صفحه‌ای تازه حاوی «'''رحلت سید روح الله خمینی''' '''؛'''» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''رحلت سید روح الله خمینی''' '''؛'''
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =رحلت سید روح‌الله خمینی.jpg 
| زیرنویس تصویر    =سوگواری مردم در حسینیه جماران بعد از شنیدن خبر رحلت سید روح‌الله خمینی
| image_alt        =خبر رحلت سید روح‌الله خمینی
| فایل پادکست      =رحلت سید روح‌الله خمینی.ogg
| حجم فایلپادکست    =9/78
| تاریخ پادکست      =15-2-1405
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|رحلت سید روح‌الله خمینی؛}}''' درگذشت بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران در ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش.
 
رحلت سید روح‌الله خمینی در [[۱۳ خرداد]] ۱۳۶۸ش یکی از رویدادهای سیاسی و اجتماعی مهم در تاریخ معاصر ایران به‌شمار می‌آید. وی که بنیان‌گذار و نخستین رهبر [[جمهوری اسلامی ایران]] بود، پس از دوره‌ای بیماری در [[تهران]] درگذشت. خبر رحلت او با واکنش گستردهٔ داخلی و بین‌المللی همراه شد و میلیون‌ها نفر در مراسم تشییع پیکر او شرکت کردند؛ مراسمی که از نظر شمار جمعیت از بزرگ‌ترین آیین‌های تشییع در جهان به‌شمار آمده است. پس از درگذشت او، [[مجلس خبرگان رهبری]] با تشکیل جلسه‌ای برای تعیین جانشین، [[سید علی خامنه‌ای]] را به‌عنوان [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] انتخاب کرد. این رویداد علاوه بر سوگواری گستردهٔ مردمی، بحث‌ها و تحولات سیاسی متعددی دربارهٔ آیندهٔ رهبری و تداوم اندیشه‌های [[سید روح الله خمینی]] در فضای سیاسی ایران به دنبال داشت.
 
== بیماری و درگذشت ==
سید روح‌الله خمینی که در [[۲۰ جمادی الثانی]] ۱۳۲۰ق مطابق [[۱ مهر]] ۱۲۸۱ش به دنیا آمده بود<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-زندگینامه-امام-خمینی-431/1502834-تاریخ-تولد-امام-خمینی-همزمانی-با-ولادت-حضرت-زهرا-سلام-الله-علیها «تاریخ تولد امام خمینی | همزمانی با ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها»، وب‌سایت جماران.]</ref> در اواخر عمر به سرطان پیشرفته معده مبتلا شد. تیم پزشکی پس از مشاهده علائم و خون‌ریزی تصمیم به عمل جراحی گرفتند که با موافقت وی انجام شد. با این حال روند درمان موفقیت‌آمیز نبود و او در در ساعت ۲۲:۲۰ روز شنبه [[۱۳ خرداد]] ۱۳۶۸ش بر اثر سکته قلبی درگذشت.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-زندگینامه-امام-خمینی-431/1503018-رحلت-امام-خمینی-علت-اصلی-فوت-امام-خمینی-چه-بود «رحلت امام خمینی | علت اصلی فوت امام خمینی چه بود؟»، وب‌سایت جماران.]</ref> پیش از اعلام عمومی درگذشت او [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] تأکید داشت تا برای اندیشیدن تدابیر امنیتی و پیشگیری از بروز مشکلات در جبهه‌ها این خبر برای مدتی پنهان بماند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3770038-خاطرات-موسوی-خوئینی-ها-از-لحظه-رحلت-امام-خمینی-هاشمی-گفت-نباید-این-خبر-به-بیرون-برسد «خاطرات موسوی خوئینی‌ها از لحظه رحلت امام خمینی/ هاشمی گفت نباید این خبر به بیرون برسد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در نهایت خبر درگذشت در بامداد روز بعد از رادیو سراسری ایران اعلام شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/14832/1/ارتحال-امام-خمینی «در مورد ارتحال امام خمینی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
 
