تجزیه ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{جعبه اطلاعات مفهوم
-| تصویر             =
+| تصویر             =تجزیه ایران۱.png
-| زیرنویس تصویر     =
+| زیرنویس تصویر     =روزنامه اطلاعات ۲۴ مرداد ۱۳۵۰ش؛ محمدرضا پهلوی استقلال بحرین را تبریک گفت.
-|image_alt=
+|image_alt=تبریک محمدرضا پهلوی - استقلال بحرین
 | فایل پادکست       =تجزیه ایران.ogg
-| حجم فایلپادکست    =3/84
+| حجم فایلپادکست    =۳/۸۴
-| تاریخ پادکست      =5-1-1404
+| تاریخ پادکست      =۵-۱-۱۴۰۴
 | زیرنویس عنوان     =
 | عنوان اصلی        =
@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 | عنوان عربی        =
 | عنوان علمی        =
 | شاخه علمی         =
 | نوع مفهوم         =
 | معنای اصطلاحی      =
 | حوزه کاربرد       =
@@ خط ۳۲: / خط ۳۲: @@
 == تاریخچهٔ تجزیهٔ ایران ==
-ایران بزرگ در طول تاریخ، چنان گسترده بود که قلمرو کنونی ایران تنها بخشی از آن به‌ شمار می‌رود. ایران‌زمین در دوره‌های مختلف، به‌ویژه در چند قرن اخیر، بر اثر جنگ‌ها، معاهدات و مداخلات قدرت‌های خارجی دچار تغییرات مرزی بسیار شده است. در دورهٔ قاجار، بخش‌های گسترده‌ای شامل ۳٫۵ میلیون کیلومتر مربع از قلمرو ایران در [[قفقاز]]، فرارود (ماوراءالنهر)، [[افغانستان]] و بخش‌هایی از [[بلوچستان]] از دست رفت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/سرزمین‌های-جداشده-و-تهدید-تمامیت-ارضی-ایران میرسنجری، «سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref> عوامل داخلی و خارجی مختلفی موجب جدا شدن بخش‌هایی از خاک ایران شد، ازجمله ضعف دولت مرکزی، اهمیت بیشتر قوم و قبیله و فشارهای خارجی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160917152706-9514-97.pdf نوری، «تبیین تاریخی اجتماعی تجزیه سرزمینی ایران در عصر قاجار»، 1395ش، ص266-282]</ref>
+ایران بزرگ در طول تاریخ، چنان گسترده بود که قلمرو کنونی ایران تنها بخشی از آن به‌شمار می‌رود. ایران‌زمین در دوره‌های مختلف، به‌ویژه در چند قرن اخیر، بر اثر جنگ‌ها، معاهدات و مداخلات قدرت‌های خارجی دچار تغییرات مرزی بسیار شده است. در دورهٔ قاجار، بخش‌های گسترده‌ای شامل ۳٫۵ میلیون کیلومتر مربع از قلمرو ایران در [[قفقاز]]، فرارود (ماوراءالنهر)، [[افغانستان]] و بخش‌هایی از [[بلوچستان]] از دست رفت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/سرزمین‌های-جداشده-و-تهدید-تمامیت-ارضی-ایران میرسنجری، «سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref> عوامل داخلی و خارجی مختلفی موجب جدا شدن بخش‌هایی از خاک ایران شد، ازجمله ضعف دولت مرکزی، اهمیت بیشتر قوم و قبیله و فشارهای خارجی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160917152706-9514-97.pdf نوری، «تبیین تاریخی اجتماعی تجزیه سرزمینی ایران در عصر قاجار»، 1395ش، ص266-282]</ref>
