| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
'''{{درشت|مذاکرات ایران و آمریکا}}؛''' روابط دیپلماتیک و گفتوگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا. | '''{{درشت|مذاکرات ایران و آمریکا}}؛''' روابط دیپلماتیک و گفتوگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا. | ||
مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعهای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق میشود که بهطور عمده بر [[برنامه هستهای ایران]] و رفع تحریمهای شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطهٔ همهجانبهٔ آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفتوگوها در دهههای اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مکفارلین|ماجرای مکفارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بیاعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبهرو بوده است. این فرایند در ۱۴۰۴ش بهدنبال حملات نظامی به تأسیسات هستهای و وقوع درگیریهای مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالیرتبه ایران از جمله [[آیتالله خامنهای]] رهبر جمهوری اسلامی ایران شد، به بنبست کامل و بحرانی بیسابقه منتهی شد. در نهایت پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، دور دیگری از مذاکرات در فرودین ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان و در پایتخت این کشور برگزار شد ولی به نتیجه نرسید. | مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعهای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق میشود که بهطور عمده بر [[برنامه هستهای ایران]] و رفع تحریمهای شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطهٔ همهجانبهٔ آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفتوگوها در دهههای اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مکفارلین|ماجرای مکفارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بیاعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبهرو بوده است. این فرایند در ۱۴۰۴ش بهدنبال حملات نظامی به تأسیسات هستهای و وقوع درگیریهای مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالیرتبه ایران از جمله [[سید علی خامنهای|آیتالله علی خامنهای]] [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] شد، به بنبست کامل و بحرانی بیسابقه منتهی شد. در نهایت پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، دور دیگری از مذاکرات در فرودین ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان و در پایتخت این کشور برگزار شد ولی به نتیجه نرسید. | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
| خط ۱۲۵: | خط ۱۲۵: | ||
بعد از گذشت ۴۰ روز از [[جنگ رمضان]]، در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان، آتشبس ۲ هفتهای برقرار شد.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتشبس دو هفتهای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> بر اساس گزارش رسانهها، توافق آتشبس موقت پس از آن بود که دونالد ترامپ شروط دهگانه ایران را پذیرفت. این شروط عبارتند از: | بعد از گذشت ۴۰ روز از [[جنگ رمضان]]، در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش با وساطت پاکستان، آتشبس ۲ هفتهای برقرار شد.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتشبس دو هفتهای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> بر اساس گزارش رسانهها، توافق آتشبس موقت پس از آن بود که دونالد ترامپ شروط دهگانه ایران را پذیرفت. این شروط عبارتند از: | ||
* تعهد اصولی آمریکا بر عدم تجاوز مجدد به ایران؛ | * تعهد اصولی آمریکا بر عدم تجاوز مجدد به ایران؛ | ||
* استمرار کنترل ایران بر تنگه هرمز؛ | * استمرار کنترل ایران بر تنگه هرمز؛ | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۳۴: | ||
* پرداخت خسارت ایران؛ | * پرداخت خسارت ایران؛ | ||
* خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه؛ | * خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه؛ | ||
* توقف جنگ در همه جبههها از جمله علیه مقاومت اسلامی لبنان.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1154702/ | * توقف جنگ در همه جبههها از جمله علیه مقاومت اسلامی لبنان.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1154702/ترامپ-پیشنهاد-10-بندی-ایران-مبنای-مذاکرات-صلح-خواهد-بود-خلاصه-طرح-10-ماده-ای-ایران «ترامپ : پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح 10 ماده ای ایران»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