در یکی از سروده‌های سید روح‌الله خمینی، آمده است که: «سال‌ها می‌گذرد، حادثه‌ها می‌آید / انتظار فرج از نیمهٔ خرداد کشم»؛ برخی منابع این شعر را اشاره‌ای نمادین به رویدادهای نیمهٔ خرداد، از جمله [[قیام ۱۵ خرداد]] در سال ۱۳۴۲ش و نیز زمان درگذشت او در ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش دانسته‌اند.<ref>[https://www.porseman.com/article/انتظار-فرج-از-نيمه-خرداد/201649 «انتظار فرج از نیمه خرداد»، وب‌سایت پرسمان.]</ref>
 
== تشییع و خاک‌سپاری ==
[[پرونده:رحلت سید روح‌الله خمینی۱.jpg|جایگزین=انتقال پیکر سید روح‌الله خمینی به بهشت‌زهرا با بالگرد|بندانگشتی|انتقال پیکر سید روح‌الله خمینی به بهشت‌زهرا با بالگرد جهت خاک‌سپاری]]
پس از اعلام خبر رحلت، پیکر سید روح‌الله خمینی برای وداع مردمی به [[مصلای تهران]] منتقل شد و درون محفظه‌ای شیشه‌ای قرار گرفت. [[سیدمحمدرضا گلپایگانی|سید محمدرضا گلپایگانی]] بر پیکر او [[نماز میت|نماز]] خواند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/903408/مراسم-تشییع-امام-خمینی-و-حواشی-آن «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن»، وب‌سایت تابناک.]</ref> مراسم تشییع با حضور انبوهی از مردم برگزار شد و بنا بر برخی برآوردها حدود ۱۰ میلیون نفر از نقاط مختلف [[ایران]] برای شرکت در آن به [[تهران]] آمدند؛ تجمعی که از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌ها و بزرگ‌ترین مراسم تشییع در تاریخ معاصر یاد شده است. ازدحام شدید جمعیت در این مراسم موجب بروز بی‌نظمی‌هایی شد و گزارش‌هایی از جان‌باختن چند نفر در میان جمعیت منتشر گردید.<ref>[https://www.55online.news/بخش-اخبار-2/28320-تشییع-پیکر-امام-ره-بزر «تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر»، وب‌سایت 55 آنلاین.]</ref> گستردگی و هجوم جمعیت به حدی بود که انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه شد و تابوت آسیب دید و در پی آن پیکر برای تکفین مجدد به [[حسینیه جماران]] بازگردانده شد. خاک‌سپاری به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی در نزدیکی [[بهشت زهرا]] و با حضور انبوه جمعیت عزادار به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/903408/مراسم-تشییع-امام-خمینی-و-حواشی-آن «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
 
بر اساس روایت‌های منتشرشده، دربارهٔ محل دفن [[امام خمینی]] در شب درگذشت او جلسه‌ای در حسینیه جماران با حضور جمعی از مسئولان و نزدیکان برگزار شد و گزینه‌هایی مانند مصلای تهران، قطعه‌ای در بهشت زهرا، [[حرم حضرت معصومه]] در [[قم]] و [[مسجد جمکران]] مطرح گردید، اما تصمیم نهایی به [[سید احمد خمینی]] واگذار شد. صبح روز بعد منطقه‌ای در نزدیکی بهشت زهرا برای دفن انتخاب شد؛ زمینی که متعلق به یکی از ساکنان منطقه بود و پس از توافق با مالک و پرداخت هزینۀ آن، برای این منظور در نظر گرفته شد و مجموعه [[حرم امام خمینی]] در همان محل شکل گرفت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3326951-ماجرای-خواندنی-تعیین-محل-دفن-امام «ماجرای خواندنی تعیین محل دفن امام»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
 
