امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
 
(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۲۹: خط ۲۹:
'''{{درشت|مذاکرات ایران و آمریکا}}؛''' روابط دیپلماتیک و گفت‌وگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا.
'''{{درشت|مذاکرات ایران و آمریکا}}؛''' روابط دیپلماتیک و گفت‌وگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا.


مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعه‌ای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق می‌شود که به‌طور عمده بر [[برنامه هسته‌ای ایران]] و رفع تحریم‌های شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطهٔ همه‌جانبهٔ آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفت‌وگوها در دهه‌های اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مک‌فارلین|ماجرای مک‌فارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بی‌اعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبه‌رو بوده است. این فرایند در ۱۴۰۴ش به‌دنبال حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای و وقوع درگیری‌های مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالی‌رتبه ایران از جمله [[آیت‌الله خامنه‌ای]] رهبر جمهوری اسلامی ایران شد، به بن‌بست کامل و بحرانی بی‌سابقه منتهی شد. در نهایت پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، دور دیگری از مذاکرات در فرودین ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان و در پایتخت این کشور برگزار شد ولی به نتیجه نرسید.
مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعه‌ای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق می‌شود که به‌طور عمده بر [[برنامه هسته‌ای ایران]] و رفع تحریم‌های شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطهٔ همه‌جانبهٔ آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفت‌وگوها در دهه‌های اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مک‌فارلین|ماجرای مک‌فارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بی‌اعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبه‌رو بوده است. این فرایند در ۱۴۰۴ش به‌دنبال حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای و وقوع درگیری‌های مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالی‌رتبه ایران از جمله [[سید علی خامنه‌ای|آیت‌الله علی خامنه‌ای]] [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] شد، به بن‌بست کامل و بحرانی بی‌سابقه منتهی شد. در نهایت پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، دور دیگری از مذاکرات در فرودین ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان و در پایتخت این کشور برگزار شد ولی به نتیجه نرسید.


== معرفی ==
== معرفی ==
خط ۱۲۵: خط ۱۲۵:


بعد از گذشت ۴۰ روز از [[جنگ رمضان]]، در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان، آتش‌بس ۲ هفته‌ای برقرار شد.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> بر اساس گزارش رسانه‌ها، توافق آتش‌بس موقت پس از آن بود که دونالد ترامپ شروط ده‌گانه ایران را پذیرفت. این شروط عبارتند از:
بعد از گذشت ۴۰ روز از [[جنگ رمضان]]، در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان، آتش‌بس ۲ هفته‌ای برقرار شد.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> بر اساس گزارش رسانه‌ها، توافق آتش‌بس موقت پس از آن بود که دونالد ترامپ شروط ده‌گانه ایران را پذیرفت. این شروط عبارتند از:
* تعهد اصولی آمریکا بر عدم تجاوز مجدد به ایران؛
* تعهد اصولی آمریکا بر عدم تجاوز مجدد به ایران؛
* استمرار کنترل ایران بر تنگه هرمز؛
* استمرار کنترل ایران بر تنگه هرمز؛
خط ۱۳۵: خط ۱۳۴:
* پرداخت خسارت ایران؛
* پرداخت خسارت ایران؛
* خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه؛
* خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه؛
* توقف جنگ در همه جبهه‌ها از جمله علیه مقاومت اسلامی لبنان.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1154702/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-10-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-10-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «ترامپ : پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح 10 ماده ای ایران»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
* توقف جنگ در همه جبهه‌ها از جمله علیه مقاومت اسلامی لبنان.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1154702/ترامپ-پیشنهاد-10-بندی-ایران-مبنای-مذاکرات-صلح-خواهد-بود-خلاصه-طرح-10-ماده-ای-ایران «ترامپ : پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح 10 ماده ای ایران»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>


در [[۲۲ فروردین]] ۱۴۰۵ش هیئت جمهوری اسلامی ایران، شامل محمدباقر قالیباف، سید عباس عراقچی و علی باقری کنی و هیات آمریکایی شامل جی دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، در اسلام‌آباد پاکستان به‌صورت مسقتیم مذاکره کردند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309221/%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%9B-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%B4%D8%AF «مذاکرات اسلام آباد پایان یافت؛ زیاده‌خواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref> این مذاکرات از ظهر روز شنبه ۲۲ فروردین تا بامداد یکشنبه [[۲۳ فروردین]] ۱۴۰۵ش ادامه یافت اما به‌دلیل آنچه رسانه‌ها زیاده‌خواهی هیئت آمریکایی خواندند، به نتیجه نرسید و هیئت‌های دو طرف به کشورهای خود برگشتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1155367/%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
در [[۲۲ فروردین]] ۱۴۰۵ش هیئت جمهوری اسلامی ایران، شامل [[محمد باقر قالیباف]]، سید عباس عراقچی و علی باقری کنی و هیئت آمریکایی شامل جی دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، در اسلام‌آباد پاکستان به‌صورت مسقتیم مذاکره کردند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309221/مذاکرات-اسلام-آباد-پایان-یافت-؛-زیاده-خواهی-آمریکا-مانع-دست-یابی-به-توافق-شد «مذاکرات اسلام‌آباد پایان یافت؛ زیاده‌خواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref> این مذاکرات از ظهر روز شنبه ۲۲ فروردین تا بامداد یکشنبه [[۲۳ فروردین]] ۱۴۰۵ش ادامه یافت اما به‌دلیل آنچه رسانه‌ها زیاده‌خواهی هیئت آمریکایی خواندند، به نتیجه نرسید و هیئت‌های دو طرف به کشورهای خود برگشتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1155367/مذاکرات-ایران-و-آمریکا-در-پاکستان «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>


