محمود فرشچیان: تفاوت میان نسخه‌ها

محمود فرشچیان هنرمند ایرانی است که آوازه بین‌المللی دارد. او با تلفیق نوآورانه هنر سنتی ایرانی با فنون کلاسیک غربی سبکی منحصر‌به‌فرد را در نقاشی ایرانی پایه‌گذاری کرد. آثار او از اعتقادات مذهبی و ارادت به اهل‌بیت سرچشمه می‌گیرد و از این بین، تابلوهای «عصر عاشورا»، «شام غریبان» و «ضامن آهو» معروف‌ترین این آثار هستند؛ او علاوه بر خلق صدها اثر هنری، ضریح امام رضا و امام حسین را نیز به‌صورت افتخاری طراحی کرد. فرشچیان فردی متواضع، مردم‌دار و مقید به مسائل مذهبی بود. پیکر این هنرمند بزرگ بنا بر وصیتش به ایران بازگشت و در اصفهان به خاک سپرده شد.

==کودکی و نوجوانی محمود فرشچیان==

محمود فرشچیان در ۴ بهمن ۱۳۰۸ش در [[اصفهان]] به دنیا آمد. پدر او غلامرضا فرشچیان تاجر بزرگ فرش بود و نام خانوادگی آن‌ها هم به‌دلیل همین شغل، «فرشچیان» بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/معروف-ترین-تابلوهای-محمود-فرشچیان-کدامند «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> چهار ساله بود که روی زمین می‌نشست و نقش‌های قالی را روی کاغذ می‌کشید.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/230168/%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html «عصر عاشورا تقدیم به ایران»، روزنامۀ همشهری.]</ref> پدر محمود وقتی به علاقه فرزندش به طراحی و [[نقاشی]] پی برد، او را به کارگاه نقاشی حاج میرزا آقا امامی اصفهانی (۱۲۶۰–۱۳۳۴ش) که در هنر نگارگری و ساخت [[معرق کاری|معرق]] مشهور بود، فرستاد.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جی-پلاس-70/1492727-مروری-بر-زندگی-استادی-چیره-دست-محمود-فرشچیان «مروری بر زندگی استادی چیره‌دست، محمود فرشچیان»، وب‌سایت جماران نیوز.]</ref> روزی استادش نقش یک آهو به او داد و از او خواست تا از روی آن نقاشی کند. او تا صبح فردا، حدود ۲۰۰ طرح از آن آهو را در اندازه‌ها و جهت‌های مختلف کشید و استاد خود را به شگفت آورد.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/230168/%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html «عصر عاشورا تقدیم به ایران»، روزنامۀ همشهری.]</ref> وی سپس در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان نزد استاد عیسی بهادری (شاگرد [[کمال‌الملک]]) آموزش دید. بعد از این دوره در سال ۱۳۲۹ش<ref>[https://fa.wikishia.net/view/محمود_فرشچیان «محمود فرشچیان»، ویکی شیعه.]</ref> به اروپا سفر کرد و در آن‌جا در مورد آثار نقاشان برجستهٔ غرب در موزه‌ها به مطالعه و تحقیق پرداخت.<ref>[https://fiiau.iau.ir/fa/page/1/درباره-استاد-فرشچیان «درباره استاد فرشچیان»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد هنرهای اسلامی-ایرانی استاد محمود فرشچیان.]</ref>

==خانواده محمود فرشچیان==

استاد محمود فرشچیان در سال ۱۳۳۴ش با نیادخت قوامی [[ازدواج]] کرد. او صاحب سه فرزند شد. علی‌مراد، فرزند بزرگ‌تر او پزشک و دخترش لیلا، [[روانشناسی|روان‌شناس]] است. دختر دیگر او، فاطمه عضو سازمان مجاهدین خلق بود و در سال ۱۳۶۷ش به همراه همسرش در عملیات مرصاد کشته شد.<ref>[https://jadoyebavar.ir/زندگینامه-استاد-محمود-فرشچیان/ «زندگی‌نامه استاد محمود فرشچیان»، وب‌سایت جادوی باور.]</ref>

فرشچیان نقش همسرش را در موفقیت‌های خود بی‌بدیل دانسته و او را به‌خاطر دلسوزی، فداکاری، مهربانی و هنردوستی ستوده است. او همراهی دائمی همسرش در تمام لحظات زندگی را عامل مهمی در کسب موفقیت‌های خود می‌داند.<ref>[https://www.dana.ir/441037/%D8%B4%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%85-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85#gsc.tab=0 «شفای دست استاد با نذر برای امام رضا (ع)/ تابلوی "عصر عاشورا" یک چیزی دارد که خود من هم گریه‌ام می‌گیرد/ هیچ‌وقت یاد مرگ را فراموش نمی‌کنم»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا.]</ref>

==زمینه‌های فکری محمود فرشچیان==

==سبک هنری محمود فرشچیان==

او معتقد است هنرهای تصویری ایران تحت تأثیر هجوم بی‌وقفه هنر غرب قرار گرفته است. یکی از دلایل این امر، کاهش قابل توجه ساعات آموزش هنرهای اصیل ایرانی در مراکز آموزشی است. این در حالی است که کشورهایی مانند چین و ژاپن، ضمن حفظ و پاسداری از هنرهای ملی خود، نوآوری را نیز پذیرفته‌اند؛ به‌طوری که آثار مدرن آن‌ها با وجود نو بودن، همچنان اصالت و هویت فرهنگی خود را به روشنی به نمایش می‌گذارد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/969760/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «بازخوانی آخرین مصاحبه استاد محمود فرشچیان |  دست‌های استاد فرشچیان در ۹۰ سالگی لرزش نداشت»، همشهری‌آنلاین.]</ref>

 