 در اوایل قرن بیستم میلادی، رقابت قدرت‌های استعماری در ایران افزایش یافت و در نهایت با قرارداد ۱۹۰۷م معروف به [[قرارداد سن پترزبورگ]] میان بریتانیا و [[روسیه تزاری|روسیهٔ تزاری]]، ایران عملاً به مناطق نفوذ این دو قدرت تقسیم شد؛ اقدامی که استقلال سیاسی کشور را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/70792/سرزمین‌های-جداشده-و-تهدید-تمامیت-ارضی-ایران میرسنجری، «سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref> در دورهٔ پهلوی نیز تغییراتی در مرزهای ایران رخ داد و برخی مناطق از کشور جدا شدند؛ از جمله جدایی [[بحرین]]، واگذاری کوه آرارات کوچک به [[ترکیه]] و جدا شدن دهکدهٔ فیروزه از قلمرو ایران.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/113012/ایران-وادامه-پروژه-تاریخی-تجزیه نقدی‌پور، «ایران وادامه پروژه تاریخی تجزیه»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref> پس از پایان [[جنگ جهانی دوم]]، برخی طرح‌های خارجی برای تجزیهٔ ایران مطرح شد. از جمله جیمز برنز، وزیر خارجهٔ وقت [[ایالات متحده آمریکا]]، طرحی برای تقسیم ایران به هفت کشور بر اساس قومیت‌ها ارائه داد که با آغاز [[جنگ سرد]] و تغییر شرایط سیاسی بین‌المللی به اجرا درنیامد.<ref>[https://www.jahannews.com/news/814299/نقشه-۷-تکه-تجزیه-ایران-کار-کی «نقشه ۷ تکه «تجزیه ایران» کار کی بود؟!»، وب‌سایت جهان نیوز.]</ref>
@@ خط ۱۳۲: / خط ۱۳۲: @@
 == موانع تجزیه ایران ==
+[[پرونده:تجزیه ایران1.jpg|جایگزین=جشن «مهمانی امت احمد (ص)» در سنندج|بندانگشتی|جشن «مهمانی امت احمد» در [[سنندج]]؛ [[شهریور]] ۱۴۰۱ش]]
 انسجام ملی و بافت درهم‌تنیدهٔ جامعهٔ ایرانی از جمله عواملی دانسته شده است که امکان بروز یا موفقیت جریان‌های تجزیه‌طلبانه را محدود می‌کند. اقوام مختلف ایران طی قرن‌ها در کنار یکدیگر زیسته و در اثر تعاملات فرهنگی، اقتصادی و ازدواج‌های میان‌قومی، شبکه‌ای گسترده از پیوندهای اجتماعی ایجاد کرده‌اند که به شکل‌گیری هویتی مشترک در کنار هویت‌های محلی انجامیده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404062313628/چرا-مخالفان-جمهوری-اسلامی-هم-با-تجزیه-ایران-مخالفند هوشنگی، «چرا مخالفان جمهوری اسلامی هم با تجزیه ایران مخالفند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
@@ خط ۱۴۱: / خط ۱۴۲: @@
 پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، موضوع تجزیه‌طلبی به‌عنوان یکی از محورهای فشار و بی‌ثبات‌سازی کشور از سوی بازیگران خارجی و گروه‌های داخلی مطرح شد. در این دوره، در برخی مناطق مرزی از جمله [[سیستان و بلوچستان]]، [[کردستان]]، [[خوزستان]] و [[آذربایجان]] گروه‌ها و جریان‌هایی با گرایش‌های قومی، ایدئولوژیک یا مسلحانه فعال شدند که بعضاً از حمایت یا بهره‌برداری قدرت‌های خارجی برخوردار بودند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-=== خوزستان ===
+=== ۱- خوزستان ===
+در دهه‌های اخیر، جنبش تجزیه‌طلب خوزستان شامل چندین حزب و گروه سیاسی و شبه‌نظامی بوده است که هدف مشترک آن‌ها جدایی استان‌های جنوبی ایران (خوزستان، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و جزایر [[خلیج فارس]]) است. این گروه‌ها در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند تا با ایجاد ائتلاف و ارتباط با نهادهای بین‌المللی، مواضع خود را تثبیت کنند:
-==== جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز ====
+* '''نشست مشترک در مصر (۱۳۹۱ش):''' رهبران گروه‌های مختلف از جمله جبهة العربیة، حزب النهضة، جبهه دموکراتیک و حرکة النضال، با حمایت مالی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، نشست مشترکی را در مصر برگزار کردند.
