پرش به محتوا

مدگرایی مردانه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''مدگرایی مردانه؛'''</big> چگونگی و میزان استفاده مردان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =مدگرایی مردانه.png 
| زیرنویس تصویر    =لوطی‌های تهرانی در مراسم تشییع مرتضی احمدی بازیگر ایرانی 
| image_alt        =لوطی‌های تهرانی در مراسم تشییع مرتضی احمدی بازیگر ایرانی
| فایل پادکست      =مدگرایی مردانه.ogg 
| حجم فایلپادکست    =8/42 
| تاریخ پادکست      =6-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


مدگرایی به‌معنای آراستگی از تمایلات عمدتا زنانه و کمتر مردانه شمرده می‌شود. در گذشته، مردان کمتر به خودآرایی پرداخته و منزلت مردانه با معیارهای غیر از اندام مردانه سنجیده می‌شد؛ اما امروزه مدگرایی مردانه به‌مثابه پدیدة چند بعدی از موضوعات مهمی شمرده می‌شود. پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه را عمدتا مرتبط با هویت مردانه، تحولات اقتصادی  و تأثیر رسانه‌ها تحلیل کرده و دیدگاه‌های متنوعی دربارة کارکردها، انگیزه‌ها و پیامدهای آن ارائه داده‌اند. همچنین این پدیده در نظام‌های ارزشی مختلف، از جمله در چارچوب‌های دینی و فرهنگی، تفسیرها و گونه‌بندی‌های متفاوتی یافته است.
| عنوان اصلی        =
==تعریف مدگرایی مردانه==
| عنوان انگلیسی    =  
مدگرایی مردانه زیر مجموعه مفاهم مد و مدگرایی است. مردان دو گونه نقش در صنعت مد ایفا می‌کنند؛ از یک طرف مصرف کننده‌ مدهای جدید هستند و از سوی دیگر به‌عنوان مدلینگ به تبلیغ مدهای جدید می‌پردازند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref>  مدهای مردانه کدهای برای نمایش هویت مردانه هستند.<ref> [https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref>  مدهای مردانه گرایش‌ها و باورهای مردانه را بازتاب داده و انعکاسی از نوع رابطه اجتماعی مردان با زنان نیز است.<ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.] </ref> این مفهوم دارای ابعاد و سطوح مختلف است که مهم‌ترین آنها زنانه‌پوشی مردان است؛ <ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref> اما مدل شدن مردان امر جدیدی است که مردانگی مردان را به‌مثابه سوژه جنسی مصرف کننده، بازنمایی کرده<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>  و در عین حال منعکس کننده تغییرات فزاینده در هنجارهای اجتماعی، فرهنگی و فناوری نیز به شمار می‌رود.<ref> [https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>
| عنوان عربی        =  
| عنوان علمی        =  
| شاخه علمی        =  
| نوع مفهوم         =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


==تاریخچه مدگرایی مردانه==
| نخستین کاربرد    =  
به گزارش منابع تاریخی، لباس‌های مردانه عمدتاً کاربردی و برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند. به‌تدریج؛ لباس به یک نشانگر مهمی برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>  هولمز با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقد است؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده ‌شده، بازنمایی بدن اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک زندگی ایرانی اسلامی نیز؛ داش‌ها و مشهدی‌ها، گاه آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بازو، سینه و پشت خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref> [https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،226.]</ref>  اما امروزه با کمرنگ رنگ شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref>  و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است. <ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>
| ریشه واژه        =
 
| مرتبط با          =  
از منظر برخی؛ ورود مردان در حوزه مد و بازنمایی آنها به‌عنوان مصرف کننده مد، مرز‌های جنسیتی را بیشتر تضعیف کرده و نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه به‌شمار می‌آید. بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو مصرف کرده و در حوزه مدلینگ فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref>
| اهمیت            =
| مبدع              =  
| مروج              =  
| مقدس برای         =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''مدگرایی مردانه؛'''}} چگونگی و میزان استفاده مردان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.