 

 

*'''اصالت و صفای درون'''؛ از نظر شخصیتی و اخلاقی، او را فردی پاک‌دل، بی‌هیاهو و اهل صفا، بااصالت، نجیب و دارای صفای درونی دانسته‌اند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1293699/%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%AE%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF «نقاش عراقی: طراحی ضریح امام حسین (ع)، عنایت ویژه خدا به فرشچیان بود»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

 

*'''مردم‌داری؛''' وی بسیار مردم‌دار بوده و با وجود شهرت، همواره با روی باز با مردم برخورد می‌کرد و خود را متعلق به مردم و مدیون آن‌ها می‌دانست. با پیشنهادهایی مانند استفاده از عینک آفتابی برای ناشناس ماندن مخالفت کرده و معتقد بود که مردم او را به جایگاه کنونی رسانده‌اند و نباید خود را از آن‌ها پنهان کند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1017102/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

 

*'''علاقه به موسیقی سنتی'''؛ محمود فرشچیان اغلب هنگام خلق آثار هنری خود به [[موسیقی]] بسیار ملایم و سنتی گوش می‌سپارد. او مجموعه‌ای غنی از آثار هنرمندان برجسته و عالی‌مقام موسیقی اصیل ایرانی را در اختیار دارد و معتقد است که هر یک از آن‌ها ارزش و جایگاه منحصربه‌فرد خود را دارند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/969760/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «بازخوانی آخرین مصاحبه استاد محمود فرشچیان |  دست‌های استاد فرشچیان در ۹۰ سالگی لرزش نداشت»، همشهری‌آنلاین.]</ref>

==='''تقید به مسائل مذهبی'''===

*'''نماز اول وقت؛''' فرشچیان تقید خاصی به خواندن [[نماز]] در اول وقت و به جماعت داشت.

*'''شکرگزاری؛''' گاهی در حین کار، دست از کار کشیده و نماز شکر به جا می‌آوردند.

*'''انس با قرآن و ادعیه؛''' او سوره‌های بلند قرآن مانند یاسین و [[دعا]]<nowiki/>های طولانی نظیر کمیل و سمات را از حفظ داشت.

*'''ارادت به [[اهل‌بیت]]؛''' او شخصیتی مذهبی و اهلبیتی و هیئتی داشت و به نوحه‌هایی مانند نوحه معروف باسم کربلایی علاقه زیادی داشت.

همکاران وی در طراحی و ساخت حرم [[امام حسین]]، [[اخلاق]] و خلقیات استثنایی فرشچیان را حتی برتر از هنر وی دانسته و همین ویژگی‌ها را عامل اصلی جذابیت شخصیت این هنرمند برجسته می‌دانند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1017102/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

===تعهد کاری و پشتکار===

*'''ساعات کار طولانی؛''' او به‌همراه یکی از شاگردانش در قم مستقر شده و روزانه از ۸ صبح تا ۱۰ شب به‌طور جدی و بدون اتلاف وقت کار می‌کرد.

*'''نظارت مستمر؛''' پس از طراحی، به‌عنوان ناظر عالی پروژه به‌طور مداوم بر فعالیت‌های هنری نظارت داشت. به همین منظور، سفرهای خود به ایران را از سالی یک بار به سه یا چهار بار افزایش داد و در زمان عدم حضور نیز از راه دور (از طریق عکس و ارتباط با سازندگان) کار را پیگیری می‌کرد.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1017102/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

===بی‌اعتنایی به مادیات و مناعت طبع===

*'''عدم پذیرش دستمزد؛''' فرشچیان برای کارهای مذهبی خود دستمزدی نمی‌گرفت؛ برای طراحی ضریح امام حسین نیز مانند ضریح امام رضا از همان ابتدا اجازه صحبت‌های مالی را نداد و با رفتارش نشان داد که هیچ انگیزه مادی از این کار ندارند و هیچ‌گاه پولی بابت آن دریافت نکرد.

*'''حساسیت بر هزینه‌های شخصی؛''' وسایل شخصی اولیه‌ای که در محیط کار برایش تهیه می‌شد، فوراً پول آن را پرداخت می‌کرد و مبلغی نیز در صندوق تبرعات ضریح امام حسین کمک کرده بود. با اصرار، هزینه هتل محل اقامت خود را شخصاً پرداخت می‌کرد و اجازه نمی‌داد هیئت امناء هزینه‌ای برای وی متقبل شوند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1017102/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

==موزه محمود فرشچیان==

==تأسیس دانشگاه هنرهای اسلامی-ایرانی محمود فرشچیان==

==اقامت محمود فرشچیان در آمریکا==

 

===دلیل اقامت در آمریکا===

فرشچیان اقامتگاه اصلی خود را ایران می‌دانست و دلیل اصلی اقامت خود در آمریکا را داشتن آرامش و تمرکز بیشتر برای خلق آثار هنری عنوان کرده بود. به گفتۀ او در آنجا کسی به سراغش نمی‌آمد و می‌توانست در را به روی خود ببندد و فقط کار کند؛ در حالی که در ایران به‌دلیل شهرت، مجبور بود مرتب در حال رفت و آمد و صحبت با دیگران باشد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/358494/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9 «ناگفته‌های فرشچیان از ضریح امام حسین(ع)»، ویکی‌تابناک.]</ref>  

در مراسم بزرگداشت محمود فرشچیان، محمدرضا فرشچیان به نکته‌ای در خصوص پایبندی وی به [[هویت ملی|هویت]] ایرانی خود اشاره کرد و گفت که او با وجود ۴۵ سال اقامت در ایالات متحده، هرگز گذرنامه آمریکایی دریافت نکرد و تنها پاسپورت ایرانی داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6570837/%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%B4%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA «فرشچیان ۴۵ سال در امریکا زندگی کرد ولی فقط پاسپورت ایرانی داشت»، خبرگزاری مهر.]</ref>

===فعالیت‌ها در آمریکا===

#'''خلق آثار هنری؛''' او از آرامش موجود برای تمرکز کامل بر کار هنری خود استفاده می‌کند.

