حذف ردهها |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
با تثبیت قدرت اشکانیان، تحولی در کلاه آنان ایجاد شد. در این زمان پادشاه دیهیم <ref group="یادداشت"> تاجی که مخصوص پادشاهان است </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85?q=%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ دیهیم.] </ref> را به کلاه قائم گره میزد و همزمان با کلاه بر سر میگذاشت. این امر بهمنظور نمایش قدرت و مشروعیت سیاسیشان پس از حکومت سلوکیان و هخامنشیان بود. تصویر این پادشاه با این مدل سرپوش در هر دو سوی سکه اشکانی تا پایان دوره حکومت (سده سوم میلادی) به یک شکل باقی ماند.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر پوش در نخسیتن سکههای اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص23.]</ref> انتخاب تیارای <ref group="یادداشت"> کلاه پادشاهی </ref> <ref> [https://vajehyab.com/en2fa/tiara?q=%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ تیارا.] </ref> قائم و پیوند آن با دیهیم توسط مهرداد دوم در اواخر عمر تاکیدی بر جدایی از تمدن یونانیمآبی و تحول سنت شرقی بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری فرد و نصرالله زاده، «پیگیری سنتهای ایرانی در سکههای اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> او یک تیارا بهشکل گنبدی بلند به همراه دیهیم بر سر میگذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشههای مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref> | با تثبیت قدرت اشکانیان، تحولی در کلاه آنان ایجاد شد. در این زمان پادشاه دیهیم <ref group="یادداشت"> تاجی که مخصوص پادشاهان است </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85?q=%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ دیهیم.] </ref> را به کلاه قائم گره میزد و همزمان با کلاه بر سر میگذاشت. این امر بهمنظور نمایش قدرت و مشروعیت سیاسیشان پس از حکومت سلوکیان و هخامنشیان بود. تصویر این پادشاه با این مدل سرپوش در هر دو سوی سکه اشکانی تا پایان دوره حکومت (سده سوم میلادی) به یک شکل باقی ماند.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر پوش در نخسیتن سکههای اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص23.]</ref> انتخاب تیارای <ref group="یادداشت"> کلاه پادشاهی </ref> <ref> [https://vajehyab.com/en2fa/tiara?q=%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ تیارا.] </ref> قائم و پیوند آن با دیهیم توسط مهرداد دوم در اواخر عمر تاکیدی بر جدایی از تمدن یونانیمآبی و تحول سنت شرقی بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری فرد و نصرالله زاده، «پیگیری سنتهای ایرانی در سکههای اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> او یک تیارا بهشکل گنبدی بلند به همراه دیهیم بر سر میگذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشههای مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref> | ||
در دوره پارت متاخر شاهد سرپوش پارساماسب با کلاه تیارا مزین به گل نیلوفر به همراه دیهیم با گرهای پاپیون شکل هستیم. پس از این دوران کلاهها به فرم کلاهخود و با تزییناتی بهشکل نوارهای افقی و عمودی دیده میشوند. شاهان اشکانی در اواخر دوره حکومت پارتها صاحب یک تاج بوده و برخی از تاج پدرانشان استفاده میکردند.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، نمادهای ایزدان زرتشتی در سکههای یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص91.]</ref> | در دوره پارت متاخر شاهد سرپوش پارساماسب با کلاه تیارا مزین به گل نیلوفر به همراه [[دیهیم]] با گرهای پاپیون شکل هستیم. پس از این دوران کلاهها به فرم کلاهخود و با تزییناتی بهشکل نوارهای افقی و عمودی دیده میشوند. شاهان اشکانی در اواخر دوره حکومت پارتها صاحب یک تاج بوده و برخی از تاج پدرانشان استفاده میکردند.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، نمادهای ایزدان زرتشتی در سکههای یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص91.]</ref> | ||
==دیهیم و قدرت اشکانیان== | ==دیهیم و قدرت اشکانیان== | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
==تاج و سیاست اشکانیان== | ==تاج و سیاست اشکانیان== | ||