-یکی دیگر از گروه‌های فعال در زمینه تجزیه‌طلبی در استان خوزستان، جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز به عربی: الجبهة الدیمقراطیة الشعبیة للشعب العربی الاحوازی است که در گذشته با نام جبهه دموکراتیک خلق عرب نیز شناخته می‌شد. رهبری این گروه را فردی به نام [[علی مزرعه]] معروف به صالح ابوشریف به‌عنوان دبیرکل بر عهده دارد و سایر اعضای شورای مرکزی آن شامل شاکر خانجی، جمال عبیداوی، موسی سواری و عیسی آل‌یاسین هستند. پایگاه اصلی استقرار و هدایت این گروه در کشور کانادا قرار دارد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
+* '''ارتباط با نهادهای حقوق بشری:''' چهره‌های مرتبط با این جریان نظیر کریم عبدیان‌نژاد، یاسین غبیشی، علی ساعدی و [[یوسف عزیزی بنی‌طرف]] در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۲م، دیدارها و مکاتباتی با [[احمد شهید]]، گزارشگر ویژه وقت شورای حقوق بشر [[سازمان ملل متحد]] در امور ایران، داشته و گزارش‌های خود را در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار داده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/بررسی-روند-چند-ساله-اخیر-گروهک‌های-جدایی‌طلب-خوزستان.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
+مهم‌ترین این گروه‌ها عبارتند از:
-===== '''رویکرد و اقدامات مسلحانه''' =====
-اگرچه این گروه در نام‌گذاری خود از عناوین دموکراتیک و مردمی استفاده کرده و در بخش‌هایی از اساسنامه‌اش، خود را از شیوه‌های تروریستی مبرا دانسته است، اما در عمل رویکردی مبتنی بر مبارزه مسلحانه دارد. رسانه‌ها و وب‌گاه رسمی وابسته به این جبهه، به‌طور مستمر اخبار درگیری‌های مسلحانه را پوشش داده و با صدور اطلاعیه، از این اقدامات پشتیبانی می‌کنند. بر اساس ادعاها و گزارش‌های منتشرشده توسط خود این گروه، آن‌ها مسئولیت چندین عملیات مسلحانه علیه نیروهای نظامی و امنیتی ایران را بر عهده گرفته‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها موارد زیر است:
-* '''آذر ۱۳۸۷ش:''' انتشار رسمی اخبار مربوط به درگیری‌های مسلحانه نیروهای وابسته به گروه با مأموران دولتی.
-* '''فروردین ۱۳۸۹ش:''' حمله مسلحانه به یک پاسگاه نیروی انتظامی در تاریخ [[۲۶ فروردین]] هم‌زمان با سالگرد اعتراضات موسوم به «انتفاضه نیسانیه» که به کشته شدن شش مأمور پلیس انجامید. همچنین در [[5 فروردین]]، این گروه از حمله دیگری در [[شهر شادگان]] خبر داد که به کشته شدن یک افسر و مجروح شدن یک سرباز منجر شد.
-* '''اردیبهشت ۱۳۸۹ش:''' وقوع درگیری مسلحانه در منطقه زرگان اهواز با نیروهای امنیتی که برای بازداشت یکی از متهمان اعزام شده بودند و انهدام خودروی نیروهای دولتی.
-* '''انفجار پالایشگاه آبادان:''' این گروه ادعا کرده است که حادثه انفجار در [[پالایشگاه آبادان]]، یک عملیات بمب‌گذاری بوده که توسط عناصر وابسته به این جبهه طراحی و اجرا شده است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
-== سازمان خلق عرب ==
+==== سازمان خلق عرب ====
 پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران|انقلاب ۱۳۵۷ش]]، در [[استان خوزستان]] گروهی با عنوان سازمان خلق عرب به رهبری [[محمدطاهر شبیر خاقانی]] و [[شیخ عیسی شبیر خاقانی]] شکل گرفت. این سازمان با طرح مطالباتی مانند خودمختاری، رسمیت [[زبان عربی]] و تشکیل نهادهای محلی فعالیت می‌کرد. این جریان در سال ۱۳۵۸ش با برگزاری تجمعات، تصرف برخی مراکز دولتی و ایجاد درگیری‌های مسلحانه در شهرهایی مانند [[خرمشهر]]، به یکی از کانون‌های ناآرامی در منطقه تبدیل شد. با گزارش‌هایی مبنی بر حمایت [[حزب بعث (عراق)|رژیم بعث عراق]] از این گروه، [[ارتش جمهوری اسلامی ایران]] و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] برای برقراری نظم وارد عمل شدند. با تصرف مراکز وابسته به سازمان، بازداشت افراد مسلح و انتقال شیخ شبیر خاقانی از خوزستان، ناآرامی‌های مرتبط با این جریان به‌تدریج فروکش کرد. بازماندگان این گروه در دهه‌های بعد با خروج از ایران، گروه‌های جدیدی را در اروپا و آمریکای شمالی پایه‌گذاری کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=j3dxobhh «تجزیه طلبی زیر عبای استعمار»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>
-== جریان‌ها و گروه‌های تجزیه‌طلب معاصر ==
+==== حرکة النضال العربی لتحریر الاحواز (الاحوازیه) ====
-در دهه‌های اخیر، جنبش تجزیه‌طلب خوزستان شامل چندین حزب و گروه سیاسی و شبه‌نظامی بوده است که هدف مشترک آن‌ها جدایی استان‌های جنوبی ایران (خوزستان، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و جزایر [[خلیج فارس]]) است. مهم‌ترین این گروه‌ها عبارتند از:
-=== ۱. حرکة النضال العربی لتحریر الاحواز (الاحوازیه) ===
 این گروه شاخص‌ترین و فعال‌ترین جریان در میان گروه‌های تجزیه‌طلب خوزستان محسوب می‌شود و شاخه سیاسی مرتبط با آن [[حزب تضامن دموکراتیک اهواز]] نام دارد.