#'''تأسیس و مدیریت مرکز مذهبی؛''' وی یک مرکز مذهبی-فرهنگی به نام '''«نور و دانش»''' در شهر راترفرود نیوجرسی آمریکا را با کمک برادرش در نیوجرسی تأسیس کرده بود. این مرکز شامل یک [[مسجد]] بوده و فعالیت‌های مذهبی مختلفی مانند برگزاری هفتگی دعای کمیل، مراسم‌های [[ماه محرم]] و [[ماه رمضان]]، کلاس‌های قرآن و جلسات تجزیه و تحلیل [[نهج البلاغه|نهج‌البلاغه]] و تفسیر صحیفه سجادیه در آن انجام می‌شد. این مرکز میزبان دانشمندان و اندیشمندان دینی برای سخنرانی نیز بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/358494/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9 «ناگفته‌های فرشچیان از ضریح امام حسین(ع)»، ویکی‌تابناک.]</ref>

 

===هنری===

====طراحی ضریح امام رضا====

ضریح کنونی حرم [[امام رضا]] که پنجمین ضریح محسوب می‌شود و «سیمین و زرین» نام دارد،<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1058380/5-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%87%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «5 ضریح امام رضا (ع) که هر کدام نامی دارند: از شاه طهماسبی تا سیمین و زرین (+تصاویر)»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> بر اساس طرحی از محمود فرشچیان ساخته شده و کار طراحی و ساخت آن هفت سال (1372-1379ش) به طول انجامیده است. دقت و کمال‌گرایی فرشچیان در این پروژه بسیار شاخص بود. هنگامی که ساخت ضریح برای اولین بار به اتمام رسید، وی طرح را تایید نکرده و با ابراز عدم رضایت، باعث شد ضریح ذوب شده و دوباره ساخته شود. این فرایند سه مرتبه تکرار شد تا سرانجام طرح نهایی مورد تایید او قرار گرفت.

طرح فرشچیان دارای ویژگی‌های برجسته‌ای است که آن را از دیگر ضریح‌ها متمایز می‌کند. یکی از مهم‌ترین این ویژگی‌ها، اصالت کاملاً ایرانی آن است؛ در حالی که ضریح‌های پیشین به سبک هندی ساخته شده بودند. این طرح شامل نوآوری‌های منحصر‌به‌فردی مانند استفاده از هنر «مقرنس» برای اولین بار در تاریخ ضریح‌سازی و به‌کارگیری نقوشی است که در هیچ اثر دیگری به کار نرفته‌اند. از نظر معماری معنوی، ضریح با داشتن چهارده قوس محراب‌گونه، به [[زائر]] احساس حضور در مکانی برای [[عبادت]] را القا می‌کند و این محراب‌ها در نقطه اوج خود به کلمه جلاله «الله» ختم می‌شوند. علاوه بر این، یکی از اصول طراحی، تجلی نام‌های خداوند و ائمه در تمام زوایا است تا همواره در دید زائر قرار داشته باشند. در نهایت، نمادگرایی عمیقی در جزئیات به چشم می‌خورد؛ چنانکه طراحی تمام گل‌ها و برگ‌ها بر اساس دو عدد پنج (به عنوان نماد پنج تن آل عبا) و هشت (به عنوان یادآور امام هشتم) استوار است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6023/6036/63247/%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D9%87%D9%86%D8%B1;%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «معنویت پنهان و پیدا در هنر; مروری بر زندگی هنری استاد فرشچیان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

====طراحی و مجری ساخت ضریح [[امام حسین]]====

[[پرونده:فرشچیان.jpg|جایگزین=ضریح امام حسین با طراحی استاد فرشچیان |بندانگشتی|ضریح امام حسین با طراحی استاد فرشچیان ]]

طرح این ضریح کاملاً متمایز و بی‌همتا است‌؛ به‌طوری که هیچ‌گونه الگوبرداری از آثار دیگر در آن به چشم نمی‌خورد و تمامی عناصر هنری در انسجامی کامل با یکدیگر قرار دارند. در این طرح، هنر و [[معنویت]] عمیقاً در هم تنیده‌اند؛ اسمای الهی به‌صورت پیوسته در سراسر ضریح تکرار شده و نقوش گل‌ها و برگ‌ها نیز به‌شکلی نمادین، قیام کربلا و [[شهادت]] امام حسین را تداعی می‌کنند. یکی از جلوه‌های زیبای این آمیختگی، شش چراغی است که در شش گوشه ضریح قرار گرفته و با آیه «الله نور السموات و الارض» تزئین شده که نوری سبز از درون آن پراکنده می‌شود.<ref>[https://www.razavi.news/fa/news/46310/%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7 «فرشچیان: طراحی ضریح امام حسین (ع) عنایتی ویژه از سوی خدا بود»، خبرگزاری رضوی.]</ref>

====طراحی ضریح جدید حرم عبدالعظیم حسنی====

#'''نقش‌دار کردن پاساری؛''' برخلاف سنت ساخت ضریح که قسمت پایین (پاساری) صاف است، فرشچیان این بخش را نقش‌دار کرده تا زیبایی خاصی داشته باشد و نذورات را منعکس نکند.

