اینترنت کودک: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:اینترنت-کودک.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|همراهی صمیمانه والدین با فرزندان در فضای مجازی]]

اینترنت کودک نوعی ویژه‌سازی دسترسی به فضای مجازی با هدف نظارت والدین بر محتوای مورد استفاده کودکان برای ایجاد محیط سالم برای رشد و آموزش کودکان و جلوگیری از آسیب‌های فضای مجازی است.

اینترنت کودک نوعی ویژه‌سازی اینترنت برای کودکان با هدف دستیابی به محتوای فضای مجازی به تناسب سن آنها است. طرح اینترنت کودک که توسط وزارت ارتباطات طراحی شده است، بستری برای رهاسازی ایمن کودک است که در آن فقط وب‌سایت‌های برگزیده مناسب با ردۀ سنی کودک، قابل دسترسی است.<ref>[https://mail.negaheiranian.ir/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «اینترنت کودکان چیست و آیا اجرا شده است؟»، پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز.]</ref> اینترنت کودک دسترسی کودکان به محتوای نامناسب را محدود می‌کند؛ ولی اختلالی در دسترسی آنها به وجود نمی‌آورد.<ref>[https://www.hamrahmoshaver.com/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86 «اینترنت کودک و نوجوان ir.456»، وب‌سایت همراه مشاور.]</ref>   

در ایران، سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی پس از ابلاغ آیت‌الله خامنه‌ای به دستگاه‌های مربوطه و همسو با تشریح الزامات و طرح شبکۀ ملی اطلاعات، از سال 1398ش در دستور کار شورای عالی فضای مجازی قرار گرفت و در 17 خرداد سال 1400ش به تصویب رسید.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/internet-safety-for-kids/ محمدی، «اینترنت کودک چیست و نحوۀ فعال‌سازی آن (فیلترینگ در راه است؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> سرانجام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در شهریور 1401ش سرویس اینترنت کودک و نوجوان با نام سرویس 456 را راه‌اندازی کرد.<ref>[https://www.citna.ir/news/279190/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86% طاهری، «استقبال خانواده‌های ایرانی از سرویس اینترنت ایمن برای کودکان و نوجوانان؛ مدیریت دسترسی فرزندان به اینترنت امن و سالم بومی توسط والدین»، وب‌سایت سیتنا.]</ref> طرح 456 یا اینترنت ویژۀ کودکان و نوجوانان، نوعی طرح اختیاری با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت ارشاد و نهادهای فرهنگی دیگر است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/internet-safety-for-kids/ محمدی، «اینترنت کودک چیست و نحوۀ فعال‌سازی آن (فیلترینگ در راه است؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>

اینترنت کودک به‌دنبال ارائۀ محتوا، برنامه و وب‌سایت‌های مخصوص کودکان و نوجوانان به تناسب سن و فهم آنان برای کمک به آموزش مناسب و رشد سالم کودکان است.<ref>  [https://nabeghesaz.com/internet-of-children-and-adolescents/ نیک‌محضر، «اینترنت کودک و نوجوان چیست؟»، وب‌سایت نابغه‌ساز.]</ref> اساس ارائۀ اینترنت کودک، فراهم کردن امکان کنترل، نظارت و مدیریت فرزندان از سوی والدین<ref>[https://www.taadolnewspaper.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%DB%8C-%D8%AA%DB%8C-8/192634-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «مبنای اینترنت کودک چیست؟»، روزنامۀ اقتصادی تحول.]</ref> و برطرف کردن نگرانی آنان است.

در سامانۀ 456ir. امکان مشاهدۀ سطوح دسترسی چهارگانه و اینکه هر رنگ‌بندی‌ امکان استفاده از چه وب‌سایت‌هایی را فراهم می‌کند، میسر است. همچنین امکان ارائۀ نتایج محافظت‌شده و پاک در مورد موضوع دلخواه کودکان فراهم است.<ref>«[https://www.hamrahmoshaver.com/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86 اینترنت کودک و نوجوان ir.456»، وب‌سایت همراه مشاور.]</ref> سطوح دسترسی طرح اینترنت کودک شامل چهار رنگ سبز، سفید، زرد و نارنجی است. بعد از فعال‌سازی، والدین قادر به تعریف، تنظیم و مدیریت دسترسی به اینترنت به تناسب سن و شرایط کودک هستند.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/internet-safety-for-kids/ محمدی، «اینترنت کودک چیست و نحوۀ فعال‌سازی آن (فیلترینگ در راه است؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> رنگ سبز مختص کودکان زیر پنج سال است که بیشتر از سایر قشرها در معرض آسیب‌های فضای مجازی هستند و هیچ نوع آگاهی از فضای مجازی ندارند و سایر رنگ‌ها نیز برای سایر سنین طراحی شده است.<ref>[https://www.hamrahmoshaver.com/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86 «اینترنت کودک و نوجوان ir.456»، وب‌سایت همراه مشاور.]</ref>

