حذف ردهها |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =طراز.jpg | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
|image_alt= | |||
| فایل پادکست =طراز.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/44 | |||
| تاریخ پادکست =5-12-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>طراز</big>'''؛ پارچه و لباس پرنقش و نگار حاکمان و صاحبمنصبان. | '''<big>طراز</big>'''؛ پارچه و لباس پرنقش و نگار حاکمان و صاحبمنصبان. | ||
طِراز از منسوجات و پوشاک مهم به شمار میآید. ایرانیان پیش از اسلام کارگاههای متعدد پارچهبافی را دایر میکردند. در این کارگاهها پارچههایی با نقوش و تصاویری از پادشاهان و یا نمادها و نشانههای معتبر عصر ساسانی بافته میشد. با آغاز دوره اسلامی و ممنوعیت استفاده از برخی تصاویر در نقوش طراز، تغییرات عمدهای حاصل شد و [[خط کوفی]] که تا پیش از این نخستین خط کتابت آیات الهی بود بر روی پارچههای نفیس به خدمت پارچههای [[تمدن اسلامی]] درآمد. | |||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
کلمۀ «طراز» معرب واژه فارسی تراز بهمعنی نقش و نگار پارچه است.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B2 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژه طراز»، وبسایت موسسۀ لغتنامۀ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی.]</ref> این واژه در توصیف لباس افتخاری استفاده شده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1679221336-10655-1400-190.pdf طالبپور، «کارکردهای طراز در دورة فاطمیان»، 1395ش، ص57.]</ref> | کلمۀ «طراز» معرب واژه فارسی تراز بهمعنی نقش و نگار پارچه است.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B2 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژه طراز»، وبسایت موسسۀ لغتنامۀ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی.]</ref> این واژه در توصیف لباس افتخاری استفاده شده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1679221336-10655-1400-190.pdf طالبپور، «کارکردهای طراز در دورة فاطمیان»، 1395ش، ص57.]</ref> | ||
==طراز در عصر ساسانیان== | ==طراز در عصر ساسانیان== | ||
[[پرونده:طراز2.jpg|بندانگشتی]] | [[پرونده:طراز2.jpg|بندانگشتی]] | ||
پیش از دوره اسلامی کارگاههای پارچهبافی در نقاط مختلف ایران مشغول به فعالیت بودند. تزیین پارچه در دوره ساسانی از چین به ایران و سپس از آنجا به روم شرقی رفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140520122356-9913-4.pdf همتی گلیان، «طراز در تمدن اسلامی (از تاسیس تا عصر ممالیک)»، 1398ش، ص105.]</ref> شهرهای مهم ایران که در آنها طراز بافته میشد عبارت بودند از: فارس، | پیش از دوره اسلامی کارگاههای پارچهبافی در نقاط مختلف [[ایران]] مشغول به فعالیت بودند. تزیین پارچه در [[ساسانیان|دوره ساسانی]] از چین به ایران و سپس از آنجا به روم شرقی رفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140520122356-9913-4.pdf همتی گلیان، «طراز در تمدن اسلامی (از تاسیس تا عصر ممالیک)»، 1398ش، ص105.]</ref> شهرهای مهم ایران که در آنها طراز بافته میشد عبارت بودند از: فارس، [[بم]]، [[بخارا]]، گرگان، شوشتر، طبرستان، ماوراءالنهر، ری و خراسان. در دوره ساسانی علاوه بر بافت، پارچۀ طراز به سایر کشورها نیز صادر میشد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/652bc26cb73a4-10233-32-5.pdf فدایی تهرانی، «طرازاسلامی یا تراز ساسانی، کلاووس-تابلیون مسیحی»، 1402ش، ص75.]</ref> | ||
| خط ۴۶: | خط ۷۱: | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*ابن اثیر، علی بن ابی المکرم، الکامل فی تاریخ، بیروت، داراحیاء العربی، بیتا. | *ابن اثیر، علی بن ابی المکرم، الکامل فی تاریخ، بیروت، داراحیاء العربی، بیتا. | ||
*دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت موسسۀ لغتنامۀ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی، تاریخ بازدید: 20 بهمن 1402ش. | *دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت موسسۀ لغتنامۀ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی، تاریخ بازدید: 20 بهمن 1402ش. | ||
| خط ۵۸: | خط ۸۵: | ||
*کیاندوست، آرزو، «مطالعة جایگاه خط کوفی در طراحی پارچه و لباس معاصر ایران»، پایاننامة کارشناسی ارشد گروه هنر اسلامی دانشگاه سوره، 1402ش. | *کیاندوست، آرزو، «مطالعة جایگاه خط کوفی در طراحی پارچه و لباس معاصر ایران»، پایاننامة کارشناسی ارشد گروه هنر اسلامی دانشگاه سوره، 1402ش. | ||
*همتی گلیان، عبدالله، «طراز در تمدن اسلامی (از تاسیس تا عصر ممالیک)»، مجلة علمی پژوهشی مطالعات اسلامی تاریخ و فرهنگ دوره 42، شمارة 84، بهار و تابستان 1398ش. | *همتی گلیان، عبدالله، «طراز در تمدن اسلامی (از تاسیس تا عصر ممالیک)»، مجلة علمی پژوهشی مطالعات اسلامی تاریخ و فرهنگ دوره 42، شمارة 84، بهار و تابستان 1398ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