==مدگرایی مردانه در ایران==
مدگرایی مردانه، به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، الگوهای مصرف و بازنمایی‌های مرتبط با پوشش، بدن و ظاهر در مردان گفته می‌شود که در پیوند با [[هویت مردانه]]، [[سبک‌زندگی]] و [[روابط اجتماعی]] آنها شکل می‌گیرد. این پدیده با گسترش [[مدلینگ مردانه]]، [[تبلیغات رسانه‌ای]]، [[صنعت مد]] و تحولات فرهنگی و فناورانه معاصر تقویت شده است. در [[ایران]]، مدگرایی مردانه در تعامل میان الگوهای جهانی و ارزش‌های فرهنگی–دینی تفسیر می‌شود.
بر مبنای گزارش‌های تاریخی؛‌ در گذشته برای مردان ایرانی «نحوه بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوه عملکرد» بازتابنده مردانگی بود؛  اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوه بودن اهمیت جدی یافته است و برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که در صدد بازتعریف بدن خویش از طریق استایل ظاهری و زیبایی اندام بوده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref>  و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان؛ توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ،<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref>  و تی‌شرت‌هایی با رنگ‌ها و نوشته‌های خاص، چیدن ابرو‌ها و لاک زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند. <ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها؛ 60 % مردان ایرانی به انجام عمل زيبايي بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref>  در برخی از وب‌سایت‌ها از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال 2025م. تبلیغ می‌شوند.<ref> «60 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.</ref>  از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگویی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانگی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>


==عوامل مدگرایی مردانه==
== تعریف مدگرایی مردانه ==
بر مبنای برخی پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه عمدتا ریشه در الگوگیری از سبک‌زندگی غربی دارد؛ <ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> خاستگاه اصلی آن فردگرایی بوده <ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران] </ref> و مردان برای بیشتر دیده‌ شدن و متمایز شدن، به مدهای روی می‌آورند که هویت متمایز او را بازتاب دهند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref>  برخی؛ توجه فزاینده به بدن مردانه و مدگرایی مردان را متأثر از سودگرایی، تبلیغات و الزامات اجتماعی معاصر می‌دانند:
مدگرایی مردانه در امتداد مفهوم [[مد]] و [[مدگرایی]]، به نقش مردان در [[مصرف]] و میزان تلاش تلاش آنها برای دیده‌شدن اشاره می‌کند و با [[مدلینگ مردانه]] ارتباط نزدیکی دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص136-137.]</ref> در این چارچوب، مدهای مردانه به‌عنوان کدهایی برای بیان هویت مردانه عمل کرده<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و نگرش‌ها، باورها و روابط اجتماعی و جنسیتی مردان را بازتاب می‌دهند<ref>[https://ideaschool.academy/جایگاه-مد-در-سیاست،-جامعه-و-جنسیت-چیست؟/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.]</ref> که گاهی تا [[زنانه‌پوشی]] مردان پیش می‌رود.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref>
===سودآوری===
برمبنای پژوهش‌ها؛ صنعت مد از بازارهای سودآور جهان شمرده شده <ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> و ارزش صنعت مد مردانه میلیاردها دلار برآورد می‌شود.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی.]</ref>  
===تبلیغات رسانه‌ای===
از منظر محققین؛ مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت؛ اما در دنیای مدلینگ، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیبا شناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطوره ‌مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، محصولات زیبایی و مد پول خرج می‌کند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص88-86.]</ref> تبلیغات رسانه‌ای مردان زن‌نما را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به ‌الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.]</ref>


===فشارهای اجتماعی===  
== تاریخچه مدگرایی مردانه ==
زیمل، نسبت مدگرایی مردانه و زنانه را مرتبط با فرصت‌های زنان و مردان در تحرک اجتماعی تعیین می‌کند، به عقیده وی؛ مردان زمینه‌های بشتری برای تحرک اجتماعی داشته و کمتر نیازمند مد هستند؛<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf موذن سلطان‌آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص61-60.]</ref> اما برمبنای پژوهش‌های دیگر؛ استایل ظاهری برای احراز موقعیت‌های اجتماعی برای مردان نیز مهم است و آنها به‌دلیل تحرک اجتماعی و اشتغال در کارهای فنی و اداری بیش‌ از زنان خانه‌دار گرایش به مد دارند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص316.]</ref> برخی مردان برای جلب مقبولیت‌‌اجتماعی، اجتناب از برچسب‌های ارتجاعی، به مصرف مد پرداخته<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و استفاده از کالاهای تجملی و مدل جدید را نشانه ارتقای منزلت اجتماعی می‌دانند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص184.]</ref>
بر مبنای پژوهش‌ها در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند، اما به‌تدریج لباس به یک نشانگر مهم برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> برخی محققین با اشاره به نسبت مد و [[جنسیت]] معتقدند؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده می‌شد و بازنمایی [[بدن]]، اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در [[سبک‌زندگی ایرانی‌اسلامی]] داش‌ها و مشتی‌ها، بعضاً آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص226.]</ref> اما امروزه با کمرنگ‌شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref> و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> برخی، ورود مردان در حوزهٔ مد را نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه دانسته و معتقدند بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو را مصرف کرده و در حوزهٔ مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه‌شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref>