== واکنش‌ها به خبر رحلت ==
درگذشت سید روح‌الله خمینی موج گسترده‌ای از اندوه را در داخل کشور به همراه داشت به گونه‌ای که انبوهی از مردم سیاه‌پوش شدند و آوای [[تلاوت قرآن]] از [[مسجد|مساجد]] و مراکز مختلف به گوش می‌رسید.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-زندگینامه-امام-خمینی-431/1503018-رحلت-امام-خمینی-علت-اصلی-فوت-امام-خمینی-چه-بود «رحلت امام خمینی | علت اصلی فوت امام خمینی چه بود؟»، وب‌سایت جماران.]</ref> پس از اعلام رسمی درگذشت سید روح‌الله خمینی در بامداد [[۱۴ خرداد]] ۱۳۶۸ از رادیو و [[تلویزیون]]، دولت ایران در اطلاعیه‌ای یک هفته را [[تعطیل رسمی]] و چهل روز را [[عزای عمومی]] اعلام کرد.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2061887/اعلام-عزای-عمومی-۴۰-روزه-از-صداوسیما-یک-هفته-تعطیل-رسمی-شد «اعلام عزای عمومی ۴۰ روزه از صداوسیما / یک هفته تعطیل رسمی شد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین.]</ref>
 
در سطح بین‌المللی نیز درگذشت او بازتاب گسترده‌ای داشت. شماری از کشورها از جمله [[پاکستان]]، [[کوبا]] و [[نیکاراگوئه]] چند روز عزای عمومی اعلام کردند و در برخی کشورها مانند [[هند]] و [[سریلانکا]] پرچم‌ها به حالت نیمه‌افراشته درآمد.<ref>[https://sahebnews.ir/97809/بازتابهاي-خواندني-رحلت-امام-در-سال-68-از.htm «از عزای عمومی 10 روزه در پاکستان و کوبا تا اعترافات غرب درباره امام»، پایگاه خبری صاحب نیوز.]</ref> رئیس‌جمهوری دموکراتیک خلق کره، رئیس‌جمهور گابن، سلطان [[عمان]]، رئیس و نائب رئیس دولت [[امارات عربی متحده]]، امیر [[بحرین]]، رئیس وزراء دولت بحرین، دبیرکل [[سازمان کنفرانس اسلامی]]،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=11059 «ارسال پیام‌های تسلیت رؤسای کشورها خطاب به رهبر انقلاب در پی ارتحال امام خمینی(ره)»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای.]</ref> دبیرکل وقت [[سازمان ملل متحد]]، مقامات کشورهایی نظیر [[آلمان|آلمان شرقی]] و [[اتحاد جماهیر شوروی]] پیام‌های تسلیت ارسال کردند.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-زندگینامه-امام-خمینی-431/1503018-رحلت-امام-خمینی-علت-اصلی-فوت-امام-خمینی-چه-بود «رحلت امام خمینی | علت اصلی فوت امام خمینی چه بود؟»، وب‌سایت جماران.]</ref> همچنین در بسیاری از کشورها مقام‌های سیاسی و مذهبی با حضور در سفارتخانه‌های ایران یا صدور پیام‌های رسمی، درگذشت او را تسلیت گفتند.<ref>[https://sahebnews.ir/97809/بازتابهاي-خواندني-رحلت-امام-در-سال-68-از.htm «از عزای عمومی 10 روزه در پاکستان و کوبا تا اعترافات غرب درباره امام»، پایگاه خبری صاحب نیوز.]</ref>
 
