radicalphilosophy vebsit"] |
| سارا رادیك به واسطه آگاهی از خطرهای تأیید بردگی یا تجلیل از زجر، نظریه «تفكر مادرانه» را مطرح میسازد و در مورد الحاق آن به حوزه روابط بینالمللی به بحث میپردازد. تفكر مادرانه سارا رادیك، تجسم بخش آرمانهایی چون «عشق دلسوزانه» است (به تبعیت از سیمون ویل و آیریش ماردوچ) كه از نظر او در سه وظیفهای كه در مجموع مادری [[زن]] به عنوان یك عمل تعیین میكنند، آشكارند. این وظایف حفظ زندگی كودكان، بزرگ كردن آنها و مقبول ساختن آنها برای جامعهای است كه بزرگتر از خانواده اصلی آنهاست.<ref>نویسنده: کلود یا کارد،مترجم: زهرا جلالی، اخلاق فمینیستی، Feminist Ethics منبع: THE ENCYCLOPEDIA OF PHILOSOPHDIY SUPPLEMENT DONALDM. BORCHERT. EDITORIN CHIEF</ref>
| | </ref> |
| | |
| == دیدگاه ==
| |
| سارا رادیک، در کتاب "انديشيدن مادرانه" اين نظريه را مطرح ميکند که ارزشها، تجربيات و دانش ناشي از توانايي مادري [[زنان]] ميتواند بديلي اخلاقي در برابر پرخاشگري و تهاجم [[مردان]] بيافريند. انديشه مادري که بر پايه ارزشهايي چون سازگاري، صلحطلبي، سهلگيري، همدلي، احترام، توجه، مراقبت، توجه همزمان به وسيله و هدف و امتناع از جدا دانستن اين دو و... استوار است، تنها مختص مادران نيست، بلکه ميتواند بهعنوان يک الگو براي دستيابي به دنيايي بهتر مورد استفاده قرار گيرد. راديک از همگان دعوت ميکند که مادرانه به پديده جنگ بنگرند. نه چون مادر هستند و نه چون حتي يک زناند، بلکه بهعنوان يک انسان از دريچه چشم يک مادر به انسان و حيات او بنگرند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/1597534 ((مادری در نظریات فمینیستی))، وب سایت آخرین خبر]</ref>
| |
| | |
| رادیک با مقايسهي ماركسيسم و فمينيسم ميگويد: «همان طور كه موضع پرولتاريايي بينشي برتر است كه تجربه و شرايط ظالمانهي كار آن را پديد آورده است، موضع فمينيستي نيز بينشي برتر است كه شرايط سياسي و كار متمايز زنان آن را ايجاد كرده است. متفكرانِ موضع نگر حاضرند اعلام كنند كه ارزشهاي حاكم ويرانگر و انحراف آميزند و موضع فمينيستي نمودار نظم «واقعي» و به طرزي شايسته، انسانيِ زندگي است. ميتوان گفت كه نظريهپردازان موضعنگر، از جمله متفكراني كه به مادري نظر دارند، چشمشان به ديدار حقيقت باز شده است- و، به راستي، به نظر ميرسد كه بسياري از نظريهپردازان موضعنگر كه من كارِ نيروبخش آنها را حياتي يافتهام دقيقاً همين را ميگويند.»<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), p. 129.</ref>
| |
|
| |
|
| سارا رادیک میگوید گرچه من خودم را در زمرهي نظريه پردازانِ موضع نگر جاي ميدهم، آن گام واپسيني را بر نميدارم كه به نظر ميرسد برخي بر ميدارند به اين صورت كه مدعي ميشوند يك موضع، واجد حقيقتي تمام عيار و مطلق است. از حيث معرفت شناسانه من همچنان اعتقاد دارم كه جميع دلايل با محك اعمالي كه اين دلايل از آن ها سر بر ميآورند آزمون ميشوند؛ بر اين اساس، توجيهات در تعهداتي كه با آنها آغاز ميشوند پايان ميپذيرند. با اين كه من فكر جهاني را در سر دارم كه با ارزش هاي كارِ مراقبت آميز سامان و سازمان يافته است، نمي توانم بنيادها، دليل يا خدايي را بشناسم كه بر قامت اين پنداشت جامهي توجيه بپوشاند.به نظر مي رسد كه راديك در اين جا نه تنها قائل به اين است كه موضع معرفت شناسانهي فمينيستي برتر از مواضع حاكم است، بلكه به اين نيز عقيدهمند است كه اين موضع درست است، گو اين كه اين درستي احتمالاً مطلق نيست.به هر حال رويكرد سارا راديك متضمن تعريفي دوباره است.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), p. 134-135.</ref> | | == دیدگاههای سارا رادیک == |
