بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =جزایر ایرانی خلیج فارس.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =جزایر ایرانی خلیج فارس | |||
| image_alt =جزایر ایرانی خلیج فارس | |||
| فایل پادکست =جزایر ایرانی خلیج فارس.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =10/4 | |||
| تاریخ پادکست =30-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعهای از چند قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی در | | عنوان اصلی = | ||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''}} بخشی از قلمرو سرزمینی حاکمیت ملی ایران در جنوب کشور. | |||
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعهای از چند قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی در [[خلیج فارس]] با کارکردهای اقتصادی، نظامی، زیستمحیطی و تمدنی هستند که در مجاورت سه استان [[خوزستان]]، [[استان بوشهر|بوشهر]] و [[هرمزگان]] قرار گرفتهاند. [[جزیره قشم]] بهعنوان بزرگترین جزیره خلیج فارس و [[جزیره خارک]] بهعنوان پایانهٔ اصلی صادرات نفت ایران، نقشی محوری در اقتصاد کشور ایفا میکنند. [[جزایر سهگانه ایرانی|جزایر سهگانه]] [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، [[تنب بزرگ]] و [[تنب کوچک]] بهدلیل موقعیت جغرافیایی در [[تنگه هرمز]]، از منظر امنیتی و ژئوپلیتیک دارای اهمیت راهبردی هستند. [[امارات متحده عربی|امارات متحدهٔ عربی]] از زمان تأسیس خود ادعای مالکیت بر این سه جزیره را مطرح کرده، اما [[ایران]] با استناد به اسناد تاریخی و حقوقی، حاکمیت خود را اثباتشده میداند. در جریان [[جنگ رمضان]]، تهدید به اشغال برخی از این جزایر توسط [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] مطرح شد که به اعتقاد کارشناسان، اشغال آنها بهدلیل آسیبپذیری نیروهای مهاجم در برابر حملات مستمر و پیامدهای ناشی از سیاست [[مقابله به مثل]]، راهبردی پرهزینه و بحرانزا ارزیابی شده است. | |||
== معرفی == | == معرفی == | ||
در خلیج فارس ۱۳۰ جزیره با مساحتهای مختلف وجود دارد که حدود ۳۱ و بر اساس روایت برخی منابع تا | در خلیج فارس ۱۳۰ [[جزیره]] با مساحتهای مختلف وجود دارد که حدود ۳۱<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> و بر اساس روایت برخی منابع تا ۴۵<ref>[https://lastsecond.ir/blog/9829-travel-to-iranian-islands «جزایر ایرانی خلیج فارس؛ سفر به جزایر مهم و کمتر شناخته شده»، وبسایت لست سکند]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> جزیرهٔ آن مربوط به ایران بوده است. در این میان، ۱۲ جزیرهٔ آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل میشود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیکترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره بهعنوان بزرگترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگتر و حدود ۲/۵ برابر کشور [[بحرین]] مساحت دارد. در مقابل، [[جزیره فارسی]] کوچکترین جزیره ایران محسوب میشود که در همسایگی [[عربستان سعودی|عربستان]] واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/موقعیت-ژیواستراتژیک-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.]</ref> | ||
== اهمیت راهبردی == | == اهمیت راهبردی == | ||
| خط ۱۵: | خط ۴۵: | ||
|۱ | |۱ | ||
|اقتصادی و انرژی | |اقتصادی و انرژی | ||
| | |[[جزیره خارک|خارک]]، [[جزیره کیش|کیش]] و [[جزیره قشم|قشم]] | ||
|'''بزرگترین اسکله نفتی جهان:''' از میان جزایر ایرانی خلیج | |'''بزرگترین اسکله نفتی جهان:''' از میان [[جزایر ایرانی خلیج فارس]]، خارک بهدلیل واقع شدن در عمیقترین بخشهای خلیج فارس و داشتن سواحل عمیق، لنگرگاه اصلی شناورهای پهنپیکر برای صادرات نفت ایران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|۲ | |۲ | ||
