مذاکرات ایران و آمریکا: تفاوت میان نسخه‌ها

| حجم فایلپادکست    =6/16

| تاریخ پادکست      =17-12-1404

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

'''<big>مذاکرات ایران و آمریکا</big>؛''' روابط دیپلماتیک و گفت‌وگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا.

مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعه‌ای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق می‌شود که به‌طور عمده بر [[برنامه هسته‌ای ایران]] و رفع تحریم‌های شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطۀ همه‌جانبۀ آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفت‌وگوها در دهه‌های اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مک‌فارلین|ماجرای مک‌فارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بی‌اعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبه‌رو بوده است. در نهایت، این فرایند در ۱۴۰۴ش به‌دنبال حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای و وقوع درگیری‌های مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالی‌رتبه ایران از جمله [[آیت‌الله خامنه‌ای]] رهبر جمهوری اسلامی ایران شد، به بن‌بست کامل و بحرانی بی‌سابقه منتهی شد.

[[مذاکرات ایران و آمریکا]] به مجموع تعاملات دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا اطلاق می‌شود که از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در اشکال مختلف مستقیم و غیرمستقیم، رسمی و غیررسمی و در سطوح گوناگون از مذاکرات کارشناسی تا تماس‌های مقامات عالی دو کشور جریان داشته است. ماهیت این مذاکرات به‌طور عمده معطوف به موضوعات اختلاف‌برانگیز دوجانبه از جمله برنامۀ هسته‌ای ایران، تحریم‌های اقتصادی، مسائل منطقه‌ای و امنیتی و موارد مرتبط با اعتمادسازی متقابل بوده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> کارشناسان ویژگی بارز این تعاملات را وجود بی‌اعتمادی عمیق تاریخی میان دو طرف، نوسان میان تنش و گفت‌وگو و اثرپذیری شدید از تحولات داخلی هر دو کشور و رویدادهای بین‌المللی توصیف کرده‌اند. این مذاکرات اغلب با میانجی‌گری کشورهای ثالث و بیشتر غیر مستقیم و در فضایی از تهدیدات طرف آمریکایی، اما با هدف دستیابی به توافقات محدود یا چارچوب‌هایی برای مدیریت بحران‌های فیمابین صورت پذیرفته است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref>

روابط ایران و آمریکا پیش از انقلاب اسلامی از سه دوره متمایز عبور کرد:  

 

# دورهٔ روابط تشریفاتی که نخستین سفیر آمریکا در [[۲ اسفند|دوم اسفند]] ۱۲۶۱ش وارد ایران شد؛  

نقطه عطف این روابط، اولتیماتوم اتمی ترومن به استالین در [[۱ فروردین|اول فروردین]] ۱۳۲۵ش برای تخلیۀ [[آذربایجان]] دانست که نخستین گام جدی آمریکا در جابه‌جایی تسلط سیاسی، نظامی و اقتصادی به‌جای [[انگلستان]] در ایران بود. پس از کودتای [[۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش با دخالت [[سازمان سیا]]، دورهٔ تسلط همه‌جانبه آمریکا بر ایران آغاز شد. در این دوره، ایران به [[پیمان بغداد]] (بعداً سنتو) پیوست، مستشاران نظامی آمریکایی در ارتش و [[ساواک]] مستقر شدند و ایستگاه‌های شنود برای رصد تحولات [[شوروی]] در [[شمال ایران]] پدید آمدند.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/157774/روابط-ایران-و-امریكا-از-آرتور-تا-ترامپ- بهرامی، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، روزنامۀ اعتماد.]</ref>