 * '''رهبران و چهره‌های کلیدی:''' [[حبیب نبگان]] (رهبر نظامی و معنوی)، احمد نیسی، هانی نیسی، حاتم نیسی، یعقوب نیسی، عادل نیسی و [[حبیب فرج‌الله چعب]].
 * '''پایگاه استقرار:''' کشورهای اروپایی از جمله دانمارک، سوئد، هلند و بریتانیا.
-* '''اقدامات مسلحانه:''' این گروه مسئولیت چندین عملیات امنیتی را بر عهده گرفته است؛ از جمله سلسله بمب‌گذاری‌های سال ۱۳۸۴ش در فرمانداری‌های [[اهواز]]، [[آبادان]] و [[دزفول]]، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، خطوط لوله نفت و خیابان نادری اهواز که به کشته شدن ده‌ها شهروند و مجروحیت بیش از ۱۵۰ نفر انجامید. همچنین [[حمله به رژه نظامی در اهواز|حمله به رژه نیروهای مسلح در اهواز]] از دیگر اقدامات منتسب به این گروه است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/836011/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «گروه تروریستی الاحوازیه چیست و چه سابقه‌ای دارد؟»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
+* '''اقدامات مسلحانه:''' این گروه مسئولیت چندین عملیات امنیتی را بر عهده گرفته است؛ از جمله سلسله بمب‌گذاری‌های سال ۱۳۸۴ش در فرمانداری‌های [[اهواز]]، [[آبادان]] و [[دزفول]]، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، خطوط لوله نفت و خیابان نادری اهواز که به کشته شدن ده‌ها شهروند و مجروحیت بیش از ۱۵۰ نفر انجامید. همچنین [[حمله به رژه نظامی در اهواز|حمله به رژه نیروهای مسلح در اهواز]] از دیگر اقدامات منتسب به این گروه است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/836011/گروه-تروریستی-الاحوازیه-چیست-و-چه-سابقه‌ای-دارد «گروه تروریستی الاحوازیه چیست و چه سابقه‌ای دارد؟»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-* '''روابط خارجی و وضعیت امنیتی:''' بر اساس گزارش‌ها، این گروه از حمایت مالی و رسانه‌ای برخی کشورهای عربی نظیر [[عربستان سعودی]] برخوردار بوده است. با این حال، فعالیت اعضای آن در اروپا با واکنش‌های امنیتی نیز مواجه شد؛ به‌طوری‌که آژانس اطلاعاتی [[دانمارک]] سه تن از اعضای این گروه را به اتهام جاسوسی به نفع سازمان اطلاعات [[عربستان سعودی]] در خاک این کشور بازداشت کرد.
+* '''روابط خارجی و وضعیت امنیتی:''' بر اساس گزارش‌ها، این گروه از حمایت مالی و رسانه‌ای برخی کشورهای عربی نظیر [[عربستان سعودی]] برخوردار بوده است. با این حال، فعالیت اعضای آن در اروپا با واکنش‌های امنیتی نیز مواجه شد؛ به‌طوری‌که آژانس اطلاعاتی [[دانمارک]] سه تن از اعضای این گروه را به اتهام جاسوسی به نفع سازمان اطلاعات [[عربستان سعودی]] در خاک این کشور بازداشت کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/بررسی-روند-چند-ساله-اخیر-گروهک‌های-جدایی‌طلب-خوزستان.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
-=== ۲. جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز (جبهه دموکراتیک خلق عرب) ===
+==== جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز (جبهه دموکراتیک خلق عرب) ====
 این گروه که در گذشته با نام جبهه دموکراتیک خلق عرب یا جبهه دموکراتیک ملی ملت اهواز نیز شناخته می‌شد، یکی دیگر از گروه‌های دارای مشی مسلحانه است.
 * '''رهبران و چهره‌های کلیدی:''' [[علی مزرعه معروف]] به صالح ابوشریف (دبیرکل)، محمود مزرعه (ابوبشیر)، محمود احمد. اعضای شورای مرکزی شامل شاکر خانجی، جمال عبیداوی، موسی سواری و عیسی آل‌یاسین.
