بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''{{درشت|رئیسعلی دلواری،}}''' رهبر | '''{{درشت|رئیسعلی دلواری،}}''' رهبر ایرانیان مبارز در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای انگلیس در زمان جنگ جهانی اول. | ||
رئیسعلی دلواری، مشروطهخواه و رهبر مقاومت مسلحانهٔ جنوب ایران در برابر اشغالگری انگلیس طی [[جنگ جهانی اول]] بود. وی که زادهٔ روستای دلوار بوشهر بود، با تکیه بر فتوای مراجع تقلید شیعه، نیروهای محلی تنگستان را سازماندهی کرد و با جنگهای چریکی مانع از تسلط آسان انگلیسیها بر منطقه شد. دلواری سرانجام در ۳۴ سالگی، با توطئهٔ مستقیم انگلیس و توسط یک عامل نفوذی ترور شد و پیکرش در قبرستان [[وادیالسلام]] [[نجف]] به خاک سپرده شد. وی در تاریخ معاصر ایران نماد استعمارستیزی است و سالروز کشتهشدن او در [[تقویم رسمی ایران]] با عنوان [[روز ملی مبارزه با استعمار]] به ثبت رسیده است. | رئیسعلی دلواری، مشروطهخواه و رهبر مقاومت مسلحانهٔ جنوب ایران در برابر اشغالگری انگلیس طی [[جنگ جهانی اول]] بود. وی که زادهٔ روستای دلوار بوشهر بود، با تکیه بر فتوای مراجع تقلید شیعه، نیروهای محلی تنگستان را سازماندهی کرد و با جنگهای چریکی مانع از تسلط آسان انگلیسیها بر منطقه شد. دلواری سرانجام در ۳۴ سالگی، با توطئهٔ مستقیم انگلیس و توسط یک عامل نفوذی ترور شد و پیکرش در قبرستان [[وادیالسلام]] [[نجف]] به خاک سپرده شد. وی در تاریخ معاصر ایران نماد استعمارستیزی است و سالروز کشتهشدن او در [[تقویم رسمی ایران]] با عنوان [[روز ملی مبارزه با استعمار]] به ثبت رسیده است. | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
=== نبرد دلوار و بوشهر === | === نبرد دلوار و بوشهر === | ||
[[پرونده:رئیسعلی دلواری1.png|جایگزین=تصویر منسوب به رئیسعلی دلواری و همرزمانش|بندانگشتی|تصویر منسوب به رئیسعلی دلواری و همرزمانش]] | [[پرونده:رئیسعلی دلواری1.png|جایگزین=تصویر منسوب به رئیسعلی دلواری و همرزمانش|بندانگشتی|تصویر منسوب به رئیسعلی دلواری و همرزمانش]] | ||
در آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴م، با وجود اعلام بیطرفی دولت ایران، نیروهای امپراتوری روسیه از شمال و انگلیس از جنوب وارد قلمرو ایران شدند. در ۱۷ مرداد ۱۲۹۴ش، نیروی دریایی انگلیس عملیات اشغال بوشهر و نواحی ساحلی آن را آغاز کرد. در پی اعتراض گروهی از ساکنان محلی، ۱۴ نفر از معترضان دستگیر و به هندوستان تبعید شدند. در پی این رویدادها، رئیسعلی با دریافت فتوای جهاد از مراجع نجف ازجمله [[میرزا محمدتقی شیرازی]] که توسط شیخ [[ | در آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴م، با وجود اعلام بیطرفی دولت ایران، نیروهای امپراتوری روسیه از شمال و انگلیس از جنوب وارد قلمرو ایران شدند. در ۱۷ مرداد ۱۲۹۴ش، نیروی دریایی انگلیس عملیات اشغال بوشهر و نواحی ساحلی آن را آغاز کرد. در پی اعتراض گروهی از ساکنان محلی، ۱۴ نفر از معترضان دستگیر و به هندوستان تبعید شدند. در پی این رویدادها، رئیسعلی با دریافت فتوای جهاد از مراجع نجف ازجمله [[میرزا محمدتقی شیرازی]] که توسط شیخ [[محمد حسین برازجانی]] تأیید و ابلاغ شده بود، برای مقاومت مسلحانه اقدام کرد. وی به همراه حسین دشتی در اوایل ماه [[رمضان]] ۱۳۳۳ق، طی نشستی در عمارت سید محمدرضا کازرونی، آمادگی خود را برای دفاع از [[بوشهر]] اعلام کرد.<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/زندگینامه-شهید-رئیسعلی-دلواری «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> | ||