#'''ساختار هشت‌گوش و غرفهٔ بزرگ؛''' اسکلت ضریح از ورق استیل و روکش چوب ساج ساخته شده و در پلان، از چهار گوشه به هشت گوشه تبدیل شده است. غرفهٔ اصلی دو برابر غرفه‌های کناری طراحی شده و با نماد درخت سرو به چهار بخش تقسیم شده است.<ref>[https://farsnews.ir/niyazgoli/1754889848313392674/%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%C2%AB%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D8%A6%D9%85%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF?lang=en «رازی که «فرشچیان» را به سمت طراحی ضریح ائمه می‌کشاند»، فارس‌نیوز.]</ref>

*طراحی [[ضریح]] شهدای [[کربلا]]؛

*طراحی ضریح سرداب غیبت در سامرا.<ref>[https://farshchian.honar.ac.ir/index.aspx?siteid=10&pageid=548 «مروری کوتاه بر زندگی‌نامه استاد محمود فرشچیان»، وب‌سایت هنر فرشچیان.]</ref>

 

===هنری===

====تعداد آثار خلق شده====

====آثار اهدا شده به موزه امام رضا====

====معروف‌ترین آثار====

 

====='''تابلو عصر عاشورا'''=====

این تابلو معروف‌ترین اثری است که فرشچیان با آن شناخته می‌شود و در سال ۱۳۵۵ش خلق شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> آفرینش این تابلو با رویدادی در ظهر یک روز عاشورا گره خورده است. در آن روز، فرشچیان در حالی که حس و حالی غریب را تجربه می‌کرد، در خانه مانده بود. مادرش با دیدن این وضعیت، با گله به او یادآوری کرد که همسالانش در هیئت‌ها مشغول عزاداری برای امام حسین هستند. این تلنگر مادر، در کنار آن شور درونی، او را به سمت بوم نقاشی کشاند و به‌شکلی ناخودآگاه قلم به‌دست گرفت و در مدتی کوتاه، نه‌تنها طرح اولیه تابلو را کشید، بلکه بخش‌هایی از آن را نیز رنگ‌آمیزی کرد. فرشچیان خود این رویداد را عنایت و توجه امام حسین و ناشی از جوشش درونی و ارتباط معنوی دانست که به خلق اثری منجر شد که بعدها از سوی صاحب‌نظران، «جاودانه» لقب گرفت.<ref>[https://www.razavi.news/fa/news/46310/%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7 «فرشچیان: طراحی ضریح امام حسین (ع) عنایتی ویژه از سوی خدا بود»، خبرگزاری رضوی.]</ref>  

موضوع آن، بازگشت اسب بی‌سوار امام حسین به‌سوی خیمه‌ها در عصر [[عاشورا]] است و تصاویر موجود در آن [[غم]] و اندوه واقعه را به‌خوبی به مخاطب القا می‌کند.<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> عناصر نمادین به کار رفته در این طرح، مانند اسب بی‌سوار و خونین در میان زنان، پرندگان بال‌زخمی و نخل‌های خمیده حامل پیامی تأثیرگذار برای مخاطب هستند.<ref>[https://www.razavi.news/fa/news/46310/%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7 «فرشچیان: طراحی ضریح امام حسین (ع) عنایتی ویژه از سوی خدا بود»، خبرگزاری رضوی.]</ref> قدرت این نمادها به‌حدی است که هر بیننده‌ای، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، با آن‌ها پیوندی روحی برقرار کرده و به یک دگرگونی درونی می‌رسد.

فرشچیان این تابلو را در سال ۱۳۶۹ش به موزه آستان قدس رضوی اهدا کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

====='''شمس و مولانا'''=====

این تابلو در سال ۱۳۸۶ش رونمایی شد و به گفتهٔ استاد در این تابلو از شعر «از دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست» الهام گرفته شده و ترکیب رنگ‌های به‌کار رفته در آن کشش و جذبه [[مولانا|مولوی]] به [[شمس تبریزی|شمس]] را به‌خوبی نشان می‌دهد.<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

====='''تابلو ضامن آهو'''=====

فرشچیان در ابتدا برای به تصویر کشیدن چهره امام رضا دچار تردید شد و کار برای ساعت‌ها و روزها متوقف ماند. وی قبل از شروع دوباره کار، وضو گرفت، رو به مشهد ایستاد و زیارت خاصه امام رضا را خواند. پس از این توسل، قلم را به دست گرفت و چهره را یک‌باره، بدون برداشتن قلم از روی بوم و بدون نیاز به هیچ تغییری نقاشی کرد. تمام خطوط و عناصر تابلو به سمت وجود امام رضا معطوف هستند. چهره و جایگاه امام از نظر رنگ و فرم در فراز (نقطه‌ای بالاتر) قرار دارد و سایر عناصر در فرود هستند. در چهره بچه‌آهوها حالتی از شادی و احترام دیده می‌شود که این احترام در حالت زانو زدن آن‌ها در برابر امام تجلی یافته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6023/6036/63247/%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D9%87%D9%86%D8%B1;%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «معنویت پنهان و پیدا در هنر; مروری بر زندگی هنری استاد فرشچیان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> این تابلو در موزه استاد فرشچیان نگه‌داری می‌شود و از پرمخاطب‌ترین آثار وی محسوب می‌شود.