 * '''پایگاه استقرار:''' کانادا (پایگاه اصلی هدایت) و بریتانیا.
@@ خط ۱۷۷: / خط ۱۶۶: @@
 ** حمله به پاسگاه نیروی انتظامی در فروردین ۱۳۸۹ش سالگرد اعتراضات موسوم به انتفاضه نیسانیه که منجر به کشته شدن شش مأمور پلیس شد.
 ** درگیری در منطقه زرگان اهواز و انهدام خودروی نیروهای امنیتی در اردیبهشت ۱۳۸۹ش.
-** ادعای بمب‌گذاری و ایجاد انفجار در [[پالایشگاه آبادان]].<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
+** ادعای بمب‌گذاری و ایجاد انفجار در [[پالایشگاه آبادان]].<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/جبهه-دموکراتیک-مردمی-ملت-عرب-اهواز «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
-=== ۳. جبهة العربیة لتحریر الاحواز ===
+==== جبهة العربیة لتحریر الاحواز ====
 * '''رهبری:''' این گروه به سرکردگی فردی به نام محمود حسین مشاوی هدایت می‌شود.
-* '''فعالیت‌ها:''' عمده فعالیت‌های شناخته‌شده این گروه در زمینه ائتلاف‌سازی با سایر گروه‌های تجزیه‌طلب و شرکت در نشست‌های منطقه‌ای مانند نشست سال ۱۳۹۱ش در [[مصر]] با هدف جذب حمایت‌های مالی و سیاسی کشورهای عربی بوده است.
+* '''فعالیت‌ها:''' عمده فعالیت‌های شناخته‌شده این گروه در زمینه ائتلاف‌سازی با سایر گروه‌های تجزیه‌طلب و شرکت در نشست‌های منطقه‌ای مانند نشست سال ۱۳۹۱ش در [[مصر]] با هدف جذب حمایت‌های مالی و سیاسی کشورهای عربی بوده است.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/بررسی-روند-چند-ساله-اخیر-گروهک‌های-جدایی‌طلب-خوزستان.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
-=== ۴. حزب النهضة العربی لتحریر الاحواز ===
+==== حزب النهضة العربی لتحریر الاحواز ====
 * '''رهبری:''' سرکردگی این گروه بر عهده سید ایوب (صباح) موسوی است.
-* '''فعالیت‌ها:''' این حزب نیز همسو با سایر جریان‌های یادشده، در تلاش برای پیشبرد اهداف جدایی‌طلبانه از طریق رایزنی‌های خارجی و فعالیت‌های تبلیغاتی در خارج از ایران فعال است و رهبران آن در نشست‌های مشترک گروه‌های اپوزیسیون عرب حضور داشته‌اند.
+* '''فعالیت‌ها:''' این حزب نیز همسو با سایر جریان‌های یادشده، در تلاش برای پیشبرد اهداف جدایی‌طلبانه از طریق رایزنی‌های خارجی و فعالیت‌های تبلیغاتی در خارج از ایران فعال است و رهبران آن در نشست‌های مشترک گروه‌های اپوزیسیون عرب حضور داشته‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/بررسی-روند-چند-ساله-اخیر-گروهک‌های-جدایی‌طلب-خوزستان.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
-=== ۵. تشکل‌های دیپلماتیک: کنگره آزادسازی احواز ===
-علاوه بر گروه‌های شبه‌نظامی، تشکل‌هایی نظیر کنگره آزادسازی احواز نیز وجود دارند که تمرکز خود را بر لابی‌گری سیاسی و دیپلماتیک قرار داده‌اند. از جمله تحرکات این گروه می‌توان به دیدارهای رسمی با برخی مقامات سیاسی منطقه، نظیر دیدار هیئتی از این کنگره با رئیس پارلمان [[کویت]]، اشاره کرد.
-== تحرکات مشترک و لابی‌گری‌های بین‌المللی ==
+==== تشکل‌های دیپلماتیک: کنگره آزادسازی احواز ====
-گروه‌های تجزیه‌طلب خوزستان در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند تا با ایجاد ائتلاف و ارتباط با نهادهای بین‌المللی، مواضع خود را تثبیت کنند:
+علاوه بر گروه‌های شبه‌نظامی، تشکل‌هایی نظیر کنگره آزادسازی احواز نیز وجود دارند که تمرکز خود را بر لابی‌گری سیاسی و دیپلماتیک قرار داده‌اند. از جمله تحرکات این گروه می‌توان به دیدارهای رسمی با برخی مقامات سیاسی منطقه، نظیر دیدار هیئتی از این کنگره با رئیس پارلمان [[کویت]]، اشاره کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/بررسی-روند-چند-ساله-اخیر-گروهک‌های-جدایی‌طلب-خوزستان.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
-* '''نشست مشترک در مصر (۱۳۹۱ش):''' رهبران گروه‌های مختلف از جمله جبهة العربیة، حزب النهضة، جبهه دموکراتیک و حرکة النضال، با حمایت مالی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، نشست مشترکی را در مصر برگزار کردند.