در [[خرداد]] ۱۳۶۵ش [[رابرت مک‌فارلین]]، مشاور امنیت ملی آمریکا، با هواپیمای حامل سلاح وارد [[تهران]] شد تا برای آزادی گروگان‌های آمریکایی در [[لبنان]] و تجدید روابط مذاکره کند. هیئت آمریکایی هدایایی از جمله کلت و کیک کلید به نشانۀ گشایش روابط همراه داشت، اما با مخالفت [[امام خمینی]]، هیچ مقام عالی‌رتبه‌ای با آنان دیدار نکرد و هیئت پس از چهار روز بدون نتیجه بازگشت. این ماجرا بعدها به [[ایران‌گیت]] معروف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1273603/تمام-آنچه-بین-ایران-و-آمریکا-گذشته-است-نیم-قرن-دشمنی-و-تماس «تمام آنچه بین ایران و آمریکا گذشته است؛ نیم قرن دشمنی و تماس!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بااین حال برخی رسانه‌ها معتقدند [[حسن روحانی]] با نظارت [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] به‌صورت مخفیانه با مک‌فارلین مذاکراتی داشته است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/319359/دو-روایت-از-حضور-روحانی-در-ماجرای‬-مک-فارلین «دو روایت از حضور روحانی در ماجرای‬ مک فارلین»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

در دورهٔ ریاست‌جمهوری [[محمود احمدی‌نژاد]] و جورج دبلیو بوش، [[برنامه هسته‌ای ایران]] به کانون اصلی مناقشه تبدیل شد و روابط دو کشور به‌شدت رو به تیرگی نهاد. با وجود این، نیازهای امنیتی مشترک در [[عراق]]، دو طرف را به چند دور مذاکره مستقیم در [[بغداد]] کشاند که با خط قرمز صریح ایران مبنی بر محدودیت گفت‌وگوها به موضوع امنیت عراق همراه بود. با این حال، این مذاکرات به‌دلیل رفتار متناقض آمریکا که از یک‌سو پای میز مذاکره می‌نشست و از سوی دیگر به کنسولگری ایران در [[اربیل]] یورش می‌برد و نیز پافشاری [[واشینگتن|واشنگتن]] بر تأمین یک‌جانبۀ اهداف خود، بدون دستاورد ملموسی به بن‌بست رسید. این دوران مصادف با تشدید تحریم‌ها و تصویب [[قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران]] بود.<ref>[https://ensafnews.com/192349/تاریخ-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-از-خاتمی-ت/ «تاریخ مذاکرات ایران و آمریکا: از خاتمی تا کنون؟»، وب‌سایت انصاف نیوز]؛[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

[[باراک اوباما]] در دوران ریاست‌جمهوری آمریکا، با ارسال چهار نامه رسمی به رهبری ایران، تغییر تاکتیک به تعامل دیپلماتیک را نشان داد. آیت‌الله خامنه‌ای، دومین رهبر انقلاب اسلامی ایران، با استعاره «پنجه چدنی زیر دستکش مخملی» پاسخ داد و حمایت آمریکا از حوادث ۱۳۸۸ش را نافی صداقت این نامه‌ها دانست؛ اما این مکاتبات زمینۀ مذاکرات جدی‌تر را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>

با پیروزی [[حسن روحانی]] در انتخابات ریاست‌جمهوری و انتقال پرونده هسته‌ای از [[شورای عالی امنیت ملی]] به وزارت خارجه، روند حل‌وفصل پروندۀ هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ شتاب گرفت. گفت‌وگوها در چندین دور در شهرهای [[وین]]، [[لوزان]] و [[ژنو]] جریان داشت. دور نهایی مذاکرات از [[۶ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۲۷ ژوئن]] ۲۰۱۵م) در [[هتل کوبورگ وین]] با حضور [[محمدجواد ظریف]]، [[جان کری]] و هیئت‌های کارشناسی آغاز شد. سرانجام در تاریخ [[۲۳ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۱۴ ژوئیه]] ۲۰۱۵م)، توافق جامع هسته‌ای موسوم به برنامۀ جامع اقدام مشترک ([[برجام]]) میان ایران، [[اتحادیه اروپا]] و گروه ۱+۵ منعقد شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیت‌الله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> [[سید علی خامنه‌ای]]، دومین رهبر ایران، در ادامه طی فرایند قانونی تصویب و اجرای برجام، شروطی را به شرح زیر به رئیس‌جمهور ابلاغ کرد. برخی منتقدان بر این باورند که اجرای برجام نتوانست شروط رهبر ایران را تأمین کند.<ref>[https://kayhan.ir/000qOR «شروط 9 گانه برجامی که هرگز به آنها عمل نشد»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref>

|معاملۀ [[اورانیوم غنی‌شده]] در برابر [[کیک زرد]] با دولت خارجی باید تدریجی، در دفعات متعدد و همراه با قرارداد مطمئن و تضمین کافی باشد.

|[[سازمان انرژی اتمی]] باید تحقیق و توسعه را به‌گونه‌ای مدیریت کند که در پایان دورۀ ۸ ساله، هیچ کمبود فناوری برای [[غنی‌سازی اورانیوم|غنی‌سازی]] مورد قبول در برجام وجود نداشته باشد.