تاج بهعنوان یک پوشش سلطنتی مهم اهمیت زیادی در تاریخ ایدئولوژی اشکانیان ایفا کرد. در این دوره تفاوت ماهیتی میان تاج و نیم تاج وجود داشت. اشکانیان از باورها و نمادهای مذهبی بسیاری بهمنظور تبلیغات سیاسی استفاده کردهاند.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاجهای پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکهشناسی و برخی جنبههای ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص37.]</ref> تیارا کلاهی تقلیدی از سرپوش تشریفاتی مادی در دوره هخامنشی است که از منظر سیاسی بهمنظور یادبودی از تمدن هخامنشی مورد استفاده اشکانیان نیز قرار گرفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوریفر و نصرالله زاده، «پیگیری سنتهای ایرانی در سکههای اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> بهدلیل آن که اشکانیان از ابتدا تنها از دیهیم استفاده میکردند پوشیدن تیارا از این مقطع زمانی توسط پادشاهان اشکانی یک تغییر ایدئولوژیک سیاسی به شمار میآید. استفاده از عنوان شاهنشاه، مهرداد را شایسته بر سر گذاشتن تیارا کرده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشههای مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref> | تاج بهعنوان یک پوشش سلطنتی مهم اهمیت زیادی در تاریخ ایدئولوژی اشکانیان ایفا کرد. در این دوره تفاوت ماهیتی میان تاج و نیم تاج وجود داشت. اشکانیان از [[باور|باورها]] و نمادهای مذهبی بسیاری بهمنظور تبلیغات سیاسی استفاده کردهاند.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاجهای پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکهشناسی و برخی جنبههای ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص37.]</ref> تیارا کلاهی تقلیدی از سرپوش تشریفاتی مادی در دوره هخامنشی است که از منظر سیاسی بهمنظور یادبودی از تمدن هخامنشی مورد استفاده اشکانیان نیز قرار گرفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوریفر و نصرالله زاده، «پیگیری سنتهای ایرانی در سکههای اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> بهدلیل آن که اشکانیان از ابتدا تنها از دیهیم استفاده میکردند پوشیدن تیارا از این مقطع زمانی توسط پادشاهان اشکانی یک تغییر ایدئولوژیک سیاسی به شمار میآید. استفاده از عنوان شاهنشاه، مهرداد را شایسته بر سر گذاشتن تیارا کرده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشههای مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref> | ||
==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی== | ==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی== | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
===گل نیلوفر (رُزت)=== | ===گل نیلوفر (رُزت)=== | ||
[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی2.jpeg|جایگزین=سکه نقره ارد یکم|بندانگشتی|سکه نقره ارد یکم متعلق به ۸۰–۹۰ پیش از میلاد]] | [[پرونده:سرپوش مردان اشکانی2.jpeg|جایگزین=سکه نقره ارد یکم|بندانگشتی|سکه نقره ارد یکم متعلق به ۸۰–۹۰ پیش از میلاد]] | ||
سکههای دوران کهنسالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهرپرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش | سکههای دوران کهنسالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهرپرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش رزت از دوره مهرداد اول تا ارد دوم بر روی سرپوش اشکانیان حضور دارد.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص185.]</ref> | ||
===زنبق=== | ===زنبق=== | ||
در این دوره گل زنبق نیز در تیارای بعضی از پادشاهان دیده میشود. این گل به فرمی سهشاخه ترسیم شده است و با نماد ایزدمهر در ارتباط است. سرپوش تیارا بر سر پادشاه سیناتروک (اشک دهم)، ارد اول با نقشی از گل زنبق تزیین شده است. گل زنبق نماد روشنایی و زندگی است.<ref> [https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf «منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص186.]</ref> | در این دوره [[گل زنبق]] نیز در تیارای بعضی از پادشاهان دیده میشود. این گل به فرمی سهشاخه ترسیم شده است و با نماد ایزدمهر در ارتباط است. سرپوش تیارا بر سر پادشاه سیناتروک (اشک دهم)، ارد اول با نقشی از گل زنبق تزیین شده است. گل زنبق نماد روشنایی و زندگی است.<ref> [https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf «منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص186.]</ref> | ||
===شاخ گاو=== | ===شاخ گاو=== | ||