همزمانی مقاومت جنوب با جنگ جهانی اول و حضور مأموران آلمانی در بوشهر برای تقابل با انگلیس، این ادعا را مطرح کرده بود که این مبارزات با تحریک آلمانها شکل گرفته است. با این حال، اسناد تاریخی نشان میدهد که درگیری مستقل رئیسعلی دلواری و نیروهای محلی با ناوها و نظامیان انگلیس در خلیج فارس، پیش از ورود مأموران آلمانی به منطقه آغاز شده بود.<ref>[https://psri.ir/print.php?id=ilxz7snatr «رئیسعلی دلواری سرداری که هنوز انگلیسیها از نامش میترسند»، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref> | همزمانی مقاومت جنوب با جنگ جهانی اول و حضور مأموران آلمانی در بوشهر برای تقابل با انگلیس، این ادعا را مطرح کرده بود که این مبارزات با تحریک آلمانها شکل گرفته است. با این حال، اسناد تاریخی نشان میدهد که درگیری مستقل رئیسعلی دلواری و نیروهای محلی با ناوها و نظامیان انگلیس در خلیج فارس، پیش از ورود مأموران آلمانی به منطقه آغاز شده بود.<ref>[https://psri.ir/print.php?id=ilxz7snatr «رئیسعلی دلواری سرداری که هنوز انگلیسیها از نامش میترسند»، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref> | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
رئیسعلی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارتهای بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارشها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسنخلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالاییهای زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | رئیسعلی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارتهای بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارشها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسنخلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالاییهای زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
[[ | [[سید علی خامنهای]]، [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]]، در جریان دیدار با اهالی دلوار، از رئیسعلی دلواری به عنوان نماد مبارزه با استعمار انگلیس یاد کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیسعلی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بر اساس دیدگاه وی، تبیین ویژگیهای شخصیتی و تاریخی رئیسعلی میتواند بهعنوان عاملی برای بازدارندگی اجتماعی در برابر تهدیدات سیاسی و فرهنگی عمل کند. رهبر جمهوری اسلامی معتقد است که مبارزات دلواری در ناکام گذاشتن برنامههای بیگانگان برای تسلط بر ایران مؤثر بوده و موجب تقویت [[عزت نفس ملی]] و میهنپرستی در چارچوب پیروی از عالمان دینی شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5876653/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2% «سردار شهید رئیسعلی دلواری الگویی برای بازدارندگی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
=== عوامل موفقیت و محبوبیت دلواری === | === عوامل موفقیت و محبوبیت دلواری === | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۴: | ||
* '''الگوپذیری از واقعه عاشورا:''' بر پایه منابع موجود، باورهای شیعی و الگوپذیری از واقعه عاشورا، نقش محوری در شکلگیری انگیزه و اراده مبارزاتی رئیسعلی دلواری در تقابل با نیروهای بیگانه داشته است. | * '''الگوپذیری از واقعه عاشورا:''' بر پایه منابع موجود، باورهای شیعی و الگوپذیری از واقعه عاشورا، نقش محوری در شکلگیری انگیزه و اراده مبارزاتی رئیسعلی دلواری در تقابل با نیروهای بیگانه داشته است. | ||
* '''پیروی از علمای دینی:''' وی مبارزات خود را با هماهنگی و تأیید علمای دینی پیش میبرد. او با اتکا به مفاهیم فقهی و شیعی نظیر اصل [[تولی و تبری]]، از روحانیون حامی مقاومت پیروی میکرد و همزمان منتقد چهرههای مذهبی بود که در برابر حضور نظامی انگلیس در جنوب ایران سکوت اختیار کرده بودند. | * '''پیروی از علمای دینی:''' وی مبارزات خود را با هماهنگی و تأیید علمای دینی پیش میبرد. او با اتکا به مفاهیم فقهی و شیعی نظیر اصل [[تولی و تبری]]، از روحانیون حامی مقاومت پیروی میکرد و همزمان منتقد چهرههای مذهبی بود که در برابر حضور نظامی انگلیس در جنوب ایران سکوت اختیار کرده بودند. | ||