| | مهمترین اثر سارا رادیک، ''تفکر مادرانه''، چارچوبی نو در فلسفهٔ اخلاق و نظریهٔ فمینیستی ارائه کرد و نگاههای رایج در اخلاق سنتی مردمحور را به چالش کشید. رادیک با پیونددادن مراقبت فردی به مباحث صلحطلبی و سیاست، بر حوزههایی مانند مطالعات صلح، نظریۀ سیاسی فمینیستی و آموزش اخلاق تأثیر گذاشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص2-8.]</ref> |
|
| |
|
| ما به طور معمول مادران را مؤنث ميدانيم و پدران را مذكر. اما راديك مادر را هر آن كسي ميداند كه كار مادري را بر عهده ميگيرد. بخش اعظم چنين كاري را هم [[مردان]] و هم [[زنان]] ميتوانند انجام دهند، اما نه همهي آن را. مردان نميتوانند باردار شوند، كودكي به دنيا آورند يا از پستان شير دهند. بدين قرار اغلبِ مادران در واقع زن هستند. وانگهي، در حالي كه مادر بودن عهدهدار شدنِ كاري است كه «نيازهاي فرزندان» آن را «رقم مي زند»، پدر بودن را اقتضائات فرهنگي_ نياز به نان آور بودن و حافظ و حامي بودن_ تعيّن ميبخشد. راديك ميگويد كه اقتدار پدران «از رهگذر مراقبت حاصل نميشود و در واقع اقتدار مادرانه را كه از اين طريق به دست ميآيد متزلزل ميكند». مردان ميتوانند بدين قرار بر كار مادران فرزندانشان سيطره يابند و از آن بهره كشي كنند. گذر از اين جنسيتي كردنِ نقش ها- به طوري كه مردان و زنان بتوانند به يكسان مادري كنند و بنابراين، (تقريباً ) به يكسان مادر به شمار آيند- يك هدف اصليِ آن اخلاقي است كه در تفكر مادرانه ريشه دارد.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), p. 42.</ref>
| | === مادرانگی === |
| | سارا رادیک در نظریهٔ «تفکر مادرانه»، [[مادرانگی]] را نه صرفاً یک نقش زیستی یا عاطفی، بلکه شیوهای متمایز از شناخت و کنش اخلاقی میداند که از تجربهٔ مراقبت روزمره از [[کودک]] پدید میآید. از دید او، این تجربه نوعی موضع معرفتشناختی خاص ایجاد میکند که بر پاسخگویی عملی به نیازهای موجودی آسیبپذیر و وابسته استوار است. فعالیت مادرانه با توجه به سه خواست بنیادی کودک، بقا، رشد و پذیرش اجتماعی، ساختاری هدفمند و عقلانی مییابد و صرفاً به احساس یا غریزه فروکاسته نمیشود. وی تأکید میکند که تفکر مادرانه محدود به زنان یا مادران زیستی نیست و هر فردی میتواند با پرورش این منش فکری–اخلاقی، به آن دست یابد. هدف او ارائهٔ الگویی جایگزین در اخلاق است که ارزشهایی چون مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در برابر الگوهای مسلط مبتنی بر سلطه، پرخاشگری و انتزاعگرایی قرار میدهد. بر این اساس، تفکر مادرانه افزون بر یک رویکرد تربیتی، ظرفیتی برای نقد اجتماعی و صورتبندی سیاستهای صلحمحور در عرصهٔ عمومی دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص4-6.]</ref> |
|
| |
|