-* '''ارتباط با نهادهای حقوق بشری:''' چهره‌های مرتبط با این جریان نظیر کریم عبدیان‌نژاد، یاسین غبیشی، علی ساعدی و [[یوسف عزیزی بنی‌طرف]] در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۲م، دیدارها و مکاتباتی با [[احمد شهید]]، گزارشگر ویژه وقت شورای حقوق بشر [[سازمان ملل متحد]] در امور ایران، داشته و گزارش‌های خود را در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار داده‌اند.
-=== کردستان ===
+=== ۲- کردستان ===
 ==== حزب دموکرات کردستان ایران ====
+[[پرونده:تجزیه ایران2.jpg|جایگزین=قاضی محمد مؤسس حزب دموکرات کردستان|بندانگشتی|قاضی محمد مؤسس حزب دموکرات کردستان]]
 [[حزب دموکرات کردستان ایران]] در [[۲۵ مرداد]] ۱۳۲۴ش در شهر [[مهاباد]] تأسیس شد که به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های فعال کردی شناخته شده است. در اساسنامهٔ این حزب بر تشکیل جمهوری فدرال در ایران، حفظ خودمختاری ویژهٔ کردستان، [[سکولاریسم]] و رسمی‌بودن [[زبان کردی]] تأکید شده و اهداف آن از طرح خودمختاری کردستان به‌سمت [[فدرالیسم]] در ایران توصیف شده است. از رهبران شاخص این حزب به [[قاضی محمد]]، [[عبدالرحمن قاسملو]]، [[صادق شرفکندی]]، [[مصطفی هجری]] و [[عبدالله حسن‌زاده]] اشاره شده است. همچنین حمایت‌های خارجی از سوی [[عراق]]، [[شوروی]]، [[ناتو]]، [[اسرائیل]]، [[فرانسه]] و [[ترکیه]] صورت گرفته و رخدادهایی مانند بمباران زندان دوله‌تو در [[۱۷ اردیبهشت]] ۱۳۶۰ش و ترور صادق شرفکندی در سال ۱۳۷۱ش رخ داده است. از انشعابات این حزب نیز می‌توان به جناح عبدالله حسن‌زاده که پس از کشته‌شدن شرفکندی از بدنه اصلی جدا شد و جناح مصطفی هجری که مرکز آن در [[اربیل]] عراق قرار دارد اشاره کرد؛ همچنین گروهی با عنوان [[حزب پاک]] (PAK) نیز یکی از گروه‌های مرتبط و کوچک در این زمینه است.<ref>[https://psri.ir/?id=60nqb3q39j حیدری، «انقلاب اسلامی و گروه‌های تجزیه طلب در ایران؛ «حزب دمکرات کردستان»»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>
@@ خط ۲۰۷: / خط ۱۸۹: @@
 این تحرکات در فضایی شکل گرفت که حکومت مرکزی در حال تثبیت ساختارهای جدید سیاسی و امنیتی بود. درگیری‌های مسلحانه، تصرف پادگان‌ها، طرح مطالبات خودمختاری یا جدایی و شکل‌گیری گروه‌های سازمان‌یافته، از جلوه‌های این دوره به‌شمار می‌آید. با این حال، این جریان‌ها در نهایت با استقرار حاکمیت مرکزی، مداخله نهادهای امنیتی و نظامی و نیز عدم همراهی گسترده بدنهٔ اجتماعی [[اقوام ایرانی]]، به اهداف تجزیه‌طلبانهٔ خود دست نیافتند و تمامیت ارضی ایران حفظ شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> تهاجم صدام به ایران نیز ادامهٔ همین پروژهٔ بزرگ بود که با هدف جداسازی خوزستان و فروپاشی نظام صورت گرفت؛ اما با مقاومت همه‌جانبهٔ ایرانیان ناکام ماند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/113012/ایران-وادامه-پروژه-تاریخی-تجزیه نقدی‌پور، «ایران وادامه پروژه تاریخی تجزیه»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref>
-=== آذربایجان ===
+=== ۳- آذربایجان ===
+[[پرونده:تجزیه ایران3.png|جایگزین=احمد اوبالی بنیانگذار شبکه بلویزیونی گوناز|بندانگشتی|احمد اوبالی بنیانگذار شبکه تلویزیونی گوناز]]
 مجموعه‌ای از تشکل‌های سیاسی، نهادهای رسانه‌ای و جریان‌های فکری عمدتاً با گرایش‌های [[پان‌ترکیسم|پان‌ترکیستی]] با هدف جدایی آذربایجان از ایران و طرح ایده «آذربایجان جنوبی» شکل گرفته‌اند. این گروه‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌سازی‌های فراملی و ابزارهای تبلیغاتی، در تلاش برای سازمان‌دهی و پیشبرد گفتمان قوم‌گرایانه و تجزیه‌طلبانه خود هستند.