=== واکنش برخی رسانه‌های خارجی ===
* '''رادیو دولتی آمریکا''': این رسانه اعلام کرد که هم‌زمان با تشکیل مجلس خبرگان برای تعیین جانشین آیت‌الله خمینی و قرائت وصیت‌نامه سیاسی وی، بسیاری از تحلیلگران غربی معتقدند این وصیت‌نامه احتمالاً مسئله جانشینی را حل نخواهد کرد و ایران ممکن است وارد دوره‌ای نامشخص در مسئله رهبری شود.
* '''رادیو دولتی انگلیس''': بی‌بی‌سی اظهار داشت خلأی که در پی درگذشت آیت‌الله خمینی در سطح رهبری ایران پدید آمده، به دشواری قابل جبران خواهد بود.
* '''رادیو رژیم اسرائیل''': این رادیو در [[۲۷ اردیبهشت]] ۱۳۶۸ش پیش‌بینی کرد که جدال قدرت در ایران ممکن است به گسترش عملیات تروریستی بینجامد.
* '''روزنامه تایمز لندن''': این روزنامه انتخاب [[سید علی خامنه‌ای|آیت‌الله خامنه‌ای]] را اقدامی مصالحه‌آمیز برای پر کردن خلأ قدرت در دوران [[عزاداری]] دانست و نوشت که جدال واقعی قدرت در آینده رخ خواهد داد.<ref>[https://www.islamtimes.com/fa/article/1139756/ناکامی-تحلیل-گران-غربی-بعد-رحلت-امام-خمینی «ناکامی تحلیل‌گران غربی بعد از رحلت امام خمینی»، وب‌سایت اسلام تایمز.]</ref>
 
== نگرانی‌های مردم و مسئولان پس از رحلت سید روح‌الله خمینی ==
در کنار سوگواری، بخش‌هایی از مردم و به‌ویژه گروه‌های فکری، سیاسی و جناحی درباره آیندۀ کشور، تعیین جانشین و احتمال حمله مجدد [[عراق]] دچار نگرانی و اضطراب بودند. این التهاب تنها به داخل کشور محدود نبود و مسلمانان در سایر نقاط جهان نیز با رحلت رهبر ایران درباره سرنوشت [[جمهوری اسلامی ایران|جمهوری اسلامی]] دچار نگرانی شدند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/401455/روایت-یک-خبرنگار-از-روز-تشییع-پیکر-امام-خمینی-ره مسعود، «روایت یک خبرنگار از روز تشییع پیکر امام خمینی (ره)»، وب‌سایت فرارو.]</ref> برخی منابع از افزایش فعالیت نیروهای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] در مناطق مرزی و احتمال بهره‌برداری از شرایط پس از [[رحلت سید روح‌الله خمینی]] خبر دادند. در همان زمان نیروهای نظامی جمهوری اسلامی در برخی مناطق مرزی در حالت آماده‌باش قرار گرفتند؛  هرچند در نهایت درگیری گسترده‌ای گزارش نشد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/109301/نقشه-منافقین-بعد-از-رحلت-امام-%22ره%22 «نقشه منافقین بعد از رحلت امام (ره)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
 
[[سید علی خامنه‌ای]] در سخنرانی خود پس از رحلت سید روح‌الله خمینی اظهار داشت که دشمنان [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] امیدوار بودند با این رخداد، مردم ایران دچار سردی، اختلاف و ناامیدی شوند تا از شرایط سوءاستفاده کنند. به گفتهٔ او، حضور و موضع‌گیری یکپارچهٔ مردم ایران این پیش‌بینی‌ها را ناکام گذاشت و نشان داد که انقلاب در جامعه ریشه‌دار شده است؛ امری که به گفتهٔ وی موجب ناامیدی دشمنان و بازگشت امید به مسلمانان و حامیان انقلاب در سراسر جهان شد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2121 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم»، ۱۳۶۸/۰۴/۱۰، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
 