| كارِ مادري، به زعم راديك، نمودار آرمانهاي عاري از خشونتِ چشم پوشي و كنارهگيري (از خشونت)، مقاومت، آشتي دادن و برقراري صلح است. چنين نيست كه همهي مادران اين صفات را در خود جلوهگر سازند يا در همه حال چنين كنند، ولي در مادري كردن گرايشي به تلاش براي نزديك شدن به اين غايات، «پيكاري در راه عدم خشونت» است.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), p. 57.</ref>
| | ویژگیهای اصلی تفکر مادرانه از نظر رادیک عبارتاند از: |
|
| | * '''عشق محافظتی:''' مراقبت آمیخته با احساس برای ایجاد محیط امن؛ |
| سارا رادیک مدعي است كه جامعه بايد به فضيلتهايي كه به «عملِ مادرانـه» مـينامـد، ارج نهـد. همانند هر عمل انسانياي، عمل مادر شكلي از انديشيدن با غايات و منطق خـاص اسـت كـه بـا نگهداري فرزندان سازگار است. او سه بعد براي عمل مـادري برمـيشـمرد:
| | * '''عشقِ توجه:''' حضور همدلانه و شناخت ذهنیت دیگری؛ |
| #«حفـظ زنـدگي كودك»: كودك بدون تغذيه و لوازم حيات زنده نميماند. مادران بـراي ايجـاد تعامـل خـوب بـا فرزندان، نيازمند پروراندن فضايلي چون توان بررسي دقيق امـور، تواضـع و خـوشرويـيانـد؛
| | * '''عشق موشکافانه:''' نگاه تأملی و واقعبینانه پیش از اقدام؛ |
| #«پرورش كودكان»: اين به معناي تحميل نسخه زندگي مادر بر كودك نيست، بلكه بايـد به كودكش كمك كند تا به اين درك برسد تلاشش براي تبديل شـدن بـه انسـاني كامـل مهـم است؛
| | * '''فروتنی:''' پذیرش محدودیتها و عوامل غیرقابلکنترل؛ |
| # «آموزش»: مادران تلاش ميكننـد فرزندانشـان را شـهرونداني اجتمـاعي و قـانونمنـد كنند. اما گاه مادران دلسوز انتظارات جامعه را نميپذيرند. شايد مـادري از مهيـاشـدن پسـرش براي مبارزه با عوامل غيرعادلانه امتناع كند. آن مـادران، از يـك سـو خـود را ميـان ارزشهـاي جامعة فردگرا و رقابتي و از سوي ديگر ميان اعتقاد دروني به اينكه ارزشهاي جامعه، معيـوب و ناقصاند، گرفتار مييابند. به اعتقاد راديك، مادرِ متعهد باييد تصمیم بگيـرد كـه آيـا ارزشهـاي اوست كه فعالیتهاي فرزندش را جهت ميدهد یا جامعهی بزرگتر. تا چه اندازه مهـم اسـت كـه فرزند او پايبند به هنجارهاي اجتماعي باشد يا آنها را نقادي كند؟ خواستة اصلي راديك نفوذ عمل بر مبناي فضيلت مادري در عرصه عمومي است. كساني كه مانند مـادران فكـر مـيكننـد، براي فهم معناي جنگ در واقعيت، تا معناي آن در فضاي انتزاعـي مسـتعدترند. نـزد انديشـمند مادريتي، جنگ واقع است كه بـا مـرگ همـراه اسـت و مهـمتـرين دسـتاورد عمـل مـادري و عزيزترين چیزهاي آدمي را، يعني زندگي بچههايي كه وقت زيادي براي مراقبت و آموزش آنها صرف شده، از او ميستاند.<ref>تانگ، رزمري، اخلاق فمنيسيت فمنيسم و دانش هـاي فمنيسـيت، ترجمـة عبـاس يزداني،1382ش، ص 174</ref> <ref>Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc. p360. .</ref>
| | * '''کنترل متعادل:''' که به یافتن تعادل میان غفلت و مراقبت افراطی میانجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص13-16.]</ref> |
|
| |
|
| به تعبير سارا رادیك، نقشهای بارز مراقبتي [[زنان]] را بايـد در اموري همچون محافظت و پرستاري از سـوي ايشـان و تـلاش بـراي ايجـاد و توسـعه صـلح درپيامدها و عرصههاي بينالمللي مورد توجه قرار داد؛ اين ويژگيها بنياني بـراي اتخـاذ رهيـافتي غيرخشونت آميز در حل وفصل مسائل ارائه ميكند و ميتواند افزون بر سطوح شخصي و ملـي در قلمرو جهاني نيز الهام بخش باشد. پس بـا چنـين اوصـافي، اخـلاق مراقبـت مـيتوانـد در قلمروي فراتر از عرصه خصوصي و حتي ملي كاربرد داشته باشد؛ هرچند مبناي مهم نگرشهاي مختلف فمنيستي آن است كه تفاوتي بين عرصه خصوصي و عمومي وجود ندارد و هر امر حتـي شخصي و خصوصي هم امري سياسي به شمار ميآيد.<ref>] Friedman, Marilyn and Bolte, Angela (2007). Ethics and Feminism, in: The Blackwell Guide to Feminist Philosophy, Edi. By Linda Martin Alcoff and Eva Feder Kittay, Malden, Blackwell Publishing LTd. </ref>
| | === مادری و نقشهای جنسیتی === |
| | رادیک مادر را نه بر اساس [[جنسیت]]، بلکه بر اساس انجام کار مادری تعریف میکند. اگرچه بخشی از این کار مانند بارداری و شیردهی، مختص زنان است، اما بخش زیادی از آن را مردان نیز میتوانند بر عهده بگیرند. در مقابل، پدربودن بیشتر بر اساس اقتضائات فرهنگی مانند نانآوری و حفاظت تعیین میشود که گاه با اقتدار مادرانه در تعارض است. هدف اخلاق مادرانه، گذر از جنسیتزدایی نقشها است تا مردان و زنان به یکسان بتوانند مادری کنند.<ref>Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace 1986, p. 42.</ref> |
|
| |
|
| به هر حال باید توجه داشت رهيافتهاي مراقبتمحـور فمنيسـتي، بـهرغـم ادعـاي بـيطرفـي در دعـاوي اخلاقـي و طـرح فضيلتهاي اخلاقي، به دليل حساسيت [[جنسی|جنسي]]، رهیافتهايي زنمدارانه و يكجانبه نگرند، چـون اخلاق نميتواند از منظر خاص زنانه شروع شود و به منزله اخلاقها قلمـداد شـود. طبـق اخـلاق سنتي گرچه با توجه به خصوصيات هريك از [[مرد]] و [[زن]]، برخى فضايل براي مردان شايستهتـر و برخى برازنده زنان است، فضايل اصيل اخلاقي عام و مشتركاند. پس طبق اين منظـر، منصـفانه نیست بگويم در اخلاق سنتي فضايل و رذایل به دو دسته زنانه و مردانـه تقسیم ميشـوند يـا فضایل مردانه را برتر ميداند. چنانكه پيتر سينگر با آوردن سخنان زني در كتاب کارول گيليگان، كـه در آن صداي اخلاق جهاني شنيده ميشود، نتيجه ميگيرد زنان نيـز هماننـد مـردان بـه اصـول كلي اخلاقي گرايش دارند و اخـلاق جنسـيتمـدار نيسـت. <ref>اسلامي، سید حسن 1387؛ «جنسيت و اخلاق مراقبت»، فصـلنامـة مطالعـات راهبـردي زنان، س 11 ، 42؛ ص 32.</ref> حال اگر مراقبـت فضـيلتي اخلاقي محسوب شود، دليلي وجود ندارد كه مردان در عمل يا كسب اين فضيلت نـاتوان تلقـي شوند. نل نادينگز نيز تأكيد ميكند كه اين اخلاق براي تمام انسانيت است . ازاينرو، جنسـيتمـدار نيست.<ref>Noddinges,Nel.(1989).women and evil, Berkeley and losangeles: university of California press. p189.</ref>
| | === ابعاد عمل مادرانه و پیامدهای اجتماعی آن === |
| | رادیک سه بعد برای عمل مادرانه برمیشمارد: حفظ زندگی کودک، پرورش کودک برای رسیدن به کمال انسانی و آموزش برای شهروندی اجتماعی. مادران گاه در تقابل میان ارزشهای فردگرایانهٔ جامعه و ارزشهای مراقبتی خود قرار میگیرند. رادیک خواستار نفوذ این فضایل در عرصهٔ عمومی است؛ کسانی که مانند مادران میاندیشند، بهتر میتوانند واقعیت ویرانگر جنگ را که جان کودکان را میستاند، درک کنند.<ref>تانگ، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانش های فمنیسیت ،1382ش، ص174؛ Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, p360. .</ref> |