* '''عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳م و لغو نشست نهم اکتبر:''' دومین مقطع ناکامی مذاکرات به تحولات منطقه در سال ۱۴۰۲ش بازمی‌گردد. گزارش‌ها حاکی از آن است که مذاکرات احیای برجام میان [[علی باقری کنی]] و برت مک‌گورک (نماینده آمریکا) تنها چند هفته پیش از [[عملیات ۷ اکتبر]] مشهور به [[طوفان الاقصی]]، در کشور [[عمان]] نهایی شده بود. قرار بود طرفین در تاریخ [[۹ اکتبر]] (دو روز پس از شروع عملیات [[حماس]]) با یکدیگر دیدار کنند تا مراحل نهایی را طی کنند. به‌گفتۀ [[محمدجواد ظریف]]، وقوع عملیات [[۷ اکتبر]] باعث شد این جلسه برگزار نشود و فرایند مذاکرات، نافرجام بماند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاست-خارجی-52/3120594-ماجرای-مذاکره-مستقیم-ایران-آمریکا-در-دولت-رئیسی-چه-بود «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref>

[[پرونده:مذاکرات ایران و آمریکا3.jpg|جایگزین=اولین تصاویر ماهواره ای از نطنز بعد از حمله آمریکا تیر 1404ش|بندانگشتی|اولین تصاویر ماهواره ای از نطنز بعد از حمله آمریکا  تیر 1404ش]]

پس از شروع ریاست‌جمهوری ترامپ و اظهارات رسمی او دربارهٔ مذاکره جامع با ایران، با وجود مخالفت‌هایی که در ابتدای دولت [[مسعود پزشکیان]] برای مذاکره مجدد وجود داشت، مقامات ایران در پی نامه ترامپ و عقب‌نشینی ظاهری آمریکا از موضوعات موشکی و منطقه‌ای، مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان صرفاً بر محور موضوع هسته‌ای آغاز کرد. به‌گفتۀ مقامات ایرانی، هدف ایران خنثی‌سازی فریب افکار عمومی و کنترل [[رژیم صهیونیستی]] بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2049122/چرا-ایران-وارد-مذاکرات-شد «چرا ایران وارد مذاکرات شد؟»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> با میانجی‌گری عمان پنج دور مذاکره شامل سه دور در [[مسقط]] و دو دور در رم، برگزار شد. هیئت‌های ایران به ریاست [[سید عباس عراقچی]] و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیام‌ها را تبادل کردند. محور گفت‌وگوها بازگشت به تعهدات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها بود؛ اما با حملهٔ رژیم صهیونیستی به [[تأسیسات هسته‌ای ایران]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، شروع [[جنگ دوازه روزه اسرائیل با ایران]] و [[حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران]]، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-دوستانه-بود-از-همکاری-شان-برای-رسیدن-به-صلح-سپاسگزارم «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران؛][https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/768266-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D9%81%D8%B9%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DA%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز.]</ref> منابع غربی بعدها فاش کردند این مذاکرات فریب دیپلماتیک و پوششی برای آمادگی اسرائیل جهت حمله به ایران و ترور فرماندهان و دانشمندان هسته‌ای بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311608/ایران-از-مذاکرات-با-آمریکا-خارج-شد «ایران از مذاکرات با آمریکا خارج شد؟»، خبرگزاری تابناک.]</ref>