====='''تابلو یتیم‌نوازی امام علی'''=====

این تابلو در سال ۱۳۵۶ش خلق شد و در سال ۱۳۷۱ش به موزه آستان قدس رضوی اهدا شد. این تابلو با نام اصلی «پناه» به یتیم‌نوازی و مهربانی [[امام علی]] پرداخته است<ref>[https://www.isna.ir/news/92110402142/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «معروف‌ترین تابلوهای محمود فرشچیان کدامند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و در روز ۲۱ ماه رمضان شروع به کشیدن آن کرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/358494/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9 «ناگفته‌های فرشچیان از ضریح امام حسین(ع)»، ویکی‌تابناک.]</ref>

====='''تابلو پنجمین روز آفرینش'''=====

===کتاب‌ها===

*[[رباعیات خیام]]- نقاشی (۱۳۹۳ش)؛

*غزلیات [[حافظ]]- تذهیب (۱۳۹۳ش)؛

*[[فال حافظ]]- نقاشی (۱۳۹۲ش)؛

*[[دیوان حافظ]]- نقاشی (۱۳۹۲ش)؛

*سخنان امام علی: گزیده [[نهج‌البلاغه]]- تذهیب؛

*رباعی‌های خیام- طراحی (۱۳۹۱ش)؛

*فرمان‌نامه امام علی به مالک اشتر- تذهیب (۱۳۹۱ش)؛

*زندگی و آثار هنری حاج میرزا آقا امامی- مقدمه (۱۳۹۰ش)؛

*گزینه زیباترین سخنان [[خواجه عبدالله انصاری]]- نقاشی (۱۳۸۸ش)؛

*داستان‌های [[شاهنامه]] فارسی- نقاشی (۱۳۸۸ش)؛

*دعای ندبه- نقاشی (۱۳۸۷ش)؛

*حدیث نگار- نقاشی (۱۳۸۶ش)؛

*حیات محبوب- نقاشی (۱۳۸۶ش)؛

*دیوان شعر [[باباطاهر|باباطاهر عریان]]- خطاطی (۱۳۷۹ش).<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جی-پلاس-70/1492727-مروری-بر-زندگی-استادی-چیره-دست-محمود-فرشچیان «مروری بر زندگی استادی چیره‌دست، محمود فرشچیان»، وب‌سایت جماران نیوز.]</ref>

==شاگردان محمود فرشچیان==

==نمایشگاه‌های محمود فرشچیان==

===نمایشگاه‌های دائمی===

===نمایشگاه‌های موقت===

==دیدگاه‌ها دربارهٔ محمود فرشچیان==

 

 

* '''فدریکو مایور (مدیرکل یونسکو)'''؛ او فرشچیان را به شناخت عمیق از هنر ایرانی و وفادار به آن می‌شناسد و معتقد است او با الهام گرفتن از سرچشمهٔ هنر ایرانی، بر غنای آن افزوده است.<ref>[https://www.kojaro.com/مشاهیر/195010-mahmoud-farshchian-painter/ آذرنیوش، «زندگی‌نامه محمود فرشچیان، استاد نگارگری معاصر ایران»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  

 

 

* '''زینچوک (هنرمند و منتقد اوکراینی)؛''' بیان می‌کند که خلق چنین شاهکارهای بی‌بدیلی، تنها از عهده هنرمندی برمی‌آید که جلوه‌ای از رحمت خداوند در وجودش نهفته است؛ هنرمندی که توانسته اعمال معنوی و دستاوردهای انسانی را این‌چنین ملموس و زنده بازتاب دهد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4203390-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «معنویت پنهان و پیدا در هنر; مروری بر زندگی هنری استاد فرشچیان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

 

* '''فرانسیس ریشار (سرپرست بخش هنرهای اسلامی موزه لُوور)؛''' معتقد است تماشای آثار فرشچیان آرامشی عمیق و عجیب به بیننده می‌دهد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/969760/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «بازخوانی آخرین مصاحبه استاد محمود فرشچیان |  دست‌های استاد فرشچیان در ۹۰ سالگی لرزش نداشت»، همشهری‌آنلاین.]</ref>

 

* '''آیت‌الله خامنه‌ای، (رهبر جمهوری اسلامی ایران)'''؛ او ضمن تحسین تابلوی عصر عاشورا بیان کرد که با این‌که خود اهل روضه است و مصائب کربلا را روایت می‌کند، اما با دیدن این اثر هنری احساس می‌کند که بُعدی جدیدی از واقعه عاشورا در آن به تصویر کشیده شده است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8988475/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «راز موفقیت تابلوی «عصر عاشورا» استاد فرشچیان چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

 

 

* '''اصغر مسعودی''' (رئیس خانۀ فرهنگ ایران در لاهور)؛ محمود فرشچیان را یکی از بزرگ‌مردان تاریخ هنر ایران و استادی بی‌بدیل در نگارگری می‌داند. از دیدگاه او، فرشچیان فراتر از یک نقاش، انتقال‌دهنده روح هنر ایرانی و فرهنگ عاشورایی از طریق آثارش است. وی معتقد است که آثار این هنرمند، علاوه بر زیبایی ظاهری، روایتگر مفاهیم عمیق حماسی، ایمانی و عرفانی هستند و به‌دلیل حضور گسترده در زندگی روزمره مردم، در حافظه جمعی ایرانیان ماندگار شده‌اند.

 

 

==افتخارها و جوایز محمود فرشچیان==

*مدال طلای هنر نظامی- ایران(۱۳۳۱ش)؛

*مدال طلای جشنواره بین‌المللی هنر- بلژیک (۱۳۳۷ش)؛

*جایزه اول وزارت فرهنگ و هنر- ایران (۱۳۵۲ش)؛

*مدال طلای آکادمی هنر و کار- ایتالیا (۱۳۶۰ش)؛

*دیپلم لیاقت دانشگاه هنر- ایتالیا (۱۳۶۱ش)؛

*دیپلم آکادمیک اروپا- آکادمی اروپا- ایتالیا (۱۳۶۲ش)؛

*تندیس طلایی اروپایی هنر- ایتالیا (۱۳۶۳ش)؛

*نشان هنر نخل طلایی- ایتالیا (۱۳۶۳ش)؛

*تندیس طلایی اسکار- ایتالیا (۱۳۶۴ش)؛

*نشان درجه یک هنر (۱۳۷۲ش)؛

*ذکر نام فرشچیان در فهرست روشنفکران قرن ۲۱ (۱۳۷۹ش)؛

*چهره ماندگار هنر ایران در اولین دوره (۱۳۸۰ش).<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جی-پلاس-70/1492727-مروری-بر-زندگی-استادی-چیره-دست-محمود-فرشچیان «مروری بر زندگی استادی چیره‌دست، محمود فرشچیان»، وب‌سایت جماران نیوز.]</ref>