|
| |
|
| علاوه بر اين، در رهيافت فمنيسيت میان اخلاق به عنوان صفات نفسانى و رفتارى و علم اخلاق به مثابه مجموعهاى از هنجارها و نیز میان دو عمـل اخلاقـىِ رايـج در جوامع گذشته و حال خلط شدهاست. چه بسا اخـلاق در جامعـهاى زنمـدار باشـد، امـا ميـزان پاىبندى همه يا برخي زا آن جامعه به ارزشهای فمنيستی نـاچيز باشـد. مسـلماً نمـيتـوان از عملكرد اخلاقى این دسته بر نادرسـتى اخـلاق فمنيسـتى اسـتنتاج کرد و اگـر شـود، خطـايى منطقى صورت گرفتهاست . دربارة ااخلاق سنتى نیز چنين مطلبی صادق است.<ref>تانگ، رزمري؛ 1382. اخلاق فمنيسيت فمنيسم و دانش هـاي فمنيسـيت، ترجمـة عبـاس يزداني، قم: دفتر مطالعات زنان. ص 177.</ref>
| | == نقد دیدگاههای سارا رادیک == |
| | دیدگاههای سارا رادیک و دیگر نظریهپردازان اخلاق مراقبت با واکنشهای انتقادی گوناگونی همراه بوده است. منتقدان استدلال میکنند که تأکید بر ارزشهای مراقبتی بهعنوان مبنای اخلاق و صلح، میتواند به رویکردی زنمدار یا یکجانبه بینجامد، در حالی که فضایل اخلاقیای مانند [[عدالت]]، [[مسئولیت]] و احترام، عام و مشترک میان همه انسانها دانسته میشوند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref> در پاسخ به این نقد، برخی اندیشمندان از جمله لارنس بلوم کوشیدهاند با ترکیب اصول کلی اخلاقی و عواطف نوعدوستانه، چارچوبی فراگیرتر و غیرجنسیتی ارائه دهند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref> |
|
| |
|
| با توجه به اين مسائل، برخي سعي كردهاند اخلاق مبتنـي بـر فضـيلت مراقبـت را به مثابـةی نظريهی اخلاقيِ جامع براي [[زنان]] و [[مردان]] و فراتر از [[جنسيت]]، معرفي كننـد. لارِنـس بلـوم معتقـد است اخلاقِ مبتني بر محبت درواقع مبتني بر اصول كلـي اسـت دال بـر اينكـه، بايـد در قبـال كساني كه با آنها ارتباط داريم مهربان و مسئول باشيم، و محبـت نسـبت بـه اشـخاص خـاص نميتواند به طور كامل در قالب اصولي كلي تدوين شود؛ بااينحال اين اخلاق مبتني بـر محبـت براي عمل اخلاقي مهم است.<ref>Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc. p17.</ref>
| | نقد دیگر آن است که تمرکز بیش از حد بر مراقبت و احساسات ممکن است به تضعیف اصول عام اخلاقی، بهویژه عدالت، بینجامد و مرزهای هنجاری اخلاق را مبهم کند.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref> از منظر فمینیستی نیز این نگرانی مطرح شده است که پیوند دادن فضیلت مراقبت با زنان یا مادران، ناخواسته به بازتولید نقشهای سنتی جنسیتی و افزایش فشار و بهرهکشی از زنان منجر شود. بر این اساس، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که پیچیدگی کنشهای انسانی را نمیتوان به دوگانههای زنانه/مردانه فروکاست و توجه به تنوع تجربهها و کنشگران اجتماعی ضروری است.<ref>Kerber,l.k. (1993). “Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.</ref> |
| | |
