بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =پرونده:لباس بختیاری.png 
| زیرنویس تصویر    =هادی چوپان با پوشش بختیاری 
| image_alt        =هادی چوپان با پوشش بختیاری
| فایل پادکست      =لباس مردان بختیاری.ogg 
| حجم فایلپادکست    =15-1-1405 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
[[|جایگزین=هتدی چوپان با لباس بختیاری|بندانگشتی|هادی چوپان با پوشش بختیاری]]
<big>'''لباس مردان بختیاری'''</big>؛ تن‌پوش مردان در استان‌های چهارمحال و بختیاری، لرستان و اصفهان.<br>
<big>'''لباس مردان بختیاری'''</big>؛ تن‌پوش مردان در استان‌های چهارمحال و بختیاری، لرستان و اصفهان.<br>


خط ۱۴: خط ۴۴:
==لباس مردان بختیاری نماد سادگی و پاکی==
==لباس مردان بختیاری نماد سادگی و پاکی==


چوقا، شلوار دبیت، گیوه ملکی و کلاه خسروی، هر یک به نوعی نمادی از سادگی هستند؛ سادگی‌ای که در باطن این قوم نیز ریشه دارد. این لباس‌ها فاقد پیچیدگی و دورویی بوده و اصالت و یکرنگی مردان بختیاری را به تصویر می‌کشد.<ref>[https://dehkoneh.blogfa.com/page/21 «لباس بختیاری»، وب‌سایت دهکهنه.]</ref>
چوقا، شلوار دبیت، گیوه ملکی و کلاه خسروی، هر یک به‌نوعی نمادی از سادگی هستند؛ سادگی‌ای که در باطن این قوم نیز ریشه دارد. این لباس‌ها فاقد پیچیدگی و دورویی بوده و اصالت و یکرنگی مردان بختیاری را به تصویر می‌کشد.<ref>[https://dehkoneh.blogfa.com/page/21 «لباس بختیاری»، وب‌سایت دهکهنه.]</ref>


==ماندگاری لباس بختیاری==
==ماندگاری لباس بختیاری==
خط ۲۶: خط ۵۶:
==سرپوش‌های مردان بختیاری==
==سرپوش‌های مردان بختیاری==


سر در فرهنگ ایرانی، جایگاهی ویژه دارد و پوشاندن آن نمادی از وقار و احترام مردان به‌شمار می‌آید.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/394728/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF «مردان قدیم چه می‌پوشیدند؟»، خبرگزاری مشرق.]</ref> انواع سرپوش مردان بختیاری عبارت است از:
سر در فرهنگ ایرانی، جایگاهی ویژه دارد و پوشاندن آن نمادی از وقار و احترام مردان به‌شمار می‌آید.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/394728/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF «مردان قدیم چه می‌پوشیدند؟»، خبرگزاری مشرق.]</ref> انواع [[سرپوش مردان کرد|سرپوش]] مردان بختیاری عبارت است از:


===کلاه نمدی===
===کلاه نمدی===


کلاه مردان بختیاری کروی‌شکل بوده و فرم آن به‌صورت منحنی و دایره است و فرد می‌تواند از هر طرفی آن را روی سر قرار دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/399363/fa اسدی فارسانی و دیگران، «بازتاب نمودهای فرهنگی در نظام ساختاری و نقوش پوشاک مردان جامعۀ عشایری»، 1398ش، ص100.]</ref> امروزه کلاه نمدی مردان، سیاه‌رنگ است.<ref>[https://www.tabiat.ir/page/9520/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C «لباس محلی مردان بختیاری»، وب‌سایت مؤسسۀ آموزش و تحقیقات جهانگردی طبیعت.]</ref>
[[کلاه قره گل|کلاه]] مردان بختیاری کروی‌شکل بوده و فرم آن به‌صورت منحنی و دایره است و فرد می‌تواند از هر طرفی آن را روی سر قرار دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/399363/fa اسدی فارسانی و دیگران، «بازتاب نمودهای فرهنگی در نظام ساختاری و نقوش پوشاک مردان جامعۀ عشایری»، 1398ش، ص100.]</ref> امروزه کلاه نمدی مردان، سیاه‌رنگ است.<ref>[https://www.tabiat.ir/page/9520/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C «لباس محلی مردان بختیاری»، وب‌سایت مؤسسۀ آموزش و تحقیقات جهانگردی طبیعت.]</ref>