در [[بهمن]] ۱۴۰۴ش با درخواست‌های همراه با تهدید ترامپ و وساطت کشورهای منطقه، دور دیگری از مذاکرات شروع شد. مقامات ایرانی بازگشت به میز را مشروط به احترام متقابل و کنار گذاشتن زیاده‌خواهی و محدود به مسائل هسته‌ای دانستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404111005381/عراقچی-برای-مذاکرات-عادلانه-و-منصفانه-آماده-ایم-هرگز-درباره «عراقچی: برای مذاکرات عادلانه و منصفانه آماده‌ایم؛ هرگز درباره مسائل دفاعی مذاکره نمی‌کنیم»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> مذاکرات در [[۱۷ بهمن]] ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/پایان-مذاکرات-ایران-امریکا-در-عمان-عراقچی-شروع-خوبی-بود-تفاهم-برای-ادامه-مذاکرات-وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-جدی-بود «پایان مذاکرات ایران - آمریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در [[۲۸ بهمن]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/پایان-دور-دوم-مذاکرات-هسته-ای-ایران-و-آمریکا-در-ژنو-هنوز-نتیجه «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref> و دور سوم در [[۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر [[حق غنی‌سازی هسته‌ای]] در ازای [[لغو تحریم‌ها]] تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/مرحله-دوم-از-دور-سوم-مذاکرات-هسته-ای-در-ژنو-به-پایان-رسید «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هسته‌ای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مذاکرات نیز به‌دلیل حملۀ مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش که منجر به [[ترور]] و [[شهادت]] برخی مقامات ایرانی به‌ویژه [[آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر انقلاب اسلامی شد، متوقف گشت.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1757175-پاسخ-ایران-به-متجاوزان-حمله-دشمن-به-نقاطی-از-کشور-اعلام-روز-عزای-عمومی-در-پی-شهادت-رهبر-انقلاب-تشکیل-شورای-رهبری-به-زودی «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> وزیر خارجه ایران این اقدام را بمباران میز مذاکره و خیانت ترامپ به دیپلماسی نامید که عملاً به‌معنای پایان قطعی گفت‌وگوها بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/279492/ترامپ-به-دیپلماسی-و-مردم-آمریکا-خیانت-کرد «ترامپ به دیپلماسی و مردم آمریکا خیانت کرد»، نور نیوز.]</ref>

بعد از 40 روز جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران، در 19 فروردین 1405ش با وساطت پاکستان، آتش‌بس 2 هفته‌ای برقرار شد‌<ref name=":3">[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> و در 22 فروردین 1405ش هیئت‌های جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در اسلام‌آباد به‌صورت مسقتیم مذاکره کردند. این مذاکرات از ظهر روز شنبه 22 فروردین تا بامداد یکشنبه 23 فروردین 1405ش ادامه یافت اما به‌دلیل آنچه رسانه‌ها زیاده‌خواهی هیئت آمریکایی خواندند، به نتیجه نرسید و هیئت‌های دو طرف به کشورهای خود برگشتند.<ref name=":4">[https://www.asriran.com/fa/news/1155367/%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

|اعلام اولین غنی‌سازی ۳٫۵درصد در نطنز؛ صدور قطعنامۀ تحریمی [[شورای امنیت سازمان ملل]].

|ارسال نامه ۱۸ صفحه‌ای برای کاهش تنش؛ همزمان با تصویب قانون حمایت از مخالفان در کنگرۀ آمریکا.

|افشای تأسیسات فوردو؛ حمله سایبری آمریکا به نطنز و اخلال در کار [[سانتریفیوژ|سانتریفیوژها]].

|در بامداد یکشنبه، آمریکا با هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای کلیدی در [[فردو]]، [[نطنز]] و [[اصفهان]]، موج جدیدی از درگیری را آغاز کرد. واشنگتن دلیل این حمله را دفاع از اسرائیل و نگرانی‌های امنیتی عنوان کرد.

|2026م

|22 فروردین 1405ش

|آتش‌بس 2 هفته‌ای بعد از 40 روز جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران

|با وساطت شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، آتش‌بس 2 هفته‌ای برقرار شد‌<ref name=":3" /> و هیئت‌های جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در اسلام‌آباد مذاکرات را آغاز کردند اما به‌گفته مقامات ایرانی به‌دلیل نادیده‌گرفتن حقوق ایران از سوی هیئت آمریکایی موفقیت‌آمیز نبود.<ref name=":4" />