| همچنين، در سنت وظيفهشناسانه رايج، وظيفـه كـه اساس اخلاقيات است در تضاد با احساس تلقي ميشود و ازاينرو از درك اين نـاتوان اسـت كـه عواطف نوعدوستانه، مثل هـمدردي، دلايلـي را بـراي عمـل اخلاقـي بـهدسـت مـيدهنـد.<ref>Blum,Lawrence(1980),Friendship,Altruism and Morality,london:routledge & kegan paul. p117.</ref>
| |
| | |
| بلوم ميكوشد اين دو نظر متضاد را اينگونه تلفيق كند كه هرچنـد فضـيلت مراقبـت در [[زنان]] قويتر از [[مردان]] است، اين تفاوتي بنيادي بين آنان ايجـاد نمـيكنـد و از نظـر اخلاقـي برابرند.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref>
| |
| | |
| اخلاق مراقبت گيليگان نيز از اين منظر نقد ميشود كه از منظري ديگر ميتـوان بـه معيـار تعيين مصداق مهمترين فضیلت اخلاقي توجه كرد. مراقبت گرچه فضيلت است، در مقايسـه بـا فضیلت عدالت، كم اهمیت تر است. لذا بهتر است عمل آدمي ناشي از اصول اخلاقي كلي باشد تـا اينكه از احساس مراقبتي خاص نسبت به شخصي خاص سرچشمه بگيرد. اين ديـدگاه بـا انكـار قواعد عام اخلاق، به حذف اخلاق ميانجامد . از آنجا كه اخلاق مراقبت بدون توجه به اصول عـام
| |
| اخلاقي ناقص است، محبت و عدالت هر دو براي نظام اخلاقي كامل لازمانـد. چنـانكـه افـرادي چون ريتا منينگ سعي در نزديك كردن اخلاق مراقبت بـه اخـلاق عـدالت و تكميـل آن دارد. از ديد او، پايينترين سطح اخلاق، اصل عدالت است، اما مراقبت آرماني اخلاقي اسـت كـه جامعـه متزلزل ما به آن نياز دارد.<ref>Manning,Rita(2005).A care Approach,in Philosophy:A New Introduction,edited by Douglas Mann & G.Elijah Dann,Belmont,USA:Wadsworth.p458.</ref>
| |
| | |
| اخلاق مراقبت از نقدهاي فمنيسيت نيز بی نصيب نمانده است. رو سـيبيلا معتقـد اسـت كـه «انسانها موجوداتي پيچيده بوده و اينگونه تلاشها براي تعريف آنها، درنهايـت باعـث تقليـل آنان ميشود.»<ref>] Stainton Rogers,Wendy& Stainton Rogers,Rex (2004).The Psychology of Gender and Sexuality. New York:Open University Press.p71.</ref>
| |
| | |
| ليندا جي . نيكلسن ميپرسد كه چرا بايد خود را به دو مدل فكـري زنانه و مردانه محدود كنيم؟ اگر [[زنان]] در مقايسه با [[مردان]] مراقبـتگـر مناسـبيانـد، بـه لحـاظ معرفتي، اخلاقي و سیاسي نامعقول است كه زنان را با فضيلت مراقبت مرتبط بدانیم. چون ايـن دیدگاه را حمايت ميكند كه زنان «موظف» به مهرباني و مراقبتاند يا لازمة بدتر اینكـه، چـون [[زنان]] توان مراقبتگري دارند، آنها «باید» چنين كنند و مهم نيست كه يـن امـر بـه ضررشـان تمام شود. اگرچه نقشهاي متمايزي كه زنان و مردان در ساحتهاي خصوصـي و عمـومي ايفـا ميكنند عامل مهمي در تبيين گيليگان است، به رويههاي خاص در هريك از ساحتها در طول زمان و در درون گروهها و كنشگران اجتمـاعي متفـاوت توجـه نكـردهاسـت.<ref> Kerber,l.k. (1993).“Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310. </ref>
| |
| | |
| در نگاه كلي، اخلاق مراقبت نميتواند فضيلتهـايي را بـه منزلـه معيـار عـام عمـل اخلاقـي برحسب الگوهاي جنسيتي زنانه طرح كند كه جانبدارانه، وابسته به احساسات و جزئي نگر باشد و درنتيجه نظام اخلاقيِ عامي براي همه بشريت، فارغ از قواعد كلي اخلاق عمومي، طـرح كنـد. ازاينرو، اين نظريه به دليل پايبند نبودن به اصـول كلـي اخـلاق و عـدم تبيـين درسـت بـراي ماهيت فضيلتهاي كلي و مشترك اخلاقي، درون ناسازگار و نظريهاي غير نظاممند است. عـلاوه