@@ خط ۲۴۴: / خط ۲۲۷: @@
 |}
-=== سیستان و بلوچستان ===
+=== ۴- سیستان و بلوچستان ===
 ==== جبهه متحد بلوچستان ایران ====
 [[جبهه متحد بلوچستان ایران]] یک تشکل سیاسی مستقر در خارج از کشور است که در سال ۲۰۰۳م توسط [[عبدالستار دوشوکی]]، پژوهشگر و فعال سیاسی از [[قوم بلوچ]]، تأسیس شد. دوشوکی همچنین ریاست [[مرکز مطالعات بلوچستان]] در [[لندن]] را بر عهده دارد. این جبهه در رسانه‌های فارسی‌زبان و عربی خارج از ایران از جمله [[بی‌بی‌سی فارسی]]، [[صدای آمریکا]]، [[رادیو فردا]] و [[العربیه (رسانه)|العربیه]] حضور رسانه‌ای داشته است. بر اساس گزارش رسانه‌های رسمی ایران، این تشکل از سوی نهادهای امنیتی [[جمهوری اسلامی ایران]] به‌عنوان گروهی با گرایش‌های تجزیه‌طلبانه معرفی شده و متهم به تلاش برای ایجاد شکاف قومی و سیاسی در [[بلوچستان ایران]] است.<ref>[https://ion.ir/news/11766/چه-کسانی-ایران-را-ویران-می-خواهند یوسفی، «چه کسانی ایران را ویران می‌خواهند؟»، وب‌سایت ایران‌آن‌لاین.]</ref>
@@ خط ۲۵۲: / خط ۲۳۵: @@
 ==== حزب همبستگی ملی بلوچستان ====
+[[پرونده:تجزیه ایران4.png|جایگزین=حبیب‌الله بلوچ اولین دبیرکل حزب همبستگی ملی بلوچستان|بندانگشتی|حبیب‌الله بلوچ اولین دبیرکل حزب همبستگی ملی بلوچستان]]
 [[حزب همبستگی ملی بلوچستان]] در سال ۱۳۹۹ش اعلام موجودیت کرد. این حزب خود را یک تشکل سیاسی بلوچ معرفی می‌کند که برای احیای دولت ملی در بلوچستان فعالیت می‌کند. [[حبیب‌الله بلوچ]] دبیرکل این حزب است و از طریق رسانه‌ها و [[شبکه‌های اجتماعی]] به بیان مواضع سیاسی می‌پردازد. این حزب بر همکاری با دیگر جریان‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران و مشارکت در فعالیت‌های رسانه‌ای و سیاسی [[اپوزیسیون]] تأکید دارد.<ref>[https://ion.ir/news/11766/چه-کسانی-ایران-را-ویران-می-خواهند یوسفی، «چه کسانی ایران را ویران می‌خواهند؟»، وب‌سایت ایران‌آن‌لاین.]</ref>
@@ خط ۲۵۸: / خط ۲۴۲: @@
 ==== جندالله ====
+[[پرونده:تجزیه ایران5.jpg|جایگزین=دستگیری و انتقال عبدالمالک ریگی به ایران|بندانگشتی|دستگیری و انتقال عبدالمالک ریگی به ایران]]
 [[جندالله]] گروهی مسلح بود که در دهه ۱۳۸۰ خورشیدی با رهبری [[عبدالمالک ریگی]] در استان [[سیستان و بلوچستان]] شکل گرفت. این گروه با انجام عملیات مسلحانه علیه اهداف نظامی و امنیتی ایران شناخته و در منابع رسمی کشور به‌عنوان یک گروه تروریستی معرفی شد. جندالله به‌عنوان خاستگاه اصلی و هسته اولیه چندین جریان مسلح بعدی در منطقه شناخته می‌شود. در برخی منابع، تعدادی از گروه‌های تندرو منطقه‌ای مانند [[سپاه صحابه]] و [[لشکر جهنگوی]] (ارتش آخرت) به‌عنوان الگوهای فکری یا عملیاتی مؤثر بر شکل‌گیری جندالله معرفی شده‌اند و همچنین به اثرپذیری ایدئولوژیک آن از جریان‌هایی چون [[طالبان]] و [[القاعده]] اشاره شده است. جندالله در بیانیه‌ها و مواضع رسانه‌ای خود، هدف فعالیتش را حمایت از حقوق مردم بلوچ عنوان می‌کرد. با این حال، فعالیت‌های این گروه در ارزیابی رسمی دولت ایران، موجب ناامنی گسترده در منطقه تلقی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/401665/fa#downloadbottom اکرمیان و دیگران، «تحلیل گفتمان ضد امنیتی گروهک تروریستی جیش العدل (جیش الظلم) در سیستان و بلوچستان»، 1399ش، ص88-91.]</ref>
