لباس زنان زرتشتی: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''لباس زنان زرتشتی'''</big>؛ تن‌پوش زنان زرتشتی ساکن ایران.<br>

==انواع پوشاک زنان زرتشتی==

لباس زنان زرتشتی به‌دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی و فرهنگی، بسیار شبیه لباس زنان سایر نقاط ایران است؛ چنانچه روسری آنان از نظر شکل و نحوۀ بستن شبیه [[لباس زنان بختیاری|روسری زنان بختیاری]] است. پیراهنی شبیه [[لباس زنان لرستان|زنان لر]] و شلواری شبیه زنان کرد آذربایجان غربی به تن دارند.<ref>ضیاء‌پور، پوشاک ایل‌ها، چادرنشینان و روستاییان ایران، 1346ش، ص262.</ref> قرارگیری پوشاک اقوام مختلف کنار یکدیگر هویت قومی_زرتشتی منحصربه‌فردی را شکل می‌دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص8.]</ref> پوشاک زنان زرتشتی شامل انواع سرپوش، تن‌پوش و [[پاپوش]] می‌شود.

'''لَچَک:''' لچک جزء اولین سربندهای زنان زرتشتی است که به‌جای کلاهک استفاده می‌شود. زنان لچک را زیر روسری پوشیده و به‌وسیلۀ بندهایی در زیر گلو محکم می‌کنند. این سربند از رنگ‌های مختلفی تشکیل شده و فرم مثلثی‌شکل دارد.<ref>نمیرانیان، «پوشش سنتی زنان زرتشتی»، 1391ش، ص9.</ref>

'''مَکنا:''' زنان زرتشتی روی کلاهک یا لچک، روسری رنگی و پرنقش و نگاری به‌نام «مکنا» می‌بندند. مکنا، اغلب به‌اندازۀ بلندی قد مصرف‌کننده تهیه شده و پهنای آن نیز متناسب با چاقی یا لاغری فرد پوشنده متغیر است.<ref>آشتیانی، حجاب در ادیان الهی، 1373ش، ص93.</ref> روسری‌هایی که زنان زرتشتی بر سر می‌گذارند، اغلب سبز یا قرمز بوده و با نقش‌هایی همراه با رگه‌هایی از رنگ‌های زرد، سبز و سیاه تزئین شده‌اند. جنس این روسری‌ها به‌گونه‌ای است که به‌راحتی روی سر ثابت می‌مانند و سر نمی‌خورند.رنگ قرمز آن را زنان مجرد و رنگ سبز آن را زنان متأهل به سر می‌کنند.

در گذشته زنان زرتشتی از گیوۀ بافت یزد استفاده می‌کردند؛<ref>رمضان‌خانی، فرهنگ زرتشتیان یزد، 1387ش، ص285.</ref> اما امروزه آنان کفش‌های بازاری می‌پوشند.<ref>یاوری، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، 1396ش، ص116.</ref>

==لباس عروس زرتشتی==

در گذشته، عروس زرتشتی لباسی به‌رنگ سبز بر تن می‌کرد و صورت خود را با تور یا پارچه‌ای ابریشمی به رنگ سبز می‌پوشاند.<ref>نیکنام، آیین‌ها و مراسم سنتی زرتشتیان ایران، 1392ش، ص7.</ref> امروزه، [[لباس عروس اقوام ایرانی|لباس عروس]] در میان زرتشتیان سفیدرنگ است و همراه با آن، مکنایی سبزرنگ بر سر گذاشته می‌شود. <ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص11.]</ref>

==آیین سِدره‌پوشی==

نوجوانان زرتشتی پس از آن‌که دین اجدادی خود را باور کرده و به سن خردمندی و آگاهی می‌رسند، جشنی ساده به این منظور برگزار می‌کنند. در این جشن، نوجوانان سدره می‌پوشند و موبد پس از خواندن اوستا، کمربندی پشمی را سه‌بار بر روی سدره به دور کمر آنان گره می‌زند.<ref>نیکنام، آیین‌ها و مراسم سنتی زرتشتیان ایران، 1392ش، ص173.</ref> رنگ سدره سفید بوده و نشانی از پاکی تن دارد. سه بار گره زدن کمربند به دور سدره نیز نشانۀ اندیشه، گفتار و کردار نیک است که زرتشتیان باید با انجام این اعمال خود را پاک نگه دارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص10.]</ref>

با اینکه در سال‌های اخیر تفاوت‌های فرهنگی و آداب زندگی زرتشتیان با سایر ایرانیان کمتر شده است، آنان هنوز بسیاری از سنت‌ها و ویژگی‌های قومی خود را حفظ کرده‌اند.<ref>آشتیانی، حجاب در ادیان الهی، 1373ش، ص81 و 82.</ref> در آیین زرتشت مانند دین اسلام،<ref>[https://www.tebyan.net/news/99531/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%D8%8C%20%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D8%8C,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8%20%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C%D8%8C%20%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%20%D9%88,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C&text=%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87,%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%8C «حجاب در ادیان الهی - قسمت اول زرتشتیان با حجاب»، وب‌سایت تبیان.]</ref> پوشیدگی زنان نه صرفاً امری ظاهری، بلکه برخاسته از یک زیست عفیفانه و حیای درونی است. شریعت زرتشت با تکیه بر خردمندی انسان، او را به دوری از خصلت‌های حیوانی و پرورش فضایل انسانی فرامی‌خواند؛ از همین رو، پوشش ظاهری در کنار [[عفاف|عفت]] باطنی، جلوه‌ای از سلوک اخلاقی و معنوی فرد به شمار می‌رود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/24/2010777/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D «حجاب در آیین زرتشت؛ فعالیت اجتماعی زنان در حجاب کامل و پرهیز از اختلاط‌های فسادانگیز»،خبرگزاری تسنیم.]</ref>

==ثبت ملی پوشش وآیین‌های زرتشتیان==

در ششم تیر ۱۳۹۹ش، سه عنصر فرهنگی مهم زرتشتیان در فهرست آثار ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران به ثبت رسید: آیین سدره‌پوشی (مراسم بستن سدره)، مهارت بافتن کشتی (کمربند مقدس زرتشتیان) و پوشش خاص بانوان زرتشتی. این موارد، پیش از ثبت، در شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس ایران مورد بررسی و تأیید قرار گرفته بودند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/dress-and-clothing-of-zoroastrian-women سارانی، «ششم تیر روز ثبت ملی آیین سِدره‌پوشی و پوشش بانوان زرتشتی»، وب‌سایت کارناوال، 1403ش.]</ref>

==منابع==

*آشتیانی، علی‌محمد، حجاب در ادیان الهی، تهران، اشراق، 1373ش.

*

*

*یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1396ش.