پوشاک دوران سامانیان: تفاوت میان نسخه‌ها

پوشاک ایرانیان در دورۀ سامانی، سبک اصلی تن‌پوش ساسانیان را حفظ کرده است؛ اما در این دوره لباس‌ها بلندتر و گشادتر از دوره‌های قبل و همراه با تنوع بسیاری دوخته شده است. در این دوره، به‌دلیل وجود کارگاه بزرگ بافندگی، لباس‌های وزرا، علما و مردم عادی اعم از بالاپوش و قبا از پارچه‌های مختلفی تهیه می‌شدند. کلاه، مهم‌ترین بخش پوشاک سامانیان بوده که گوناگونی فراوانی داشته است.

سامانیان (۲۸۷ تا ۳۸۹ ه‍. ق) از نخستین سلسله‌های ایرانی- اسلامی هستند که شکل اصلی تن‌پوش ساسانی را که شامل پیراهن کوتاه، شلوار، کلاه و کفش بود، حفظ کردند؛ با این تفاوت که چون دین اسلام را پذیرفته بودند، لباس‌های این دوره، بلند‌تر و با آستین‌های گشادتری نسبت به دوره‌ قبل از خود بود.<ref>[https://darnia.ir/blog/84_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86.html «پیشینه پوشاک مردان از سامانیان تا ایلخانیان»، وب‌سایت دارنیا.]</ref>   

وزیران و قاضی‌ها در زمستان جامه ویذاری زرد و کرم در زمینه‌ قرمز به تن می‌کردند. علاوه ‌بر این، آنان از جامه‌های جاچی، بالاپوش و قبا که از پارچه‌های برد فندقی و زندنیچ تهیه می‌شد، استفاده می‌کردند.<ref>متز، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری یا رنسانس اسلامی، 1364ش، ج2، ص145</ref>  کلاه‌هایی که وزیران بر سر می‌گذاشتند، به دو صورت مثلثی‌شکل و یا استوانه‌ای‌شکل و بلند بود.<ref>گیرشمن، بیشاپور، 1378ش، ج1، ص329.</ref>  پاپوش‌های آن‌ها چکمه یا کفش معمولی، مزین به نقره یا سنگ‌های قیمتی بود. غلامان نیز قبای زندنیچی بر تن می‌کردند. غلامانی که رتبه‌ بالاتری داشتند، قبا همراه گرز و غلامان بالاتر، جامه‌ای به‌نام «عنوان» می‌پوشیدند. مرتبه‌ بالاتر غلامان، مرتبه‌ «وثاق‌باشی» بود که کلاهی نمدین و سیاه‌رنگ، مزین به نوار‌هایی از نقره به‌همراه قبای گنجه‌ای به تن می‌کردند. غلامان ویژه، جامه‌ای به ‌نام «مُعَلِّم هشت‌خانه» می‌پوشیدند.<ref>چیت‌ساز، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، 1391ش، ص122.</ref>