| |
| بر این، طرفداران نظریه «اخلاق مراقبت» درحاليكه اخلاق سنتي را به دليل كلي بودن نقد ميكنند، بـراي طراحـي نظـام اخلاقي خود بايد از همين قواعد عمومي بهره ببرند و ميبرند. درنتيجه، آنان يا بايد نسـبيتگـرا شوند كه در اين صورت نميتوانند از برتري اخلاق زنانه سخن گويند، يا از الگوي سنتي مردانـه كه به احكام مطلق و ثابت و فضايل عام مشترك معتقد است، پيروي كنند كـه در ايـن صـورت دچار تناقض خواهند شد. بنابراين، نظريه اخلاقي مراقبت را در بهترين برداشت ميتوان مكمـل نظام اخلاقي رايج تلقي كرد.
| |
| | |
| ==جوایز==
| |
| سارا رادیک در سال 2002م جایزه [[زن]] برجسته فیلسوف سال را توسط انجمن زنان در فلسفه دریافت کرد. میز گردی برای تجلیل از کار او در نشست انجمن فلسفی آمریکا در سن دیگو در سال 2012 برگزار شد.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Sara_Ruddick ((Sara Ruddick))، در ویکی پدیا انگلیسی]</ref>
| |
| == آثار==
| |
| * تفکر مادرانه، مترجم: سیاوش ظفراسماعیلی، نشر: نارون دانش، سال 1401 <ref>[https://www.gisoom.com/book/11806305/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/ ((کتاب تفکر مادری))، وب سایت جامع گیسوم]</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| * [[کلودیا کارد]]
| |
| * [[سارا لوسيا هوگلند]]
| |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
| | |
| == منابع == | | == منابع == |
| *تانگ، رزمري،اخلاق فمنيسيت فمنيسم و دانش هـاي فمنيسـيت، ترجمـة عبـاس يزداني، قم: دفتر مطالعات زنان، 1382ش. | | * اسلامی، سیدحسن، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، فصلنامهٔ مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۱، ۱۳۸۷ش. |
| *اسلامي، سید حسن، «ج نسيت و اخلاق مراقبت »، فصـلنامـة مطالعـات راهبـردي زنان، س 11 ،1387ش. | | * تانگ، رزمری، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانشهای فمنیسیت، ترجمهٔ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش. |
| *((کتاب تفکر مادرانه) سایت جامع کتاب گیسوم، تاریخ بازدید: 10 دی 1401ش. | | * غفارزاده، مریم و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، مجلهٔ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارهٔ شمارهٔ ۲۹، ۱۴۰۱ش. |
| *((مادری در نظریات فمینیستی))، و بسایت آخرین خبر،تاریخ درج مطلب:22 اردیبهشت 1394ش، تاریخ بازدید: 10 دی 1401ش. | | {{چپچین}} |
| *((Sara Ruddick))، در ویکی پدیا انگلیسی، تاریخ بازدید:10 دی 1401ش.
| | |
| *Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), | | * "Ruddick 1935-2011", radicalphilosophy vebsit, Accessed on: 3 February 2026 |
| | * Robinson,Fiona(1997). Globalizing Care,Ethics, Feminist Theory,and International Relations, in:Alternatives:Global, Local, Political,Vol.22, No.1, published by: Sage Publications, Inc. |
| | * Sara Ruddick, Maternal Thinking: Toward a Politics of Peace (New York: Ballantine Books, 1986), |
| | {{پایان چپچین}} |