@@ خط ۲۶۳: / خط ۲۴۸: @@
 [[جیش‌العدل]] گروهی مسلح است که پس از تضعیف و فروپاشی ساختار اصلی جندالله، در دهه ۱۳۹۰ش در جنوب شرق ایران و مناطق مرزی با پاکستان ظهور کرد. در برخی منابع، این گروه به‌عنوان ادامه تشکیلاتی و بازتولید سازمان‌یافته جندالله معرفی می‌شود. در گزارش‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران، جیش‌العدل به‌عنوان یک گروه [[تروریست|تروریستی]] شناخته می‌شود و مسئولیت چندین عملیات مسلحانه را بر عهده گرفته است. این گروه نیز مانند جندالله، هدف خود را حمایت از حقوق [[مردم بلوچ]] عنوان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/401665/fa#downloadbottom اکرمیان و دیگران، «تحلیل گفتمان ضد امنیتی گروهک تروریستی جیش العدل (جیش الظلم) در سیستان و بلوچستان»، 1399ش، ص88-91.]</ref>
-== نقشه‌های دشمنان یکپارچگی ایران ==
+== نقشه‌های دشمنانِ یکپارچگی ایران ==
 در سال‌های اخیر، اندیشکده‌های آمریکایی و صهیونیستی راهبرد تجزیهٔ ایران را با شدت بیشتری پیگیری می‌کنند. دشمنان یکپارچگی ایران تلاش کردند در جریان [[اغتشاشات]]، با تمرکز بر تنوع قومیتی ایران جبهه‌ای علیه یکپارچگی ایران بگشایند.<ref>[https://farsnews.ir/reza_hosseini/1759149845729658618/پیشنهاد-اندیشکده-آمریکایی-برای-تجزیه-ایران «پیشنهاد اندیشکده آمریکایی برای تجزیه ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>
@@ خط ۲۸۰: / خط ۲۶۵: @@
 * «تجزیه طلبی زیر عبای استعمار»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش.
 * رنجبر درخشیلر، جواد، «بازی با آتش تجزیه؛ تفنن نیست!»، پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اسفند ۱۴۰۳ش.
-* «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 18 دی 1391ش.
+* «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ دی ۱۳۹۱ش.
 * حیدری، اصغر، «انقلاب اسلامی و گروه‌های تجزیه طلب در ایران؛ «حزب دمکرات کردستان»»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۰ش.
 * حیدری، اصغر، «منادیان شوم تجزیه آذربایجان ایران در دهه اخیر (۱)»، فصلنامه پانزده خرداد، شماره ۴۸، تابستان ۱۳۹۵ش.
 * حیدری، اصغر، «منادیان شوم تجزیه آذربایجان ایران در دهه اخیر (۲)»، فصلنامه پانزده خرداد، شماره ۴۹ و ۵۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
 * صلاح، مهدی، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۴۰۳ش.
-* «گروه تروریستی الاحوازیه چیست و چه سابقه‌ای دارد؟»، وب‌سایت تابناک تاریخ درج مطلب: 31 شهریور 1397ش.
+* عسکر، مهدی، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ بهمن ۱۳۹۸ش.
+* «گروه تروریستی الاحوازیه چیست و چه سابقه‌ای دارد؟»، وب‌سایت تابناک تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ش.
 * میرسنجری، میرمهرداد، «سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آبان ۱۳۸۸ش.
 * «نقشه ۷ تکه «تجزیه ایران» کار کی بود؟!»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۴۰۱ش.