ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:شرم.png|جایگزین=دست‌ندادن علی هاشمی با بانویی در مسابقات وزنه‌برداری آمریکا|بندانگشتی|دست‌ندادن علی هاشمی با بانویی که در مسابقات وزنه‌برداری آمریکا، مدال را بر گردنش آویخت.]]
'''شرم؛''' الگوی ارتباطی مبتنی بر کرامت انسانی و حفظ ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی.
'''شرم؛''' الگوی ارتباطی مبتنی بر کرامت انسانی و حفظ ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی.


شرم، معادل فارسی واژهٔ حیا، در زبان عربی است و به‌معنای خجالت، آزرم و نوعی بازدارندگی درونی ناشی از ترس از سرزنش، مجازات یا آشکار شدن عیب‌ها و کاستی‌های انسان در برابر دیگران است. همچنین می‌توان آن را الگویی ارتباطی دانست که بر پایهٔ احترام و حفظ کرامت انسانی شکل می‌گیرد. اصل وجود شرم، ماهیتی فطری و تغییرناپذیر دارد، اما نمودها و مصادیق آن با توجه به تفاوت‌های فرهنگی، دچار تغییر و تحول می‌شود. شرم به دو نوع مثبت و منفی تقسیم می‌شود که نوع مثبت آن در سبک‌زندگی اسلامی، یک ویژگی ارزشمند محسوب می‌شود. این نوع شرم نقش مهمی در تنظیم روابط اجتماعی ایفا می‌کند، از جمله پیشگیری از رفتارهای ناپسند و فراهم‌کردن زمینهٔ اصلاح و جبران آسیب‌ها. رعایت ادب، پایبندی به ارزش‌ها و هنجارهای دینی و اجتماعی در گفتار، رفتار، شنیدن، دیدن، اندیشیدن و پوشش و همچنین پرهیز از ایجاد یا ترویج صحنه‌های بی‌حیایی و تحریک‌کننده، از مهم‌ترین جلوه‌های شرم مثبت به‌شمار می‌آیند.
شرم در زبان فارسی مفهومی همسان حیا دارد، اما با این تفاوت که غیرارادی و معطوف به قضاوت دیگران است. از منظر روان‌شناختی، شرم هیجانی اخلاقی و حاصل تعارض خود واقعی با خود آرمانی است و در شکل افراطی به کاهش عزت‌نفس و انزوا می‌انجامد. در نگاه جامعه‌شناختی، شرم تجربه‌ای ارتباطی است که با سازوکاری درونی، فرد را از هنجارشکنی بازداشته و به هماهنگی با ارزش‌های اجتماعی سوق می‌دهد. شرم در فرهنگ اسلامی، به دو نوع مثبت و منفی تقسیم می‌شود که نوع مثبت آن در سبک‌ زندگی اسلامی، یک ویژگی ارزشمند محسوب می‌شود. این نوع شرم نقش مهمی در تنظیم روابط اجتماعی ایفا می‌کند، از جمله در پیشگیری از رفتارهای ناپسند و فراهم‌کردن زمینهٔ اصلاح و جبران آسیب‌ها. رعایت ادب، پای‌بندی به ارزش‌ها و هنجارهای دینی و اجتماعی در گفتار، رفتار، شنیدن، دیدن، اندیشیدن و پوشش و همچنین پرهیز از ایجاد یا ترویج صحنه‌های بی‌حیایی و تحریک‌کننده.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
خط ۲۷: خط ۲۸:


=== جلوه‌های شرم از منظر روان‌شناسی ===
=== جلوه‌های شرم از منظر روان‌شناسی ===
[[پرونده:شرم۱.png|جایگزین=طرح جمع‌آوری معتادان متجاهر |بندانگشتی|طرح جمع‌آوری معتادان متجاهر ]]
بر اساس دیدگاه جوزف برگو که یک روان‌درمانگر و روانکاو است، شرم نوعی تهدید نسبت به احساس ارزشمندی فرد است. از منظر روان‌شناختی، این هیجان در چهار شکل اصلی بروز می‌کند:
بر اساس دیدگاه جوزف برگو که یک روان‌درمانگر و روانکاو است، شرم نوعی تهدید نسبت به احساس ارزشمندی فرد است. از منظر روان‌شناختی، این هیجان در چهار شکل اصلی بروز می‌کند:
# '''شرم ناشی از شکست:''' که به‌صورت احساس بی‌کفایتی و ناتوانی در مقایسه با دیگران تجربه می‌شود.
# '''شرم ناشی از شکست:''' که به‌صورت احساس بی‌کفایتی و ناتوانی در مقایسه با دیگران تجربه می‌شود.
خط ۸۰: خط ۸۲:
شرم از اثر عقل و اصل دین است\\دین نیست تو را گر تو را حیا نیست<ref>ناصرخسرو، دیوان اشعار، «[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh31 قصیده شماره 31]».</ref>
شرم از اثر عقل و اصل دین است\\دین نیست تو را گر تو را حیا نیست<ref>ناصرخسرو، دیوان اشعار، «[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh31 قصیده شماره 31]».</ref>
}}
}}
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/شرم»