حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =سرپوش-زنان-ترکمن.jpg|thumb | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
|image_alt= | |||
| فایل پادکست =سرپوش زنان ترکمن.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =2/80 | |||
| تاریخ پادکست =7-12-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>سرپوش زنان ترکمن</big>'''؛ جامه سر بانوان قوم ترکمن. | '''<big>سرپوش زنان ترکمن</big>'''؛ جامه سر بانوان قوم ترکمن. | ||
| خط ۲۵: | خط ۵۲: | ||
==سرپوش نو عروسها== | ==سرپوش نو عروسها== | ||
===آلیندانگی=== | ===آلیندانگی=== | ||
پیشانیبند در [[زبان ترکمنی|زبان ترکمن]] آلندانگی نام دارد.<ref>[http://www.pyragy.ir/post/7315 قجقی، «سیری در پوشاک زنان ایران زمین: پوشاک زنان ترکمن» ، وبسایت بنیاد مختو مقلی فراغی.]</ref> آلیندانگی در زبان ترکمن با اسامی بالیندانگی، آنق، آلدانقی، آلانگی، توپبی،هاساوا،هازاوا،هازابا شناخته میشود.<ref>محمدی، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، 1398ش، ص80.</ref> زنان ترکمن پس از [[ازدواج]] گیسوان را به پشتانداخته و از پیشانیبند بهعنوان سرپوش استفاده میکنند. الیندانگی را زنِ برادر یا زن عموی داماد بهجای بؤروک روی سر عروس میگذارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-7685/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D اونق، «مراسم جشن عروسی در بین ترکمنهای جعفربای شرقی سال 77»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> زنان امروزی حلقهای سوزندوزی شده بهعرض 2 سانتیمتر بر سر قرار میدهند. نقوش آلیندانگی با نخ ابریشم به رنگهای قرمز، زرد، آبی و مشکی سوزندوزی شده است.<ref>[https://www.bayragh.ir/modules/smartsection/item.php?itemid=215 عابدینی، «بررسی عناصر نمایشی در مراسم ذکر خنجر»، وبسایت بایراق دایرهالمعارف ترکمن.]</ref> بهوقت ازدواج دختران [[عرقچین]] را از سر برداشته و در مراسمی ویژه و بهظاهر بهشکلی امتناعکننده از گذاشتن این سربند بر سر توسط عروس و با اصرار مادر شوهر پیشانیبند (آلیندانگی) بر سر دختر تازه عروس بسته میشود.<ref>محمدی، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، 1398ش، ص80.</ref>بندهای آلادانگی [[قرمز]] رنگ را به دور سر زن جوان بر روی روسری بسته و در جلوی سر گره میزنند. پیشانیبند بهشکل نیمتاجی است که با انواع زیورهای طلا و نقره تزیین شده است. عروس پس از چند روز پیشانیبند را به خانه پدری خود بازمیگرداند تا این خوششانسی (ازدواج) را به خواهران خود هدیه کند.<ref> [https://aaligard.ir/traditional-clothes-of-turkmen-sahra/ «لباس محلی اقوام ترکمن»، پایگاه خبری عالی گرد.]</ref> | پیشانیبند در [[زبان ترکمنی|زبان ترکمن]] آلندانگی نام دارد.<ref>[http://www.pyragy.ir/post/7315 قجقی، «سیری در پوشاک زنان ایران زمین: پوشاک زنان ترکمن» ، وبسایت بنیاد مختو مقلی فراغی.]</ref> آلیندانگی در زبان ترکمن با اسامی بالیندانگی، آنق، آلدانقی، آلانگی، توپبی،هاساوا،هازاوا،هازابا شناخته میشود.<ref>محمدی، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، 1398ش، ص80.</ref> زنان ترکمن پس از [[ازدواج]] گیسوان را به پشتانداخته و از پیشانیبند بهعنوان سرپوش استفاده میکنند. الیندانگی را زنِ برادر یا زن عموی داماد بهجای بؤروک روی سر عروس میگذارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-7685/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D اونق، «مراسم جشن عروسی در بین ترکمنهای جعفربای شرقی سال 77»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> زنان امروزی حلقهای سوزندوزی شده بهعرض 2 سانتیمتر بر سر قرار میدهند. نقوش آلیندانگی با نخ ابریشم به رنگهای قرمز، زرد، آبی و مشکی سوزندوزی شده است.<ref>[https://www.bayragh.ir/modules/smartsection/item.php?itemid=215 عابدینی، «بررسی عناصر نمایشی در مراسم ذکر خنجر»، وبسایت بایراق دایرهالمعارف ترکمن.]</ref> بهوقت ازدواج دختران [[عرقچین]] را از سر برداشته و در مراسمی ویژه و بهظاهر بهشکلی امتناعکننده از گذاشتن این سربند بر سر توسط عروس و با اصرار مادر شوهر پیشانیبند (آلیندانگی) بر سر دختر تازه عروس بسته میشود.<ref>محمدی، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، 1398ش، ص80.</ref>بندهای آلادانگی [[قرمز]] رنگ را به دور سر [[زن]] [[جوانی|جوان]] بر روی [[روسری]] بسته و در جلوی سر گره میزنند. پیشانیبند بهشکل نیمتاجی است که با انواع زیورهای طلا و نقره تزیین شده است. عروس پس از چند روز پیشانیبند را به خانه پدری خود بازمیگرداند تا این خوششانسی (ازدواج) را به خواهران خود هدیه کند.<ref> [https://aaligard.ir/traditional-clothes-of-turkmen-sahra/ «لباس محلی اقوام ترکمن»، پایگاه خبری عالی گرد.]</ref> | ||
===چاشو=== | ===چاشو=== | ||
چاشو یا چشو، نوعی روسری بزرگ ابریشمی گرانقیمت است که در میان زنان ترکمن بهویژه قوم یُموت مورد استفاده قرار میگیرد. عروس پیش از سوار شدن بر ماشین داماد باید آن را بر سر خود بگذارد. چاشو نقش چادر را در سایر فرهنگها ایفا میکند.<ref> [https://scarfbank.com/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86/ «از سربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران].</ref> | چاشو یا چشو، نوعی روسری بزرگ ابریشمی گرانقیمت است که در میان زنان ترکمن بهویژه قوم [[یُموت]] مورد استفاده قرار میگیرد. عروس پیش از سوار شدن بر ماشین داماد باید آن را بر سر خود بگذارد. چاشو نقش چادر را در سایر فرهنگها ایفا میکند.<ref> [https://scarfbank.com/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86/ «از سربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران].</ref> | ||
==سرپوش عمومی زنان و دختران بالغ== | ==سرپوش عمومی زنان و دختران بالغ== | ||
| خط ۵۳: | خط ۸۰: | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*«ازسربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | *«ازسربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | ||
*«البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | *«البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | ||
| خط ۶۸: | خط ۹۷: | ||
*محمدی، رامونا، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، تهران، موسسه جمال هنر، 1398ش. | *محمدی، رامونا، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، تهران، موسسه جمال هنر، 1398ش. | ||
*«نگاهی به آدابورسوم، پوشش و ازدواج در میان زنان ترکمن» ، وبسایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1397ش. | *«نگاهی به آدابورسوم، پوشش و ازدواج در میان زنان ترکمن» ، وبسایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1397ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