== تعیین جانشین سید روح‌الله خمینی ==
[[پرونده:رحلت سید روح‌الله خمینی۲.jpg|جایگزین=قرائت وصیت‌نامه روح‌الله خمینی در مجلس خبرگان|بندانگشتی|علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور وقت، در حال قرائت وصیت‌نامه روح‌الله خمینی در جلسه مجلس خبرگان رهبری برای انتخاب رهبر جدید، ۱۴ خرداد ۱۳۶۸]]
پس از رحلت سید روح‌الله خمینی جلسه [[مجلس خبرگان رهبری]] برای تعیین جانشین تشکیل شد. در این نشست ابتدا [[وصیت‌نامه سید روح‌الله خمینی]] توسط سید علی خامنه‌ای برای اعضای مجلس خوانده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/102244/تصاویر-و-خاطرات-رحلت-امام-خمینیره «تصاویر و خاطرات رحلت امام خمینی(ره)»، وب‌سایت تابناک.]</ref> سپس پیشنهادهایی دربارهٔ رهبری شورایی مطرح گردید که مورد پذیرش اکثریت قرار نگرفت. در نهایت پس از بحث و بررسی، مجلس خبرگان سید علی خامنه‌ای را به عنوان [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] انتخاب کرد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/102244/تصاویر-و-خاطرات-رحلت-امام-خمینیره «تصاویر و خاطرات رحلت امام خمینی(ره)»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
 
== جریان‌های سیاسی پس از رحلت سید روح‌الله خمینی ==
پس از رحلت سید روح‌الله خمینی بحث دربارهٔ تفسیر و استمرار اندیشه‌ها و آرمان‌های او به یکی از موضوعات مهم در فضای سیاسی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد. در این دوره، جریان‌های سیاسی مختلف برداشت‌های متفاوتی از خط امام و اصول فکری او ارائه کردند.
* برخی از جریان‌ها بر تداوم مفاهیمی مانند [[اسلام ناب محمدی]]، نقش محوری [[ولایت فقیه]] در ساختار سیاسی، ضرورت مقاومت در برابر قدرت‌های خارجی و تأکید بر دشمن‌شناسی در سیاست خارجی تأکید کردند و این اصول را از ارکان اندیشه سیاسی [[امام خمینی]] دانستند.
* دیدگاه‌هایی نیز مطرح شد که به بازتعریف برخی از این مفاهیم می‌پرداخت؛ از جمله این موارد می‌توان به طرح دیدگاه‌هایی دربارهٔ [[جدایی دین از سیاست|جدایی نسبی دین از سیاست]]، نقد یا محدودسازی جایگاه ولایت فقیه، تأکید بر الگوهای دموکراسی غربی و حمایت از سیاست تعامل گسترده‌تر با قدرت‌های جهانی اشاره کرد.
* منتقدان این رویکردها این تحولات را نوعی فاصله گرفتن از مبانی اولیه انقلاب اسلامی و اندیشه‌های امام خمینی دانسته‌اند. این اختلاف دیدگاه‌ها در دهه‌های بعد در قالب رقابت‌ها و منازعات سیاسی میان جریان‌های مختلف در [[جمهوری اسلامی ایران]] بروز یافت و در برخی رویدادهای سیاسی مهم نیز بازتاب پیدا کرد.<ref>[https://sahebnews.ir/96284/جریان-های-سیاسی-پس-از-رحلت-امام-خمینی-چه.htm نصری، «جریان‌های سیاسی پس از رحلت امام خمینی چه کردند؟/ انحرافات تحمیل شده بر مکتب امام»، پایگاه خبری صاحب نیوز.]</ref>
 
== برگزاری مراسم سالگرد رحلت سید روح‌الله خمینی ==
[[پرونده:رحلت سید روح‌الله خمینی۳.png|جایگزین=سخنرانی سید علی خامنه‌ای در حرم امام خمینی|بندانگشتی|سخنرانی سید علی خامنه‌ای در حرم امام خمینی؛ 14 خرداد 1396ش]]
هر سال در سالگرد رحلت سید روح‌الله خمینی در [[۱۴ خرداد]]، مراسم بزرگداشتی در [[حرم امام خمینی|حرم]] او در تهران برگزار می‌شود. این مراسم با حضور اقشار مختلف مردم از سراسر کشور برگزار می‌گردد و از برنامه‌های اصلی آن سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی ایران است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6479794/مراسم-مرکزی-ارتحال-امام-ره-از-ساعت-۸-صبح-۱۴-خرداد-آغاز-می-شود «مراسم رسمی ارتحال امام(ره) از ساعت ۸ صبح ۱۴ خرداد آغاز می‌شود»، خبرگزاری مهر.]</ref> حضور گستردهٔ مردم در این مراسم نشانه‌ای از وفاداری آنها به آرمان‌ها و اندیشه‌های خمینی<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6479794/مراسم-مرکزی-ارتحال-امام-ره-از-ساعت-۸-صبح-۱۴-خرداد-آغاز-می-شود «مراسم رسمی ارتحال امام(ره) از ساعت ۸ صبح ۱۴ خرداد آغاز می‌شود»، خبرگزاری مهر.]</ref> و تجدید میثاق با رهبری جمهوری اسلامی عنوان شده است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1301016/جزئیات-مراسم-بزرگداشت-سالگرد-ارتحال-امام-خمینی-ره «جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «ارسال پیام‌های تسلیت رؤسای کشورها خطاب به رهبر انقلاب در پی ارتحال امام خمینی (ره)»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۶۸ش.
* «از عزای عمومی ۱۰ روزه در پاکستان و کوبا تا اعترافات غرب دربارهٔ امام»، پایگاه خبری صاحب نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۹۴ش.
* «اعلام عزای عمومی ۴۰ روزه از صداوسیما / یک هفته تعطیل رسمی شد»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش.
* «انتظار فرج از نیمه خرداد»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۴۰۲ش.
* «تاریخ تولد امام خمینی | همزمانی با ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها»، وب‌سایت جماران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۰ش.
* «تشییع پیکر امام خمینی (ره) بزرگ‌ترین مراسم تشییع و سومین تجمع انسانی در تاریخ بشر»، وب‌سایت ۵۵ آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۹۶ش.
* «تصاویر و خاطرات رحلت امام خمینی (ره)»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۳۸۹ش.
* «جزئیات مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ش.
* «خاطرات موسوی خوئینی‌ها از لحظه رحلت امام خمینی/ هاشمی گفت نباید این خبر به بیرون برسد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۴۰۰ش.
* خامنه‌ای، سید علی، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم، 1368/4/10»، ۱۳۶۸/۰۴/۱۰، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۳۶۸ش.
* «در مورد ارتحال امام خمینی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «رحلت امام خمینی | علت اصلی فوت امام خمینی چه بود؟»، وب‌سایت جماران، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۴۰۰ش.
* «روح الله موسوی خمینی»، سایت جامع امام خمینی (ره)، تاریخ بازدید: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «ماجرای خواندنی تعیین محل دفن امام»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۳۹۶ش.
* «مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درح مطلب: ۱۴ خرداد ۱۳۹۸ش.
* «مراسم رسمی ارتحال امام (ره) از ساعت ۸ صبح ۱۴ خرداد آغاز می‌شود»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ خرداد ۱۴۰۴ش.
* مسعود، مختار، «روایت یک خبرنگار از روز تشییع پیکر امام خمینی (ره)»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درح مطلب: ۱۴ خرداد ۱۳۹۸ش.
* «ناکامی تحلیل‌گران غربی بعد از رحلت امام خمینی»، وب‌سایت اسلام تایمز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۳ش.
* نصری، محسن، «جریان‌های سیاسی پس از رحلت امام خمینی چه کردند؟ / انحرافات تحمیل شده بر مکتب امام»، پایگاه خبری صاحب نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۱ خرداد ۱۳۹۳ش.
* «نقشه منافقین بعد از رحلت امام (ره)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۹ خرداد ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}