|دفاعی و نظامی | |دفاعی و نظامی | ||
|تنب | |[[تنب بزرگ]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]] و [[تنب کوچک]] | ||
|'''ناوگانهای ثابت دریایی:''' این جزایر در معماری دفاعی ایران حکم ناوهای غرقنشدنی را دارند که | |'''ناوگانهای ثابت دریایی:''' این جزایر در معماری دفاعی ایران حکم ناوهای غرقنشدنی را دارند که خطمقدم نظارت بر آبراهها و دفاع از مرزهای جنوبی را تشکیل میدهند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|۳ | |۳ | ||
|ژئوپلیتیک و نظارتی | |ژئوپلیتیک و نظارتی | ||
| | |[[جزیره هرمز|هرمز]]، [[جزیره لارک|لارک]]، [[جزیره قشم|قشم]]، [[جزیره هنگام|هنگام]]، تنب بزرگ و ابوموسی | ||
|'''زنجیره قوسی دفاعی:''' این ۶ جزیره با فواصل کوتاه از یکدیگر، یک کمان راهبردی ایجاد کردهاند که کنترل کامل بر ورودی و خروجی تنگه هرمز را برای ایران مقدور میسازد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | |'''زنجیره قوسی دفاعی:''' این ۶ جزیره با فواصل کوتاه از یکدیگر، یک کمان راهبردی ایجاد کردهاند که کنترل کامل بر ورودی و خروجی تنگه هرمز را برای ایران مقدور میسازد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| خط ۳۶: | خط ۶۶: | ||
|تمدنی و هویتی | |تمدنی و هویتی | ||
|قشم و هرمز | |قشم و هرمز | ||
|'''موزه تمدن کهن:''' پیوند تفکیکناپذیر با تمدن ایران باستان؛ وجود نمادهای آیینی و سازهای که نشاندهندهٔ حاکمیت تاریخی و تمدنی ایران بر پهنه خلیج فارس است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43؛ [https://civilica.com/doc/163114/ «اهمیت و جایگاه جزیره قشم در مطالعات فرهنگ و تمدن ایران باستان»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | |'''موزه تمدن کهن:''' پیوند تفکیکناپذیر با تمدن ایران باستان؛ وجود نمادهای آیینی و سازهای که نشاندهندهٔ حاکمیت تاریخی و تمدنی ایران بر پهنه [[خلیج فارس]] است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43؛ [https://civilica.com/doc/163114/ «اهمیت و جایگاه جزیره قشم در مطالعات فرهنگ و تمدن ایران باستان»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|۶ | |۶ | ||
|زیستمحیطی | |زیستمحیطی | ||
|جزایر غیرمسکونی قبر ناخدا و دارا (خوزستان)، | |جزایر غیرمسکونی [[جزیره قبر ناخدا|قبر ناخدا]] و [[جزیره دارا|دارا]] ([[خوزستان]])، [[جزیره نخیلو|نخیلو]]، [[جزیره امالکرم|امالکرم]] و [[جزیره امسیله|خان]] ([[استان بوشهر|بوشهر]]) و [[جزیره شیدور|شیدور]] و [[فارور کوچک]] ([[هرمزگان]]) | ||
|'''ذخیرهگاههای جهانی و زیستگاه مهم پرندگان مهاجر آبزی:''' اهمیت بینالمللی بهعنوان پناهگاه مرجانهای دریایی و زیستگاه پرندگان مهاجر که بخشی از مسئولیتهای زیستمحیطی ایران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/موقعیت-ژیواستراتژیک-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.]</ref> بر اساس مطالعات میدانی کارشناسان سازمان حفاظت محیط | |'''ذخیرهگاههای جهانی و زیستگاه مهم پرندگان مهاجر آبزی:''' اهمیت بینالمللی بهعنوان پناهگاه [[مرجان دریایی|مرجانهای دریایی]] و زیستگاه پرندگان مهاجر که بخشی از مسئولیتهای زیستمحیطی ایران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/موقعیت-ژیواستراتژیک-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.]</ref> بر اساس مطالعات میدانی کارشناسان [[سازمان حفاظت محیط زیست]]، جزایر غیرمسکونی خلیج فارس از مهمترین زیستگاههای جوجهآوری پرندگان مهاجر آبزی محسوب میشوند و سالانه بیش از دویست هزار جفت جوجهآور از یازده گونه در این جزایر آشیانهسازی و تخمگذاری میکنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6198866/جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-زیستگاه-مهم-پرندگان-مهاجر-آبزی «جزایر ایرانی خلیجفارس زیستگاه مهم پرندگان مهاجر آبزی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