==پیامدهای مدگرایی مردانه==
== مدگرایی مردانه در ایران ==
برخی دیدگاه‌ها، مدگرایی افراطی مردانه را دارای پیامدهای برای فرد، خانواده و جامعه می‌دانند:
[[پرونده:مدگرایی مردانه۱.jpg|جایگزین=برداشتن ابروی در یک پیرایشگاه مردانه|بندانگشتی|برداشتن ابروی در یک پیرایشگاه مردانه]]
بر اساس پژوهش‌های صورت گرفته در گذشته برای مردان ایرانی «نحوهٔ بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوهٔ عملکرد» بازتابندهٔ مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود [[فرهنگ مدرن]]، برای مردان نیز نحوهٔ بودن، اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که درصدد بازتعریف آن از طریق [[استایل]] و [[زیبایی اندام]] برشمرده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref> و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابروها و لاک‌زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها ۶۰ درصد مردان ایرانی به انجام [[عمل زیبایی بینی]] تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> در برخی منابع از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال ۲۰۲۵م نام برده و تبلیغ می‌شود.<ref>«60 [https://www.shixon.com/blog/articles/2858/60-مدل-موی-جدید-پسرانه-مدل-موی-مردانه-ترند-20 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگوی [[مردسالاری]] را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانهٔ متناسب با [[فرهنگ ایرانی‌اسلامی]] موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>


1) پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:
== عوامل مدگرایی مردانه ==
بر پایهٔ پژوهش‌ها، مدگرایی مردانه عمدتاً از الگوهای [[سبک زندگی غربی]] تأثیر گرفته<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> و با گسترش [[فردگرایی]] در جوامع معاصر ارتباط دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران]</ref> مردان در این روند برای دیده‌شدن و تمایز اجتماعی، به مدهایی گرایش می‌یابند که بازتاب‌دهندهٔ هویت فردی آنان باشد. برخی پژوهشگران نیز توجه روزافزون به بدن مردانه و گسترش مدگرایی مردان را پیامد سودگرایی، تبلیغات تجاری و الزامات اجتماعی جدید تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref>


• کاهش منزلت مرد در سطح مصرف کننده کالاهای مد روز.<ref> [https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>  
=== سودآوری ===
برمبنای گزارش‌ها، [[صنعت مد]] از بازارهای سودآور جهان است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> سودآوری نقش محوری در توسعهٔ مدگرایی مردانه داشته است و امروزه ارزش صنعت مد مردانه، میلیاردها دلار برآورد می‌شود.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی.]</ref>


• رفت‌وآمد غیرهدفمند پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>  
=== تبلیغات رسانه‌ای ===
[[پرونده:مدگرایی مردانه۲.png|جایگزین=ترویج آرایش مردان به‌عنوان نماد شجاعت در تبلیغات|بندانگشتی|ترویج آرایش مردان به‌عنوان نماد شجاعت در تبلیغات یک شرکت لوازم آرایشی در کویت]]
از منظر محققین، مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت، اما در دنیای [[مدگرایی]] و [[مدلینگ]]، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیباشناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطورهٔ مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند؛ کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، [[محصولات زیبایی]] و [[مد]]، پول خرج می‌کند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86-88.]</ref> تبلیغات رسانه‌ای، [[مرد زن‌نما|مردان زن‌نما]] را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.]</ref>


• بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.]</ref>  
=== فشارهای اجتماعی ===
 
به عقیدهٔ [[گئورگ زیمل]]، مردان زمینه‌های بیشتری برای [[تحرک اجتماعی]] داشته و کمتر نیازمند مد هستند؛<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf مؤذن سلطان‌آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص60-61.]</ref> اما برمبنای پژوهش‌های دیگر، استایل ظاهری مردان در کسب موقعیت‌های اجتماعی، اهمیت دارد و آنها به همین دلیل، گرایش به مد دارند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص316.]</ref> مردان برای کسب مقبولیت اجتماعی به مصرف مد پرداخته<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و استفاده از کالاهای تجملی و مدل جدید را نشانهٔ ارتقای [[منزلت اجتماعی]] می‌دانند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص184.]</ref>
2) پیامدهای روان‌شناختی