 

مطالعه‌ای علمی در آمریکا بر روی آثار فرشچیان انجام شده که نشان می‌دهد تابلوهای وی به‌دلیل روش و مواد به کار رفته، از ماندگاری بسیار بالایی برخوردارند و دستگاه‌های تخصصی، عمر آن‌ها را تا حدود ۶۰۰ سال تخمین زده‌اند. البته محققان این احتمال را نیز مطرح کرده‌اند که این ماندگاری ممکن است فراتر از این مدت باشد.<ref>[https://www.dana.ir/441037/%D8%B4%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%85-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85#gsc.tab=0 «شفای دست استاد با نذر برای امام رضا (ع)/ تابلوی "عصر عاشورا" یک چیزی دارد که خود من هم گریه‌ام می‌گیرد/ هیچ‌وقت یاد مرگ را فراموش نمی‌کنم»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا.]</ref>

==کرامات معنوی محمود فرشچیان و توسل در آثار مقدس==

===توسل به امام حسین و طراحی ضریح امام حسین===

به گفتۀ همکارانش در پروژه ساخت ضریح امام حسین، از همان ابتدا، شیفتگی و ارادت عمیق او به امام حسین کاملاً مشهود بود. او به مدت شش ماه، هر روز به امام حسین متوسل می‌شد تا افتخار مشارکت در این پروژه نصیبش شود. او به‌قدری در طراحی و تناسبات هنری ضریح غرق شده بود که در جلسه اول، به جز چند نفر، متوجه حضور دیگران نشد.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1017102/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

===طراحی ضریح امام رضا و شفای دست===

پس از آنکه دست راست فرشچیان در حادثه‌ای در آلمان به‌شدت آسیب دید، پزشکان جراحی با دوره نقاهت طولانی را تنها راه علاج دانستند. دو روز بعد، در اوج نگرانی، طراحی ضریح امام رضا به او پیشنهاد شد. با وجود درد طاقت‌فرسا، او کار را پذیرفت و در کمال شگفتی، به‌محض به دست گرفتن قلم برای شروع طراحی، تمام دردش از بین رفت. بدین ترتیب دست او بدون نیاز به عمل جراحی شفا یافت و به گفته خودش، حتی از دوران جوانی‌اش نیز قوی‌تر شد.<ref>[https://www.namasha.com/v/yzPDy4MU/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87_%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85_%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «مصاحبه کامل با استاد مرحوم فرشچیان در برنامه هزاردستان»، وب‌سایت نماشا.]</ref>

===شفای قلب و به‌تصویر درآوردن چهرۀ امام رضا در اثر «ضامن آهو»===

فرشچیان در مراسمی، درباره سوالی که چگونگی ترسیم چهره‌ امام رضا در تابلوی «ضامن آهو» با توجه به سنت رایج در نگارگری چهره معصومین که معمولاً با نور یا پوشیه به تصویر کشیده می‌شود، به شرح ماجرای خلق این اثر پرداخت؛

فرشچیان در سال ۱۳۵۸ش برای یک عمل جراحی قلب به آمریکا سفر کرده بود و در حالی که پزشکان بر انجام عمل اصرار داشتند، او به امام هشتم متوسل شد. در کمال شگفتی پزشکان، آخرین آزمایش‌ها پیش از عمل نشان داد که قلب وی کاملا سالم است و دیگر نیازی به جراحی نیست؛ رویدادی که فرشچیان از آن با عنوان «مراجعه به دکتر اصلی» یاد کرد. پس از این واقعه و برای ادای نذر، تصمیم به خلق تابلوی «ضامن آهو» گرفت. زمانی که به ترسیم چهره امام رسید، دچار تردید شد. پس از توسل، به مدت سه شب متوالی، سیمای نورانی امام رضا را در خواب زیارت کرد. اگرچه پس از بیداری جزئیات چهره را به‌خاطر نمی‌آورد، اما همین الهام معنوی به او این توانایی را داد که سیمای امام را غرق در نور به تصویر بکشد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85482084/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «استاد فرشچیان شمایل امام رضا (ع) را خواب دید و نقاشی کرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

==تصویرسازی محمود فرشچیان==

===اشعار سروده شده در مورد محمود فرشچیان===

        | شاعر =

        | متن =

از بیابان عطش تشنه گذر خواهی کرد\\خضر خواهی شد و بی نام و نشان خواهی شد

  غلامرضا کافی‌ای نقش و نگار روح در بال و پَرت\\طاووس هزار جلوه باغ ِهنرت‌ای اوج و کمال ِمینیاتور از تو

==نظر محمود فرشچیان در مورد مرگ==

محمود فرشچیان مرگ را حقیقتی می‌دانست که همواره به آن فکر می‌کرد و معتقد بود که هرگز نباید یاد آن را فراموش کرد. او نه‌تنها از فکر کردن به مرگ ابایی نداشت، بلکه آن را موضوعی مهم می‌دانست که همواره به آن می‌اندیشید و حتی در آثار هنری خود نیز به آن اشاره کرده بود.<ref>[https://www.dana.ir/441037/%D8%B4%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%85-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85#gsc.tab=0 «شفای دست استاد با نذر برای امام رضا (ع)/ تابلوی "عصر عاشورا" یک چیزی دارد که خود من هم گریه‌ام می‌گیرد/ هیچ‌وقت یاد مرگ را فراموش نمی‌کنم»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا.]</ref>