|} | |} | ||
== تقسیمات استانی == | == تقسیمات استانی == | ||
جزایر ایرانی خلیج | [[جزایر ایرانی خلیج فارس]] بین سه استان ساحلی تقسیم شدهاند که نشاندهندهٔ گستردگی نفوذ حاکمیتی و نظارت زیستمحیطی ایران بر سراسر طول کرانههای شمالی خلیج فارس است. | ||
* [[استان هرمزگان]] دارای ۱۴ [[جزیره]] شامل: [[جزیره قشم|قشم]]، [[جزیره کیش|کیش]]، [[جزیره لاوان|لاوان]]، [[جزیره هرمز|هرمز]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، [[تنب بزرگ]]، [[تنب کوچک]]، [[جزیره شتور|شتور]]، [[جزیره هندورابی|هندورابی]]، [[فارور بزرگ]]، [[فارور کوچک]]، [[جزیره سیری|سیری]]، [[جزیره هنگام|هنگام]] و [[جزیره لارک|لارک]]. | |||
* [[استان بوشهر]] شامل: [[جزیره خارک|خارک]]، [[جزیره خارکو|خارکو]]، [[جزیره عباسک|عباسک]]، [[جزیره میرمهنا|میرمهنا]]، [[جزیره فارسی|فارسی]]، [[جزیره تهمادو|تهمادو]]/جبرین، [[جزیره نخیلو|نخیلو]]، [[جزیره امالکرم|امالکرم]]/گرم و [[جزیره مطاف|مطاف]]. | |||
* [[استان خوزستان]] شامل: [[جزیره مینو|مینو]]، [[جزیره بونه|بونه]]، [[جزیره دارا|دارا]] و [[جزیره قبر ناخدا|قبر ناخدا]].<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1069577/معرفی-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس بابایی، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص95-114؛][https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/موقعیت-ژیواستراتژیک-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.]</ref> | |||
== نقش جزایر در قلمروسازی دریایی == | == نقش جزایر در قلمروسازی دریایی == | ||
[[پرونده:جزایر ایرانی خلیج فارس1.png|جایگزین=جزیره فارسی|بندانگشتی|جزیره فارسی]] | |||
به باور پژوهشگران، جزایر ایرانی خلیج فارس بهدلیل اهمیت ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی این منطقه، نقشی کلیدی در تعیین قلمروهای دریایی ایران ایفا میکند. در تطبیق با کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق دریاها، از هشت جزیره ایرانی برای تعیین خط مبدأ مستقیم استفاده شده است. این امر موجب گسترش آبهای داخلی و نیز افزایش محدوده سایر قلمروهای دریایی به ویژه دریای سرزمینی گردیده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | به باور پژوهشگران، جزایر ایرانی خلیج فارس بهدلیل اهمیت ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی این منطقه، نقشی کلیدی در تعیین قلمروهای دریایی ایران ایفا میکند. در تطبیق با کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق دریاها، از هشت جزیره ایرانی برای تعیین خط مبدأ مستقیم استفاده شده است. این امر موجب گسترش آبهای داخلی و نیز افزایش محدوده سایر قلمروهای دریایی به ویژه دریای سرزمینی گردیده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | ||