* [[پرونده:رئیسعلی دلواری2.jpg|جایگزین=آرامگاه رئیسعلی دلواری در وادیالسلام|بندانگشتی|آرامگاه رئیسعلی دلواری در وادیالسلام]]'''سازماندهی نیروهای محلی:''' استفاده از ظرفیت نیروهای داوطلب مردمی از عوامل اصلی موفقیتهای نظامی وی بهشمار میرود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> مقاومت محلی تحت رهبری رئیسعلی دلواری با مشارکت اقشار مختلف جمعیتی از جمله جوانان و زنان دلوار و نواحی پیرامون آن همراه بود؛ به گونهای که در جریان نبردها، مواردی از درگیری مستقیم زنان با نظامیان بریتانیایی نیز گزارش شده است. افزون بر این، اصناف و بازرگانان بوشهر نقش مهمی در پشتیبانی مالی و تدارکاتی از نیروهای مقاومت ایفا میکردند.<ref>[https://irannewspaper.ir/sp-279/3/67085 رخفرد، «نقش علما و اعتقاد دینی در قیام رئیسعلی دلواری»، روزنامۀ ایران.]</ref> | * [[پرونده:رئیسعلی دلواری2.jpg|جایگزین=آرامگاه رئیسعلی دلواری در وادیالسلام|بندانگشتی|آرامگاه رئیسعلی دلواری در قبرستان وادیالسلام نجف]]'''سازماندهی نیروهای محلی:''' استفاده از ظرفیت نیروهای داوطلب مردمی از عوامل اصلی موفقیتهای نظامی وی بهشمار میرود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> مقاومت محلی تحت رهبری رئیسعلی دلواری با مشارکت اقشار مختلف جمعیتی از جمله جوانان و زنان دلوار و نواحی پیرامون آن همراه بود؛ به گونهای که در جریان نبردها، مواردی از درگیری مستقیم زنان با نظامیان بریتانیایی نیز گزارش شده است. افزون بر این، اصناف و بازرگانان بوشهر نقش مهمی در پشتیبانی مالی و تدارکاتی از نیروهای مقاومت ایفا میکردند.<ref>[https://irannewspaper.ir/sp-279/3/67085 رخفرد، «نقش علما و اعتقاد دینی در قیام رئیسعلی دلواری»، روزنامۀ ایران.]</ref> | ||
== شهادت == | == شهادت == | ||
رئیسعلی دلواری در [[۱۲ شهریور]] ۱۲۹۴ش در منطقهٔ تنگک | رئیسعلی دلواری در [[۱۲ شهریور]] ۱۲۹۴ش در منطقهٔ تنگک صفر، زمانی که قصد شبیخون به نیروهای انگلیسی را داشت بهدست فردی به اسم غلامحسین تنگکی که با نیروهای انگلیس همراه بوده، از پشت مورد هدف گلوله قرار گرفت و در ۳۴ سالگی شهید شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیسعلی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بر پایه گزارش منابع تاریخ، تا دههها تصور میشد قتل رئیسعلی دلواری صرفاً ناشی از یک خصومت محلی بوده است؛ اما اسناد تاریخی نشان داد که این ترور با توطئه و هدایت مستقیم انگلیس انجام شده است. ابعاد پنهان این ماجرا در سال ۱۳۹۳ش با انتشار ترجمهٔ یادداشتهای مستر چیچک، نایبکنسول بریتانیا در بوشهر، آشکار شد. چیچک در خاطرات خود صراحتاً به سازماندهی عملیات ترور رئیسعلی اعتراف کرده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اقتصاد-36/3434827-رئیسعلی-چگونه-جان-باخت «رئیسعلی چگونه جان باخت»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
پس از شهادت رئیسعلی، جسد او را به گورکسادات و سپس به دهکدهٔ ملگپ در دلوار بردند. روز بعد، او را در صحن [[امامزاده کلبند]] دفن کردند؛ اما ششماه بعد، پیکر او را طبق وصیتی که کرده بود به [[نجف]]، قبرستان [[وادیالسلام]] انتقال دادند. پس از نشر خبر شهادت او نه تنها مردم بوشهر و تنگستان، بلکه مردم در کل ایران به سوگواری پرداختند.<ref>یاحسینی، رئیسعلی دلواری، ۱۳۷۶ش، ص174-175.</ref> | پس از شهادت رئیسعلی، جسد او را به گورکسادات و سپس به دهکدهٔ ملگپ در دلوار بردند. روز بعد، او را در صحن [[امامزاده کلبند]] دفن کردند؛ اما ششماه بعد، پیکر او را طبق وصیتی که کرده بود به [[نجف]]، قبرستان [[وادیالسلام]] انتقال دادند. پس از نشر خبر شهادت او نه تنها مردم بوشهر و تنگستان، بلکه مردم در کل ایران به سوگواری پرداختند.<ref>یاحسینی، رئیسعلی دلواری، ۱۳۷۶ش، ص174-175.</ref> | ||