===کلاه خسروی===
===کلاه خسروی===
خط ۵۸: خط ۸۸:
شال مردان بختیاری از جنس پارچه‌ای لطیف شبیه حریر بوده که گاهی ‌اوقات از آن به‌عنوان [[دستار|دستار]] استفاده می‌شود. شال مسقطی از معروف‌ترین شال‌های مردان بختیاری است که در مسقط عمان تولید می‌شود. رنگ شال اغلب به‌رنگ سفید یا [[سبز (رنگ)|سبز]] است که رنگ سبز آن علاقۀ مردان بختیاری را به شریعت اسلام نشان می‌دهد.
شال مردان بختیاری از جنس پارچه‌ای لطیف شبیه حریر بوده که گاهی ‌اوقات از آن به‌عنوان [[دستار|دستار]] استفاده می‌شود. شال مسقطی از معروف‌ترین شال‌های مردان بختیاری است که در مسقط عمان تولید می‌شود. رنگ شال اغلب به‌رنگ سفید یا [[سبز (رنگ)|سبز]] است که رنگ سبز آن علاقۀ مردان بختیاری را به شریعت اسلام نشان می‌دهد.


سوگند خوردن به شال سبز در فرهنگ بختیاری در اشعار و ترانه‌های این منطقه، بسیار رایج است. در برخی از این آثار، فروختن شال به‌عنوان عمل ناپسند و مذموم توصیف می‌شود. مردان بختیاری شال خود را دور کمر، روی چوقا می‌بندند. بستن شال به کمر نشانۀ آمادگی فیزیکی و باز کردن آن به‌منظور فراغت از رزم یا بزم است.<ref>[http://www.manahonar.com/Blog/?p=438 صادقیان، «لباس محلی بختیاری»، وب‌سایت مانا هنر ایرانیان.]</ref>
سوگند خوردن به شال سبز در فرهنگ بختیاری در اشعار و ترانه‌های این منطقه، بسیار رایج است. در برخی از این آثار، فروختن [[شال]] به‌عنوان عمل ناپسند و مذموم توصیف می‌شود. مردان بختیاری شال خود را دور کمر، روی چوقا می‌بندند. بستن شال به کمر نشانۀ آمادگی فیزیکی و باز کردن آن به‌منظور فراغت از رزم یا بزم است.<ref>[http://www.manahonar.com/Blog/?p=438 صادقیان، «لباس محلی بختیاری»، وب‌سایت مانا هنر ایرانیان.]</ref>


===شلوار===
===شلوار===
خط ۸۸: خط ۱۱۸:
==چوقا؛ نماد هویت قومی و ایلی==
==چوقا؛ نماد هویت قومی و ایلی==


چوقا، شاخص‌ترین پوشش قوم بختیاری، حاصل هنر دست زنان بختیاری است که با دقت و مهارت بالا بافته می‌شود و نمادی از هویت مردان و فرهنگ ایل به‌شمار می‌رود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/380990/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%88%D9%82%D8%A7-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C افروغ، «زنان بختیاری: آفرینندگان چوقا، نمودی از هنر ایلی و عشایری و نماد هویت قومی»، 1397ش، ص9.]</ref>
چوقا، شاخص‌ترین پوشش قوم بختیاری، حاصل هنر دست [[لباس زنان بختیاری|زنان بختیاری]] است که با دقت و مهارت بالا بافته می‌شود و نمادی از هویت مردان و فرهنگ ایل به‌ شمار می‌رود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/380990/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%88%D9%82%D8%A7-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C افروغ، «زنان بختیاری: آفرینندگان چوقا، نمودی از هنر ایلی و عشایری و نماد هویت قومی»، 1397ش، ص9.]</ref>