== تقویم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا ==
== تقویم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا ==
خط ۴۱۳: خط ۴۱۲:
* '''تفاوت در رویکرد و اهداف مذاکره:''' آمریکا به‌دنبال پیروزی تبلیغاتی و تحمیل ارادهٔ خود است؛ در حالی که ایران توافقی عادلانه، متوازن و مبتنی بر احترام متقابل برای حفظ منافع ملی خود را می‌خواهد.
* '''تفاوت در رویکرد و اهداف مذاکره:''' آمریکا به‌دنبال پیروزی تبلیغاتی و تحمیل ارادهٔ خود است؛ در حالی که ایران توافقی عادلانه، متوازن و مبتنی بر احترام متقابل برای حفظ منافع ملی خود را می‌خواهد.
* '''تقابل در نگاه به نظم جهانی:''' آمریکا در پی تضعیف چندجانبه‌گرایی و عقب‌راندن [[چین]] و [[روسیه]] است، اما ایران با همراهی شرکای خود، نظم چندجانبه را مسیری عادلانه‌تر برای مدیریت جهانی می‌داند.
* '''تقابل در نگاه به نظم جهانی:''' آمریکا در پی تضعیف چندجانبه‌گرایی و عقب‌راندن [[چین]] و [[روسیه]] است، اما ایران با همراهی شرکای خود، نظم چندجانبه را مسیری عادلانه‌تر برای مدیریت جهانی می‌داند.
* '''مسئله مقاومت:''' آمریکا تضعیف [[گفتمان مقاومت]] در [[غرب آسیا]] را در دستور کار دارد،در حالی که ایران حمایت از مقاومت را بخشی از دکترین امنیتی و هویتی خود و حق ملت‌ها می‌داند.
* '''مسئله مقاومت:''' آمریکا تضعیف [[گفتمان مقاومت]] در [[غرب آسیا]] را در دستور کار دارد، در حالی که ایران حمایت از مقاومت را بخشی از دکترین امنیتی و هویتی خود و حق ملت‌ها می‌داند.
* '''رژیم صهیونیستی:''' حمایت همه‌جانبه [[آمریکا]] از [[رژیم صهیونیستی]] در تضاد با اصل ثابت سیاست خارجی ایران یعنی حمایت از آرمان [[فلسطین]] قرار دارد. نفوذ و نقش مخرب این رژیم در ساختار قدرت آمریکا نیز از موانع جدی است.
* '''رژیم صهیونیستی:''' حمایت همه‌جانبه [[آمریکا]] از [[رژیم صهیونیستی]] در تضاد با اصل ثابت سیاست خارجی ایران یعنی حمایت از آرمان [[فلسطین]] قرار دارد. نفوذ و نقش مخرب این رژیم در ساختار قدرت آمریکا نیز از موانع جدی است.
* '''مداخلات بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای:''' بازیگران متعدد موافق و مخالف توافق، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم در روند مذاکرات مداخله می‌کنند. مدیریت این مداخلات برای جلوگیری از تکرار تجربه‌های گذشته که توافقات را برهم زده، ضروری است.
* '''مداخلات بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای:''' بازیگران متعدد موافق و مخالف توافق، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم در روند مذاکرات مداخله می‌کنند. مدیریت این مداخلات برای جلوگیری از تکرار تجربه‌های گذشته که توافقات را برهم زده، ضروری است.
خط ۴۳۲: خط ۴۳۱:
* «بدعهدی آمریکا»، مجلهٔ الکترونیکی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۵ش.
* «بدعهدی آمریکا»، مجلهٔ الکترونیکی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۵ش.
* بهرامی، مراد، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامهٔ اعتماد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۹ش.
* بهرامی، مراد، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وب‌روزنامهٔ اعتماد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۹ش.
* «ترامپ : پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح 10 ماده ای ایران»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1405ش.
* «ترامپ: پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح ۱۰ ماده ای ایران»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
* «پایان دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
خط ۴۵۳: خط ۴۵۲:
* «کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وب‌سایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وب‌سایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۳ش.
* «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۳ش.
* «مذاکرات اسلام آباد پایان یافت؛ زیاده‌خواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وب‌سایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش.
* «مذاکرات اسلام‌آباد پایان یافت؛ زیاده‌خواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وب‌سایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
* «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش.