حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ پیشنویس:گنبد را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به گنبد منتقل کرد |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
|image_alt= | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|گنبد}}'''؛ سازهای هنری بهشکل نیمکره یا کمانواره با نمادهای غنی فرهنگی، تاریخی و معنوی. | '''{{درشت|گنبد}}'''؛ سازهای هنری بهشکل نیمکره یا کمانواره با نمادهای غنی فرهنگی، تاریخی و معنوی. | ||
| خط ۴۱: | خط ۶۹: | ||
مهمترین و شناختهشدهترین انواع گنبدهای [[معماری ایرانی]] عبارتند از: | مهمترین و شناختهشدهترین انواع گنبدهای [[معماری ایرانی]] عبارتند از: | ||
* '''گنبد نار''': این مدل رایجترین و شناختهشدهترین نوع گنبد در ایران است که به شکل نیمکرهای ساده ساخته میشود. فرم آن کروی است و نمونههای برجستهٔ آن در مساجدی مانند مسجد جامع [[اصفهان]]، [[مسجد امام اصفهان]] و [[مسجد جامع]] یزد دیده میشود. این گنبد بهدلیل سادگی فرم و کاربرد گستردهٔ آن، در معماری ایران بسیار متداول است. | * '''گنبد نار''': این مدل رایجترین و شناختهشدهترین نوع گنبد در ایران است که به شکل نیمکرهای ساده ساخته میشود. فرم آن کروی است و نمونههای برجستهٔ آن در مساجدی مانند مسجد جامع [[اصفهان]]، [[مسجد امام اصفهان]] و [[مسجد جامع]] یزد دیده میشود. این گنبد بهدلیل سادگی فرم و کاربرد گستردهٔ آن، در معماری ایران بسیار متداول است. | ||
* '''گنبد اورچین (پلکانی یا مضرس)''': این نوع گنبد سهبعدی و پلکانی است و شبیه گنبد رک ولی با طراحی پلکانی خاصی ساخته شده است. این نوع منحصر بهفرد در ایران و عراق وجود دارد و نمونههای آن را میتوان در آرامگاهها و برخی امامزادهها مشاهده کرد. | |||
* '''گنبد رک''': این نوع گنبد معمولاً هرمی یا مخروطیشکل است و روی پایهای استوانهای یا منشوری قرار میگیرد. گنبد قابوس در استان گلستان مشهورترین نمونهٔ این نوع است. گنبد رک بهدلیل شرایط اقلیمی مناطق شمالی ایران مرسوم است و به شکل بامهای شیبدار و مقاوم در برابر باران و برف ساخته میشود. | * '''گنبد رک''': این نوع گنبد معمولاً هرمی یا مخروطیشکل است و روی پایهای استوانهای یا منشوری قرار میگیرد. گنبد قابوس در استان گلستان مشهورترین نمونهٔ این نوع است. گنبد رک بهدلیل شرایط اقلیمی مناطق شمالی ایران مرسوم است و به شکل بامهای شیبدار و مقاوم در برابر باران و برف ساخته میشود. | ||
* '''گنبد ترکین''': در این نوع گنبد، پوستهٔ باربر بهصورت ترکتُرک ساخته میشود. نمونهٔ آن در [[مسجد جامع اردستان]] وجود دارد و ساختار خاصی دارد که به زیبایی و استحکام بنا میافزاید. | * '''گنبد ترکین''': در این نوع گنبد، پوستهٔ باربر بهصورت ترکتُرک ساخته میشود. نمونهٔ آن در [[مسجد جامع اردستان]] وجود دارد و ساختار خاصی دارد که به زیبایی و استحکام بنا میافزاید. | ||
* '''گنبد خاگی (خاکی)''': این گنبد به شکل تخممرغ بوده و فرم بیضی یا کشیده دارد. این سبک گنبد در ایران پیش و پس از [[اسلام]] رایج بوده است. نمونهٔ خوبی از آن، گنبد تاجالملک در مسجد جامع اصفهان است. این نوع گنبد با چرخش آرام حول محور عمودی ساخته میشود و ظاهری خاص و متفاوت به بنا میبخشد | * '''گنبد خاگی (خاکی)''': این گنبد به شکل تخممرغ بوده و فرم بیضی یا کشیده دارد. این سبک گنبد در ایران پیش و پس از [[اسلام]] رایج بوده است. نمونهٔ خوبی از آن، گنبد تاجالملک در مسجد جامع اصفهان است. این نوع گنبد با چرخش آرام حول محور عمودی ساخته میشود و ظاهری خاص و متفاوت به بنا میبخشد.<ref>[https://www.destinationiran.com/fa/گنبدهای-ایران.htm «گنبدهای ایران؛ معماری خاص، تاریخچه، انواع»، وبسایت دستی بر ایران.]</ref> | ||
* '''گنبد خرپشته''': شبیه گنبد رک است اما سطوح جانبی هرم آن برابر نیستند و بهصورت سطحهای ناهموار ساخته شدهاند. نمونهٔ بارز آن، گنبد [[مشهد]] میر بزرگ است.<ref>[https://archilearn.net/blog/معرفی-انواع-گنبد-در-ایران/ «معرفی انواع گنبد در ایران»، وبسایت گروه طراحی معماری آرچی لرن.]</ref> | * '''گنبد خرپشته''': شبیه گنبد رک است اما سطوح جانبی هرم آن برابر نیستند و بهصورت سطحهای ناهموار ساخته شدهاند. نمونهٔ بارز آن، گنبد [[مشهد]] میر بزرگ است.<ref>[https://archilearn.net/blog/معرفی-انواع-گنبد-در-ایران/ «معرفی انواع گنبد در ایران»، وبسایت گروه طراحی معماری آرچی لرن.]</ref> | ||