==فرم دایره در پوشاک بختیاری==
==فرم دایره در پوشاک بختیاری==
خط ۹۵: خط ۱۲۵:
==نمادشناسی رنگ سفید و سیاه در چوقا==
==نمادشناسی رنگ سفید و سیاه در چوقا==


چوقا، پوششی با رنگ‌هایی نمادین است که بازتابی از نبرد همیشگی نیکی و بدی به‌شمار می‌آید. رنگ سفید در این لباس، نماد سپنتامینو، فرشتۀ خیر، و نشانگر حرکت به‌سوی آگاهی و خرد مقدس است. پله‌های سفید آن، بر جایگاه گفتار، کردار و اندیشۀ نیک در مسیر تقرب به عالم معنا و خداوند تأکید دارند؛ اصلی که همواره مورد توجه قوم بختیاری بوده است.
چوقا، پوششی با رنگ‌هایی نمادین است که بازتابی از نبرد همیشگی نیکی و بدی به‌ شمار می‌آید. رنگ سفید در این لباس، نماد سپنتامینو، فرشتۀ خیر، و نشانگر حرکت به‌سوی آگاهی و خرد مقدس است. پله‌های سفید آن، بر جایگاه گفتار، کردار و اندیشۀ نیک در مسیر تقرب به عالم معنا و خداوند تأکید دارند؛ اصلی که همواره مورد توجه قوم بختیاری بوده است.


در مقابل، خطوط سیاه رنگ، نماد انگره‌مینو، اهریمن و خرد خبیث‌اند که به‌سوی زمین و سیاهی در حرکت‌اند و باعث تنزل روح و اندیشه می‌شوند. چیرگی رنگ سفید در چوقا، تأکیدی است بر لزوم مقاومت در برابر وسوسه‌های شیطانی و پیروزی نور و پاکی بر تاریکی و پلیدی. چوقا، با این تضاد رنگی، همواره به انسان یادآوری می‌کند که باید در راه روشنایی گام برداشت.<ref>مددی، نماد در فرهنگ بختیاری، 1386ش، ص94.</ref>
در مقابل، خطوط سیاه رنگ، نماد انگره‌مینو، اهریمن و خرد خبیث‌اند که به‌سوی زمین و سیاهی در حرکت‌اند و باعث تنزل روح و اندیشه می‌شوند. چیرگی رنگ سفید در چوقا، تأکیدی است بر لزوم مقاومت در برابر وسوسه‌های شیطانی و پیروزی نور و پاکی بر تاریکی و پلیدی. چوقا، با این تضاد رنگی، همواره به انسان یادآوری می‌کند که باید در راه روشنایی گام برداشت.<ref>مددی، نماد در فرهنگ بختیاری، 1386ش، ص94.</ref>
خط ۱۱۱: خط ۱۴۱:


==منابع==
==منابع==
 
{{آغاز منابع}}
*احمدی آنزان، کورش، «چوقا پوشاک سنتی بختیاری»، فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، 1388ش.
*احمدی آنزان، کورش، «چوقا پوشاک سنتی بختیاری»، فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، 1388ش.
*
*
خط ۱۴۲: خط ۱۷۲:
*یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1396ش.
*یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1396ش.


[[رده: ویکی‌رز]]
{{پایان منابع}}
[[رده: پوشاک اقوام]]
[[رده: پوشاک بر پایه جنسیت]]
[[رده: تاریخ پوشاک]]
[[رده: پوشاک بر پایه کارکرد]]
[[رده: هویت قومی]]
[[رده: هویت دینی]]