• عدم انطباق هویت برساخته با هویت مردانگی.<ref> [https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.]</ref>  
== پیامدهای مدگرایی افراطی مردان ==
مدگرایی افراطی مردانه از منظر برخی پژوهش‌ها، پیامدهای گوناگونی را به‌همراه دارد، ازجمله:
* کاهش منزلت مرد.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>
* پرسه‌زنی پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>
* بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.]</ref>
* ناسازگاری هویت برساخته با هویت اصیل مردانه.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.]</ref>
* اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.]</ref>
* اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>


• اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.]</ref>
== اسلام و مدگرایی مردانه ==
بر مبنای پژوهش‌های اسلامی، مدگرایی مردانه با ارجاع به مطلوبیت [[آراستگی]] در مردان،<ref>پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص‏226.</ref> اجتناب از [[اسراف]]،<ref>سوره سباء، آیه 34.</ref> حفظ [[عفت]] و حریم،<ref>سوره نور، آیه 31.</ref> تناسب با ارزش‌های اعتقادی و [[هویت مردانه]]، ارزش‌گذاری می‌شود.<ref>م[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf وسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص21.]</ref> مدگرایی مردانه در آموزه‌های اسلام، نفی نشده است، اما بر اجتناب از پوشیدن [[لباس شهرت]] تأکید شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/113965/حجاب_مردان! «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> برخی کارشناسان به‌منظور تقویت فرهنگ آراستگی و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی مردانه در جامعهٔ اسلامی ایران، معتقد به سیاست‌گذاری، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزهٔ صنعت مد مردانه، متناسب با منزلت مردانگی در فرهنگ ایرانی‌اسلامی هستند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
• اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>


==اسلام و مدگرایی مردانه==
== پانویس ==
بر مبنای پژوهش‌های اسلامی؛ مدگرایی مردانه با ارجاع به آراستگی مردان،<ref>پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص‏226.</ref>  اجتناب از اسراف،<ref>سوره سباء، آیه 34.</ref>  حفظ حریم، <ref>سوره نور، آیه 31.</ref> تناسب با هویت اعتقادی و مردانگی، ارزش‌گذاری می‌شود.<ref>م[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf وسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص21.]</ref>  بر همین مبنا؛ در اسلام ضمن تأیید مدگرایی مردانه مطابق با معیارهای دینی، بر اجتناب مردان از پوشیدن لباس‌های شهرت تأکید شده‌ است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/113965/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86! «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> برخی کارشناسان، به‌منظور تقویت فرهنگ آراستگی و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی مردانه در جامعه اسلامی ایران، معتقد به سیاست‌گذاری‌، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزه صنعت مد مردانه، متناسب با منزلت مردانگی در فرهنگ ایرانی اسلامی هستند.<ref> [https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
 
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
== منابع ==
* قرآن کریم
{{آغاز منابع}}
* پاينده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه كلمات قصار حضرت رسول، تهران،‏ دنياى دانش، ‏1382ش.
* قرآن کریم.
* «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: 20 آبان 1404ش.
* پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
* «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 10 مرداد 1397ش.
* «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: ۲۰ آبان ۱۴۰۴ش.
* خراسانی، صالح، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا، تاریخ بازدید مطلب: 28 آبان 1404ش.
* «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
* رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره 3، پاییز 1395ش.
* خراسانی، صالح، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا، تاریخ بازدید مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۴ش.
* «60 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: 24 آبان 1404ش.
* رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۵ش.
* عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره 33، آذر 1398ش.
* عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۳۳، آذر ۱۳۹۸ش.
* علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 آبان 1404ش.
* علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ آبان ۱۴۰۴ش.
* «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1395ش.
* «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ش.
* کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره11، زمستان 1390ش.
* کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره ۱۱، زمستان ۱۳۹۰ش.
* گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره 13، بهار و تابستان 1398ش.
* گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره ۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
* مقصودی‌پور، محمدرضا، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده، تاریخ درج مطلب: 19اردیبهشت 1400ش.
* مقصودی‌پور، محمدرضا، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
* موذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره 7، پاییز و زمستان 1395ش.
* مؤذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس‌الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
* موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره 5، پاییز و زمستان 1403ش.
* موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۴۰۳ش.
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره4، زمستان 1397ش.
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
* «۶۰ مدل موی جدید پسرانه»، وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۸

مدگرایی مردانه
لوطی‌های تهرانی در مراسم تشییع مرتضی احمدی بازیگر ایرانی
لوطی‌های تهرانی در مراسم تشییع مرتضی احمدی بازیگر ایرانی


مدگرایی مردانه؛ چگونگی و میزان استفاده مردان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.