تمام اقدامات در حوزۀ اینترنت کودک در حوزۀ اختیار والدین است و هیچ‌گونه الزامی از سوی اپراتورها و ارائه‌دهندگان خدمات وجود ندارد. اگر والدین مایل به استفادۀ فرزند خود از اینترنت امن و مدیریت حضور او در فضای مجازی باشند، می‌توانند آن را دریافت کنند. پس از نصب و یا فعال‌سازی اینترنت کودک و مشاهدۀ فهرست پیشنهادی دسترسی به محتوای مجازی، اگر والدین مایل به ایجاد تغییر در فهرست محتوای دسترسی باشند، به تیم‌های محتوای سامانه‌ اعلام می‌کنند و می‌توانند دسترسی فرزند خود را بر اساس درخواست ارسالی کم یا زیاد کنند. همچنین این امکان برای والدین وجود دارد که در زمان دلخواه، اقدام به لغو اینترنت کودک کنند.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/internet-safety-for-kids/ محمدی، «اینترنت کودک چیست و نحوۀ فعال‌سازی آن (فیلترینگ در راه است؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>

اینترنت کودک و نوجوان در سایر نقاط دنیا مورد توجه است. شبکۀ اجتماعی فیس‌بوک با طراحی پیام‌رسان «مسنجر کیدز» بستری برای برقراری ارتباط کودکان تحت نظارت والدین ایجاد کرده است.<ref>[https://niniban.com/fa/news/162260/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اینترنت مخصوص کودکان، جریان چیست؟»، مجلۀ نی‌نی‌بان.]</ref> عملگرهای مخابراتی بزرگ دنیا، مانند یوگیو، ودافون، تلفونیکا و اورنج به‌صورت مشترک به ارائۀ نرم‌افزار حمایت از کودکان پرداخته‌اند. در این نرم‌افزار، امکان گزارش محتوای حاوی سوءاستفاده از کودکان، به‌صورت ناشناس در تلفن همراه هوشمند و تبلت فراهم است. از سال 2012م، شرکت انگلیسی وودافون سیم‌‌کارت‌های ویژۀ کودک را ارائه کرده است.<ref> [https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/526479-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9 «دربارۀ اینترنت ایمن برای کودکان»، اعتماد آنلاین.]</ref> همچنین بر اساس قانونی که در مجلس آمریکا به تصویب رسیده است، کودکان زیر 13 سال، بدون اجازه و نظارت والدین حق استفاده از اینترنت را ندارند.<ref>[https://niniban.com/fa/news/162260/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اینترنت مخصوص کودکان، جریان چیست؟»، مجلۀ نی‌نی‌بان.]</ref>

مسئلۀ تأمین و دستیابی به اینترنت ایمن در سرتاسر جهان مطرح است؛ اما در خصوص کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری می‌یابد. از سال 2004م مجلس اروپا روز اینترنت ایمن را با نام روز اینترنت امن‌تر<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/526479-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9 SID- Safer Internet Day.]</ref> در دومین روز فوریۀ هر سال برگزار می‌کند و اکنون نیز در 170 کشور جهان برگزار می‌شود. در ایران روز اینترنت امن‌تر به‌نام روز اینترنت پاک مطرح شده است و شرکت انارستان نمایندۀ رسمی اینترنت امن است.<ref> [https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/526479-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9 «دربارۀ اینترنت ایمن برای کودکان»، اعتماد آنلاین.]</ref>

*فعال‌سازی گزینۀ جستجوی ایمن در تنظیمات مرورگر گوگل، یوتیوب و گوگل پلی استور برای محدود کردن اطلاعات اینترنت مفید است.[[پرونده:مرورگر-kidRex.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|kidRex یک مرورگر مخصوص کودکان]]

* حذف نرم‌افزارهای تبلیغات؛ استفاده از نرم‌افزارهای کنترل و عدم نمایش تبلیغات، می‌توان تبلیغات کنترل نشده و نامناسب تمام مرورگرها، برنامه‌ها و وب‌سایت‌ها را مسدود کرد.

*"Children Exploitation and Online Protection", Havering London Borough, Date of Visit: 19 August 2023.