از دیدگاه تحلیلگران، تضاد ارزشی میان دو کشور عمیق‌ترین لایۀ منازعه را تشکیل می‌دهد. بر اساس این دیدگاه، آمریکا به‌عنوان نماد نظام لیبرال-دموکراسی غربی و جمهوری اسلامی به‌عنوان الگوی [[حکومت اسلامی]] مبتنی بر [[ولایت فقیه]]، دو پارادایم متضاد از ادارهٔ جامعه و جهان‌بینی را نمایندگی می‌کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=61729 «منازعه تمدنی ما و آمریکا»، وب‌سایت دیگران.]</ref> پژوهشگران معتقدند که رهبران انقلاب اسلامی با الهام از آیات قرآن مبنی بر عدم رضایت [[یهود]] و [[نصارا]] از مسلمانان مگر با تبعیت از آیین آنان،<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ ۱۲۰.</ref> ماهیت این دشمنی را ریشه‌ای و هستی‌شناختی توصیف کرده‌اند. از این منظر، دشمنی آمریکا تا زمانی که آمریکا از روش استکبار و استعماری خود یا جمهوری اسلامی از هویت اسلامی و اصول انقلابی خود دست نکشد، پایدار خواهد ماند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1344007/چرا-دشمنی-آمریکا-با-جمهوری-اسلامی-ریشه-ای-و-اصولی-است «چرا دشمنی آمریکا با جمهوری اسلامی، ریشه‌ای و اصولی است؟»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

# '''خرسند از شکست نظام:''' این گروه مذاکره را نشانه شکست جمهوری اسلامی در برابر فشار آمریکا می‌دانند و از این رو پیگیر آن هستند. این طیف بیشتر طبقۀ متوسط آسیب‌دیده از سیاست‌های داخلی را شامل می‌شود.

# '''آیت‌الله خامنه‌ای:''' وی با استناد به تجربۀ تلخ برجام، مذاکره با آمریکا را بی‌تأثیر در رفع مشکلات و حتی موجب تحمیل مشکلات جدید می‌دانست. او تأکید داشت که آمریکا به هیچ‌یک از تعهدات خود عمل نکرد و راه‌حل اصلی کشور در همت مسئولان متعهد و همراهی ملت متحد است. با وجود این، وی مانع مذاکرات هیچ‌یک از دولت‌ها نشده و بر اصول کلی تأکید کرده است.<ref>[https://www.irthink.com/تحلیل-استراتژی-مذاکرات-غیرمستقیم-ایر/ «تحلیل استراتژی مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا: فرصت‌ها و چالش‌ها در مسیر توافق بر پایه منافع ملی»، وب‌سایت اندیشکده روابط بین‌الملل.]</ref>

* '''نقش مستشاری در هدایت نهادهای امنیتی:''' مدارک موجود در بایگانی‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد که ساختار اولیه [[ساواک]] توسط کارشناسان [[سیا]] و [[موساد]] طراحی شده است. تحلیل‌گران سیاسی این همکاری را دلیلی بر مسئولیت مستقیم آمریکا در اقدامات سرکوبگرانه آن دوران می‌دانند و معتقدند [[واشینگتن|واشنگتن]] برای حفظ ثبات ژاندارم منطقه، چشمان خود را بر [[نقض حقوق بشر]] در [[ایران]] بسته بود.<ref>[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* '''انحصارطلبی در فناوری‌های راهبردی:''' در حوزهٔ معاصر، تحلیل‌گران به ممانعت آمریکا از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران اشاره می‌کنند. با وجود گزارش‌های متعدد [[آژانس بین‌المللی انرژی اتمی]] مبنی بر عدم انحراف، فشارهای واشنگتن برای توقف این دانش از نظر نخبگان علمی ایران، نه یک نگرانی امنیتی، بلکه تلاشی برای حفظ انحصار تکنولوژیک و جلوگیری از دستیابی ایران به لبه‌های دانش نوین تلقی می‌شود.<ref name=":2">[https://irdc.ir/files/fa/news/1397/2/19/8659_369.pdf «بدعهدی آمریکا»، 1395ش، ص11-12.]</ref>

* '''مسئله مقاومت:''' آمریکا تضعیف [[گفتمان مقاومت]] در [[غرب آسیا]] را در دستور کار دارد،؛در حالی که ایران حمایت از مقاومت را بخشی از دکترین امنیتی و هویتی خود و حق ملت‌ها می‌داند.

* «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 8 آوریل 2026م.

* «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش.