حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:محمدتقی بهار.jpeg|جایگزین=ملک الشعرا|بندانگشتی|محمدتقی بهار(ملک الشعرا)]] | |||
<big>'''محمدتقی بهار (ملکالشعرا)'''</big>؛ شاعر، ادیب، تاریخنگار و سیاستمدار معاصر ایرانی. <br> | <big>'''محمدتقی بهار (ملکالشعرا)'''</big>؛ شاعر، ادیب، تاریخنگار و سیاستمدار معاصر ایرانی. <br> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۵: | ||
در سال ۱۳۲۴ق، در کابینۀ احمد قوامالسلطنه به وزارت فرهنگ منصوب شد؛ اما پس از یک سال استعفا داد. ریاست نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران و تاسیس جمعیت ایرانی هواداران صلح از دیگر اقدامات او بود.<ref>[http://www.bahar-site.fr/khodNeweshtZendagiBahar.pdf بهار، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار.]</ref> | در سال ۱۳۲۴ق، در کابینۀ احمد قوامالسلطنه به وزارت فرهنگ منصوب شد؛ اما پس از یک سال استعفا داد. ریاست نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران و تاسیس جمعیت ایرانی هواداران صلح از دیگر اقدامات او بود.<ref>[http://www.bahar-site.fr/khodNeweshtZendagiBahar.pdf بهار، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار.]</ref> | ||
6. همسر و فرزندان: | 6. همسر و فرزندان بهار: | ||
بهار ابتدا در مشهد ازدواج کرد و صاحب فرزندی شد؛ ولی عمر آندو بسیار کوتاه بود. ازدواج دوم او با خانم «سودابه صفدری» از نوادگان فتحعلی شاه قاجار صورت گرفت و ماحصل زندگیشان شش فرزند به نامهای؛ «هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد» بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/460282/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1 «محمد تقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | بهار ابتدا در مشهد ازدواج کرد و صاحب فرزندی شد؛ ولی عمر آندو بسیار کوتاه بود. ازدواج دوم او با خانم «سودابه صفدری» از نوادگان فتحعلی شاه قاجار صورت گرفت و ماحصل زندگیشان شش فرزند به نامهای؛ «هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد» بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/460282/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1 «محمد تقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
== | ==تألیفات== | ||
[[پرونده:محمدتقی بهار3.jpeg|جایگزین=دیوان اشعار محمدتقی بهار|بندانگشتی|جلد یکم دیوان اشعار محمدتقی بهار]] | |||
بهار، آثار منظوم و منثور زیادی دارد. بهطور کلی آثار مهم او را میتوان در قالب کتابها، تصحیحات، ترجمهها و مقالات نام برد: | |||
مقالات: تعدادی مقاله در نشریات و روزنامههای «بهار»، «خراسان»، «تازه بهار»، «مجلۀ دانشکده» و «نشریۀ فرهنگ خراسان» | |||
ترجمهها: قطفُ الزهورِ فی التاریخِ الدهورِ و چند متن پهلوی. | |||
کتابها: احوال فردوسی، تاریخ تطور شعر فارسی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، چهار خطابه، مثنوی در مدح واندرز به رضاشاه، دستور پنج استاد، دیوان اشعار به کوشش مهرداد بهار، سبکشناسی، شعر در ایران و فردوسینامه. | کتابها: احوال فردوسی، تاریخ تطور شعر فارسی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، چهار خطابه، مثنوی در مدح واندرز به رضاشاه، دستور پنج استاد، دیوان اشعار به کوشش مهرداد بهار، سبکشناسی، شعر در ایران و فردوسینامه. | ||
تصحیحات: تاریخ بلعمی، تاریخ سیستان، رسالهی نفس، بابا افضل مرقی، شاهنامهی فردوسی، مجمل التواریخ و | تصحیحات: تاریخ بلعمی، تاریخ سیستان، رسالهی نفس، بابا افضل مرقی، شاهنامهی فردوسی، مجمل التواریخ و القصص، منتخب جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1328655 جمشیدی،اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==اندیشۀ سیاسی بهار== | ==اندیشۀ سیاسی بهار== | ||
اندیشۀ سیاسی بهار بر مفاهیمی مانند آزادیخواهی، وطنپرستی، عدالتطلبی و مشروطهخواهی تمرکز دارد. او سیاست را تدبیر امور مبتنی بر صداقت و خردمندی میداند و ویژگیهایی مانند اعتدال، شجاعت و صداقت را برای یک سیاستمدار ضروری میشمارد. در آثارش به موضوعاتی چون آزادی پرداخته و تصنیف «مرغ سحر» از جمله سرودههای برجسته او در این زمینه است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1328655 جمشیدی، «اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)»، وبسایت راسخون.]</ref> | اندیشۀ سیاسی بهار بر مفاهیمی مانند آزادیخواهی، وطنپرستی، عدالتطلبی و مشروطهخواهی تمرکز دارد. او سیاست را تدبیر امور مبتنی بر صداقت و خردمندی میداند و ویژگیهایی مانند اعتدال، شجاعت و صداقت را برای یک سیاستمدار ضروری میشمارد. در آثارش به موضوعاتی چون آزادی پرداخته و تصنیف «مرغ سحر» از جمله سرودههای برجسته او در این زمینه است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1328655 جمشیدی، «اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