به اعتقاد پژوهشگران، در صورت نبود این جزایر، ایران ناگزیر از استفاده از خط مبدأ عادی میشد که در آن صورت مساحت قابل توجهی از قلمروهای دریایی کشور به نفع کشورهای جنوبی خلیج فارس کاهش مییافت. از میان جزایر ایران، هفت جزیره دارای دریای سرزمینی هستند که دریای سرزمینی شش جزیره با دریای سرزمینی سرزمین ساحلی پیوستگی دارد. این پیوستگی حاکمیت متصل را فراهم میآورد که برای اعمال حقوق در سایر مناطق حقوقی دریایی ضروری است. این جزایر علاوهبر گسترش حاکمیت دریایی، صلاحیت دریایی ایران را نیز توسعه دادهاند، در حالی که جزیرهٔ فارسی تنها گسترش حاکمیت را به همراه داشته است. اگرچه بهدلیل عرض کم خلیج فارس، این جزایر تأثیر کاملی بر سایر قلمروهای دریایی | به اعتقاد پژوهشگران، در صورت نبود این جزایر، ایران ناگزیر از استفاده از خط مبدأ عادی میشد که در آن صورت مساحت قابل توجهی از قلمروهای دریایی کشور به نفع کشورهای جنوبی خلیج فارس کاهش مییافت. از میان جزایر ایران، هفت جزیره دارای دریای سرزمینی هستند که دریای سرزمینی شش جزیره با دریای سرزمینی سرزمین ساحلی پیوستگی دارد. این پیوستگی حاکمیت متصل را فراهم میآورد که برای اعمال حقوق در سایر مناطق حقوقی دریایی ضروری است. این جزایر علاوهبر گسترش حاکمیت دریایی، صلاحیت دریایی ایران را نیز توسعه دادهاند، در حالی که جزیرهٔ فارسی تنها گسترش حاکمیت را به همراه داشته است. اگرچه بهدلیل عرض کم خلیج فارس، این جزایر تأثیر کاملی بر سایر قلمروهای دریایی نداشتهاند، اما از نظر پژوهشگران، حذف نقش این جزایر در تعیین خط مبدأ یا دریای سرزمینی، بهشدت بر منابع ژئواکونومیکی و ژئواستراتژیکی ایران در خلیج فارس و [[تنگه هرمز]] به نفع کشورهای منطقه و قدرتهای فرامنطقهای تأثیر خواهد گذاشت. [[جزیره فارسی|جزیرهٔ فارسی]] بهدلیل دوری از ساحل ایران و نزدیکی به عربستان سعودی فاقد این پیوستگی است و برای تعیین دریای سرزمینی آن از خط منصف استفاده شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/بررسی-تاثیر-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس-و-تنگه-هرمز-در-قلمروسازی-دریایی-ایران?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.]</ref> | ||
== فهرست جزایر ایرانی خلیج فارس == | == فهرست جزایر ایرانی خلیج فارس == | ||
| خط ۲۴۸: | خط ۲۸۲: | ||
== ادعای مالکیت امارات بر برخی از جزایر ایرانی == | == ادعای مالکیت امارات بر برخی از جزایر ایرانی == | ||
جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در موقعیت استراتژیک تنگه هرمز قرار دارد و تحلیلگران آنها را از منظر ژئوپلیتیک، نظامی و اقتصادی برای ایران حیاتی ارزیابی میکنند. شواهد نشان میدهد که این جزایر همواره تحت حاکمیت ایران بودهاند و اسناد تاریخی متعددی از جمله نقشه رسمی لرد کرزن، وزیر خارجه بریتانیا در۱۹۰۳م به وضوح مالکیت ایران بر آنها را تأیید میکند. بریتانیا در اوایل قرن بیستم بهصورت رسمی به حاکمیت ایران بر این جزایر اعتراف کرده و این اعتراف پایهگذار تثبیت حقوقی حاکمیت ایران شده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | [[پرونده:جزایر ایرانی خلیج فارس2.jpg|جایگزین=جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک |بندانگشتی|جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ]] | ||
جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در موقعیت استراتژیک تنگه هرمز قرار دارد و تحلیلگران آنها را از منظر ژئوپلیتیک، نظامی و اقتصادی برای ایران حیاتی ارزیابی میکنند. شواهد نشان میدهد که این جزایر همواره تحت حاکمیت ایران بودهاند و اسناد تاریخی متعددی از جمله نقشه رسمی لرد کرزن، وزیر خارجه بریتانیا در۱۹۰۳م به وضوح مالکیت ایران بر آنها را تأیید میکند. [[بریتانیا]] در اوایل قرن بیستم میلادی بهصورت رسمی به حاکمیت ایران بر این جزایر اعتراف کرده و این اعتراف پایهگذار تثبیت حقوقی حاکمیت ایران شده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | |||