==درگذشت محمود فرشچیان==

[[پرونده:فرشچیان۸.jpg|جایگزین= مراسم تشییع پیکر محمود فرشچیان در اصفهان|بندانگشتی|مراسم تشییع پیکر محمود فرشچیان در اصفهان، ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ش، عکس از مرتضی صالحی ]]

[[پرونده:فرشچیان۷.jpg|جایگزین=وصیت محمود فرشچیان برای خاکسپاری در مقبرۀ صائب تبریزی|بندانگشتی|وصیت محمود فرشچیان برای خاکسپاری در مقبرۀ صائب تبریزی]]

محمود فرشچیان، صبح روز شنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ش در ۹۶ سالگی در ایالات متحده چشم از جهان فروبست و جامعه هنری ایران را در سوگ و اندوه فرو برد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6555109/محمود-فرشچیان-درگذشت «بدرود با محمود فرشچیان خالق عصر عاشورا»، خبرگزاری مهر.]</ref> پیکر این هنرمند بنا بر وصیتش به ایران بازگردانده شده و در 27 مرداد 1404ش در زادگاهش اصفهان در جوار آرامگاه صائب تبریزی به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/live/6563414/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 «پیکر «استاد فرشچیان» آرام گرفت؛ مردی از سلاله هنر ایران‌زمین جاودانه شد»، مهرنیوز.]</ref>

===بزرگداشت===

شب شعر «رنگ‌آمیزی عشق» در گرامیداشت محمود فرشچیان، توسط گروه بین‌المللی هندیران برگزار شد. در این مراسم بین‌المللی، اهالی فرهنگ و ادب کشورهای ایران، هند، افغانستان، پاکستان و عراق حضور داشتند. اجرای برنامه بر عهده سید مسعود علوی‌تبار بود و تنی چند از شاعران نظیر ایرج قنبری، بلرام شکلا، سید تصور مهدی، محمدعلی یوسفی، علی مزمل لاهوری، سید مهدی بنی‌هاشمی لنگرودی، نغمه مستشار نظامی، به شعرخوانی پرداختند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1293699/%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%AE%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF «نقاش عراقی: طراحی ضریح امام حسین (ع)، عنایت ویژه خدا به فرشچیان بود»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

همچنین آیین بزرگداشت محمود فرشچیان نیز در 3 شهریور 1404ش در تالار وحدت با عنوان «نگارگر آسمان خیال» برگزار شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8993092/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «آیین بزرگداشت استاد محمود فرشچیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

==پیام‌های تسلیت به مناسبت در گذشت محمود فرشچیان==

* '''آیت‌الله خامنه‌ای رهبر ایران'''؛ رهبر ایران، محمود فرشچیان را ستاره‌ای درخشان در آسمان هنر ایران توصیف کرد. او اشاره داشت که تعهد و دین‌داریِ آن هنرمند برجسته، هنر ارزشمندش را در خدمت معارف و دلبستگی‌های مذهبی قرار داده و باعث خلق آثاری جاودانه شده است. وی در ادامه برای آن مرحوم طلب رحمت و رضوان الهی کرد و این فقدان را به خانواده، دوستان، شاگردان و جامعه‌ هنری کشور تسلیت گفت.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=60953 «پیام تسلیت درپی درگذشت ستاره درخشان هنر ایرانی آقای محمود فرشچیان»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref>

 

* '''مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور وقت ایران'''؛ پزشکیان در پیامی درگذشت محمود فرشچیان را ضایعه‌ای تلخ و مایۀ تأسف و اندوه توصیف کرد. او از فرشچیان به‌عنوان چهره ماندگار و هنرمند برجسته یاد کرد که نه‌تنها میراث‌دار هنر اصیل نگارگری ایرانی بود، بلکه با نوآوری‌های خود، این هنر کهن را احیا کرد و نام ایران را در سطح جهانی پرآوازه ساخت. پزشکیان با اشاره به آثار شاخص فرشچیان، آنها را بازتابی از عشق و ایمان در فرهنگ ایران اسلامی و تاریخ تشیع دانست و تأکید کرد که نام و یاد این هنرمند برای همیشه در تاریخ هنر ایران باقی خواهد ماند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1739735/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام تسلیت پزشکیان در پی درگذشت استاد فرشچیان»، خبرگزاری مهر.]</ref>

* '''غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوۀ قضائیه وقت ایران'''؛ محسنی اژه‌ای، ضمن عرض تسلیت به مناسبت درگذشت فرشچیان، بر جنبه‌های دینی و تعهد در شخصیت هنری وی تأکید کرد. او بیان داشت که فرشچیان هنر خود را در خدمت دیانت به کار گرفت که این امر هم در تابلوهای معروف او و هم در طراحی ضریح‌های امام حسین و امام رضا متجلی است. به گفته اژه‌ای، این خدمات هنرمندانه، نشان‌دهنده عشق آن مرحوم به اهل‌بیت و جایگاه والای او به‌عنوان هنرمندی متعهد بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6555228/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام رئیس قوه قضائیه در پی درگذشت استاد فرشچیان»، خبرگزاری مهر.]</ref>

 

 

 