[[پرونده:محمدتقی بهار2.jpeg|جایگزین=محمدتقی بهار|بندانگشتی|با محمدرضا پهلوی ،دهه بیست]] | |||
==اندیشۀ دینی بهار== | ==اندیشۀ دینی بهار== | ||
| خط ۴۵: | خط ۵۰: | ||
==زن و حجاب از دیدگاه بهار== | ==زن و حجاب از دیدگاه بهار== | ||
بهار مخالف پوشش سنتی زنان بود و آن را یک باور قدیمی و ریشهدار میدانست. او معتقد بود تا زمانی که قوانین سنتی، زن را با حجاب محدود کنند، زن نمیتواند به دانایی دست یابد و همچنان درگیر هویت گذشتهاش خواهد بود که به دلبری محدود میشود. به نظر بهار، برای کسب هویت جدید، زنان باید از محدودیتهای سنتی رها شوند. بهار در برخی از اشعار خود حجاب را مانعی برای حضور زنان در اجتماع و کسب علم و دانش میدانست.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> بهار در اشعار خود ارتباطی میان چادر و حفظ ناموس نمیبیند.<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_21395_4dd198df098e30654838eac75f3bbd19.pdf جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.]</ref> | بهار مخالف پوشش سنتی زنان بود و آن را یک باور قدیمی و ریشهدار میدانست. او معتقد بود تا زمانی که قوانین سنتی، زن را با حجاب محدود کنند، زن نمیتواند به دانایی دست یابد و همچنان درگیر هویت گذشتهاش خواهد بود که به دلبری محدود میشود. به نظر بهار، برای کسب هویت جدید، زنان باید از محدودیتهای سنتی رها شوند. بهار در برخی از اشعار خود حجاب را مانعی برای حضور زنان در اجتماع و کسب علم و دانش میدانست.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> بهار در اشعار خود ارتباطی میان [[چادر ملی|چادر]] و حفظ ناموس نمیبیند.<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_21395_4dd198df098e30654838eac75f3bbd19.pdf جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.]</ref> | ||
بهار در حالی که خواستار رفع محدودیتها برای زنان است، در برخی از دیدگاههای خود مواضعی ضد زن دارد. او دیدگاه کلی خود درباره زنان را در شعر «در طبیعت زن» بیان کرده و در این اثر زنان را پایینتر از مردان میبیند. در در شعر «کیکنامه»، بهمنظور نمایاندن دلیری و شجاعت مردان، زنان را موجوداتی ضعیف و نیازمند حمایت و حفاظت تصویر میکند. | بهار در حالی که خواستار رفع محدودیتها برای زنان است، در برخی از دیدگاههای خود مواضعی ضد زن دارد. او دیدگاه کلی خود درباره زنان را در شعر «در طبیعت زن» بیان کرده و در این اثر زنان را پایینتر از مردان میبیند. در در شعر «کیکنامه»، بهمنظور نمایاندن دلیری و شجاعت مردان، زنان را موجوداتی ضعیف و نیازمند حمایت و حفاظت تصویر میکند. | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۶: | ||
بهار به ویژگیهای روحی و روانی زنان توجه کرده است و از دیدگاه خود به تحلیل روانشناختی آنها پرداخته است. او معتقد است ویژگیهایی مانند محافظهکاری، گرایش کمتر به منطق و تمایل به پرهیز از نوگرایی در زنان برجستهتر از مردان است. به نظر او، زنان بهجای استفاده از عقل و استدلال برای اثبات نظرات خود، بیشتر به احساساتی مانند اشک و آه تکیه میکنند و مشاهده و احساس را به تفکر و تحلیل ترجیح میدهند. <ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> همچنین، بهار حسادت را از ویژگیهای زنان برشمرده و معتقد است که نباید در حضور آنها از کسی تعریف و تمجید کرد.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2050.]</ref> | بهار به ویژگیهای روحی و روانی زنان توجه کرده است و از دیدگاه خود به تحلیل روانشناختی آنها پرداخته است. او معتقد است ویژگیهایی مانند محافظهکاری، گرایش کمتر به منطق و تمایل به پرهیز از نوگرایی در زنان برجستهتر از مردان است. به نظر او، زنان بهجای استفاده از عقل و استدلال برای اثبات نظرات خود، بیشتر به احساساتی مانند اشک و آه تکیه میکنند و مشاهده و احساس را به تفکر و تحلیل ترجیح میدهند. <ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> همچنین، بهار حسادت را از ویژگیهای زنان برشمرده و معتقد است که نباید در حضور آنها از کسی تعریف و تمجید کرد.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2050.]</ref> | ||