در مقابل، امارات متحده عربی از زمان تأسیس خود در ۱۹۷۱م ادعای مالکیت بر این جزایر را مطرح کرده و سالانه در مجامع بینالمللی از جمله سازمان ملل این ادعاها را تکرار میکند. با این حال، ایران با استناد به اسناد تاریخی، نقشههای معتبر و توافقات بینالمللی مانند کنوانسیون حقوق دریاها، این ادعاها را بیاساس میداند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | در مقابل، [[امارات متحده عربی]] از زمان تأسیس خود در ۱۹۷۱م ادعای مالکیت بر این جزایر را مطرح کرده و سالانه در مجامع بینالمللی از جمله [[سازمان ملل متحد|سازمان ملل]] این ادعاها را تکرار میکند. با این حال، ایران با استناد به اسناد تاریخی، نقشههای معتبر و توافقات بینالمللی مانند کنوانسیون حقوق دریاها، این ادعاها را بیاساس میداند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
همچنین خاندان قواسم (شیوخ محلی رأسالخیمه و شارجه) پیش از تأسیس امارات، در نوامبر ۱۹۷۱م طی مذاکراتی با ایران، بهطور غیررسمی حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه را پذیرفتند و هیچ مخالفتی با استقرار نیروهای ایرانی در دسامبر ۱۹۷۱م نکردند. بر همین مبنا، ایران ادعاهای بعدی امارات را ناقض توافقات پیشین و مستندات تاریخی میدانند و ضمن حفظ حضور نظامی و اقتصادی خود در جزایر، بر حاکمیت قانونی و تاریخی خود تأکید دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | همچنین خاندان قواسم (شیوخ محلی رأسالخیمه و شارجه) پیش از تأسیس امارات، در نوامبر ۱۹۷۱م طی مذاکراتی با ایران، بهطور غیررسمی حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه را پذیرفتند و هیچ مخالفتی با استقرار نیروهای ایرانی در دسامبر ۱۹۷۱م نکردند. بر همین مبنا، ایران ادعاهای بعدی امارات را ناقض توافقات پیشین و مستندات تاریخی میدانند و ضمن حفظ حضور نظامی و اقتصادی خود در جزایر، بر حاکمیت قانونی و تاریخی خود تأکید دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1013262/اهمیت-ژئوپلیتیک-جزایر-سهگانهی-ایرانی-در-خلیجفارس-اعتراف-تاریخی-انگلستان-به-حاکمیت-ایران-بر-تُنب-بزرگ-تُنب-کوچک-و-ابوموسی «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== جزایر ایرانی تحت اشغال امارات == | == جزایر ایرانی تحت اشغال امارات == | ||
بر اساس اسناد تاریخی، جزایر آریانا و زرکوه در جنوب خلیج فارس که امروزه در اختیار امارات متحده عربی قرار دارند، در دورهٔ قاجار و تحت تأثیر نفوذ بریتانیا از حاکمیت ایران خارج شدهاند. جزیره زرکوه با مساحت هشت کیلومتر مربع، دارای منابع نفتی قابل توجهی است و تولید روزانه آن بیش از پانصد و پنجاه هزار بشکه نفت برآورد میشود. جزیره آریانا نیز با دوازده کیلومتر مربع مساحت، منطقهای حفاظتشده با اهمیت زیستمحیطی است که در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/789491/ایران-جزیره-دیگر-هم-در-خلیج-فارس-دارد-وقت-اقامه-دعوی-بین-المللی-نرسیده-است «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد؛ وقت اقامه دعوی بینالمللی نرسیده است؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> به نظر تحلیلگران در شرایط امروزی و با توجه به مشارکت امارات در حملات نظامی علیه ایران در جنگ رمضان | بر اساس اسناد تاریخی، جزایر [[جزیره آریانا|آریانا]] و [[جزیره زرکوه|زرکوه]] در جنوب خلیج فارس که امروزه در اختیار امارات متحده عربی قرار دارند، در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و تحت تأثیر نفوذ [[بریتانیا]] از حاکمیت ایران خارج شدهاند. جزیره زرکوه با مساحت هشت کیلومتر مربع، دارای منابع نفتی قابل توجهی است و تولید روزانه آن بیش از پانصد و پنجاه هزار بشکه نفت برآورد میشود. جزیره آریانا نیز با دوازده کیلومتر مربع مساحت، منطقهای