مدگرایی مردانه، به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، الگوهای مصرف و بازنمایی‌های مرتبط با پوشش، بدن و ظاهر در مردان گفته می‌شود که در پیوند با هویت مردانه، سبک‌زندگی و روابط اجتماعی آنها شکل می‌گیرد. این پدیده با گسترش مدلینگ مردانه، تبلیغات رسانه‌ای، صنعت مد و تحولات فرهنگی و فناورانه معاصر تقویت شده است. در ایران، مدگرایی مردانه در تعامل میان الگوهای جهانی و ارزش‌های فرهنگی–دینی تفسیر می‌شود.

تعریف مدگرایی مردانه

مدگرایی مردانه در امتداد مفهوم مد و مدگرایی، به نقش مردان در مصرف و میزان تلاش تلاش آنها برای دیده‌شدن اشاره می‌کند و با مدلینگ مردانه ارتباط نزدیکی دارد.[۱] در این چارچوب، مدهای مردانه به‌عنوان کدهایی برای بیان هویت مردانه عمل کرده[۲] و نگرش‌ها، باورها و روابط اجتماعی و جنسیتی مردان را بازتاب می‌دهند[۳] که گاهی تا زنانه‌پوشی مردان پیش می‌رود.[۴]

تاریخچه مدگرایی مردانه

بر مبنای پژوهش‌ها در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند، اما به‌تدریج لباس به یک نشانگر مهم برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.[۵] برخی محققین با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقدند؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده می‌شد و بازنمایی بدن، اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک‌زندگی ایرانی‌اسلامی داش‌ها و مشتی‌ها، بعضاً آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛[۶] اما امروزه با کمرنگ‌شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند[۷] و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است.[۸] برخی، ورود مردان در حوزهٔ مد را نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه دانسته و معتقدند بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو را مصرف کرده و در حوزهٔ مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه‌شدن مردانگی را برساخته است.[۹]

مدگرایی مردانه در ایران

برداشتن ابروی در یک پیرایشگاه مردانه
برداشتن ابروی در یک پیرایشگاه مردانه

بر اساس پژوهش‌های صورت گرفته در گذشته برای مردان ایرانی «نحوهٔ بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوهٔ عملکرد» بازتابندهٔ مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوهٔ بودن، اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که درصدد بازتعریف آن از طریق استایل و زیبایی اندام برشمرده[۱۰] و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ[۱۱] و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابروها و لاک‌زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.[۱۲] طبق آمارها ۶۰ درصد مردان ایرانی به انجام عمل زیبایی بینی تمایل دارند.[۱۳] در برخی منابع از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال ۲۰۲۵م نام برده و تبلیغ می‌شود.[۱۴] از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگوی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانهٔ متناسب با فرهنگ ایرانی‌اسلامی موفق نبوده‌اند.[۱۵]

عوامل مدگرایی مردانه

بر پایهٔ پژوهش‌ها، مدگرایی مردانه عمدتاً از الگوهای سبک زندگی غربی تأثیر گرفته[۱۶] و با گسترش فردگرایی در جوامع معاصر ارتباط دارد.[۱۷] مردان در این روند برای دیده‌شدن و تمایز اجتماعی، به مدهایی گرایش می‌یابند که بازتاب‌دهندهٔ هویت فردی آنان باشد. برخی پژوهشگران نیز توجه روزافزون به بدن مردانه و گسترش مدگرایی مردان را پیامد سودگرایی، تبلیغات تجاری و الزامات اجتماعی جدید تفسیر کرده‌اند.[۱۸]

سودآوری

برمبنای گزارش‌ها، صنعت مد از بازارهای سودآور جهان است.[۱۹] سودآوری نقش محوری در توسعهٔ مدگرایی مردانه داشته است و امروزه ارزش صنعت مد مردانه، میلیاردها دلار برآورد می‌شود.[۲۰]