در [[۲۲ فروردین]] ۱۴۰۵ش هیئت جمهوری اسلامی ایران، شامل | در [[۲۲ فروردین]] ۱۴۰۵ش هیئت جمهوری اسلامی ایران، شامل [[محمد باقر قالیباف]]، سید عباس عراقچی و علی باقری کنی و هیئت آمریکایی شامل جی دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، در اسلامآباد پاکستان بهصورت مسقتیم مذاکره کردند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309221/مذاکرات-اسلام-آباد-پایان-یافت-؛-زیاده-خواهی-آمریکا-مانع-دست-یابی-به-توافق-شد «مذاکرات اسلامآباد پایان یافت؛ زیادهخواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وبسایت نورنیوز.]</ref> این مذاکرات از ظهر روز شنبه ۲۲ فروردین تا بامداد یکشنبه [[۲۳ فروردین]] ۱۴۰۵ش ادامه یافت اما بهدلیل آنچه رسانهها زیادهخواهی هیئت آمریکایی خواندند، به نتیجه نرسید و هیئتهای دو طرف به کشورهای خود برگشتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1155367/مذاکرات-ایران-و-آمریکا-در-پاکستان «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== تقویم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا == | == تقویم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا == | ||
| خط ۴۱۳: | خط ۴۱۲: | ||
* '''تفاوت در رویکرد و اهداف مذاکره:''' آمریکا بهدنبال پیروزی تبلیغاتی و تحمیل ارادهٔ خود است؛ در حالی که ایران توافقی عادلانه، متوازن و مبتنی بر احترام متقابل برای حفظ منافع ملی خود را میخواهد. | * '''تفاوت در رویکرد و اهداف مذاکره:''' آمریکا بهدنبال پیروزی تبلیغاتی و تحمیل ارادهٔ خود است؛ در حالی که ایران توافقی عادلانه، متوازن و مبتنی بر احترام متقابل برای حفظ منافع ملی خود را میخواهد. | ||
* '''تقابل در نگاه به نظم جهانی:''' آمریکا در پی تضعیف چندجانبهگرایی و عقبراندن [[چین]] و [[روسیه]] است، اما ایران با همراهی شرکای خود، نظم چندجانبه را مسیری عادلانهتر برای مدیریت جهانی میداند. | * '''تقابل در نگاه به نظم جهانی:''' آمریکا در پی تضعیف چندجانبهگرایی و عقبراندن [[چین]] و [[روسیه]] است، اما ایران با همراهی شرکای خود، نظم چندجانبه را مسیری عادلانهتر برای مدیریت جهانی میداند. | ||
* '''مسئله مقاومت:''' آمریکا تضعیف [[گفتمان مقاومت]] در [[غرب آسیا]] را در دستور کار | * '''مسئله مقاومت:''' آمریکا تضعیف [[گفتمان مقاومت]] در [[غرب آسیا]] را در دستور کار دارد، در حالی که ایران حمایت از مقاومت را بخشی از دکترین امنیتی و هویتی خود و حق ملتها میداند. | ||
* '''رژیم صهیونیستی:''' حمایت همهجانبه [[آمریکا]] از [[رژیم صهیونیستی]] در تضاد با اصل ثابت سیاست خارجی ایران یعنی حمایت از آرمان [[فلسطین]] قرار دارد. نفوذ و نقش مخرب این رژیم در ساختار قدرت آمریکا نیز از موانع جدی است. | * '''رژیم صهیونیستی:''' حمایت همهجانبه [[آمریکا]] از [[رژیم صهیونیستی]] در تضاد با اصل ثابت سیاست خارجی ایران یعنی حمایت از آرمان [[فلسطین]] قرار دارد. نفوذ و نقش مخرب این رژیم در ساختار قدرت آمریکا نیز از موانع جدی است. | ||
* '''مداخلات بازیگران منطقهای و فرامنطقهای:''' بازیگران متعدد موافق و مخالف توافق، بهطور مستقیم و غیرمستقیم در روند مذاکرات مداخله میکنند. مدیریت این مداخلات برای جلوگیری از تکرار تجربههای گذشته که توافقات را برهم زده، ضروری است. | * '''مداخلات بازیگران منطقهای و فرامنطقهای:''' بازیگران متعدد موافق و مخالف توافق، بهطور مستقیم و غیرمستقیم در روند مذاکرات مداخله میکنند. مدیریت این مداخلات برای جلوگیری از تکرار تجربههای گذشته که توافقات را برهم زده، ضروری است. | ||
| خط ۴۳۲: | خط ۴۳۱: | ||
* «بدعهدی آمریکا»، مجلهٔ الکترونیکی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۵ش. | * «بدعهدی آمریکا»، مجلهٔ الکترونیکی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۵ش. | ||
* بهرامی، مراد، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وبروزنامهٔ اعتماد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۹ش. | * بهرامی، مراد، «روابط ایران و آمریکا از آرتور تا ترامپ»، وبروزنامهٔ اعتماد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۹ش. | ||
* «ترامپ : پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح | * «ترامپ: پیشنهاد ۱۰ بندی ایران مبنای مذاکرات صلح خواهد بود+ خلاصه طرح ۱۰ ماده ای ایران»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش. | * «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* «پایان دور دوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «پایان دور دوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
| خط ۴۵۳: | خط ۴۵۲: | ||
* «کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وبسایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ش. | * «کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی تاریخی برای امروز ایران»، وبسایت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۳ش. | * «ماجرای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در دولت رئیسی چه بود؟»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۳ش. | ||
* «مذاکرات | * «مذاکرات اسلامآباد پایان یافت؛ زیادهخواهی آمریکا مانع دست یابی به توافق شد»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||