حمیدرضا ارباب‌سلیمانی (معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)،<ref>[https://snn.ir/fa/news/1293268/%D8%B3%DB%8C%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA «سیل پیام‌های تسلیت در پی درگذشت استاد فرشچیان/ صاحب مکتب نقش و آموخته هایی که جریان خواهد داشت»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> سید حسن خمینی (سیاستمدار)،<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2100432/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام تسلیت رئیس مجلس و سید حسن خمینی در پی درگذشت استاد فرشچیان/ قالیباف و حسن خمینی از کدام تابلوی فرشچیان یاد کردند؟»، وب‌سایت خبرآنلاین.]</ref> برخی اساتید دانشگاه همچون سید مصطفی محقق داماد، خانه سینما، فرهنگسرای نیاوران، بنیاد بین‌المللی امام رضا،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6555206/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام‌های تسلیتی برای درگذشت محمود فرشچیان»، خبرگزاری مهر.]</ref> پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، <ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/5480/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام تسلیت پژوهشگاه برای درگذشت استاد فرشچیان»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.]</ref> روابط عمومی دانشگاه تهران <ref>[https://news.ut.ac.ir/fa/news/48993/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «پیام تسلیت دانشگاه تهران در پی درگذشت استاد محمود فرشچیان»، پایگاه خبری‌تحلیلی دانشگاه تهران.]</ref> با صدور پیام‌های تسلیت، این رویداد را ضایعه‌ای بزرگ و جبران‌ناپذیر برای هنر ایران‌زمین توصیف کردند. در این پیام‌ها، به اتفاق آراء از استاد فرشچیان به‌عنوان یک هنرمند بی‌بدیل، چهره ماندگار و یکی از قله‌های نگارگری ایران در قرن اخیر یاد شد که فقدانش جامعه هنری کشور را به سوگ نشاند.

==پانویس==

==منابع==

* «آنچه از طراحی ضریح امام حسین (ع) و استاد فرشچیان نمی‌دانستید»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1401ش.

* «آیین بزرگداشت استاد محمود فرشچیان»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 3 شهریور 1404ش.

* «استاد فرشچیان شمایل امام رضا (ع) را خواب دید و نقاشی کرد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 31 اردیبهشت 1403ش.

* «بازخوانی آخرین مصاحبه استاد محمود فرشچیان | دست‌های استاد فرشچیان در ۹۰ سالگی لرزش نداشت»، همشهری‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1395ش.

* «پیام تسلیت آملی لاریجانی در پی درگذشت استاد فرشچیان»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت پزشکیان در پی درگذشت استاد فرشچیان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت پژوهشگاه برای درگذشت استاد فرشچیان»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پی درگذشت محمود فرشچیان»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت رئیس جامعه مدرسین در پی درگذشت استاد محمود فرشچیان»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت رئیس مجلس و سید حسن خمینی در پی درگذشت استاد فرشچیان/ قالیباف و حسن خمینی از کدام تابلوی فرشچیان یاد کردند؟»، وب‌سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت رئیس نهاد نمایندگی رهبری در پی درگذشت استاد فرشچیان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت دانشگاه تهران در پی درگذشت استاد محمود فرشچیان»، پایگاه خبری‌تحلیلی دانشگاه تهران، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

*  

* «پیام تسلیت درپی درگذشت ستاره درخشان هنر ایرانی آقای محمود فرشچیان»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 29 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت سخنگوی وزارت امور خارجه به مناسبت درگذشت استاد فرشچیان»، وب‌سایت وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت مدیرعامل بنیاد رودکی در پی درگذشت استاد محمود فرشچیان»، وب‌سایت هنرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیام تسلیت مقامات در پی درگذشت استاد فرشچیان؛ از سران قوا تا وزیر خارجه و سخنگوی دولت»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیام رئیس قوه قضائیه در پی درگذشت استاد فرشچیان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.

* «پیکر «استاد فرشچیان» آرام گرفت؛ مردی از سلاله هنر ایران‌زمین جاودانه شد»، مهرنیوز، تاریخ درج مطلب: 27 مرداد 1404ش.

* «راز موفقیت تابلوی «عصر عاشورا» استاد فرشچیان چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 23 مرداد 1404ش.

* «رازی که «فرشچیان» را به سمت طراحی ضریح ائمه می‌کشاند»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 10 آگوست 2025م.

  * «سیل پیام‌های تسلیت در پی درگذشت استاد فرشچیان/ هنوز می‌توان در مکتب او بسیار آموخت »، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 18 مرداد 1404ش.  

* «شفای دست استاد با نذر برای امام رضا (ع)/ تابلوی "عصر عاشورا" یک چیزی دارد که خود من هم گریه‌ام می‌گیرد/ هیچ‌وقت یاد مرگ را فراموش نمی‌کنم»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا، تاریخ درج مطلب: 13 مهر 1394ش.

* «عصر عاشورا تقدیم به ایران»، روزنامۀ همشهری، تاریخ درج مطلب: 27 تیر 1403ش.

* «فرشچیان ۴۵ سال در امریکا زندگی کرد ولی فقط پاسپورت ایرانی داشت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 شهریور 1404ش.

* «فرشچیان: طراحی ضریح امام حسین (ع) عنایتی ویژه از سوی خدا بود»، خبرگزاری رضوی، تاریخ درج مطلب: 7 مهر 1398ش.

* «مصاحبه کامل با استاد مرحوم فرشچیان در برنامه هزاردستان»، وب‌سایت نماشا، تاریخ بازدید: 5 مهر 1404ش.  

* «معنویت پنهان و پیدا در هنر; مروری بر زندگی هنری استاد فرشچیان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.

* «ناگفته‌های فرشچیان از ضریح امام حسین(ع)»، ویکی‌تابناک، تاریخ درج مطلب: 27 آبان 1392ش.

* «نقاش عراقی: طراحی ضریح امام حسین (ع)، عنایت ویژه خدا به فرشچیان بود»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 20 مرداد 1404ش.

* «5 ضریح امام رضا (ع) که هر کدام نامی دارند: از شاه طهماسبی تا سیمین و زرین (+تصاویر)»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 20 اردیبهشت 1404ش.