تبلیغات رسانه‌ای

ترویج آرایش مردان به‌عنوان نماد شجاعت در تبلیغات
ترویج آرایش مردان به‌عنوان نماد شجاعت در تبلیغات یک شرکت لوازم آرایشی در کویت

از منظر محققین، مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت، اما در دنیای مدگرایی و مدلینگ، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیباشناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطورهٔ مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند؛ کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، محصولات زیبایی و مد، پول خرج می‌کند.[۲۱] تبلیغات رسانه‌ای، مردان زن‌نما را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.[۲۲]

فشارهای اجتماعی

به عقیدهٔ گئورگ زیمل، مردان زمینه‌های بیشتری برای تحرک اجتماعی داشته و کمتر نیازمند مد هستند؛[۲۳] اما برمبنای پژوهش‌های دیگر، استایل ظاهری مردان در کسب موقعیت‌های اجتماعی، اهمیت دارد و آنها به همین دلیل، گرایش به مد دارند.[۲۴] مردان برای کسب مقبولیت اجتماعی به مصرف مد پرداخته[۲۵] و استفاده از کالاهای تجملی و مدل جدید را نشانهٔ ارتقای منزلت اجتماعی می‌دانند.[۲۶]

پیامدهای مدگرایی افراطی مردان

مدگرایی افراطی مردانه از منظر برخی پژوهش‌ها، پیامدهای گوناگونی را به‌همراه دارد، ازجمله:

  • کاهش منزلت مرد.[۲۷]
  • پرسه‌زنی پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.[۲۸]
  • بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.[۲۹]
  • ناسازگاری هویت برساخته با هویت اصیل مردانه.[۳۰]
  • اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.[۳۱]
  • اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.[۳۲]

اسلام و مدگرایی مردانه

بر مبنای پژوهش‌های اسلامی، مدگرایی مردانه با ارجاع به مطلوبیت آراستگی در مردان،[۳۳] اجتناب از اسراف،[۳۴] حفظ عفت و حریم،[۳۵] تناسب با ارزش‌های اعتقادی و هویت مردانه، ارزش‌گذاری می‌شود.[۳۶] مدگرایی مردانه در آموزه‌های اسلام، نفی نشده است، اما بر اجتناب از پوشیدن لباس شهرت تأکید شده است.[۳۷] برخی کارشناسان به‌منظور تقویت فرهنگ آراستگی و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی مردانه در جامعهٔ اسلامی ایران، معتقد به سیاست‌گذاری، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزهٔ صنعت مد مردانه، متناسب با منزلت مردانگی در فرهنگ ایرانی‌اسلامی هستند.[۳۸]

پانویس

  1. ↑ کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص136-137.
  2. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.
  3. ↑ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.
  4. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.
  5. ↑ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.
  6. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص226.
  7. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.
  8. ↑ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.
  9. ↑ عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.
  10. ↑ علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.
  11. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.
  12. ↑ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.
  13. ↑ نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.
  14. ↑ «60 مدل موی جدید پسرانه»، وب‌سایت فروشگاه شیکسون.
  15. ↑ عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.
  16. ↑ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.
  17. ↑ علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران
  18. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.
  19. ↑ کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.
  20. ↑ «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی.
  21. ↑ عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86-88.
  22. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.
  23. ↑ مؤذن سلطان‌آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص60-61.
  24. ↑ رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص316.
  25. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.
  26. ↑ نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص184.
  27. ↑ عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.
  28. ↑ کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.
  29. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.
  30. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.
  31. ↑ کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.
  32. ↑ کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.
  33. ↑ پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص‏226.
  34. ↑ سوره سباء، آیه 34.
  35. ↑ سوره نور، آیه 31.
  36. ↑ موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص21.
  37. ↑ «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  38. ↑ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.

منابع

  • قرآن کریم.
  • پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
  • «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: ۲۰ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «حجاب مردان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
  • خراسانی، صالح، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا، تاریخ بازدید مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۴ش.
  • رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۵ش.
  • عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۳۳، آذر ۱۳۹۸ش.
  • علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ش.
  • کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره ۱۱، زمستان ۱۳۹۰ش.
  • گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره ۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
  • مقصودی‌پور، محمدرضا، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
  • مؤذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس‌الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
  • موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۴۰۳ش.
  • نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره ۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
  • «۶۰ مدل موی جدید پسرانه»، وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مدگرایی_مردانه&oldid=31554»