==نقدهای منتقدان بر رویکرد بهار به زن و حجاب== | |||
== | |||
منتقدان محمدتقی بهار، وی را شاعری زنستیز میدانند. در برخی از اشعار ملکالشعرا، او به زن بهعنوان موجودی فرودست و جنس دوم نگاه کرده است.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2048.]</ref> بهار، همچون افرادی مانند [[ایرج میرزا]]<ref>. [https://fa.wikirose.ir/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%AC_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7#cite_note-13:~:text=.%20%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%C2%AB%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D8%B2%D9%86%2 حاتمی و دیگران، «مقام زن در شعر ابوالقاسم لاهوتی، ایرج میرزا و عارف قزوینی»، 1391ش، ص69]</ref> و [[میرزا فتحعلی آخوندزاده|آخوندزاده]] حجاب را مانع آگاهی و علمآموزی زنان میداند، در مقابل، نسیم شمال از شعرای همعصر بهار، حجاب را برای زنان واجب و عامل حفظ عفت و ناموس آنها میداند. وی بر این عقیده است که زنان میتوانند با رعایت حجاب به کسب علمودانش پرداخته و در کنار مردان به پیشرفت علمی دست یابند. نسیم شمال برخلاف محمدتقی بهار، حجاب را مقدم بر تحصیل علم میدانست و معتقد بود که [[آثار روانشناختی حجاب|حجاب]] جزو اصول جداییناپذیر ایرانیاسلامی است و نباید نادیده گرفته شود.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047 و 2048.]</ref> نیسم شمال در اشعار خود بر ضرورت رعایت حجاب در دوران تحصیل تأکید کرده و نسبت به عواقب بیحجابی هشدار میدهد. بر خلاف نظر بهار که حجاب را مخالف عفت میداند، منتقدان وی، حجاب را با [[عفاف|عفت]] همراستا میبینند و حجاب را عامل کاهش ناهنجاریهای اجتماعی و تقویتکننده عفت میدانند.<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_21395_4dd198df098e30654838eac75f3bbd19.pdf جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.]</ref> | |||
==سالهای پایانی زندگی== | ==سالهای پایانی زندگی== | ||
[[پرونده:محمدتقی بهار1.jpeg|جایگزین=آرامگاه بهار|بندانگشتی|آرامگاه بهار در گورستان ظهیر الدوله]] | |||
بهار در سالهای پایانی عمر خود با بیماری سل دستوپنجه نرم کرد. او در سال | بهار در سالهای پایانی عمر خود با بیماری سل دستوپنجه نرم کرد. او در سال ۱۳۳۰ش درگذشت و در آرامستان ظهیرالدولۀ شمیران به خاک سپرده شد.<ref>[https://namnak.com/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1.p570 «زندگینامۀ محمد تقی بهاراز تولد تا فوت+ قرن، مقبره و کتابها»، وبسایت نمناک]</ref> | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۹: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*بهار، محمدتقی، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار، تاریخ بازدید: 25 آبان 1403ش. | *بهار، محمدتقی، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار، تاریخ بازدید: 25 آبان 1403ش. | ||
* | * | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۷: | ||
* | * | ||
*جوادییگانه، محمدرضا و فاطمه عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران؛ شعر مخالفان و موافقان»، تهران، مجلۀ جامعهشناسی ایران، بهار 1388ش. | *جوادییگانه، محمدرضا و فاطمه عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران؛ شعر مخالفان و موافقان»، تهران، مجلۀ جامعهشناسی ایران، بهار 1388ش. | ||
* | *حاتمی، سعید و عبادی، معصومه، «بررسی تطبیقی درون مایههای آثار نمایشی عشقی، ایرج و عارف»، پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت، شمارة 4، زمستان 1399ش. | ||
*رستمی، فتانه و دیگران، «سیمای زن در دورۀ انقلاب اسلامی و دورۀ مشروطه با تکیه بر اشعار ملک الشعرای بهار»، تهران، فصلنامۀ علمی جامعۀ شاسی سیاسی انقلاب اسلامی، زمستان 1402ش. | *رستمی، فتانه و دیگران، «سیمای زن در دورۀ انقلاب اسلامی و دورۀ مشروطه با تکیه بر اشعار ملک الشعرای بهار»، تهران، فصلنامۀ علمی جامعۀ شاسی سیاسی انقلاب اسلامی، زمستان 1402ش. | ||
* | * | ||
| خط ۸۶: | خط ۹۱: | ||
* | * | ||
*«محمدتقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، وبسایت خبرگزاری ایمنا، 19تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش. | *«محمدتقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، وبسایت خبرگزاری ایمنا، 19تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