حفاظتشده با اهمیت زیستمحیطی است که در فهرست موقت [[میراث جهانی یونسکو]] به ثبت رسیده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/789491/ایران-جزیره-دیگر-هم-در-خلیج-فارس-دارد-وقت-اقامه-دعوی-بین-المللی-نرسیده-است «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد؛ وقت اقامه دعوی بینالمللی نرسیده است؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> به نظر تحلیلگران در شرایط امروزی و با توجه به مشارکت امارات در حملات نظامی علیه ایران در [[جنگ رمضان]] ۱۴۰۴–۱۴۰۵ش از طریق میزبانی از پایگاههای آمریکایی، ایران بر اساس قوانین بینالمللی مسئولیت دولتی امارات را محرز دانسته و خسارتهای مادی و معنوی ناشی از این اقدامات را مطالبه کرده است. در این چارچوب، برخی تحلیلگران بازگرداندن جزایر آریانا و زرکوه به حاکمیت ایران را در کنار دریافت غرامت جنگی، اقدامی متناسب با تعهدات بینالمللی امارات ارزیابی میکنند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1197477/ماجرای-تصاحب-۲-جزیره-آریانا-و-زرکوه-توسط-امارات-در-زمان-شاه-چه-بود «آریانا و زرکوه را پس بگیریم»، جوان آنلاین؛] [https://farsnews.ir/abbasmohrdar/1774347725765283811/آریانا-و-زرکوه-دو-جزیره-ایرانی-و-فرصتی-تاریخی-برای-بازگشت-به-خانه «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی و فرصتی تاریخی برای بازگشت به خانه»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
== جزایر ایرانی خلیج فارس در جنگ رمضان == | == جزایر ایرانی خلیج فارس در جنگ رمضان == | ||
در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان ۱۴۰۴ش، جزایر ایرانی خلیج فارس بهعنوان یکی از کانونهای اصلی حساسیت ژئوپلیتیکی و نظامی مطرح بودهاند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/306371/هذیان-گویی-جدید-ترامپ-درباره-تصرف-جزایر-ایران «هذیانگویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز.]</ref> تهدیدات مقامات آمریکایی برای اشغال جزیره | در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در [[رمضان]] ۱۴۰۴ش، جزایر ایرانی خلیج فارس بهعنوان یکی از کانونهای اصلی حساسیت ژئوپلیتیکی و نظامی مطرح بودهاند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/306371/هذیان-گویی-جدید-ترامپ-درباره-تصرف-جزایر-ایران «هذیانگویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز.]</ref> تهدیدات مقامات آمریکایی برای اشغال [[جزیره خارک]]، مرکز اصلی صادرات نفت ایران و جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، این مناطق را در خط مقدم تنشها قرار داد. بر اساس تحلیلهای موجود، اشغال جزایر سهگانه با وجود سادگی نسبی عملیات تصرف، بهدلیل وسعت محدود و محصور بودن در دریا، نیروهای مهاجم را در معرض حملات مستمر موشکی و پهپادی قرار داده و تلفات سنگینی بههمراه خواهد داشت. در مورد جزیرهٔ خارک، آسیب به تأسیسات نفتی بهمعنای از دسترفتن حدود نود درصد ظرفیت صادرات نفت ایران ارزیابی شده که در چارچوب سیاست [[مقابله به مثل]]، ایران نیز تأسیسات نفتی کشورهای همپیمان آمریکا و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. جزیرهٔ قشم نیز بهدلیل وسعت، جمعیت و نزدیکی به ساحل، اشغال دشوارتر و پرهزینهتری پیش رو خواهد داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/958742/بررسی-سناریوهای-مختلف-اشغال-جزایر-ایرانی-در-خلیج-فارس-کدام-جزیره-ها-در-معرض-خطرند-چه-خواهد-شد «بررسی سناریوهای مختلف اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس: کدام جزیرهها در معرض خطرند و چه خواهد شد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> | ||
== کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس == | == کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس == | ||
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانینژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل ۸ فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجهگیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسیزبان دورهٔ قاجار مانند حبیبالمتین، ثریا و چهرهنما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار دادهاند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامهای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1300552/رزم-ارا-و-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=3 <ins>آذری</ins> شهرضایی، رضا، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلۀ گفتگو، شمارۀ 66، 1393ش، ص14.]</ref> | [[پرونده:جزایر ایرانی خلیج فارس3.jpg|جایگزین=کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس اثر مسعود کوهستانینژاد|بندانگشتی|کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس اثر مسعود کوهستانینژاد]] | ||
کتاب '''جزایر ایرانی خلیج فارس''' تألیف مسعود کوهستانینژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل ۸ فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجهگیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسیزبان دورهٔ قاجار مانند حبیبالمتین، ثریا و چهرهنما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار دادهاند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامهای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1300552/رزم-ارا-و-جزایر-ایرانی-خلیج-فارس?q=جزایر%20ایرانی%20خلیج%20فارس&score=274877907000.0&rownumber=3 <ins>آذری</ins> شهرضایی، رضا، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلۀ گفتگو، شمارۀ 66، 1393ش، ص14.]</ref> | |||
== روز جزایر سهگانه ایرانی == | == روز جزایر سهگانه ایرانی == | ||
[[۹ آذر|نهم آذر]] در تقویم رسمی کشور ایران بهعنوان [[روز ملی جزایر سهگانه خلیج فارس]]: ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، ثبت شده است. تحلیلگران این روز را نماد بازگشت بخشی از خاک کشور به حاکمیت ایران و تأکیدی بر عزم راسخ مردم در حفظ تمامیت ارضی کشور میدانند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1343093/جزایر-خلیج-فارس-به-طور-رسمی-ثبت-شدند «جزایر خلیج فارس بهطور رسمی ثبت شدند»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس | {{پانویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* آذری شهرضایی، رضا، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلهٔ گفتگو، شمارهٔ ۶۶، ۱۳۹۳ش. | * آذری شهرضایی، رضا، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلهٔ گفتگو، شمارهٔ ۶۶، ۱۳۹۳ش. | ||
* «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی و فرصتی تاریخی برای بازگشت به خانه»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۴ش. | * «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی و فرصتی تاریخی برای بازگشت به خانه»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۴ش. | ||
| خط ۲۸۹: | خط ۳۲۶: | ||
* «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۰۴۵ش. | * «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۰۴۵ش. | ||
* «هذیانگویی جدید ترامپ دربارهٔ تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «هذیانگویی جدید ترامپ دربارهٔ تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
